Στον “κουβά” το “δεν συνεργαζόμαστε με ΝΔ” – Δημοσκόπηση Marc 31/03

Είναι, ομολογουμένως, εντυπωσιακό. Σε μια χώρα που ιστορικά λατρεύει να μισεί τους κρατούντες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μοιάζει να τρέχει σε έναν αγώνα δρόμου όπου οι αντίπαλοι έχουν σταματήσει για… λάστιχο. Η δημοσκόπηση της GPO δεν είναι απλώς μια καταγραφή προθέσεων, είναι ένα ηχηρό «χαστούκι» στην πολιτική φαντασίωση όσων πίστεψαν ότι η φθορά θα ερχόταν ως νομοτελειακό φρούτο.

Το 51,7% που ζητά αυτοδυναμία δεν είναι μια ψήφος λατρείας στη γαλάζια παράταξη. Είναι μια κραυγή αγωνίας για σταθερότητα. Ο πολίτης, βλέποντας τον πόλεμο να μαίνεται στην ευρύτερη γειτονιά μας και την οικονομική αβεβαιότητα να καραδοκεί, επιλέγει τον «γνωστό διαχειριστή» έναντι του «άγνωστου πειράματος». Είναι η επικράτηση της λογικής του «μη χείρον βέλτιστον», μεταμφιεσμένη σε θεσμική απαίτηση.

Υπάρχουν όμως κρυφά μηνύματα κάτω από το ιλουστρασιόν περιτύλιγμα των 18 μονάδων. Το πρώτο είναι η απονομιμοποίηση της πολυδιάσπασης. Το γεγονός ότι ο κόσμος προτιμά δεύτερες κάλπες παρά μια κυβέρνηση συνεργασίας, δείχνει τη βαθιά δυσπιστία προς το πολιτικό προσωπικό συνολικά. «Αν δεν μπορείτε να συνεννοηθείτε, προτιμάμε έναν να έχει το τιμόνι», λένε οι ψηφοφόροι.

Το δεύτερο μήνυμα αφορά τον Κυριάκο Μητσοτάκη προσωπικά. Η υπεροχή του στην «καταλληλότητα» δεν πηγάζει από μια ιδεολογική ηγεμονία, αλλά από μια τεχνοκρατική υπεροπλία. Ο Πρωθυπουργός έχει καταφέρει να ταυτίσει το όνομά του με την έννοια της «κανονικότητας». Σε έναν κόσμο που καταρρέει, η κανονικότητα είναι το πιο ακριβό νόμισμα.

Ωστόσο, εδώ κρύβεται και η παγίδα. Η κυριαρχία αυτή είναι «δανεική» από την ανυπαρξία αντιπάλου. Όταν το 51,7% ζητά αυτοδυναμία, ουσιαστικά λέει στην κυβέρνηση: «Σας δίνουμε τα κλειδιά, όχι γιατί σας εμπιστευόμαστε τυφλά, αλλά γιατί οι άλλοι δεν ξέρουν καν πού είναι η πόρτα». Αυτή η «μοναξιά του δρομέα» μπορεί να οδηγήσει σε μια επικίνδυνη αλαζονεία. Η κυβέρνηση κινδυνεύει να παρερμηνεύσει την ανοχή ως αποθέωση.

Εν μέσω πολέμου και αναταραχής, το μήνυμα είναι σαφές: Η Ελλάδα δεν έχει όρεξη για περιπέτειες. Αλλά η σταθερότητα δεν είναι στατικό μέγεθος. Αν η ακρίβεια συνεχίσει να εξαϋλώνει τα εισοδήματα, το αίτημα για αυτοδυναμία μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε αίτημα για τιμωρία. Ο Μητσοτάκης κυβερνά σε ένα περιβάλλον «αρνητικής ψήφου» προς τους άλλους. Είναι ένας ισχυρός τίτλος ιδιοκτησίας, που όμως χρειάζεται συνεχείς δόσεις αποτελεσματικότητας για να μην καταστεί ληξιπρόθεσμος.

Στο τέλος της ημέρας, η δημοσκόπηση αυτή είναι μια φωτογραφία της στιγμής σε ένα φιλμ τρόμου. Ο κόσμος φοβάται τα χειρότερα και γι’ αυτό επενδύει στα σίγουρα. Η κυβέρνηση έχει το προβάδισμα, αλλά η αντιπολίτευση έχει το πρόβλημα: δεν αποτελεί πλέον ούτε καν «φόβητρο», αλλά μια θολή ανάμνηση ενός παρελθόντος που κανείς δεν θέλει να ξαναζήσει.

Το 18% της διαφοράς είναι το «μαξιλάρι» του Μαξίμου. Αλλά στο πολιτικό κρεβάτι του Προκρούστη, τα μαξιλάρια συχνά αποδεικνύονται πολύ σκληρά όταν αρχίζουν οι πραγματικές πιέσεις της ιστορίας. Ο Μητσοτάκης παραμένει ο κυρίαρχος του παιχνιδιού, όχι επειδή έλυσε όλα τα προβλήματα, αλλά επειδή έπεισε πως είναι ο μόνος που μπορεί να κρατήσει την ομπρέλα στη βροχή. Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί όταν η βροχή γίνει τυφώνας.

H ψυχρή ανάγνωση της μέτρησης.

Η GPO δεν δείχνει απλώς άνοδο της ΝΔ. Δείχνει επιστροφή του εκλογικού σώματος σε μια λογική «κρατικής σταθερότητας υπό απειλή». Η ΝΔ καταγράφεται στο 26,3% στην πρόθεση ψήφου, με διαφορά 14,1 μονάδων από το ΠΑΣΟΚ που βρίσκεται στο 12,2%, ενώ οι αναποφάσιστοι παραμένουν πολύ υψηλά, στο 16,2%. Παράλληλα, το 51,7% δηλώνει ότι προτιμά αυτοδύναμη κυβέρνηση ακόμη κι αν χρειαστούν επαναλαμβανόμενες εκλογές, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στα τέλη Ιανουαρίου ήταν 47%. Αυτό είναι το πιο βαρύ πολιτικό μήνυμα της έρευνας.

Το δεύτερο κρίσιμο στοιχείο είναι το εξής: η ενίσχυση της κυβέρνησης δεν συνοδεύεται από ουσιαστική κοινωνική ικανοποίηση. Μόνο το 31,2% θέλει να συνεχίσουν να κυβερνούν η ΝΔ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ το 64,8% θέλει άλλη κυβέρνηση. Ταυτόχρονα, πάνω από 9 στους 10 ανησυχούν για τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, το 56,6% κρίνει αρνητικά τα κυβερνητικά μέτρα για την οικονομία και μόλις το 14% θεωρεί ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού καλύπτει τις πληθωριστικές πιέσεις. Άρα δεν έχουμε «κύμα εμπιστοσύνης». Έχουμε ανοχή ανάγκης.

Το τρίτο και πιο υπόγειο εύρημα: η μέτρηση καταγράφει ότι η αμυντική κίνηση στην Κύπρο λειτούργησε πολιτικά υπέρ της κυβέρνησης, με πάνω από έξι στους δέκα (εξαιρείται από την μέτρηση ο Σαμαράς) να συμφωνούν με την αποστολή φρεγατών και F-16, ενώ η δυνητική ψήφος για σχήματα τύπου Καρυστιανού υποχωρεί. Σε συνθήκες γεωπολιτικού φόβου, το αντισυστημικό ρεύμα δεν εξαφανίζεται, αλλά περιορίζεται όταν το εκλογικό σώμα νιώθει ότι το βασικό ερώτημα ξαναγίνεται «ποιος κρατά το τιμόνι».

Το κρυφό μήνυμα, λοιπόν, είναι σκληρό και διπλό. Για την κυβέρνηση: ανακτά προσωρινά την πρωτοβουλία χωρίς να έχει κερδίσει ξανά την κοινωνία. Για τον Μητσοτάκη προσωπικά: παραμένει ο μόνος που, μέσα στο χάος, μοιάζει σε πολλούς με λειτουργική λύση, όχι επειδή πείθει, αλλά επειδή οι άλλοι δεν πείθουν περισσότερο. Αυτή είναι δύναμη, αλλά είναι και παγίδα. Διότι αν ο πόλεμος πιέσει κι άλλο την οικονομία, η ίδια κοινωνία που σήμερα ζητά αυτοδυναμία μπορεί αύριο να ζητήσει λογαριασμό.