Επισκόπηση Τύπου 24/11 – Χάσμα ανάμεσα στην κυβερνητική αυτοπεποίθηση και τον Τύπο

Πολιτική Θεώρηση

Η Ιθάκη του Τσίπρα, η επικράτηση Μητσοτάκη στις εσωκομματικές εκλογές στην ΝΔ, και μια σειρά από ειδήσεις για την οικονομία και τις διεθνείς εξελίξεις κάνουν σήμερα το δημόσιο λόγο να μοιάζει με παλίρροια: μια μάζα από θραύσματα γεγονότων, αποσπάσματα δηλώσεων, υπαινιγμούς και σιωπές, που πότε υποχωρεί και πότε επιστρέφει με ορμή αφήνοντας την πολιτική σκηνή ακόμη πιο θολή. Η σημερινή εικόνα του Τύπου, από τα κυβερνητικά ρεπορτάζ μέχρι τις αιχμηρές στήλες, και από τα οικονομικά φύλλα μέχρι τα λαϊκά tabloids, συγκλίνει σε ένα βασικό συμπέρασμα: η χώρα ζει σε ένα διπλό καθεστώς, όπου η καθημερινότητα λέει «σταθερότητα», αλλά το υπέδαφος βοά «νευρικότητα».

Η κυβέρνηση ανάμεσα στη σταθερότητα και το άγχος

Οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες προβάλουν το αφήγημα της «επιστροφής»: επενδύσεις, αναβαθμίσεις, πλεονάσματα, τεχνολογική πρόοδος. Την ίδια στιγμή όμως, πίσω από τις θετικές αναφορές, κρύβεται ένα δομικό πρόβλημα: οι παροχές λειτουργούν ως υποκατάστατο πολιτικού σχεδίου. Ενισχύσεις σε ένστολους, επίδομα στους συνταξιούχους, πρόνοιες για τις οικογένειες των στρατιωτικών, όλα αυτά συνθέτουν ένα μωσαϊκό που απευθύνεται κυρίως στη βάση της ΝΔ, σε μια στιγμή όπου τα δημοσκοπικά δεδομένα δείχνουν κόπωση.τα δημοσκοπικά δεδομένα δείχνουν κόπωση.

Στις εσωκομματικές κάλπες, η αυξημένη συμμετοχή παρουσιάζεται ως επιβεβαίωση δύναμης, αλλά διαβάζεται από άλλες πλευρές ως ανάγκη επανασυσπείρωσης. Σαν να χρειάζεται η κυβέρνηση να υπενθυμίζει στους υποστηρικτές της ότι υπάρχει σχέδιο, ότι υπάρχει έλεγχος.

Κι όμως, την ίδια ώρα η ακρίβεια παραμένει αμείλικτη: αυξήσεις 30%-50% σε βασικά προϊόντα, δημογραφικά εφιαλτικά για την επόμενη δεκαετία και μια μεσαία τάξη που αισθάνεται ότι πληρώνει την «κανονικότητα» με δόσεις. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στην εικόνα και την εμπειρία του πολίτη είναι που τροφοδοτεί τον υπόγειο ψίθυρο δυσαρέσκειας.

Η αντιπολίτευση μεταξύ κυνισμού και απορίας

Οι αντιπολιτευόμενες εφημερίδες επενδύουν πλήρως στο αφήγημα του «πανικού»: παροχολογία, άτσαλες κινήσεις, διαρκής ανάγκη να εξαγοραστεί χρόνος. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται τόσο στην κριτική καθαυτή όσο στην εμμονική προσπάθεια να συνδέσουν κάθε κυβερνητική κίνηση με τη φθορά.

Αλλά την ίδια στιγμή, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά συνεχίζουν να ταλαντεύονται ανάμεσα σε δύο κόσμους: τον παλιό και τον νέο. Χωρίς συνεκτικό αφήγημα, οι εφημερίδες παρουσιάζουν την αντιπολίτευση ως χώρο που μιλά πολύ αλλά δεν ακούγεται. Και εκεί ακριβώς παρεμβάλλεται το βιβλίο του Τσίπρα.

Η «Ιθάκη»: ένα βιβλίο που έγινε πολιτική σκιά

Το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, περισσότερο από πολιτικό απολογισμό, λειτουργεί ως καταλύτης μιας ευρύτερης δημόσιας αναμέτρησης. Κάθε εφημερίδα το διαβάζει σαν καθρέφτη των δικών της πεποιθήσεων.

• Οι δεξιές εφημερίδες το χαρακτηρίζουν «παραμύθι», «παραχάραξη», απόπειρα ελέγχου της ιστορικής μνήμης.
• Οι κεντρώες και φιλελεύθερες βλέπουν μια σύνθετη αφήγηση που αναγνωρίζει λάθη αλλά δεν λύνει αντιφάσεις.
• Η κεντροαριστερά το διαβάζει ως πολιτικό υλικό που αξίζει να αξιολογηθεί, όχι να καεί στη φωτιά της υποτίμησης.
• Τα λαϊκά φύλλα το χρησιμοποιούν ως κομικό θέατρο εξουσίας.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το βιβλίο μιλά για το παρελθόν, αλλά προκαλεί ένταση στο παρόν. Αφυπνίζει το 2015 όχι ως ιστορική στιγμή, αλλά ως ανοικτό τραύμα. Και όταν μια πολιτική κοινότητα συνεχίζει να ζει μέσα στα φαντάσματα της δεκαετίας που πέρασε, δείχνει ότι δυσκολεύεται να σχεδιάσει αυτή που έρχεται.

Ο οικονομικός ορίζοντας και οι γεωπολιτικές σκιές

Τα οικονομικά φύλλα προσδίδουν μια επιπλέον διάσταση: η Ελλάδα βρίσκεται σε φάση επενδυτικής κινητικότητας, αλλά σε ένα εξαιρετικά επισφαλές διεθνές περιβάλλον. Απ’ τη μία, αναβαθμίσεις χωρών, βιομηχανική τεχνητή νοημοσύνη που έρχεται στην Αθήνα, «πράσινες» επενδύσεις. Απ’ την άλλη, Ουκρανία, αβεβαιότητα στην Ευρώπη, πιθανή επιστροφή Τραμπ και ρευστότητα στις αγορές. Το παράδοξο είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση προβάλλει σταθερότητα σε μια εποχή που η διεθνής σκηνή είναι το ακριβώς αντίθετο. Αυτό δημιουργεί μια ασυμμετρία μεταξύ προσδοκιών και πραγματικότητας που δεν έχει ακόμη απορροφηθεί.

Μια χώρα που αναζητά αφήγημα, όχι άλλοθι

Κάθε εφημερίδα, κάθε στήλη, κάθε ρεπορτάζ αυτής της εβδομάδας αφήνει την ίδια αίσθηση: η χώρα μοιάζει να κινείται σε πολλαπλές ταχύτητες. Η κυβέρνηση θέλει να εκπέμψει αυτοπεποίθηση, αλλά ο Τύπος καταγράφει υπόγεια δυσφορία. Η αντιπολίτευση θέλει να αξιοποιήσει τη φθορά, αλλά δεν έχει ακόμη συνθέσει πειστικό σχέδιο. Και η κοινωνία, βουτηγμένη σε οικονομικές ανασφάλειες και μνήμες της κρίσης, παρακολουθεί με μια κούραση που γίνεται όλο και πιο εμφανής. Σε αυτό το πλαίσιο, η «Ιθάκη» του Τσίπρα παίζει έναν ρόλο μεγαλύτερο από τον προφανή: φέρνει την πολιτική αντιπαράθεση πίσω στην ουσία της, στο ποιος μπορεί να εξηγήσει το παρελθόν χωρίς να το ωραιοποιεί και να σχεδιάσει το μέλλον χωρίς να υπόσχεται μαγικές λύσεις.

Μέχρι αυτό να συμβεί, η χώρα θα κινείται σε έναν κατοπτρικό χώρο, όπου τα γεγονότα ερμηνεύονται λιγότερο από τη λογική και περισσότερο από τις εσωτερικές βεβαιότητες κάθε στρατοπέδου.

Και αυτό, τελικά, είναι το πολιτικό πρόβλημα της εποχής μας: περισσότερες αφηγήσεις, λιγότερες απαντήσεις, περισσότερη μνήμη, λιγότερη προοπτική.

Εφημερίδες: Πολιτική Ανάλυση (24 Νοεμβρίου 2025)

Σήμερα ο ημερήσιος κύκλος Τύπου δίνει ένα μωσαϊκό όπου η κυβέρνηση επιχειρεί να «κλειδώσει» κοινωνικά ακροατήρια με παροχές, η δεξιά αντιπολίτευση την πιέζει από τα δεξιά και η κεντροαριστερά προσπαθεί να ονοματίσει τον φόβο πίσω από την παροχολογία. Στο φόντο, το ουκρανικό και η ευρωπαϊκή οικονομία λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές πολιτικού ρίσκου.

1. Κυβερνητικό αφήγημα: επιστροφή, παροχές, «μέριμνα»

Ο πυρήνας της κυβερνητικής εικόνας χτίζεται σε POLITICAL, Γενική Δημοπρασιών, Ναυτεμπορική, Εστία, φιλοκυβερνητικά φύλλα και στήλες.
– Η POLITICAL βγάζει ως κεντρικό μήνυμα τη «συσπείρωση» της «γαλάζιας» βάσης στις εσωκομματικές κάλπες της ΝΔ, ενώ αναδεικνύει και την οικονομική ενίσχυση 1,4 εκατ. συνταξιούχων ως «έμπρακτη στήριξη» ενόψει γιορτών, μαζί με ειδικό πακέτο μέριμνας για τις στρατιωτικές οικογένειες.
– Η Γενική Δημοπρασιών στέκεται στον προϋπολογισμό 2026: 73,5 δισ. φορολογικά έσοδα, με το βαρύ φορτίο στο δεύτερο εξάμηνο και «κόκκινο» Ιούλιο λόγω πρώτης δόσης φόρου εισοδήματος.
– Η Ναυτεμπορική και η Εστία διαβάζουν την παρουσία του πρωθυπουργού σε διεθνή φόρα ως απόδειξη ότι «η Ελλάδα επέστρεψε», με έμφαση στην αναβάθμιση της χώρας, τα πρωτογενή πλεονάσματα, τη θέση της ως ενεργειακού κόμβου και τη διεύρυνση δημοσίων επενδύσεων και αναπτυξιακών προγραμμάτων.

Το κυβερνητικό frame, όπως αποτυπώνεται σε αυτό το μπλοκ, είναι: σταθερότητα – αναβάθμιση – στοχευμένη αναδιανομή. Οικονομικά, όμως, η «επιστροφή» περνά από πολύ σκληρή φορολογική πίεση, κάτι που δεν γίνεται πρώτο θέμα, αλλά αποτυπώνεται καθαρά στο 6 δισ. τον μήνα που προβλέπεται να σηκώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

2. Αντίλογος: παροχολογία, πανικός και ακρίβεια

Στον απέναντι πόλο, Δημοκρατία, Εφ. Συντακτών, Kontra, αλλά και πιο λαϊκά φύλλα, γράφουν άλλο υπότιτλο: όχι «μέριμνα», αλλά «πανικόβλητος Μητσοτάκης».
– Η Δημοκρατία ζητά από τον πρωθυπουργό «Κυριάκο… δως’ τα όλα!» και ταυτόχρονα μιλά για κυβέρνηση «σε κατάσταση πανικού» που «μετράει τη χασούρα», συνδέοντας τις αυξήσεις σε ένστολους και επιδόματα με δημοσκοπική φθορά.
– Η Εφημερίδα των Συντακτών παίζει με το ίδιο μοτίβο: «Πανηγυρίζει γιατί… δίνει το βοήθημα τέσσερις μέρες νωρίτερα», μεταφράζοντας την κυβερνητική προβολή σε ειρωνεία και αποδίδοντάς την σε φόβο απώλειας κοινωνικών ερεισμάτων.
– Ο Ελεύθερος Τύπος, παρότι φιλοκυβερνητικός, δεν αποσιωπά την ακρίβεια: αναδεικνύει αυξήσεις έως 50% σε βασικά τρόφιμα και την πίεση στο δημογραφικό ορίζοντα του 2040.

Εδώ χτίζεται το αντι-αφήγημα: οι παροχές δεν είναι στρατηγική κοινωνικής πολιτικής, αλλά πυροσβεστική διαχείριση μιας πραγματικότητας ακρίβειας και ανασφάλειας. Η κοινωνική ψυχολογία που υπονοείται είναι θυμός και κυνισμός: «μας θυμούνται λίγο πριν τις κάλπες».

3. Εξωτερική πολιτική – Ουκρανία, Ευρώπη, Τραμπ

Ένα δεύτερο μεγάλο νήμα είναι η Ουκρανία και η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στο νέο «σχέδιο Τραμπ».
– Η Δημοκρατία μιλά για «ελιγμό Τραμπ και αντιπρόταση των Ευρωπαίων» και φιλοξενεί στήλη για τον «ευρωπαϊκό άξονα του κακού», με σαφώς ευρωσκεπτικιστικό, φιλοτραμπικό υπονοούμενο.
– Η Kontra και η POLITICAL εστιάζουν στη διαβούλευση της Γενεύης, στα «αγκάθια» της ευρωπαϊκής απάντησης και στο ερώτημα τι σημαίνει στην πράξη η δέσμευση για συνέχιση του εξοπλισμού της Ουκρανίας.
– Ο Εθνικός Κήρυξ της Νέας Υόρκης προσθέτει ιδιαίτερη διάσταση: από τη μια, την (θετική) συνάντηση Τραμπ–Μαμντάνι για τη Νέα Υόρκη, από την άλλη, έναν «εμφύλιο» ανάμεσα σε Άρχοντες και Αρχιεπίσκοπο Ελπιδοφόρο για ρώσικη επιρροή στην Ορθοδοξία και στάση στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Εδώ η αντιπαράθεση δεν είναι μόνο εξωτερική· γυρίζει προς τα μέσα: ποιο «στρατόπεδο» επιλέγει η Ελλάδα και, ευρύτερα, ο ελληνισμός της Διασποράς. Η Δεξιά του Τύπου φλερτάρει με το αφήγημα «ρεαλισμού» τύπου Τραμπ, η κεντροαριστερά φοβάται ότι η Ευρώπη εγκλωβίζεται «μπρος γκρεμός και πίσω Πούτιν».

4. Εσωκομματικά ΝΔ, δημοσκοπικός φόβος και «παράθυρο» εκλογών

Οι εσωκομματικές της ΝΔ εμφανίζονται ως επιτυχημένο τεστ «συσπείρωσης» στην POLITICAL, με αυξημένη συμμετοχή μελών σε σχέση με το 2021. Ωστόσο, άλλα φύλλα μιλούν ήδη για «δημοσκόπηση τρόμου» (Kontra) και πιέζουν για περισσότερες παροχές. Το κλίμα: η κυβέρνηση προσπαθεί να δείξει ότι ελέγχει το κόμμα, αλλά μεγάλο μέρος του Τύπου, από τη λαϊκή δεξιά έως την ριζοσπαστική αριστερά, διαβάζει τα ίδια γεγονότα ως σημάδι νευρικότητας. Αυτό ανοίγει εκ των πραγμάτων συζήτηση για το αν το 2026 θα είναι έτος «κανονικής» κυβερνητικής θητείας ή σιωπηρής προεκλογικής περιόδου.

5. Οικονομία, επενδύσεις, ευρωπαϊκό περιβάλλον

Η Ναυτεμπορική, η OneVoice και ειδικές σελίδες των μεγάλων φύλλων κινούνται στο σκληρό οικονομικό πεδίο:
– Αναδιάρθρωση και «Gamme plan» της Avramar, νέα δέσμη 11 προγραμμάτων 465 εκατ. ευρώ, αναβάθμιση της Ιταλίας μετά από 23 χρόνια και το debate για τα «κρίσιμα ορυκτά» της Ευρώπης.
– OneVoice στέκεται στις αποδόσεις των assets του ευρωπαϊκού Νότου και στην εγκατάσταση μεγάλης ευρωπαϊκής εταιρείας AI στην Αθήνα, δίνοντας ένα αφήγημα τεχνολογικής αναβάθμισης.

Η εικόνα: το διεθνές περιβάλλον είναι πιο ευνοϊκό (αναβαθμίσεις, ροές κεφαλαίων), αλλά με τεράστια ερωτηματικά για τη βιωσιμότητα χρέους και τα όρια της κρατικής στήριξης. Αυτή η ένταση δεν αποτυπώνεται όσο θα έπρεπε πολιτικά, μένει τεχνική, αφήνοντας χώρο να γίνει όπλο αντιπολίτευσης αργότερα.

6. Παραπολιτικά και «αντισυστημικός» θόρυβος

Μακελειό, Ελεύθερη Ώρα, Espresso, Δημοκρατία, Star Press πιάνουν τον παλμό καχυποψίας:
– Σκάνδαλα (Κτηματολόγιο στην Κομισιόν), hackers, τοξικά προϊόντα, «σιωπηλή» Εκκλησία που «πληρώνει» επιλογές της, καταγγελίες για ΟΠΕΚΕΠΕ και τεχνολογίες ελέγχου.

Το αποτέλεσμα είναι ένα backround μόνιμης δυσπιστίας προς θεσμούς, ΕΕ, μεγάλες εταιρείες. Αυτή η διάθεση λειτουργεί ως υπόγειος αγωγός προς την άκρα δεξιά και τα αντισυστημικά σχήματα, κάτι που τα κλασικά πολιτικά φύλλα σπανίως «διαβάζουν» σε επίπεδο στρατηγικής.

7. Τι λείπει – τι προμηνύεται

Τι μας διαφεύγει σήμερα:

• Σοβαρή συζήτηση για τις δομικές μεταρρυθμίσεις πίσω από τα επιδόματα: φορολογικό, Υγεία, εκπαίδευση, Αυτοδιοίκηση. Το νέο αυτόνομο υπουργείο Έρευνας-Καινοτομίας εμφανίζεται ως επικοινωνιακή εξαγγελία, όχι ως αλλαγή μοντέλου.
• Η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή ανάπτυξη απουσιάζουν σχεδόν πλήρως από τα πρωτοσέλιδα, παρότι οι κοινωνικές πιέσεις εκδηλώνονται περιφερειακά (αγρότες, νερό, χωροταξία).
• Η διασύνδεση δημοσιονομικού ρίσκου και γεωπολιτικής αστάθειας: η παροχολογία και ο πόλεμος στην Ουκρανία αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστά πεδία, ενώ στην πραγματικότητα τροφοδοτούν αβεβαιότητα σε αγορές και ψηφοφόρους.

Τι προμηνύεται:

1. Επιτάχυνση προεκλογικής πόλωσης γύρω από μισθούς–συντάξεις–ακρίβεια. Η ΝΔ θα συνεχίσει στο μοτίβο «υπεύθυνη διαχείριση με στοχευμένες ενισχύσεις», η αντιπολίτευση θα επιμείνει στο «πανικόβλητη κυβέρνηση που μοιράζει ψίχουλα».
2. Σκληρότερος ανταγωνισμός στη δεξιά πολυκατοικία για το ουκρανικό, τη σχέση με ΗΠΑ–ΕΕ και τη «γραμμή πατριωτισμού». Τα μηνύματα από Εθνικό Κήρυκα, Δημοκρατία, Μακελειό δείχνουν έδαφος για πιο φιλοτραμπικά, αντιευρωπαϊκά αφηγήματα.
3. Ενίσχυση του ευρωσκεπτικισμού στην κοινωνία μέσω της διαρκούς ανάδειξης σκανδάλων, τεχνολογικού ελέγχου και «άξονα του κακού» στις Βρυξέλλες. Αν η κυβέρνηση δεν επεξεργαστεί δικό της, πειστικό αφήγημα για τη θέση της Ελλάδας στην ΕΕ, θα αμύνεται διαρκώς.

Συνολικά, η σημερινή εικόνα Τύπου δείχνει μια κυβέρνηση που προσπαθεί να παγιώσει το αφήγημα «επιστροφής στην κανονικότητα» με όπλο την οικονομία, και ένα πλέγμα εφημερίδων, από την κεντροαριστερά έως την άκρα δεξιά, που διαβάζουν τις ίδιες κινήσεις ως σημάδια φοβικής διαχείρισης. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στην κυβερνητική αυτοπεποίθηση και τη δημοσιογραφική καχυποψία είναι, πολιτικά, το πιο ενδιαφέρον «συμβάν» της ημέρας.