Η επιθυμία των οδοφραγμάτων θα φέρει τα οδοφράγματα της επιθυμίας – Επισκόπηση Τύπου 03/12

Πολιτική Θεώρηση

Σήμερα οι εφημερίδες δεν περιγράφουν τη χώρα, την κουρδίζουν, για αυτό θα κάνουμε μια διαφορετική πολιτικη θεώρηση. Και αυτό γιατί η σημερινή σοδειά των αποκομμάτων μοιάζει με ορχήστρα που παίζει διαφορετικές μελωδίες πάνω στο ίδιο υποχθόνιο μοτίβο. Αλλού βαρούν νταούλια στα μπλόκα, αλλού ψιθυρίζουν για τη διαφθορά των Βρυξελλών, αλλού δοξάζουν τον Πούτιν και το LNG. Κι όμως, κάθε φύλλο, με τη δική του ευλάβεια, προσπαθεί να στηρίξει ή να γκρεμίσει όχι την πραγματικότητα, αλλά την ερμηνεία της. Και όλα αυτά ενώ η Αμερικανίδα πρέσβης στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφοιλ συνεχίζει την κινητικότητα της και ετοιμάζεται για πρωτοσέλιδο αφιέρωμα στο ένθετο γυναικείο περιοδικό GRACE, την Κυριακή 7/12 στο ΒΗΜΑ.

Αν κάποιος διαβάσει μόνο τους τίτλους, θα νομίζει ότι η χώρα κινείται σε παράλληλα σύμπαντα. Αν τους διαβάσει συνδυαστικά, καταλαβαίνει ότι όλα τα σύμπαντα καταλήγουν στο ίδιο ερώτημα: ποιος πληρώνει το κόστος;

1. Τα μπλόκα: όταν ο Τύπος γίνεται οδοστρωτήρας

Η «Εστία» στήνει εικόνα χώρας σε κατάσταση πολιορκίας: «Κλείνουν τα σύνορα», «ανεβαίνει η ένταση», «προειδοποιεί ο Χρυσοχοΐδης». Εδώ οι αγρότες δεν διαμαρτύρονται, απειλούν την τάξη. Είναι μια εφημερίδα που απευθύνεται σε κοινό που θέλει κράτος, κανόνες, πυγμή. Η πηγή της πληροφόρησης είναι σχεδόν πάντα αστυνομική ή κυβερνητική, δεν υπάρχει «αγρότης και τρακτερ», υπάρχει μόνο «κίνδυνος παράλυσης».

Αντίθετα, η «Ναυτεμπορική» δεν νοιάζεται για την κάπνα και τα λάστιχα: βλέπει την πολιτική συνέπεια. Για εκείνη, το πρόβλημα δεν είναι ο δρόμος που κλείνει αλλά η κάλπη που ανοίγει. Το κοινό της είναι επιχειρηματικό, μετρημένο και νιώθει άβολα όταν η ύπαιθρος αποσταθεροποιεί την οικονομία.

Η «Απογευματινή», μετρώντας «4.000 τρακτέρ», πουλάει όγκο και δύναμη, μια δημοσιογραφία που ξέρει ότι η εικόνα πολλαπλασιάζει την οργή. Και ο «Ελεύθερος Τύπος» δένει τα μπλόκα με τον πληθωρισμό: όταν το supermarket τσιμπάει, φταίνε και τα τρακτέρ. Άλλη στόχευση εδώ: ο μικρομεσαίος των αστικών κέντρων που βλέπει το κόστος ζωής να αυξάνεται και αρχίζει να γκρινιάζει.

Κοινό μοτίβο: Καμία εφημερίδα δεν εξηγεί γιατί ξεκίνησαν τα μπλόκα. Όλες όμως ξέρουν πώς να κατευθύνουν τον θυμό:

• οι μεν προς τους αγρότες,
• οι δε προς την κυβέρνηση,
• οι άλλοι προς το σύστημα συνολικά.

Όλοι παίζουν στοχοποίηση, κανείς αιτιολόγηση.

2. Ο πληθωρισμός: η ήσυχη βόμβα που κανείς δεν θέλει να χρεωθεί

Εδώ οι γραμμές συναντιούνται με τρόπο ύποπτα συντονισμένο. Η «Εστία» φωνάζει «άλμα 2,9%», η «Ναυτεμπορική» μιλά για «επιστροφή της απειλής», ο «Ελεύθερος Τύπος» προειδοποιεί για τις συνέπειες. Τα «Νέα» πάνε πιο φιλοσοφικά: μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, η ανάπτυξη μαλακώνει, και το δημογραφικό σφίγγει.

Οι πηγές εδώ είναι κυρίως Eurostat και οικονομικά think tanks.
Όμως το ενδιαφέρον δεν είναι οι αριθμοί, αλλά η συμφωνία στον τόνο: όλοι ξέρουν ότι η οικονομία δεν είναι πια ακλόνητο χαρτί της κυβέρνησης και όλοι σιγά-σιγά προετοιμάζουν τον αναγνώστη για μια περίοδο «δύσκολων αλλά αναγκαίων» μέτρων.

Η στόχευση είναι διπλή:

• Τα συστημικά μέσα προειδοποιούν διακριτικά την κυβέρνηση να «προσέξει», δηλαδή να μην τους πάρει μαζί της στην πτώση.
• Τα πιο κριτικά μέσα φτιάχνουν έδαφος για αντιπολίτευση που θα χτίσει πάνω στον θυμό της ακρίβειας.

Εδώ η ατζέντα δεν είναι η είδηση αλλά η προετοιμασία του εκλογικού κλίματος.

3. Το σκάνδαλο Μογκερίνι: η Ευρώπη ως χρήσιμος κακός

Η «Απογευματινή» ενθουσιάζεται με τα «χειροπέδες». Η «ΕφΣυν» το σηκώνει ως «σκάνδαλο μεγατόνων», ενώ η «Ναυτεμπορική» προσπαθεί να κρατήσει θεσμικό ύφος.

Ο σκοπός εδώ δεν είναι η Μογκερίνι, είναι η εικόνα της Ε.Ε.: ήδη φθαρμένη από ακρίβεια, γραφειοκρατία και γεωπολιτική αμηχανία.

Ποιος κερδίζει από αυτό;

• Οι λαϊκιστές (δεξιοί ή αριστεροί) που βλέπουν στις Βρυξέλλες έναν εύκολο στόχο.
• Οι κυβερνήσεις που χρειάζονται έναν «ξένο κακό» για να μοιράσουν την ευθύνη.
• Τα μέσα που απευθύνονται σε κοινό κουρασμένο από κανόνες και επιτροπές.

Η πηγή εδώ είναι προφανώς οι ευρωπαϊκές εισαγγελίες, αλλά η χρήση του υλικού γίνεται καθαρά πολιτικά: η διαφθορά των άλλων είναι πάντα πιο βολική από τη δική μας.

4. Ο Πούτιν ως μετρονόμος του φόβου

Η «Καθημερινή» αναδεικνύει τον Πούτιν που «αν η Ευρώπη θέλει πόλεμο, εμείς είμαστε έτοιμοι».
Η Kontra News το κάνει κραυγή, ο «Τύπος Θεσσαλονίκης» το κάνει απειλή, η «Απογευματινή» το κάνει ειρωνεία.

Το ενδιαφέρον εδώ δεν είναι τι λέει ο Πούτιν, το λέει κάθε εβδομάδα.
Το ενδιαφέρον είναι γιατί προβάλλεται σήμερα:

• Για να τονιστεί η ανάγκη «σταθερότητας» και «δυτικού προσανατολισμού»;
• Για να εξηγηθεί προληπτικά το κόστος της ενέργειας;
• Για να νομιμοποιηθεί η εξάρτηση από τις ΗΠΑ;

Οι εφημερίδες που στηρίζουν την κυβέρνηση χρησιμοποιούν τον Πούτιν σαν σκηνικό για να πουν: «μην ταράζεστε, οι κίνδυνοι είναι πολλοί».
Τα πιο αντιπολιτευόμενα μέσα τον χρησιμοποιούν ως υπενθύμιση ότι η Ευρώπη διχάζεται και η Ελλάδα δεν έχει περιθώριο για λάθη.

Κοινή ατζέντα: ο φόβος είναι χρήσιμος πολιτικός σύμβουλος.

5. Η ελληνοαμερικανική λατρεία: LNG, SAFE και ο μανδύας της αξιοπιστίας

Τα «Νέα» υφαίνουν το αφήγημα της «χρυσής εποχής» Ελλάδας–ΗΠΑ. Η «Ναυτεμπορική» το εξειδικεύει σε άμυνα και LNG. Η «Εστία» προσθέτει καναδικό SAFE και ναυτιλία.

Οι πηγές: πρεσβεία, υπουργεία, επιχειρηματικά φόρουμ, think tanks συμφερόντων.
Το κοινό: η μεσαία τάξη που θέλει ασφάλεια και σταθερότητα στη Δύση, οι επενδυτές, και το κομμάτι της κοινής γνώμης που φοβάται «ανατολικές» περιπέτειες.

Ατζέντα:

• Να εμφανιστεί η Ελλάδα ως αξιόπιστος κόμβος (όσο στο εσωτερικό φαίνεται αποσταθεροποιημένη).
• Να τεντωθεί το success story προς τα έξω, όταν μέσα υποχωρεί.

Αυτό το κομμάτι του Τύπου δεν γράφει απλώς ειδήσεις, κάνει δημόσια διπλωματία.

6. Θεσμικές αλλαγές: το manual της «κανονικότητας»

Ο «Ελεύθερος Τύπος» και η «Καθημερινή» υπενθυμίζουν ότι υπάρχει και κράτος πέρα από τα μπλόκα: στήνουν «Δεκάλογο κληρονομικού», «12+1 ανατροπές», «νέες συλλογικές συμβάσεις».

Εδώ η ατζέντα είναι καθαρή:

• Να φανεί ότι η κυβέρνηση δεν είναι μόνο σε άμυνα αλλά και σε έργο.
• Να υπάρξει μια δόση «τεχνικής σοβαρότητας» για ένα κοινό που κουράζεται από πόλωση.
• Να κρατηθεί ζωντανή η ιδέα ότι η χώρα «εκσυγχρονίζεται».

Η στόχευση δεν είναι μαζική, είναι οι πολίτες που θέλουν ρυθμίσεις, ασφάλεια δικαίου, και προβλεψιμότητα, το κοινό που φοβάται τα δύο άκρα.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν, και γιατί σήμερα;

1. Τους μετριοπαθείς της μεσαίας τάξης
   Με πληθωρισμό, διεθνή αστάθεια και μπλόκα, το αφήγημα της «σταθερότητας» χρειάζεται ανανέωση. Τα συστημικά φύλλα τους καθησυχάζουν αλλά και τους προετοιμάζουν για κόστος.
2. Τους απογοητευμένους της περιφέρειας
   Όσοι νιώθουν αόρατοι βλέπουν σήμερα τα τρακτέρ τους στην πρώτη σελίδα – όχι πάντα με συμπάθεια, αλλά με ορατότητα. Τα κρίσιμα φύλλα επιχειρούν να κεφαλαιοποιήσουν την αγανάκτηση.
3. Τους ευρωσκεπτικιστές και τους αντισυστημικούς
   Με το σκάνδαλο Μογκερίνι, η δυσπιστία θεριεύει. Τα έντυπα που ζουν από αγανάκτηση έχουν υλικό χρυσάφι.
4. Τους υποστηρικτές της δυτικής γεωστρατηγικής επιλογής
   Η προθυμία των ΗΠΑ, το LNG, το SAFE, η ναυτιλία – όλα αυτά χτίζουν το αφήγημα «η Ελλάδα είναι πυλώνας». Είναι μήνυμα προς ψηφοφόρους που θέλουν σταθερότητα με σημαία.

Επίλογος: Η χώρα μοιάζει με στούντιο ηχογράφισης, και ο Τύπος με τον ηχολήπτη

Οι εφημερίδες της ημέρας δεν συγκρούονται μεταξύ τους, συμφωνούν περισσότερο απ’ όσο ομολογούν.
Άλλες με κραυγές, άλλες με ψίθυρους, όλες κουρδίζουν το ίδιο μοτίβο:

• η κοινωνία πιέζεται,
• η οικονομία ζορίζεται,
• η Ευρώπη τρίζει,
• ο κόσμος σκοτεινιάζει,
• και η κυβέρνηση χρειάζεται νέο αφήγημα πριν τη βρει καταιγίδα χωρίς ομπρέλα.

Δεν περιγράφουν τη χώρα, την προσανατολίζουν.
Το ζήτημα είναι προς τα πού;