Καρυστιανού: “εγώ είμαι η λύση” – Online Παραπολιτικές στήλες 22/05

Η γοητεία των παραπολιτικών στηλών στην Ελλάδα έγκειται διαχρονικά στην ικανότητά τους να λειτουργούν ως ο καθρέφτης των συλλογικών μας ψυχώσεων. Μια προσεκτική ανάγνωση των όσων διέρρευσαν τις τελευταίες ώρες στα δημοσιογραφικά γραφεία δεν αποκαλύπτει απλώς τις υπόγειες διαδρομές της εξουσίας, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο το πολιτικό μας σύστημα πασχίζει να αυτοσυντηρηθεί, κατασκευάζοντας βολικούς εχθρούς και εσωτερικούς αντιπερισπασμούς.

Το πλέον ενδιαφέρον φαινόμενο της συγκυρίας είναι η συντονισμένη σπουδή με την οποία υποδέχθηκε το σύστημα την επίσημη κάθοδο της Μαρίας Καρυστιανού στην πολιτική αρένα. Πριν καλά-καλά στεγνώσει το μελάνι των ιδρυτικών διακηρύξεων, επιστρατεύτηκε μια ολόκληρη ορολογία «απότομης προσγείωσης» και «χαμηλού ρεύματος». Η βιασύνη αυτή προδίδει έναν βαθύ, σχεδόν παιδικό τρόμο της κατεστημένης πολιτικής απέναντι στο απρόβλεπτο. Η προσπάθεια, μάλιστα, να εγκλωβιστεί η δυναμική αυτού του νέου φορέα αποκλειστικά στα στενά όρια της αντισυστημικής Δεξιάς αποτελεί μια κλασική άσκηση πολιτικής καραντίνας. Στόχος δεν είναι η ιδεολογική αντιπαράθεση, αλλά η προληπτική απομείωση του ηθικού πλεονεκτήματος.

Η Καρυστιανού μπορεί να μην έχει ακόμη πρόγραμμα, στελέχη, ιδεολογική συνοχή ή κυβερνητική πρόταση. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά η αλήθεια αυτή δεν αρκεί για να εξαφανίσει το ερώτημα που κουβαλά: γιατί τόσοι πολίτες είναι πρόθυμοι να ακούσουν μια φωνή που δεν προέρχεται από το κομματικό θερμοκήπιο; Η απάντηση δεν βρίσκεται στην επικοινωνία της. Βρίσκεται στην κόπωση μιας κοινωνίας που έχει δει πολλές φορές το κράτος να αποτυγχάνει και την πολιτική να εξηγεί την αποτυχία με δελτία Τύπου.

Την ίδια στιγμή, οι εσωτερικές αρρυθμίες μεταξύ του Μεγάρου Μαξίμου και του Υπουργείου Εξωτερικών για ένα πόρισμα που «χάθηκε» στη διαδρομή, αποδεικνύουν ότι η κυβερνώσα παράταξη παραμένει εγκλωβισμένη στη λογική των εσωκομματικών ισορροπιών και του ελέγχου των δελφίνων. Όταν η διαχείριση της κρατικής πληροφορίας μετατρέπεται σε εργαλείο για να «κοντύνουν» αυτόνομα πολιτικά αναστήματα, το πρόβλημα παύει να είναι επικοινωνιακό και γίνεται θεσμικό.

Το σκηνικό συμπληρώνεται από τη βολική ανακύκλωση των δημοσκοπικών φαντασμάτων του παρελθόντος. Η εμφάνιση σεναρίων που θέλουν ένα υπό ίδρυση κόμμα του Αλέξη Τσίπρα να καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση, προτού καν αυτό αποκτήσει σάρκα και οστά, εξυπηρετεί άριστα τη μόνιμη στρατηγική της ρευστοποίησης της Κεντροαριστεράς. Όσο η αντιπολίτευση αναλώνεται σε έναν εμφύλιο χαμηλών προσδοκιών για τα πρωτεία των ηττημένων, ο κυβερνητικός πόλος μπορεί να κοιμάται ήσυχος, εμφανιζόμενος ως ο μοναδικός εγγυητής της σταθερότητας, οχυρωμένος πίσω από τις σκόρπιες οικονομικές επιτυχίες της ημέρας.

Το συμπέρασμα είναι μάλλον μελαγχολικό για όποιον πιστεύει στον ορθό λόγο. Τα παραπολιτικά δεν γράφονται για να αποκαλύψουν την αλήθεια, αλλά για να προκαταλάβουν το συναίσθημα των μαζών. Απευθύνονται στον μέσο, δικαιολογημένα απογοητευμένο πολίτη, προκειμένου να του ψιθυρίσουν ότι κάθε νέα προσπάθεια είναι καταδικασμένη να αποτύχει και ότι η εναλλακτική λύση είναι ανύπαρκτη. Είναι η θεσμική επικύρωση μιας πολιτικής ακινησίας, που βολεύει όσους κρατούν τα ηνία, αλλά ναρκοθετεί το μέλλον της χώρας.

Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

Οι τρεις στήλες που εξετάζουμε, Big Mouth, Dark Room, Βηματοδότης, ανήκουν στον σκληρό πυρήνα των online παραπολιτικών στηλών που χρησιμοποιούνται ως καθημερινά κανάλια πολιτικού signaling. Το βασικό μοτίβο φαίνεται ήδη καθαρά: οι τρεις στήλες δεν «καλύπτουν» απλώς την Καρυστιανού, επιχειρούν να τη μικρύνουν πολιτικά πριν αποκτήσει φόρα. Παράλληλα ανοίγουν δεύτερο μέτωπο: εσωτερική διγλωσσία στην κυβέρνηση για Ουκρανία/Δένδια/Γεραπετρίτη.

1. Powergame / Big Mouth

Το Big Mouth στήνει τη μέρα γύρω από τέσσερα μέτωπα: Καρυστιανού, ΠΑΣΟΚ, Τσίπρας, Δένδιας. Η στήλη υποστηρίζει ότι το υπό ίδρυση κόμμα Τσίπρα εμφανίζεται σε εσωτερικές μετρήσεις στη δεύτερη θέση, με το ΠΑΣΟΚ να αγωνίζεται να κρατήσει την τρίτη. Παράλληλα παρουσιάζει τη διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ ως «καρικατούρα» πρώην στελεχών και πρώην πολιτευτών, ενώ για την Καρυστιανού κρατά ειρωνική, αποδομητική γραμμή: τη δείχνει ως φαινόμενο αντισυστημικής οργής, χωρίς ακόμη σοβαρό πολιτικό περιεχόμενο.

Η σημαντική παρασκηνιακή πληροφορία, όμως, είναι η αναφορά σε ενόχληση στο ΥΠΕΞ για τον Δένδια και το πόρισμα για το ουκρανικό drone. Εκεί η στήλη δεν γράφει απλώς κουτσομπολιό, δείχνει ρήγμα Γεραπετρίτη-Δένδια και άρα εσωτερική ένταση στη γραμμή της κυβέρνησης στα ελληνοουκρανικά.

Ατζέντα: να εμφανιστεί ο Μητσοτάκης ως σταθερό κέντρο, το ΠΑΣΟΚ ως ανεπαρκές, ο Τσίπρας ως πραγματικός κίνδυνος για την αντιπολίτευση και η Καρυστιανού ως ακόμη άγουρο, συναισθηματικό αντισύστημα.

2. Newmoney / Dark Room

Το Dark Room είναι πιο οικονομικό-επιχειρηματικό στη φυσιογνωμία του, αλλά σήμερα μπαίνει πολύ βαθιά στο πολιτικό πεδίο. Για την Καρυστιανού υιοθετεί καθαρά απομυθοποιητική γραμμή: περιγράφει την εκδήλωση ως μίγμα αντισυστημικού θεάματος, παλαιών συνθημάτων και κοινοτοπιών περί διαφθοράς, κράτους δικαίου, δημόσιας υγείας και παιδείας. Το μήνυμα είναι απλό: «πολύς θόρυβος, λίγη πολιτική ουσία».

Στη συνέχεια πιάνει δύο κρίσιμα πολιτικά νήματα: πρώτον, τη συνάντηση Μητσοτάκη με Μάριο Ηλιόπουλο, που δείχνει ότι το Μαξίμου συνομιλεί με ισχυρούς επιχειρηματικούς και κοινωνικούς παίκτες, δεύτερον, τη λεγόμενη «πτέρυγα Βαρουφάκη» στο ΠΑΣΟΚ, άρα την εικόνα ενός κόμματος που διευρύνεται όχι προς το Κέντρο αλλά προς θραύσματα της αντιμνημονιακής Αριστεράς.

Η αναφορά σε βουλευτές που βλέπουν προς Τσίπρα ολοκληρώνει το κάδρο: το ΠΑΣΟΚ πιέζεται από αριστερά, ο ΣΥΡΙΖΑ αποσυντίθεται οργανωτικά και ο Τσίπρας λειτουργεί ως μαγνήτης για όσους ψάχνουν νέο όχημα.

Ατζέντα: να καθησυχαστεί το οικονομικό ακροατήριο ότι το σύστημα έχει ακόμη κέντρο βάρους, ενώ η αντιπολίτευση κατακερματίζεται σε παλιά υλικά.

3. Το Βήμα / Βηματοδότης

Ο Βηματοδότης κρατά πιο θεσμική γραμμή. Δεν γελοιοποιεί τόσο ωμά την Καρυστιανού όσο το Big Mouth ή το Dark Room, αλλά την τοποθετεί καθαρά στον αντισυστημικό χώρο. Η βασική του εκτίμηση είναι ότι, αν το νέο κόμμα συνεχίσει έτσι, θα κόψει κυρίως από Νίκη, Ελληνική Λύση και Φωνή Λογικής, δηλαδή από το δεξιό/αντισυστημικό φάσμα, όχι από τη ΝΔ στον πυρήνα της. Επίσης σημειώνει ότι η συμμετοχή στο Ολύμπιον δεν ήταν όσο μεγάλη περίμεναν οι διοργανωτές.

Στο δεύτερο μέτωπο, ο Βηματοδότης είναι πιο καθαρός από όλους για το ουκρανικό drone: μιλά για λανθασμένες διαρροές ή για πρόβλημα συντονισμού Μαξίμου-ΥΠΕΞ. Μετά ανεβάζει το θέμα: καταγράφει διγλωσσία Γεραπετρίτη-Δένδια για την Ουκρανία και το ερμηνεύει ως αποτέλεσμα δεξιάς πίεσης πάνω στη γραμμή της κυβέρνησης.

Ατζέντα: να προειδοποιήσει ότι η κυβέρνηση κινδυνεύει από αλλοίωση της φιλοουκρανικής/ευρωπαϊκής γραμμής της λόγω πίεσης από δεξιά.

Τα κοινά σημεία

• Το πρώτο κοινό σημείο είναι η προληπτική αποδόμηση της Καρυστιανού. Και οι τρεις στήλες δεν την αντιμετωπίζουν ως απλό πρόσωπο, αλλά ως πιθανό πολιτικό κανάλι της κοινωνικής οργής. Η διαφορά είναι στο ύφος: το Big Mouth τη σαρκάζει, το Dark Room την απομυθοποιεί ως πολιτική κοινοτοπία, το Βήμα τη μετρά ψυχρότερα ως αντισυστημικό φαινόμενο που μπορεί να πάρει ψήφους από δεξιά κόμματα.
• Το δεύτερο κοινό σημείο είναι η πίεση στο ΠΑΣΟΚ. Δεν εμφανίζεται ως ανερχόμενη δύναμη εξουσίας, αλλά ως κόμμα που κάνει άστοχες κοινοβουλευτικές κινήσεις, χάνει καθαρή γραμμή και διευρύνεται με υλικά που δεν παράγουν δυναμική. Το αφήγημα είναι σκληρό: ο Ανδρουλάκης δεν γίνεται πόλος εξουσίας, αλλά ενδιάμεσος σταθμός φθοράς.
• Το τρίτο κοινό σημείο είναι ο Τσίπρας ως πραγματικός αντίπαλος της αντιπολίτευσης, όχι ακόμη της κυβέρνησης. Το Big Mouth τον εμφανίζει σε εσωτερικές μετρήσεις δεύτερο, το Dark Room δείχνει στελέχη να κινούνται προς αυτόν. Άρα το μήνυμα προς Χαριλάου Τρικούπη και Κουμουνδούρου είναι ξεκάθαρο: ο Τσίπρας ξαναμαζεύει το διαλυμένο αντι-Μητσοτακικό πεδίο.
• Το τέταρτο κοινό σημείο είναι η δεξιά πίεση στην κυβερνητική γραμμή. Το drone της Λευκάδας δεν είναι απλώς τεχνικό ή διπλωματικό επεισόδιο. Γίνεται εργαλείο ανάγνωσης της σχέσης Δένδια–Γεραπετρίτη, της στάσης απέναντι στην Ουκρανία και της προσπάθειας της ΝΔ να μην αφήσει δεξιό χώρο σε Ελληνική Λύση, Νίκη, Φωνή Λογικής ή Καρυστιανού.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν

• Πρώτος στόχος είναι το Μαξίμου. Οι στήλες λειτουργούν σαν dashboard κινδύνων: Καρυστιανού, Τσίπρας, ΠΑΣΟΚ, Δένδιας, δεξιά πίεση. Λένε στην κυβέρνηση: «μην κοιτάς μόνο την αξιωματική αντιπολίτευση, το πρόβλημα είναι η ανασύνταξη του αντισυστήματος και η δεξιά σου πλευρά».
• Δεύτερος στόχος είναι το ΠΑΣΟΚ. Το μήνυμα είναι σχεδόν ταπεινωτικό: με τέτοια στρατηγική, ούτε το Κέντρο παίρνεις ούτε την αντισυστημική ψήφο κρατάς. Η διεύρυνση παρουσιάζεται ως ανακύκλωση πρώην, όχι ως πολιτική πρόταση.
• Τρίτος στόχος είναι οι κεντροδεξιοί και επιχειρηματικοί αναγνώστες. Το σήμα είναι: παρά τον θόρυβο, ο Μητσοτάκης παραμένει ο μόνος οργανωμένος πόλος διακυβέρνησης. Όλοι οι άλλοι είναι είτε άγουροι, είτε παλιοί, είτε διχασμένοι.
• Τέταρτος στόχος είναι η ίδια η Καρυστιανού και το ακροατήριό της. Εδώ παίζεται προληπτική άμυνα: πριν το φαινόμενο αποκτήσει πολιτική γλώσσα, επιχειρείται να κλειδωθεί ως θυμικό, αντισυστημικό, αδιαμόρφωτο.

Το δια ταύτα

Το πολιτικό ζουμί της ημέρας είναι ότι το σύστημα εξουσίας δεν φοβάται τόσο μια ώριμη εναλλακτική κυβέρνηση. Φοβάται τη ρευστοποίηση του θυμού. Η Καρυστιανού, ο Τσίπρας, η δεξιά πίεση για Ουκρανία και η αδυναμία του ΠΑΣΟΚ είναι κομμάτια του ίδιου παζλ: το μετα-μνημονιακό, μετα-Τέμπη, αντιθεσμικό ακροατήριο ψάχνει νέο εκφραστή.

Οι στήλες έχουν δίκιο ότι η Καρυστιανού δεν έχει ακόμη πολιτικό βάθος. Αλλά κάνουν και ένα κλασικό λάθος αλαζονείας: νομίζουν ότι η ειρωνεία σκοτώνει το φαινόμενο. Δεν το σκοτώνει πάντα. Μερικές φορές το ταΐζει. Στην πολιτική, όταν ένα σύστημα γελάει πολύ νωρίς με ένα θυμικό ρεύμα, κινδυνεύει να ανακαλύψει αργά ότι το ρεύμα δεν χρειαζόταν πρόγραμμα, χρειαζόταν μόνο στόχο.