Η μέρα της μαρμότας: Εξωστρέφεια στις Βρυξέλλες, φωτιά μέσα – Επισκόπηση Τύπου 15/12

Μια φωτογραφία, όχι κυριολεκτική, αλλά πολιτική, συμπυκνώνει τη σημερινή Ελλάδα στα δημοσιεύματα της Δευτέρας: από τη μία, στις Βρυξέλλες, η χώρα αναλαμβάνει την προεδρία του Eurogroup, κλείνοντας οριστικά, θεσμικά και συμβολικά, τον κύκλο της «ελληνικής εξαίρεσης». Από την άλλη, στα μπλόκα της περιφέρειας, φωτιές στους δρόμους, αγρότες σε απόγνωση, ένας πρωτογενής τομέας που δεν διαμαρτύρεται πια για το αύριο, αλλά για το παρόν. Οι δύο εικόνες δεν αναιρούν η μία την άλλη, συνυπάρχουν. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.

Η Καθημερινή το λέει ωμά στο κύριο editorial της «Δύο Ελλάδες, δίπλα-δίπλα». Η μία έχει ξεφύγει από τη χρεοκοπία, η άλλη κουβαλά ακόμη τη νοοτροπία που τη γέννησε. Δεν πρόκειται για ρητορικό σχήμα. Είναι πολιτική διάγνωση.

Η επιτυχία ως ξένη γλώσσα

Η εκλογή Έλληνα υπουργού στην προεδρία του Eurogroup δεν είναι μια απλή επιτυχία προσώπου. Είναι αναγνώριση διαδρομής. Σηματοδοτεί ότι η Ελλάδα θεωρείται πλέον μέρος της λύσης, όχι του προβλήματος. Κι όμως, αυτή η επιτυχία μοιάζει να μην «μεταφράζεται» κοινωνικά. Δεν γίνεται συλλογικό βίωμα. Παραμένει ελίτ είδηση.

Γιατί; Διότι η πολιτική επιτυχία μιλά τη γλώσσα των αριθμών, των θεσμών και των αγορών, ενώ η κοινωνία μιλά τη γλώσσα της καθημερινής επιβίωσης. Η απόσταση δεν είναι μόνο οικονομική, είναι συμβολική. Η Ελλάδα των Βρυξελλών δεν έχει ακόμη βρει τρόπο να εξηγήσει πειστικά την ύπαρξή της στην Ελλάδα των μπλόκων.

Ο αγρότης ως τελευταίος θεσμικός «απείθαρχος»

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις δεν είναι απλώς μια ακόμη σύγκρουση κυβέρνησης-συντεχνίας. Είναι κάτι βαθύτερο: η έκρηξη ενός τομέα που αισθάνεται ταυτόχρονα αόρατος και ενοχοποιημένος. Αόρατος όταν παράγει, ενοχοποιημένος όταν διεκδικεί.

Η POLITICAL μιλά για «μπλόκα που πυρπολούν την κοινωνία και την οικονομία», υιοθετώντας μια οπτική ασφάλειας και τάξης. Όμως αυτό που καίγεται δεν είναι οι δρόμοι, είναι το κοινωνικό συμβόλαιο. Η κυβέρνηση επιμένει, και σωστά σε επίπεδο αρχής, ότι δεν μπορεί να υπάρξει διάλογος με τελεσίγραφα. Όμως αποφεύγει να απαντήσει στο ουσιώδες: ποιο είναι το νέο αφήγημα για την ελληνική αγροτική παραγωγή σε έναν κόσμο κλιματικής κρίσης, ευρωπαϊκών περιορισμών και διεθνούς ανταγωνισμού;

Χωρίς αυτό, ο διάλογος θα ανακυκλώνεται μεταξύ «κόκκινων γραμμών» και φλεγόμενων ελαστικών.

ΟΠΕΚΕΠΕ: το σκάνδαλο που δεν μας σοκάρει πια

Η αποκάλυψη οργανωμένης απάτης στον ΟΠΕΚΕΠΕ, με πλαστά δικαιώματα, δηλωμένα χωράφια νεκρών και «αγρότες φαντάσματα», θα έπρεπε να προκαλεί πολιτικό σεισμό. Δεν προκαλεί. Και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο.

Όχι επειδή το σκάνδαλο είναι μικρό, αλλά επειδή είναι οικείο. Εντάσσεται σε μια μακρά παράδοση διαμεσολάβησης, πελατειακών δικτύων και «εξυπνάδας» εις βάρος του κοινού συμφέροντος. Η κοινωνία δεν εξοργίζεται, αναστενάζει. Κι όταν μια κοινωνία παύει να εξοργίζεται με τη διαφθορά, έχει αρχίσει να τη θεωρεί δομικό στοιχείο της ύπαρξής της.

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη πρόκληση για την κυβέρνηση: δεν αρκεί να αποκαλύπτει και να τιμωρεί. Πρέπει να σπάσει τον μηχανισμό αναπαραγωγής αυτής της νοοτροπίας. Αλλιώς, κάθε επιτυχία τύπου Eurogroup θα στέκει πάνω σε σαθρό πολιτισμικό υπόβαθρο.

Ευρώπη: ακέφαλη, φοβική, αμήχανη

Στο διεθνές πεδίο, η εικόνα είναι εξίσου σχιζοφρενική. Ο Αλέξης Παπαχελάς περιγράφει μια Ευρώπη «ακέφαλη», που διοργανώνει «συνέδρια των απελπισμένων» ενώ ο κόσμος μετατρέπεται σε ζούγκλα ισχύος. Η Ελλάδα, ρεαλιστικά, επιλέγει να ευθυγραμμιστεί με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία, διαβάζοντας σωστά τον νέο γεωπολιτικό χάρτη.

Αλλά εδώ αναδύεται ένα νέο ερώτημα: μπορείς να είσαι γεωπολιτικά ώριμος όταν εσωτερικά παραμένεις κοινωνικά εύθραυστος; Η στρατηγική αξιοπιστία απαιτεί και εσωτερική συνοχή. Διαφορετικά, η εξωτερική πολιτική γίνεται τεχνοκρατική άσκηση χωρίς κοινωνικό έρεισμα.

Το αληθινό διακύβευμα

Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «επιτυχία ή αποτυχία». Είναι σύνδεση ή αποσύνδεση. Σύνδεση της θεσμικής επιτυχίας με την κοινωνική εμπειρία. Σύνδεση της Ευρώπης με τον αγρότη. Σύνδεση του κράτους με τον πολίτη όχι ως ελεγκτή, αλλά ως εταίρου.

Αν αυτό δεν συμβεί, τότε οι δύο Ελλάδες θα συνεχίσουν να συνυπάρχουν χωρίς να συναντιούνται: η μία θα προεδρεύει, η άλλη θα φλέγεται. Και κάποια στιγμή, η φωτιά θα βρει τον δρόμο της και προς τα σαλόνια.

Αυτό δεν είναι προφητεία. Είναι ιστορικό μοτίβο. Είναι η μέρα της μαρμότας για μια χώρα που αναγκάζεται πολιτικά να ζει την ίδια μέρα ξανά και ξανά

Εφημερίδες: Πολιτική Ανάλυση (15 Δεκεμβρίου 2025)

1) Αγροτικά μπλόκα: το «τελεσίγραφο» ως επικοινωνιακή παγίδα

Το βασικό νήμα που διατρέχει τα πρωτοσέλιδα είναι ότι η σύγκρουση κυβέρνησης-αγροτών έχει περάσει από το οικονομικό στο πολιτικό: ποιος επιβάλλει τους όρους του διαλόγου, ποιος «νομιμοποιείται» να κλείνει δρόμους, ποιος εκβιάζει ποιον.

• Η KONTRA NEWS στήνει το πλαίσιο ως αλαζονεία/εκβιασμός Μαξίμου και «προσχηματικό διάλογο» που στοχεύει να υπονομεύσει τις κινητοποιήσεις, με γραμμή ότι τα μπλόκα συνεχίζονται μέχρι να δοθούν ουσιαστικές απαντήσεις (ρεύμα, πετρέλαιο κ.ά.).
• Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ το πάει πιο «πολεμικά»: «εφιάλτης δίχως τέλος για το Μαξίμου», άρνηση αγροτών στον διάλογο «με ανοιχτούς δρόμους», ένταση ως καθημερινή φθορά για την κυβέρνηση.
• Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ κάνει το αντίθετο: «Τραβάνε το σχοινί οι αγρότες», αποκρυπτογραφεί αιτήματα, βάζει αριθμητικό/δημοσιονομικό φίλτρο (πακέτο 5–7 δισ.) και κρατά την κυβερνητική γραμμή «διάλογος όχι με τελεσίγραφα».
• Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ το «δένει» με κυβερνητική ανεπάρκεια/απώλεια ελέγχου («χάνουν τον έλεγχο», «fake διάλογος») και προσωποποιεί (Τσιάρας, «Φραπές») για να φτιάξει αφήγημα εσωτερικής κυβερνητικής φθοράς.

Τι κρατάμε: το αγροτικό εδώ δεν περιγράφεται ως «διαπραγμάτευση». Περιγράφεται ως μάχη ηγεμονίας: ποιος ορίζει το πλαίσιο, ποιος βγαίνει «νόμιμος» και ποιος «ταραξίας».

2) ΟΠΕΚΕΠΕ: η διαφθορά ως υποκείμενο του πολιτικού καβγά

Η αγροτική ένταση κουμπώνει με τον ΟΠΕΚΕΠΕ: όχι ως τεχνικό σκάνδαλο, αλλά ως σύμβολο του παρασιτισμού του συστήματος επιδοτήσεων.

• Στην αγγλόφωνη Καθημερινή/NYT–Kathimerini υπάρχει καθαρή, «αστυνομική» αποτύπωση: εγκληματική οργάνωση, ψευδείς δηλώσεις γης/κτηνοτροφίας, αγροτεμάχια νεκρών, δομημένη ιεραρχία, λογαριασμοί τρίτων.
• Στο εγχώριο πολιτικό παιχνίδι, αυτό μετατρέπεται σε επιχείρημα «διαφάνειας vs συγκάλυψης» (με φόντο τη συζήτηση για ΑΑΔΕ και μεταφορά/εποπτεία).

Τι κρατάμε: οι εφημερίδες (με διαφορετικό πρόσημο) συγκλίνουν σε ένα πράγμα: το επιδοματικό/επιδοτούμενο μοντέλο έγινε πεδίο οργανωμένης στρέβλωσης. Η διαφωνία είναι στο ποιος φταίει και ποιος «πουλάει» κάθαρση.

3) Eurogroup / Πιερρακάκης: εθνικό κεφάλαιο ή επικοινωνιακό υπερθέαμα;

Εδώ γίνεται το πιο ενδιαφέρον “media split”:

• Το ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ χτίζει διπολικό ηθικό αφήγημα: «Ελλάδα της προκοπής» vs «Ελλάδα της παρακμής» (ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, Πολάκης, Βαρουφάκης). Είναι καθαρή πολιτική επένδυση στο success story.
• Η ΕφΣυν (μέσα από τη στήλη/εισαγωγή) ειρωνεύεται τους «πανηγυρισμούς των φιλοκυβερνητικών», άρα μετράει την επιτυχία ως υπερβολή/προπαγάνδα και όχι ως ουσία.
• Σε κείμενο που πατά πάνω στο θέμα (στήλη στα ΝΕΑ), τίθεται το πραγματικό υπαρξιακό ερώτημα: «αν η Ευρώπη έμαθε, έμαθε η Ελλάδα; ή το παίρνει ως άφεση αμαρτιών;»Αυτό είναι το πιο «βαρύ» πολιτικά, γιατί πάει στην αντοχή του συστήματος
• Στο ίδιο πακέτο δημοσιευμάτων υπάρχει και πιο «κυνική» υπενθύμιση ότι μέσα στην αντιπολίτευση υπάρχουν ζώνες ανοχής/συμπάθειας που μπλοκάρουν την οργή, άρα το πολιτικό θερμόμετρο δεν είναι ποτέ «καθαρό».

Τι κρατάμε: η ίδια είδηση γίνεται είτε εθνική αναβάθμιση είτε επικοινωνιακή φούσκα είτε ηθικό τεστ ενηλικίωσης.

4) Εξωτερική πολιτική/Τραμπ: Ελλάδα ως East Med asset, Ευρώπη ως αμήχανη οντότητα

• Η Kathimerini (English) δίνει στρατηγική ανάγνωση: οι ΗΠΑ βλέπουν την Ελλάδα περισσότερο ως προέκταση της Ανατολικής Μεσογείου/Μ. Ανατολής, άρα προσέγγιση με Ισραήλ–Σ. Αραβία, επαφές με Νετανιάχου–Αμπάς, βάθος αμυντικών συμφωνιών, δίλημμα για Ουκρανία/Γάζα.
• Παράλληλα, η KONTRA NEWS ξεκινά μια κινδυνολογία για τη «νέα στρατηγική Τραμπ» και μεταφράζει την αμερικανική στροφή ως απειλή για Ευρώπη/σταθερότητα.
• Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ το ιδεολογικοποιεί (woke, μετανάστευση κ.λπ.) δίνοντας πολιτισμικό-ταυτοτικό πρόσημο.

Τι κρατάμε: άλλοι το βλέπουν ως ευκαιρία γεωπολιτικής αναβάθμισης, άλλοι ως επισφάλεια/ρήξη με Ευρώπη, άλλοι ως πολιτισμικό πόλεμο.

Συνδυαστική ανάλυση ανά θεματική (τι βγαίνει συνολικά)

• Αγροτικό = κεντρικό πεδίο φθοράς. Δεν είναι μόνο κόστος παραγωγής· είναι το «ποιος κυβερνά στον δρόμο» και «ποιος κυβερνά το αφήγημα». Η κυβέρνηση ρισκάρει να εγκλωβιστεί σε δίλημμα: αν υποχωρήσει, φαίνεται αδύναμη, αν σκληρύνει, φαίνεται αποκομμένη.
• ΟΠΕΚΕΠΕ = “απόδειξη” ότι το παλιό κράτος ζει. Αυτό τρυπάει το success story. Ακόμα κι αν η χώρα παίρνει ρόλους στην Ευρώπη, το εσωτερικό μοντέλο παράγει «παρασιτική» συμπεριφορά.
• Eurogroup = κεφάλαιο, αλλά και μπούμερανγκ. Όσο περισσότερο πωλείται ως θρίαμβος, τόσο πιο εύκολα η άλλη πλευρά το βαφτίζει «επικοινωνία». Η ουσία είναι αν η επιτυχία μεταφράζεται σε αίσθηση δικαιοσύνης/λειτουργικού κράτους (και εκεί ο ΟΠΕΚΕΠΕ καίει).
• Διεθνές περιβάλλον = αναδιάταξη που απαιτεί εσωτερική συνοχή. Αν η Ελλάδα παίζει ρόλο στο East Med, χρειάζεται κοινωνική σταθερότητα στο εσωτερικό. Αλλιώς η γεωπολιτική «αναβάθμιση» μένει elite sport.

Συγκριτική αποτίμηση εφημερίδων σε κίνητρα/προθέσεις/πολιτικές

• Φιλοκυβερνητικό μπλοκ (π.χ. ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ, σε μεγάλο βαθμό Ε.Τ.): επενδύει σε αφήγημα «κανονικότητας/ανόδου» και θέλει να μετατρέψει το Eurogroup σε ασπίδα απέναντι στη φθορά του αγροτικού. Παράλληλα βάζει δημοσιονομικούς φραγμούς στα αιτήματα.
• Αντι-κυβερνητικό/καταγγελτικό (KONTRA, ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ): στήνει το αγροτικό ως απόδειξη «αλαζονείας/απώλειας ελέγχου», προσωποποιεί (Τσιάρας/«Φραπές») και πιέζει για εικόνα απονομιμοποίησης.
• Κριτικό-χωρίς πανηγύρια (ΕφΣυν/στήλες, ΝΕΑ/στοχαστικό φίλτρο): δεν αμφισβητεί την είδηση, αμφισβητεί τη χρήση της είδησης. Βάζει το ερώτημα «μάθαμε;» και επιτίθεται στη “υπερπαραγωγή πανηγυρισμών”.
• Διεθνές/στρατηγικό (Kathimerini English): βγάζει από το μικροκομματικό κάδρο, δείχνει ότι η Ελλάδα μετατοπίζεται σε αμερικανικό χάρτη East Med, άρα το εσωτερικό πολιτικό δράμα παίζεται πάνω σε γεωπολιτικό φόντο.

Τι μας διαφεύγει (η “τυφλή γωνία” των δημοσιευμάτων)

1. Το “μετά” του αγροτικού: όλοι γράφουν για το σήμερα (μπλόκα/τελεσίγραφα), λίγοι για το σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης. Αν δεν υπάρξει οδικός χάρτης, η κρίση θα ανακυκλωθεί.
2. ΟΠΕΚΕΠΕ ως βαθύς μηχανισμός: το θέμα δεν είναι μόνο ποινικό. Είναι ότι οι επιδοτήσεις έγιναν μοντέλο συμπεριφοράς. Αυτό θέλει θεσμική μηχανική, όχι μόνο συλλήψεις.
3. Η κοινωνική μετάφραση του Eurogroup: η επιτυχία δεν “γράφει” αν δεν ακουμπήσει την αγορά/ακρίβεια/κράτος. Εκεί είναι το κενό που θα εκμεταλλευτούν όλοι.

Τι προμηνύεται (next moves που “μυρίζουν” τα πρωτοσέλιδα)

• Σκλήρυνση πόλωσης: το αγροτικό θα γίνει κεντρικός μηχανισμός ατζέντας μέχρι να βρεθεί συμβιβασμός ή ρήξη.
• Μεγάλο θεσμικό παζάρι για ΟΠΕΚΕΠΕ/ΑΑΔΕ: είτε ως κάθαρση είτε ως αφορμή για νέο γύρο κατηγοριών περί συγκάλυψης/εργαλειοποίησης.
• “Ελλάδα στο διεθνές τραπέζι” αλλά με εσωτερικό ρίσκο: η εξωτερική αναβάθμιση απαιτεί εσωτερική σταθερότητα, κι αυτή σήμερα αμφισβητείται στους δρόμους.