Τσίπρας: Από τη διχαστική πολιτική στη δεύτερη ευκαιρία – Συνέντευξη Κουφονικολάκου 26/05

Η συνέντευξη της Θεώνης Κουφονικολάκου στην τηλεόραση της Ναυτερμπορικής, δεν είναι απλή τηλεοπτική τοποθέτηση. Είναι προαναγγελία πολιτικής αρχιτεκτονικής. Η η υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του ΙΝΑΤ επιχειρεί να δώσει τρία σήματα: πρώτον, ότι το νέο κόμμα Τσίπρα δεν θα είναι «ΣΥΡΙΖΑ 2», δεύτερον, ότι δεν θα λειτουργήσει μόνο ως εκλογικός μηχανισμός, αλλά ως «υβριδική» πλατφόρμα συμμετοχής, και τρίτον, ότι ο Αλέξης Τσίπρας επιστρέφει όχι ως παλιός αρχηγός αλλά ως «δοκιμασμένος» ηγέτης κρίσης. Αυτό είναι το καθαρό αφήγημα. Όμως ακριβώς εκεί αρχίζουν τα περίεργα.

Το πρώτο περίεργο είναι η έννοια του «υβριδικού κόμματος». Η ίδια το περιγράφει ως πλατφόρμα διαδικτυακής και διά ζώσης συμμετοχής, με θεματικές ομάδες, διαβούλευση και συνεχή επικοινωνία με την κοινωνία . Ωραίο ακούγεται. Αλλά πολιτικά είναι ακόμη θολό. Τέτοιες ανακοινώσεις έκανε σε όλη την σύντομην θητεία του ως πρωθυπουργός και ο Γιώργος Παπανδρέου, ανεπιτυχώς. Τα ερωτήματα πολλά. Ποιος ελέγχει την πλατφόρμα; Ποιος ορίζει την ατζέντα των θεματικών κύκλων; Ποιος μετατρέπει τη «διαβούλευση» σε δεσμευτική πολιτική απόφαση; Χωρίς καθαρούς κανόνες, το «υβριδικό κόμμα» μπορεί εύκολα να γίνει ψηφιακός μηχανισμός νομιμοποίησης αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού. Δηλαδή, ανοιχτή βάση, κλειστή κορυφή. Old school με app.

Διαβάζετε StrategyOnline.gr; Κάντε το προτιμώμενη πηγή στη Google

Το δεύτερο περίεργο είναι η προσπάθεια να παρουσιαστεί το κόμμα ως νέο, ενώ ο κεντρικός του πολιτικός πόρος είναι ακριβώς το παλιό: ο Τσίπρας. Η Κουφονικολάκου λέει ότι ο πρώην πρωθυπουργός «έχει αποδείξει ότι μπορεί» να πάρει τα ηνία της χώρας σε κρίσιμη συγκυρία και να τη βγάλει από αδιέξοδο . Αυτό είναι καθαρή στρατηγική επανανοηματοδότησης του 2015-2019. Δεν ζητείται συγγνώμη, δεν γίνεται απολογισμός, δεν ανοίγει συζήτηση για τα τραύματα της περιόδου. Αντίθετα, το παρελθόν μετατρέπεται σε πιστοποιητικό κυβερνησιμότητας, πατά την συντριπτή ήττα τρεις διαδοχικές φορές. Πολιτικά έξυπνο, αλλά και επικίνδυνο: όποιος πουλάει το «νέο» με βασικό brand το «δοκιμασμένο παλιό», πρέπει να εξηγήσει τι ακριβώς άλλαξε.

Το τρίτο σημείο που χτυπάει καμπανάκι είναι η σχέση με τα άλλα κόμματα. Από τη μία λέει ότι δεν τους ενδιαφέρουν οι μετεγγραφές, τα μικροπολιτικά παιχνίδια και ο πανικός των κομμάτων. Από την άλλη, παραδέχεται σχεδόν με απόλαυση ότι «εν μέρει τον απολαμβάνουμε και λίγο αυτόν τον πανικό». Αυτό είναι πολιτική αντίφαση, όχι απλώς ρητορική ζωηράδα. Δηλώνεις ότι δεν ασχολείσαι με τις μετακινήσεις στελεχών, αλλά όλη η συγκυρία γύρω από το κόμμα ακουμπά ακριβώς πάνω στην αναδιάταξη του προοδευτικού χώρου. Δημοσιεύματα μιλούν για ιδρυτική διακήρυξη με εκατοντάδες υπογραφές, πρώτους πυρήνες και οργανωτικό σχέδιο «ομόκεντρων κύκλων» . Άρα το κόμμα δεν μπαίνει «μόνο του» στο γήπεδο, μπαίνει για να ξαναμοιράσει ρόλους, ακροατήρια και πιθανώς βουλευτικές προοπτικές.

Το τέταρτο περίεργο είναι το ιδεολογικό εύρος. Η Κουφονικολάκου μιλά για σύγκλιση σοσιαλδημοκρατίας, ριζοσπαστικής Αριστεράς και οικολογίας. Αυτό είναι αρκετά φαρδύ για να χωρέσει σχεδόν τα πάντα, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά, πράσινους, αντιμητσοτακικούς κεντρώους, απογοητευμένους νέους. Αλλά όσο πιο πλατύ είναι το σχήμα, τόσο πιο κρίσιμη γίνεται η ερώτηση: ποια είναι η σκληρή πολιτική του ραχοκοκαλιά; Αν η απάντηση είναι μόνο «ανισότητες, διαφθορά, κλιματική κρίση, τεχνητή νοημοσύνη», τότε έχουμε σωστή διάγνωση εποχής, όχι ακόμη κόμμα εξουσίας.

Το πέμπτο και σοβαρότερο είναι το πρόγραμμα. Αναφέρονται μείωση βάρους μισθωτών, φορολόγηση ακίνητης περιουσίας, «πατριωτική εισφορά», επανίδρυση κοινωνικού κράτους και στήριξη επισφαλών επαγγελματιών. Εδώ υπάρχει πολιτική ύλη, όχι απλό σύνθημα. Αλλά λείπει το κρίσιμο: κοστολόγηση, ιεράρχηση, κοινωνικές συμμαχίες. Η ίδια μάλιστα θέτει το σωστό ερώτημα, «τι δημοσιονομικό χώρο θα εξασφαλίσουμε;», αλλά δεν το απαντά . Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να πιεστεί δημοσιογραφικά. Διότι «πατριωτική εισφορά» μπορεί να σημαίνει δίκαιη αναδιανομή ή μπορεί να γίνει ασαφές φορολογικό σύνθημα με ωραίο περιτύλιγμα.

Το έκτο σημείο είναι η αντιδιαφθορά. Υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, τροπολογίες «νύχτα» μπαίνουν στο ίδιο ηθικοπολιτικό κάδρο. Αυτό έχει δύναμη, γιατί πατάει σε πραγματική κόπωση της κοινωνίας από θεσμική αλαζονεία. Δημοσιεύματα για τη διακήρυξη δείχνουν ότι αυτό θα είναι κεντρική γραμμή: κράτος δικαίου, διαφθορά, ΟΠΕΚΕΠΕ, Τέμπη, υποκλοπές. Όμως εδώ υπάρχει κίνδυνος: αν το νέο κόμμα γίνει μόνο «κόμμα κάθαρσης», θα συναντήσει την Καρυστιανού, την Πλεύση και όλο το αντισυστημικό θυμικό στο ίδιο πεδίο. Αν θέλει να είναι κόμμα εξουσίας, πρέπει να περάσει από το ηθικό κατηγορώ στο κυβερνητικό πώς.

Τα πραγματικά «περίεργα» σε μία φράση

Η συνέντευξη προσπαθεί να παρουσιάσει ένα κόμμα ταυτόχρονα νέο και παλιό, ανοιχτό και κεντρικά ελεγχόμενο, αντισυστημικό και κυβερνήσιμο, προγραμματικό αλλά ακόμη ακοστολόγητο, υπεράνω μετεγγραφών αλλά φτιαγμένο για να προκαλέσει μετακινήσεις.

Η δική μου εκτίμηση: το εγχείρημα έχει πολιτικό ένστικτο. Διαβάζει σωστά το κενό εκπροσώπησης στον προοδευτικό χώρο. Αλλά η συνέντευξη αποκαλύπτει ότι το νέο κόμμα Τσίπρα ξεκινά με ένα μεγάλο στοίχημα και ένα μεγάλο ρίσκο. Το στοίχημα είναι να μετατρέψει τον Τσίπρα από πρόσωπο διχαστικής μνήμης σε πρόσωπο δεύτερης ευκαιρίας. Το ρίσκο είναι να βαφτίσει «υβριδική συμμετοχή» έναν μηχανισμό που τελικά θα παραμείνει αρχηγικός. Αν δεν απαντήσει γρήγορα στο οργανωτικό, στο οικονομικό και στο ερώτημα της αυτοκριτικής, το «νέο» θα αρχίσει να μοιάζει με rebranding. Και η κοινωνία πλέον μυρίζει το rebranding από χιλιόμετρο.