Το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι η πράξη, αλλά η επανάληψή της – Online παραπολιτικές στήλες – 13/02

(Συνδυαστική θεώρηση online στηλών Dark Room, Βηματοδότης, Big Mouth, Θεωρείο, NonPaper)

Στην πολιτική σκηνή της Αθήνα δεν υπάρχουν ποτέ κενά. Αν δεν υπάρχει γεγονός, κατασκευάζεται κλίμα. Κι αν υπάρχει γεγονός, μετατρέπεται σε εργαλείο ή σκάνδαλο. Το τελευταίο επεισόδιο με τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι απλώς μια ακόμη δικογραφία που περιφέρεται στα γραφεία της Βουλής, είναι ένα τεστ αντοχής για το ίδιο το αφήγημα της «κανονικότητας».

Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ Νο2…3…4…

Η πρώτη ανάγνωση είναι η εύκολη: ρουσφέτια, βουλευτικά τηλέφωνα, αγροτικές επιδοτήσεις, απομαγνητοφωνήσεις. Η δεύτερη, όμως, είναι πιο επικίνδυνη. Δεν μιλάμε για έναν απομονωμένο θύλακα πελατειακής πρακτικής. Μιλάμε για ένα οικοσύστημα που λειτούργησε για χρόνια, με υπογραφές, εγκρίσεις, ενδιάμεσους φορείς και πολιτική ανοχή. Και όταν το οικοσύστημα γίνεται κανονικότητα, τότε το πρόβλημα δεν είναι οι “κακοί”, αλλά ο μηχανισμός.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να αποσυμπιέσει την ένταση. «Δεν υπάρχουν χρήματα σε πολιτικά πρόσωπα», διαρρέει. Ίσως. Αλλά το ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπήρξε μίζα. Είναι αν υπήρξε μεθοδολογία εξυπηρέτησης. Αν ο κρατικός μηχανισμός λειτούργησε ως διαμεσολαβητής μικροπολιτικών ισορροπιών. Αν η γραμμή μεταξύ εξυπηρέτησης και θεσμικής παρέκκλισης έχει γίνει αόρατη.

Η νοσταλγία του «αστού» και η χρησιμότητα του Βενιζέλου

Η απώλεια του Αναστάση Παπαληγούρα προκάλεσε μια ιδιότυπη θλίψη, όχι μόνο για το πρόσωπο, αλλά για το είδος του πολιτικού που εκπροσωπούσε: τον αστό δεξιό, τον προσηλωμένο στους θεσμούς και το μέτρο. Αυτή η κατήφεια που εκπέμπεται από «κορυφαίους υπουργούς» είναι μια έμμεση παραδοχή ότι η σημερινή παράταξη έχει απολέσει αυτά τα χαρακτηριστικά.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, διακρίνεται και μια υπόγεια κινητικότητα στον χώρο της αντιπολίτευσης. Ορισμένοι εμφανίζονται με χαμηλούς τόνους, με θεσμική γλώσσα, με διάθεση να υποκαταστήσουν την κραυγή με “σοβαρότητα”. Δεν είναι τυχαίο. Σε περιόδους πολιτικής κόπωσης, η ήρεμη φωνή μοιάζει πιο ελκυστική από την οργή. Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για στρατηγική ανασύνταξης ή για δοκιμή επιστροφής.

Ο Βαγγέλης Βενιζέλος, παρά το «ναδίρ» στις σχέσεις του με το Μαξίμου, εμφανίζεται να στηρίζει την εξωτερική πολιτική. Αυτή η «αντικειμενικότητα» δεν είναι τυχαία. Είναι το εισιτήριο για την παραμονή στο κάδρο των εξελίξεων ως ο υπερκομματικός εγγυητής της σταθερότητας.

Ο «ώριμος» Αλέξης και το κενό ισχύος

Η πρόσφατη επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στον Πρόεδρο της Βουλής δεν ήταν απλώς μια εθιμοτυπική στάση. Ήταν μια δήλωση ύπαρξης σε ένα πολιτικό τοπίο που μοιάζει με κινούμενη άμμο. Ο πρώην πρωθυπουργός, αφού πέρασε από τις συμπληγάδες του λαϊκισμού, επιχειρεί τώρα να ενδυθεί τον μανδύα της «πραγματικής αντιπολίτευσης». Το γεγονός ότι η συζήτηση διήρκεσε μιάμιση ώρα υποδηλώνει ότι το περιεχόμενο ξεπέρασε τα τυπικά. Η στρατηγική του είναι σαφής: απαξιώνει το σημερινό σχήμα του ΣΥΡΙΖΑ, για τον οποίο δεν έγινε καν λόγος και τοποθετείται ως ο μοναδικός συνομιλητής του Κυριάκου Μητσοτάκη, αδιαφορώντας για τις «φωνές» του Ανδρουλάκη ή της Κωνσταντοπούλου. Είναι μια προσπάθεια ανακατάληψης του «ζωτικού χώρου» της λογικής, εκεί όπου η θεσμική μνήμη συναντά την πολιτική επιβίωση.

Το Συμπέρασμα

Η ατζέντα πίσω από αυτές τα σημερινά παραπολιτικά είναι η χειραγώγηση των εντυπώσεων του «διευθυντηρίου». Θέλουν να πείσουν ότι η χώρα χρειάζεται μια «σοβαρή» αντιπολίτευση και μια «θεσμική» δεξιά, ενώ την ίδια ώρα τα επιχειρηματικά δίκτυα συνεχίζουν το δικό τους παιχνίδι στις παρυφές του κράτους.

Η κοινωνία ωστόσο δεν συγκινείται πλέον από αποκαλύψεις. Έχει εκπαιδευτεί να τις αντιμετωπίζει ως θόρυβο. Εκεί κρίνεται το πολιτικό σύστημα: αν θα συνεχίσει να λειτουργεί σε συχνότητα θορύβου ή αν θα αναζητήσει δομική αυτοδιόρθωση.

Διότι, τελικά, το ζήτημα δεν είναι αν έρχεται ΟΠΕΚΕΠΕ Νο3, αν ο Τσίπρας θα κάνει κόμμα, ή ο Βενιζέλος θα γίνει ο καταλύτης στην κεντροαριστερά. Το ζήτημα είναι αν το πολιτικό προσωπικό αντιλαμβάνεται ότι το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι η πράξη, αλλά η επανάληψή της. Και οι επαναλήψεις δεν διορθώνονται με διαρροές, διορθώνονται με ρήξεις.

Το ερώτημα είναι απλό: υπάρχει διάθεση για ρήξη με το παρελθόν, ή απλώς για καλύτερη διαχείριση της φθοράς; Και αυτό το ερώτημα από μόνο του είναι διακύβευμα.