Πολιτική του “πώς φαινόμαστε”, χωρίς πυξίδα για το “πού πάμε” – Επισκόπηση Τύπου 09/02

Το πολιτικό σκηνικό, όπως αποτυπώνεται στα σημερινά πρωτοσέλιδα, θυμίζει ολοένα και περισσότερο μια άσκηση ισορροπίας σε τεντωμένο σχοινί, όπου η θεσμική σοβαρότητα συγκρούεται με την αναβίωση παλιών, δοκιμασμένων αλλά επικίνδυνων αντανακλαστικών. Η Ελλάδα του 2026 βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο: από τη μία πλευρά,η ανάγκη για βαθιές μεταρρυθμίσεις και θωράκιση της οικονομίας, και από την άλλη, ένας θόρυβος παραπολιτικών κραδασμών που απειλεί να θολώσει τη μεγάλη εικόνα.

Η πολιτική αυτή την περίοδο δεν κινείται. Ταλαντεύεται. Και η ταλάντωση είναι πάντα πιο επικίνδυνη από την ακινησία, γιατί δημιουργεί την ψευδαίσθηση κίνησης χωρίς κατεύθυνση. Από τη μία, το Μαξίμου ζυγίζει προσκλήσεις, φωτογραφίες, διεθνή τραπέζια ισχύος και γεωπολιτικές χειραψίες. Από την άλλη, στο εσωτερικό, το κράτος επιστρέφει σε γνώριμα πεδία σύγκρουσης: πανεπιστήμια, ασφάλεια, τάξη, “άσυλο”. Σαν να μην πέρασε μια δεκαετία, σαν να μην άλλαξε τίποτα.

Η πρόσκληση από την Ουάσιγκτον, όποια κι αν είναι τελικά η ακριβής μορφή και το περιεχόμενό της, δεν είναι απλώς μια διπλωματική ευκαιρία. Είναι ένα τεστ πολιτικής ωριμότητας. Γιατί η εξωτερική πολιτική δεν είναι σκηνικό prestige, αλλά πεδίο δεσμεύσεων. Δεν κρίνεται στο αν «μας κάλεσαν», αλλά στο τι μας ζητήθηκε και τι είμαστε διατεθειμένοι να δώσουμε. Και εδώ αρχίζει η δύσκολη συζήτηση, αυτή που σπάνια γίνεται δημοσίως: ποιο είναι το πραγματικό ελληνικό συμφέρον όταν η διεθνής σκηνή μυρίζει μπαρούτι και οι ισορροπίες αλλάζουν με ρυθμούς που δεν ελέγχουμε;

Η σκιά των «πρώην» και η εσωτερική αρρυθμία

Η έντονη φημολογία και η «επανεμμφάνιση» εκ νέου των δύο πρώην πρωθυπουργών, Καραμανλή και Σαμαρά, από τμήμα του Τύπου, δεν είναι απλώς μια άσκηση νοσταλγίας. Αποτελεί σύμπτωμα μιας εσωτερικής αρρυθμίας στην κυβερνώσα παράταξη. Όταν η βάση νιώθει ότι η απόσταση μεταξύ της τεχνοκρατικής διακυβέρνησης και του ιδεολογικού πυρήνα μεγαλώνει, οι «πρώην» παύουν να είναι απλές εφεδρείες και γίνονται σημεία αναφοράς μιας δυσαρέσκειας που δεν έχει βρει ακόμα σαφή πολιτική έκφραση. Η κυβέρνηση οφείλει να αντιληφθεί ότι η διατήρηση της ηγεμονίας απαιτεί κάτι παραπάνω από τη διαχείριση της καθημερινότητας, απαιτεί ένα αφήγημα που να μην εξαντλείται στους αριθμούς.

Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό, το πολιτικό σύστημα μοιάζει να ανακυκλώνει τα εύκολα. Το πανεπιστήμιο ξαναγίνεται σύμβολο. Όχι χώρος γνώσης, αλλά πεδίο προβολής φόβου ή αγανάκτησης, ανάλογα με το κοινό. Για άλλους, είναι το απόλυτο παράδειγμα ανομίας που χρειάζεται “σκληρό χέρι”. Για άλλους, το τελευταίο οχυρό ελευθεριών που απειλούνται από ένα κράτος έτοιμο να απλώσει την καταστολή ως κανονικότητα. Η αλήθεια, όπως συνήθως, δεν βολεύει κανέναν: χωρίς θεσμική σοβαρότητα, ούτε η ασφάλεια είναι πραγματική ούτε οι ελευθερίες ουσιαστικές. Και χωρίς εμπιστοσύνη στους θεσμούς, κάθε αστυνομική επέμβαση και κάθε “αντίσταση” λειτουργεί ως καύσιμο πόλωσης.

Η οικονομία της «υπομονής» και ο διεθνής παράγοντας

Στο βάθος, όμως, υπάρχει κάτι πιο ανησυχητικό: η πολιτική συζήτηση μετατοπίζεται σταθερά από την ουσία στο θυμικό. Ο λόγος σκληραίνει, οι έννοιες απλοποιούνται, οι λύσεις παρουσιάζονται ως τιμωρία. Μετανάστευση, φορολογία, ασφάλεια, όλα περνούν μέσα από ένα φίλτρο οργής. Δεν είναι τυχαίο. Στο οικονομικό πεδίο, η εικόνα είναι διπλή. Από τη μία, οι ανακοινώσεις για τον Αναπτυξιακό Νόμο και τις επενδύσεις ύψους 290 εκατομμυρίων ευρώ δείχνουν μια δυναμική που προσπαθεί να ριζώσει.

Από την άλλη, η «Ναυτεμπορική» και ο «Ελεύθερος Τύπος» υπενθυμίζουν τη σκληρή πραγματικότητα: το ενεργειακό κόστος παραμένει μια ανοιχτή πληγή, ενώ η εξάρτηση από τις διεθνείς τιμές του αργού και το μπλόκο στις ρωσικές πηγές δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Η οικονομία δεν είναι μόνο επενδυτικά σχέδια, είναι το κόστος διαβίωσης που πιέζει τη μεσαία τάξη, η οποία βλέπει τις αυξήσεις στις συντάξεις και τα αναδρομικά να «ροκανίζονται» από την έμμεση φορολογία και τον πληθωρισμό.

Η υβριδική απειλή και ο εθνικός διχασμός

Ανησυχητική είναι και η ανάδυση ενός νέου κύκλου «κατασκοπευτικής» θεματολογίας και η στοχοποίηση φιλορωσικών θυλάκων. Η συζήτηση για την «υβριδική επιρροή» του Πούτιν στην Ελλάδα, αν και βασίζεται σε υπαρκτές γεωπολιτικές ανησυχίες, κινδυνεύει να μετατραπεί σε εργαλείο εσωτερικής πόλωσης. Όταν η πολιτική αντιπαράθεση διολισθαίνει σε κυνήγι μαγισσών ή σε συνωμοσιολογικές θεωρίες για «στέψεις του θηρίου» και «ολυμπιάδες της κολάσεως», η ποιότητα της δημοκρατίας υποβαθμίζεται. Ο ορθολογισμός υποχωρεί μπροστά στο θυμικό, και εκεί ακριβώς ελλοχεύει ο κίνδυνος του λαϊκισμού, που παραμονεύει να κεφαλαιοποιήσει κάθε κοινωνική ρωγμή.

Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, δείχνει να παλεύει περισσότερο με τον εαυτό της παρά με την κυβέρνηση. Υποθέσεις που ακουμπούν το ηθικό κεφάλαιο, εσωτερικές ρωγμές, αναζητήσεις ταυτότητας και rebranding προσώπων και λόγου. Το πρόβλημα δεν είναι ότι αλλάζουν. Το πρόβλημα είναι ότι δεν πείθουν πως ξέρουν προς τα πού. Και σε μια κοινωνία κουρασμένη από πειράματα, η αβεβαιότητα δεν γεννά ελπίδα, γεννά κυνισμό.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ένα πολιτικό τοπίο σε ένταση, αλλά χωρίς βάθος. Πολύς θόρυβος, λίγη στρατηγική. Πολλή εικόνα, ελάχιστη συζήτηση για τις πραγματικές αντοχές της χώρας. Η δημοκρατία, όμως, δεν φθείρεται μόνο από αυταρχικές πρακτικές. Φθείρεται και από την αδυναμία της πολιτικής να μιλήσει σοβαρά για τα δύσκολα, χωρίς κραυγές και χωρίς επικοινωνιακά τεχνάσματα.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα πάμε στην Ουάσιγκτον ή αν θα μπουν κάρτες στα πανεπιστήμια. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει ένα συνεκτικό σχέδιο που να συνδέει την εξωτερική στάση της χώρας με την εσωτερική της συνοχή. Αν υπάρχει αφήγημα που να απαντά στο “πού πάμε” και όχι μόνο στο “πώς φαινόμαστε”. Γιατί αν η πολιτική συνεχίσει να λειτουργεί ως διαχείριση εικόνας και θυμού, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι ποιος κυβερνά. Θα είναι αν κυβερνάται πραγματικά η χώρα.

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση Ειδήσεων ανά Εφημερίδα

• ΕΣΤΙΑ: Προτάσσει την αξία της ελληνικής γλώσσας ως «γένεση του πολιτισμού». Πολιτικά, ασκεί κριτική στις τρέχουσες εξελίξεις (π.χ. για το δυστύχημα της Χίου) και αναφέρεται στον Παναγή Παπαληγούρα.
• POLITICAL: Εστιάζει στη «στρατολόγο-σκιά» και σε δίκτυα κατασκοπείας, αναδεικνύοντας ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Παράλληλα, αναλύει τις οικονομικές προοπτικές της χώρας σε σχέση με την Ε.Ε..
• ONE VOICE: Αναδεικνύει την κινητικότητα γύρω από τους Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά («Ανακαλύπτουν Καραμανλή και Σαμαρά»). Επικεντρώνεται επίσης στην ενεργειακή σημασία της Αλεξανδρούπολης και σε αμυντικά κονδύλια.
• STAR PRESS: Καλύπτει την επικαιρότητα με έμφαση στην πρώτη σελίδα.
• ΜΑΚΕΛΕΙΟ: Διατηρεί επιθετική και αποκαλυπτική ρητορική, εστιάζοντας σε υποθέσεις όπως αυτή του «Κτήνους» (Επστάιν) με εμπλοκή Ελλήνων, καθώς και σε ατυχήματα με ερωτηματικά.
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: Επικεντρώνεται σε μεταφυσικά και συνωμοσιολογικά θέματα («Ολυμπιάδα της Κολάσεως», «Στέψη του Θηρίου») , ενώ παρουσιάζει και δημοσκοπικά στοιχεία για «ψεκασμένους» έναντι «συστημικών».
• ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Στρέφεται κατά των κυβερνητικών χειρισμών στο προσφυγικό («Το μεγάλο φιάσκο της μετεγκατάστασης») και τιμά ιστορικές μορφές όπως ο Μακεδονομάχος Κώστας Γαρέφης.
• ΤΑ ΝΕΑ: Αναλύουν το «σύστημα» και την ιστορία αποδόμησης πολιτικών προσώπων. Ασχολούνται με το rebranding του Στέφανου Κασσελάκη και τη σχέση Τσίπρα-Καρυστιανού.
• KONTRA NEWS: Εστιάζει στη διεθνή διπλωματία (ΗΠΑ-Ιράν, Ουκρανία-Ρωσία) και ασκεί σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για την οικονομία και τους πλειστηριασμούς.
• Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: Προβάλλει κοινωνικά θέματα και επικρίνει την κυβερνητική πολιτική, αναδεικνύοντας ζητήματα όπως το φορολογικό βάρος και την «Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας».
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: Επικεντρώνεται σε θέματα υποδομών (αντιπλημμυρικά που «μπάζουν νερά») και στην οργάνωση του Πανεπιστημίου (ελεγχόμενη είσοδος φοιτητών).
• ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: Παρέχει χρηστικές πληροφορίες για τις συντάξεις και τα αναδρομικά και καταγγέλλει τα επεισόδια στο ΑΠΘ.
• ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: Εστιάζει στις οικονομικές εξελίξεις, το μπλόκο στο ρωσικό αργό και το εμπορικό έλλειμμα.

1) Σημείο εκκίνησης: ποιος «σέρνει» την ατζέντα σήμερα

Η κεντρική είδηση που επανέρχεται σε περισσότερα από ένα έντυπα είναι η πρόσκληση Τραμπ προς Μητσοτάκη για παρουσία/συνεδρίαση στις ΗΠΑ (με αναφορά σε συμβούλιο και θεματική που αγγίζει Γάζα/Μ. Ανατολή), με το Μαξίμου να «ζυγίζει» την κίνηση ως ευκαιρία κύρους αλλά και ρίσκο.
Δεύτερος μεγάλος άξονας: πανεπιστήμιο–ασφάλεια–“άσυλο”, όπου τα έντυπα χωρίζονται σε δύο στρατόπεδα: «καταστολή/δικαιώματα» vs «ανομία/νόμος και τάξη».

2) Βήμα-βήμα ανά θεματική (με πολιτικό βάρος, sentiment, υποκείμενο, συνέπειες)

Α. Εξωτερική πολιτική υψηλής έντασης: «Ουάσιγκτον τώρα»

Τι λένε τα αποκόμματα: Η POLITICAL το δίνει ως κυβερνητικό briefing (“ο Μητσοτάκης μελετά την πρόσκληση Τραμπ”), ενώ Τα Νέα το πιάνουν ως καθαρό “decision moment” («στο Μαξίμου ζυγίζουν…»).
Συναισθηματικό ίχνος (αναγνώστης): περιέργεια + άγχος (τι κερδίζουμε/τι πληρώνουμε).
Πολιτικό υποκείμενο: Πρωθυπουργός/Μαξίμου – ΗΠΑ.
Πιθανές συνέπειες:

• Αν πάει καλά: διπλωματική αναβάθμιση/«διεθνές βάρος».
• Αν πάει στραβά: εσωτερική κριτική “εικόνα πάνω από ουσία”, και άνοιγμα αντιπολιτευτικής αφήγησης περί εμπλοκής σε «ξένο πόλεμο».

Τι “διαφεύγει”: το πραγματικό ερώτημα δεν είναι η φωτογραφία. Είναι τι ζητά η άλλη πλευρά (ευθυγράμμιση γραμμής/«καθάρισμα» εκκρεμοτήτων στην περιοχή) και πώς αυτό μεταφράζεται σε ανταλλάγματα/δεσμεύσεις.

Β. ΑΠΘ – “άσυλο”: πόλωση σε real time

Τι λένε τα αποκόμματα:

• Εστία: «άσυλο ανομίας το Αριστοτέλειο» (πανεπιστήμιο ως πρόβλημα). PRESS_PDF_20260209 (2)
• Ελεύθερος Τύπος: «πεδίο μάχης μπαχαλάκηδων το ΑΠΘ» (γραμμή νόμος-τάξη).
• Απογευματινή: τεχνοκρατική λύση “έλεγχος εισόδου/ταυτότητες”. PRESS_PDF_20260209 (2)
• Εφ.Συν. (στον κατάλογο θεμάτων): το πάει στη γλώσσα “καταστολής/προσαγωγών”, άρα κράτος ως πρόβλημα.

Sentiment:

• Κεντροδεξιά/δεξιά: φόβος–κούραση–απαίτηση για “τέλος”.
• Αριστερά: αγανάκτηση–ανησυχία για αυταρχισμό.
  Πολιτικό υποκείμενο: Υπ. Παιδείας, πρυτανικές αρχές, ΕΛ.ΑΣ., αντιπολίτευση (όποια πλευρά “κουμπώνει” στο κοινό της).
  Συνέπειες: πιθανό νέο κύμα μέτρων στα ΑΕΙ (πρόσβαση/ταυτοποίηση), και παράλληλα νέος γύρος πόλωσης «ασφάλεια vs ελευθερίες».

Γ. Αντιπολίτευση και “ηθικό κεφάλαιο”: ΠΑΣΟΚ-Παναγόπουλος

Τι λένε τα αποκόμματα:

• Απογευματινή: «ρήξη του ΠΑΣΟΚ με τον Παναγόπουλο».
• One Voice: το δουλεύει παρασκηνιακά/θεσμικά (“ο Βουρλιώτης κάθε φορά απλώς κάνει θόρυβο” – να μη σέρνεται η ιστορία).
• tar Press: το περνά και με σκανδαλολογικό lifestyle framing (“χρυσή ζωή Παναγόπουλου”).

Sentiment: δυσπιστία (“όλοι ίδιοι”) + δίψα για κάθαρση, ειδικά όταν ακουμπά συνδικαλισμό/χρήμα/προνόμια.
Πολιτικό υποκείμενο: ΠΑΣΟΚ (κέντρο), θεσμοί ελέγχου/δικαιοσύνη.
Συνέπειες: αν τραβήξει, κόβει από το ΠΑΣΟΚ τη δυνατότητα να πατήσει στο “ηθικό πλεονέκτημα” για να πάρει χώρο στο κέντρο.

Δ. Κυβερνητική συνοχή: «ανακαλύπτουν Καραμανλή και Σαμαρά»

Τι λένε τα αποκόμματα: One Voice μιλά για πανικό σε βουλευτές ΝΔ και “στροφή” προς Καραμανλή–Σαμαρά ως καταφύγιο.
Sentiment: ανασφάλεια/νευρικότητα, “κάτι βράζει στο εσωτερικό”.
Υποκείμενο: κοινοβουλευτική ΝΔ, εσωκομματικές ισορροπίες.
Συνέπειες: ακόμα κι αν είναι υπερβολή, δείχνει μια τάση: όταν ανεβαίνει η πίεση (δημοσκοπική ή κοινωνική), ξανανοίγει η κουβέντα των «ιστορικών» και των εσωτερικών μπλοκ.

Ε. Οικονομία/ενέργεια/επενδύσεις: το “ήσυχο” μέτωπο που καίει

Τι λένε τα αποκόμματα:

• Ναυτεμπορική: ευρωπαϊκή κίνηση προς πλήρες μπλόκο σε ρωσικό αργό/υπηρεσίες και γενικό “ηλεκτρισμένο” ενεργειακό περιβάλλον.
• Το Μανιφέστο: προβάλλει 290 εκατ. σε 112 επενδύσεις (αφήγημα “τρέχουμε ανάπτυξη”).
• Γενική Δημοπρασιών: εμπορικό έλλειμμα 33,5 δισ. το 2025 (reality check).

Sentiment: πρακτικός σκεπτικισμός (“επενδύσεις οκ, εγώ πότε θα ανασάνω;”).
Υποκείμενο: κυβέρνηση/Υπ. Ανάπτυξης, ΕΕ, ενεργειακοί παίκτες.
Συνέπειες: το ενεργειακό/κυρώσεις, τιμές/κόστος, κοινωνική πίεση, τροφοδοτεί όλο το υπόλοιπο πολιτικό θερμόμετρο.

ΣΤ. Αντισυστημικό/θυμικό οικοσύστημα: τιμωρία, φόβος, συνωμοσία

Τι λένε τα αποκόμματα:

• Ελεύθερη Ωρα: ακραία τιμωρητική ρητορική για μετανάστευση (“όποιος μπαίνει παράνομα πρέπει να πυροβολείται”).
• Μακελειό: πολιτισμικός/θρησκευτικός πανικός (“νέα εικονομαχία” – “ξήλωμα της Ορθοδοξίας από τα δικαστήρια”) και ιστορίες τύπου “διαβατήριο” για Σύριο δράστη.
• Kontra News (στον κατάλογο): γραμμή φόβου/ασφυξίας (φορολογία/ΑΑΔΕ/“μπρος γκρεμός…”).

Sentiment: θυμός, καχυποψία, ανάγκη τιμωρίας.
Υποκείμενο: “αντισυστημικά” media, ακροδεξιές/αντιελιτίστικες διαθέσεις.
Συνέπειες: πίεση σε όλο το πολιτικό φάσμα να σκληρύνει λεξιλόγιο, αλλιώς χάνει κοινό προς “φωνές” που υπόσχονται εύκολες λύσεις.

3) Συγκριτική αποτίμηση εφημερίδων σε κίνητρα/προθέσεις

• Κεντρώο briefing/κυβερνητική διαχείριση: POLITICAL και Τα Νέα παίζουν “decision-making” (τι κάνει το Μαξίμου, ποιος κινείται, τι ζυγίζεται).
• Νόμος-τάξη/θεσμικός συντηρητισμός: Εστία, Ελεύθερος Τύπος σπρώχνουν τη γραμμή “ασφάλεια πρώτα”, ειδικά για ΑΕΙ.
• Αριστερή/δικαιωματική ανάγνωση: Εφ.Συν. (όπως προκύπτει από τα θέματα) κρατά το κάδρο “κρατική βία/καταστολή”.
• Παρασκηνιακό–σκανδαλολογικό: One Voice, Star Press τροφοδοτούν “power mapping” με πρόσωπα/υποθέσεις (Παναγόπουλος, εσωκομματικά ΝΔ).
• Οικονομικό/αγορές: Ναυτεμπορική, Γενική Δημοπρασιών κρατούν το hard data που δεν κάνει θόρυβο αλλά κάνει ζημιά.
• Θυμικό/συνωμοσιολογικό: Μακελειό, Ελεύθερη Ωρα μετατρέπουν το πολιτικό σε “πολιτισμικό πόλεμο”.

4) Το στίγμα της ημέρας και τι προμηνύεται

Στίγμα: διεθνής πρόκληση + εσωτερική πόλωση. Η πρόσκληση Τραμπ ανεβάζει εξωτερικά το θερμόμετρο, ενώ το ΑΠΘ ξαναστήνει τον παλιό διχασμό “ασφάλεια vs ελευθερίες”.

Τι μας διαφεύγει: πίσω από τον θόρυβο, το “τεστ” είναι οικονομικό (έλλειμμα/ενέργεια/τιμές). Αν αυτά δεν βελτιωθούν, το αντισυστημικό ρεύμα (θυμός/τιμωρία) θα συνεχίσει να φουσκώνει.

Τι προμηνύεται (ρεαλιστικά):

1. Πίεση για σκληρότερα μέτρα στα ΑΕΙ (ID/έλεγχος πρόσβασης).
2. Εσωτερικό “καντράν” αντιπολίτευσης: ΠΑΣΟΚ χτυπιέται από υπόθεση Παναγόπουλου την ώρα που όλοι παίζουν κέντρο.
3. Περισσότερη “θυμική” πολιτική γλώσσα, γιατί αυτό ζητά το κοινό που ταΐζεται καθημερινά με φόβο/οργή.