Μακροοικονομική ευφορία με κοινωνική ασφυξία – Επισκόπηση Τύπου 04/02

Η εικόνα που αναδύεται από τα σημερινά πρωτοσέλιδα (4 Φεβρουαρίου 2026) θυμίζει έντονα έναν πίνακα του Escher: μια κατασκευή όπου οι σκάλες της ανόδου και της καθόδου συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο, οδηγώντας σε αντίθετες κατευθύνσεις. Από τη μία πλευρά, η θεσμική και οικονομική σοβαρότητα της «Καθημερινής» και της «Ναυτεμπορικής» καταγράφει μια ραγδαία μείωση του δημόσιου χρέους και μια Ελλάδα που «εξάγει» αξιοπιστία. Από την άλλη, η «Εφημερίδα των Συντακτών» και ο «Λόγος» περιγράφουν μια κοινωνική «στεγαστική ασφυξία» και έναν νόμο Κατσέλη που μετατρέπεται σε θρίλερ για χιλιάδες δανειολήπτες.

Η πολιτική βλέπετε, δεν κινείται πια με το ρολόι των εκλογών αλλά με το θερμόμετρο της εμπιστοσύνης. Και αυτή την περίοδο το θερμόμετρο δείχνει πυρετό. Όχι απαραίτητα γιατί «έρχεται κρίση», αλλά γιατί το σύστημα εξουσίας δοκιμάζει τα όριά του, ανοίγοντας ταυτόχρονα πολλά και ετερόκλητα μέτωπα: θεσμικά, κοινωνικά, εσωκομματικά. Το ερώτημα δεν είναι αν αυτά τα μέτωπα είναι θεμιτά. Είναι αν μπορούν να αντέξουν μαζί.

Η θεσμική σκακιέρα και οι αυταπάτες

Στο Μέγαρο Μαξίμου, ο σχεδιασμός για το επικείμενο τετ-α-τετ με τον Ερντογάν (όπως επισημαίνει η «Political») διεξάγεται σε ένα κλίμα ελεγχόμενης αισιοδοξίας, την ώρα που το Υπουργείο Άμυνας προωθεί την «Ατζέντα 2030». Είναι η κλασική κυβερνητική προσπάθεια να επιβληθεί μια ατζέντα εκσυγχρονισμού και εθνικής ισχύος. Όμως, η πραγματική μεταρρύθμιση δεν κρίνεται στα «χαρτιά» της Ουάσιγκτον ή στις δηλώσεις περί «αφύλακτου Έβρου» της «Δημοκρατίας». Κρίνεται στη δυνατότητα του κράτους να παράγει θεσμούς που αντέχουν στην πίεση της καθημερινότητας.

Η εξαγγελία για συνταγματική αναθεώρηση, και ειδικά η συζήτηση γύρω από το άρθρο 86, παρουσιάζεται ως απόπειρα επαναθεμελίωσης της λογοδοσίας. Ένα μήνυμα ότι το πολιτικό σύστημα «άκουσε». Όμως εδώ ακριβώς βρίσκεται και η παγίδα. Η λογοδοσία δεν είναι απλώς νομική τεχνική, είναι πολιτικό βίωμα. Αν η αλλαγή εκληφθεί ως βελτίωση της διαδικασίας αλλά όχι της ουσίας, τότε το αποτέλεσμα θα είναι αντίστροφο: περισσότερος κυνισμός, όχι περισσότερη εμπιστοσύνη. Οι πολίτες έχουν εκπαιδευτεί πια να διαβάζουν πίσω από τις λέξεις και να ζυγίζουν τις προθέσεις.

Η πτώση του δείκτη οικονομικού κλίματος που καταγράφει η «Εστία» και η «Ναυτεμπορική» δεν είναι μια στατιστική λεπτομέρεια. Είναι η «κόπωση» της πραγματικής οικονομίας. Όταν οι τράπεζες αυστηροποιούν τα πιστωτικά κριτήρια την ώρα που η «Χρυσή Βίζα» (όπως σημειώνει η «One Voice») σπάει ρεκόρ, το μήνυμα είναι σαφές: η ανάπτυξη αφορά ένα στενό κύκλο επενδυτικής δραστηριότητας, ενώ η βάση της πυραμίδας παλεύει με την αισχροκέρδεια των τροφίμων.

Την ίδια στιγμή, η κυβερνητική πρωτοβουλία για περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media επιχειρεί να επαναφέρει το κράτος στον ρόλο του προστάτη. Πρόκειται για ένα μέτρο που μιλά στο ένστικτο της κοινωνίας, ιδίως των γονιών. Όμως η πολιτική δεν κρίνεται μόνο από το «σωστό πρόβλημα», αλλά από τη δυνατότητα εφαρμογής. Αν η ρύθμιση μείνει σε επίπεδο εξαγγελίας ή αν μετατραπεί σε επιλεκτική επιτήρηση, τότε το κράτος δεν θα εμφανιστεί ως προστάτης, αλλά ως αμήχανος θεατής της ίδιας του της ανεπάρκειας. Και αυτό, σε μια εποχή ψηφιακής υπερ-ευαισθησίας, κοστίζει διπλά.

Η εσωστρέφεια ως καθρέφτης

Η εσωστρέφεια στο ΠΑΣΟΚ και ο «θυμός» του Ανδρουλάκη (βλ. «Μανιφέστο») ή οι καταγγελίες του «Ριζοσπάστη» για τα μορφωτικά δικαιώματα, αποκαλύπτουν το κενό εκπροσώπησης. Η αντιπολίτευση μοιάζει να κυνηγά τη σκιά της, αδυνατώντας να αρθρώσει έναν συνεκτικό λόγο που να συνδέει τη δημοσιονομική πειθαρχία με την κοινωνική δικαιοσύνη.

Την ίδια ώρα στο παρασκήνιο και συχνά πια στο προσκήνιο, εξελίσσεται και η εσωτερική ένταση στη Νέα Δημοκρατία. Η δημόσια αμφισβήτηση του πρωθυπουργού από τον Αντώνη Σαμαρά δεν είναι απλώς μια προσωπική διαφοροποίηση. Είναι μια πολιτική κίνηση με συμβολικό βάρος. Δεν ανατρέπει συσχετισμούς άμεσα, αλλά διαβρώνει το αφήγημα της «μοναδικής σταθερής επιλογής». Και αυτό έχει σημασία. Γιατί η σταθερότητα δεν είναι δεδομένο, είναι αφήγημα που χρειάζεται συνεχή επιβεβαίωση. Όταν αυτό το αφήγημα τρυπιέται από τα δεξιά, δεν αρκεί η σιωπή ή η υποβάθμιση. Χρειάζεται καθαρή πολιτική απάντηση και κοινωνική αποδοχή.

Τι μας Διαφεύγει;

Και ενώ τα θεσμικά και τα εσωκομματικά καταλαμβάνουν τον δημόσιο διάλογο, κάτω από την επιφάνεια βράζει η πραγματική κοινωνική βάση: το ιδιωτικό χρέος, τα κόκκινα δάνεια, η ακρίβεια που δεν υποχωρεί με διαγράμματα. Η επικείμενη κρίση γύρω από τις αποφάσεις για τους τόκους στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι πεδίο πολιτικής σύγκρουσης. Εκεί κρίνεται αν το κράτος στέκεται απέναντι στον πολίτη ως ρυθμιστής ή ως συνέταιρος ενός συστήματος που μοιάζει αδιαπέραστο. Και σε αυτό το πεδίο, η κοινωνική ανοχή είναι σχεδόν εξαντλημένη.

Το ενδιαφέρον και ταυτόχρονα ανησυχητικό στοιχείο της συγκυρίας είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα. Η κυβέρνηση επιχειρεί θεσμικό άνοιγμα, κοινωνική ρύθμιση και πολιτική διαχείριση εσωτερικών ρηγμάτων στον ίδιο χρόνο. Αυτό απαιτεί υψηλό βαθμό συντονισμού και πολιτικής ακρίβειας. Διαφορετικά, το ένα μέτωπο θα ακυρώνει το άλλο. Η λογοδοσία δεν πείθει αν συνοδεύεται από κοινωνική ανασφάλεια. Η προστασία δεν πείθει αν μοιάζει ανεφάρμοστη. Και η σταθερότητα δεν πείθει όταν αμφισβητείται εκ των έσω.

Το Προμήνυμα

Η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η ρητορική περί «επιτελικού κράτους» και «καλής νομοθέτησης» θα δοκιμαστεί σκληρά στους επόμενους μήνες, καθώς η δυσαρμονία μεταξύ των αριθμών και της τσέπης του πολίτη γίνεται μη διαχειρίσιμη. Αν η «Ατζέντα 2030» δεν συμπεριλάβει τη στεγαστική κρίση και την προστασία της πρώτης κατοικίας από την αυθαιρεσία των εισπρακτικών, τότε η πολιτική σταθερότητα θα αποδειχθεί μια εύθραυστη βιτρίνα απέναντι στην κοινωνική αντοχή.

Το στίγμα της ημέρας είναι η αμηχανία. Η αμηχανία ενός συστήματος που βλέπει τα μακροοικονομικά μεγέθη να ευημερούν, αλλά τους πολίτες και την κοινωνική αντοχή να «μην βγαίνουν». Και ιστορικά, η αμηχανία είναι ο προθάλαμος των μεγάλων ανατροπών. Το τι προμηνύεται δεν είναι αναγκαστικά κρίση, αλλά μια περίοδος αυξημένης πολιτικής πυκνότητας, όπου κάθε λάθος θα μετράει περισσότερο και κάθε μισή αλήθεια θα γίνεται ολόκληρο πρόβλημα.

Σε τέτοιες στιγμές, η πολιτική δεν κρίνεται από τις προθέσεις, αλλά από τη συνέπεια. Και η συνέπεια, στην Ελλάδα, είναι πάντα το πιο σπάνιο αγαθό.

Βήμα-Βήμα Αξιολόγηση ανά Εφημερίδα

• POLITICAL: Εστιάζει στις διεθνείς σχέσεις και την ασφάλεια, αναδεικνύοντας το επικείμενο τετ-α-τετ Μητσοτάκη-Ερντογάν με τον τίτλο «Τουρκικός δυναμίτης» , ενώ προβάλλει την αυστηρή στάση κατά των παράνομων τζαμιών.
• ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Επικεντρώνεται στην κοινωνική πολιτική και την τοπική οικονομία, αναφέροντας ότι «6 στους 10» θα λάβουν χρήματα έως τις 18 του μηνός.
• STAR PRESS: Ακολουθεί μια πιο «σκληρή» θεματολογία με αναφορές σε «θανάτους στο υπόγειο της κόλασης» και αποκαλύψεις για τον «αρχινονό Κόντιαν Λεκοτσάι».
• ONE VOICE: Αναδεικνύει το θέμα της «Χρυσής Βίζας» με την έγκριση 8.879 αιτήσεων, υπογραμμίζοντας την επενδυτική δραστηριότητα.
• ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ: Διατηρεί σταθερά τη γραμμή της ταξικής πάλης και της κριτικής στην κυβερνητική πολιτική.
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: Εστιάζει σε εθνικά και θρησκευτικά θέματα, συχνά με καταγγελτικό λόγο για την τρέχουσα πολιτική κατάσταση.
• Ο ΛΟΓΟΣ: Καταγράφει την οικονομική πίεση με τον τίτλο «Δεν βγαίνουμε», αποτυπώνοντας το αίσθημα για κοινωνική δυσφορίας.
• ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: Καταγγέλλει «ολομέτωπη επίθεση στα μορφωτικά δικαιώματα» και ασκεί κριτική στις πρακτικές του Λιμενικού.
• ΜΑΚΕΛΕΙΟ: Χρησιμοποιεί έντονη ρητορική για σκάνδαλα («Μια Ελληνίδα στο χαρέμι») και επιτίθεται στον πρωθυπουργό.
• ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Αναδεικνύει την ανασφάλεια στα σύνορα («Αφύλαχτος ο Έβρος») και την υποχώρηση του οικονομικού κλίματος.
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: Προβάλλει την «Ατζέντα 2030» στο Υπουργείο Άμυνας και τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για την παιδεία.
• KONTRA NEWS: Εστιάζει στην ενεργειακή κρίση, το σχέδιο για το Ουκρανικό και τη «στεγαστική ασφυξία» των νοικοκυριών.
• Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: Αναδεικνύει το «θρίλερ» με τον νόμο Κατσέλη και τις υπερδιπλάσιες δόσεις που ζητούν τα funds.
• ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: Εστιάζει στο νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ και τις αυξήσεις τιμών σε τρόφιμα.
• ΤΑ ΝΕΑ: Σχολιάζουν τις «παραφωνίες» Γεωργίου σχετικά με τα Ίμια και την εξωτερική πολιτική.
• ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Παρέχει μια πιο θεσμική ανάλυση, βλέποντας ραγδαία μείωση του χρέους αλλά και αυστηροποίηση των πιστωτικών κριτηρίων.
• ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: Καταγράφει την υποχώρηση του δείκτη οικονομικού κλίματος.
• ΕΣΤΙΑ: Ασκεί κριτική στο ΠΑΣΟΚ για τη συνταγματική αναθεώρηση και σχολιάζει την πτώση του οικονομικού κλίματος.
• ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ: Εστιάζει στην εσωκομματική κατάσταση του ΠΑΣΟΚ και τον «μεγάλο θυμό» του Νίκου Ανδρουλάκη.

Βήμα-Βήμα Θεματικές της ημέρας

1) Στίγμα ημέρας: το τρίπτυχο που παίζει παντού

Σήμερα οι εφημερίδες (με διαφορετική ιδεολογική γλώσσα η καθεμία) στήνουν κοινό καμβά:

• (α) θεσμικό άνοιγμα με τη συνταγματική αναθεώρηση και ειδικά το άρθρο 86,
• (β) “κράτος-προστάτης” με φραγή social media για ανηλίκους,
• (γ) εσωτερική πίεση στη ΝΔ από την επίθεση Σαμαρά στον πρωθυπουργό. Το κοινωνικό υπόστρωμα που δίνει βάρος σε όλα αυτά είναι ιδιωτικό χρέος/κόκκινα δάνεια και ακρίβεια.

2) Θεσμοί: άρθρο 86 = “λογοδοσία” ή “ρετουσάρισμα”;

Η Καθημερινή το πάει τεχνοκρατικά: μιλά για σενάρια και “επιλογές” στο άρθρο 86 (δηλαδή πόσο θα εμπλέκεται η Βουλή στη δίωξη/παραπομπή υπουργών). Αυτό δείχνει ότι η κυβέρνηση θέλει να μετατρέψει την πίεση για λογοδοσία σε θεσμική διαδικασία με ελεγχόμενη αρχιτεκτονική αλλαγών.

Τι σημαίνει πολιτικά:

• Η κυβέρνηση επιχειρεί να “κλειδώσει” αφήγημα αποκατάστασης εμπιστοσύνης χωρίς να ανοίξει ανεξέλεγκτα μέτωπα ποινικής ευθύνης.
• Η αντιπολίτευση (ειδικά τα καταγγελτικά φύλλα) θα το βαφτίσει “ξεπλύσιμο”, αν δεν δει καθαρή απομείωση της κοινοβουλευτικής ασπίδας.

Sentiment που καλλιεργείται: συγκρατημένη προσδοκία (“κάτι αλλάζει”) αλλά και κυνισμός (“πάλι θα τη γλιτώνουν”).

3) Ψηφιακή πολιτική: απαγόρευση social media κάτω των 15, πολιτική κίνηση με ρίσκο εφαρμογής

Η είδηση εμφανίζεται ως “έτοιμη απόφαση” (Κυβέρνηση/Ψηφιακή Διακυβέρνηση) και δένει με διεθνές προηγούμενο (Αυστραλία κ.ά.).

Το πολιτικό κέρδος:

• “Το κράτος παρεμβαίνει” σε κάτι που οι γονείς νιώθουν ανεξέλεγκτο → εύκολη κοινωνική συναίνεση.

Το πολιτικό ρίσκο (που δεν γράφεται αρκετά ωμά):

• Χωρίς μηχανισμό age verification και σαφείς ευθύνες πλατφορμών, ή θα μείνει συμβολικό ή θα γεννήσει κατηγορία για επιλεκτική αστυνόμευση. Και τότε η “προστασία” γυρίζει σε “επικοινωνιακό πυροτέχνημα”.

Sentiment: ανακούφιση/στήριξη από γονείς, αλλά και καχυποψία σε νεότερα κοινά.

4) ΝΔ: ο Σαμαράς κάνει το “εσωτερικό” κεντρικό θέμα, όχι απλώς παραπολιτικό

Η φράση-καρφί (“ο Μητσοτάκης είναι το χάος”) παίζει σε πολλά φύλλα, από πιο “ήπια” πολιτική κάλυψη έως πιο επιθετικό framing.

Γιατί είναι σοβαρό:

• Δεν είναι απλή γκρίνια: είναι προσπάθεια να επαναπροσδιοριστεί το δίλημμα. Όχι “Μητσοτάκης ή χάος”, αλλά “Μητσοτάκης = χάος”.
• Δουλεύει σαν μόνιμη απειλή πειθαρχίας στο κυβερνητικό αφήγημα “σταθερότητα”, ειδικά την ώρα που η κυβέρνηση ανοίγει δύσκολες θεσμικές συζητήσεις.

Τι προμηνύεται: ακόμη κι αν δεν γίνει νέο κόμμα, η κίνηση λειτουργεί ως διαπραγματευτικό χαρτί για την επόμενη φάση (αναθεώρηση/εθνικά/οικονομία). Η “δεξιά πίεση” δεν θα φύγει, θα ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με τις δημοσκοπήσεις και τα λάθη.

5) Κοινωνία-Οικονομία: Άρειος Πάγος και τόκοι στα κόκκινα δάνεια = η πιο “υλική” βόμβα

Η αναμονή απόφασης για τον τρόπο υπολογισμού τόκων σε κόκκινα δάνεια (αναφορές σε 350.000 δανειολήπτες) εμφανίζεται ως “ανάσα/ώρα μηδέν”.

Το ζουμί:

• Αν θεωρηθεί ότι ευνοεί funds/τράπεζες, θα γίνει καύσιμο για αντισυστημική αγανάκτηση και κοινωνική εξέγερση.
• Αν θεωρηθεί ανάσα για δανειολήπτες, το επόμενο αίτημα θα είναι πολιτικό: ολοκληρωμένη στρατηγική για ιδιωτικό χρέος.

Sentiment: έντονη αγωνία/οργή (εύκολα μετατρέπεται σε “όλοι ίδιοι”).

6) Συγκριτική αποτίμηση ανά “ρόλο” εφημερίδας (κίνητρα/προθέσεις)

• Καθημερινή: κρατά την ατζέντα σε θεσμούς/διακυβέρνηση (άρθρο 86) και policy (social media), άρα βοηθά κυβερνητικό αφήγημα “σοβαρότητας”.
• Ναυτεμπορική: διαβάζει Σαμαρά ως παράγοντα ρίσκου/αστάθειας στο σύστημα εξουσίας.
• Ελεύθερος Τύπος / Απογευματινή / Το Μανιφέστο (φιλοκυβερνητικό layer): “απορρόφηση κραδασμών” και μετατόπιση σε τάξη/προστασία (π.χ. social, ασφάλεια), ενώ το εσωτερικό της ΝΔ παρουσιάζεται ως διαχειρίσιμο.
• Δημοκρατία / Kontra / One Voice (αντι-Μητσοτακικό μπλοκ): κίνητρο η απονομιμοποίηση και η μεγέθυνση ρήγματος Σαμαρά, ώστε να φαίνεται “τέλος εποχής”.
• Ριζοσπάστης / Εργατική Αλληλεγγύη: ταξικός φακός, κέντρο βάρους εργασία/δικαιώματα/χρέος, όχι τα “εσωτερικά της δεξιάς”.
• Μακελειό / Ελεύθερη Ωρα / Ορθόδοξη Αλήθεια: υψηλή ένταση/πολιτισμικός πόλεμος (θερμόμετρο θυμού, όχι τεκμηρίωσης).
• Star Press / Espresso / τοπικά/ομογένεια (Τύπος Θεσσαλονίκης, Εθνικός Κήρυξ κ.λπ.): χρήσιμοι για το “πώς περνάει η πολιτική στην καθημερινή κουβέντα” (σκανδαλολογία, πρόσωπα, κλίμα).

Τι μας διαφεύγει σήμερα

1. Το πακέτο άρθρο 86 + social media είναι καθαρά πακέτο “εμπιστοσύνης”: τιμωρώ/λογοδοτώ + προστατεύω. Αν ένα από τα δύο αποδειχθεί μη εφαρμόσιμο, καίει και το άλλο.
2. Το πραγματικό πολιτικό ρίσκο δεν είναι η ατάκα Σαμαρά, είναι αν αυτή γίνει μόνιμο κανάλι πίεσης προς ακροατήρια αποχής/αντισυστημικών.
3. Η πιο υποτιμημένη “βόμβα” είναι το ιδιωτικό χρέος: εκεί σπάνε κυβερνήσεις, όχι στις ωραίες θεσμικές εξαγγελίες.