Σαμαράς: Ο καλύτερος χορηγός του Τσίπρα – Δημοσκόπηση Prorata 12/09

Οι δύο τελευταίες δημοσκοπήσεις, της Prorata και της GPO, περιγράφουν την ίδια πολιτική χώρα από διαφορετική γωνία. Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη, ο Αλέξης Τσίπρας παγιώνεται ως ο βασικός αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη, το ΠΑΣΟΚ δεν έχει ακόμη καταφέρει να μετατρέψει την οργανωτική του παρουσία σε απειλή εξουσίας και, κάπου στα δεξιά της ΝΔ, ο Αντώνης Σαμαράς εμφανίζεται ως παράγοντας με μεγαλύτερη πολιτική σημασία από το εκλογικό του μέγεθος.

Οι αριθμοί χρειάζονται προσοχή, γιατί οι δύο έρευνες δεν αποτυπώνουν ακριβώς το ίδιο μέγεθος. Η Prorata καταγράφει στην πρόθεση ψήφου ΝΔ 25,5%, ΕΛΑΣ 16,5% και ΠΑΣΟΚ 9%, ενώ η GPO δίνει στην εκτίμηση ψήφου 30,6%, 16% και 12,8% αντίστοιχα. Στην πρόθεση ψήφου της GPO, η ΝΔ είναι στο 25,8% και η ΕΛΑΣ στο 13,5%. Άρα δεν έχει νόημα να συγκρίνουμε μηχανικά τα ποσοστά, έχει όμως νόημα να συγκρίνουμε τις τάσεις. Και εκεί η εικόνα είναι αρκετά καθαρή.

Η ΝΔ αντέχει. Δεν κυριαρχεί όπως άλλοτε, αλλά αντέχει. Η GPO καταγράφει μετα-ΔΕΘ ενίσχυση, ενώ η Prorata δείχνει οριακή άνοδο από 25% σε 25,5%. Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι κάτω από την εκλογική αντοχή υπάρχει βαθιά κοινωνική δυσφορία. Στην Prorata, η ακρίβεια φτάνει το 78% ως βασικό πρόβλημα, η απογοήτευση το 49% και ο θυμός το 35%. Ακόμη πιο δύσκολο εύρημα, μόλις το 17% πιστεύει ότι οι εξαγγελίες Μητσοτάκη θα βελτιώσουν αρκετά ή πολύ την καθημερινότητά του.

Η κυβέρνηση, δηλαδή, διατηρεί περισσότερη εμπιστοσύνη ως μηχανισμός εφαρμογής παρά ως φορέας κοινωνικής αλλαγής. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τη GPO, όπου το 44,6% θεωρεί το πρόγραμμα Μητσοτάκη κοστολογημένο και ρεαλιστικό, την ώρα που η κοινωνική αποτίμηση των μέτρων παραμένει πολύ πιο συγκρατημένη.

Ο Τσίπρας βρίσκεται στην αντίστροφη θέση. Η Prorata δείχνει ότι το 29% θεωρεί πως οι προτάσεις του θα βελτίωναν ουσιαστικά την καθημερινότητα, αλλά μόλις το 26% πιστεύει ότι μια κυβέρνησή του θα υλοποιούσε σχεδόν όλα ή αρκετά από όσα υπόσχεται. Με άλλα λόγια, ο Τσίπρας έχει καλύτερη κοινωνική αντιστοίχιση, αλλά χειρότερη πιστοποίηση αξιοπιστίας.

Και εδώ εμφανίζεται ο Σαμαράς.

Η Prorata καταγράφει 4% που δηλώνει «πολύ πιθανό» να ψηφίσει κόμμα Σαμαρά και 5% «αρκετά πιθανό», ενώ άλλο 15% δεν το αποκλείει. Ακόμη σημαντικότερο, σχεδόν οι μισοί από τους πιο πιθανούς ψηφοφόρους ενός τέτοιου κόμματος προέρχονται από τη ΝΔ του 2023.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Σαμαράς διαθέτει σήμερα κόμμα του 9%. Σημαίνει όμως ότι διαθέτει δυνητική ικανότητα να αφαιρέσει κρίσιμες μονάδες από τον Μητσοτάκη. Και τότε αλλάζει όλο το παιχνίδι.

Ο Τσίπρας δεν χρειάζεται να πάρει ψηφοφόρους από τον Σαμαρά. Του αρκεί ο Σαμαράς να πάρει ψηφοφόρους από τη ΝΔ. Αν η κυβέρνηση χάσει τρεις ή τέσσερις καθαρές μονάδες προς τα δεξιά, η απόσταση από την ΕΛΑΣ συμπιέζεται χωρίς ο Τσίπρας να έχει αυξήσει δραματικά τη δική του απήχηση. Ο πρώην πρωθυπουργός μπορεί έτσι να γίνει ο πιο παράδοξος ενισχυτής της αντιπολίτευσης, όχι μέσω συμμαχίας, αλλά μέσω κατακερματισμού του κυβερνητικού στρατοπέδου.

Αυτό είναι και το βαθύτερο μήνυμα των δύο μετρήσεων. Η μάχη δεν είναι ακόμη για το ποιος κερδίζει. Είναι για το ποιος χάνει λιγότερο, ποιος συγκεντρώνει τη δυσαρέσκεια και ποιος διατηρεί την ικανότητα να κυβερνήσει.

Η ΝΔ παραμένει πρώτη, ο Τσίπρας παγιώνεται δεύτερος και ο Σαμαράς αρχίζει να επηρεάζει την απόσταση μεταξύ τους. Και στην πολιτική, μερικές φορές ο πιο κρίσιμος παίκτης δεν είναι εκείνος που διεκδικεί την πρώτη θέση, αλλά εκείνος που αλλάζει την αριθμητική των δύο πρώτων.

Βήμα-Βήμα Ανάλυση Δημοσκόπησης PRORATA

Η δημοσκόπηση της Prorata δεν δείχνει απλώς μια Νέα Δημοκρατία πρώτη με 25,5% και μια ΕΛΑΣ δεύτερη με 16,5%. Δείχνει κάτι βαθύτερο, ένα εκλογικό σώμα που έχει αποσυνδεθεί σε μεγάλο βαθμό από την κυβέρνηση, χωρίς όμως να έχει ακόμη βρει πειστική και ενιαία εναλλακτική εξουσίας. Αυτό είναι το βασικό πολιτικό μήνυμα της μέτρησης.

Η ίδια η έρευνα αποτυπώνει έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια περίπου στα δύο τρίτα της κοινωνίας, με την ακρίβεια να αναφέρεται από το 78% ως βασικό πρόβλημα, ενώ ακολουθούν Δικαιοσύνη, διαφθορά και διαφάνεια με 44%, χαμηλοί μισθοί και συνθήκες εργασίας με 25% και Υγεία με 21%. Παράλληλα, το κυρίαρχο συναίσθημα είναι η απογοήτευση με 49%, ο θυμός με 35% και η απελπισία με 27%.

Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί σημαίνει ότι η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει απλώς εκλογική φθορά, αλλά ένα βαθύτερο πρόβλημα κοινωνικής εμπιστοσύνης.

Η Νέα Δημοκρατία, πρώτη αλλά πολιτικά περιορισμένη

Η ΝΔ βρίσκεται στο 25,5%, ελαφρώς υψηλότερα από το 25% του Ιουλίου. Η μεταβολή είναι μικρή. Η πρωτιά παραμένει καθαρή, αλλά δεν υπάρχει εικόνα ισχυρής μετα-ΔΕΘ επανεκκίνησης. Η κυβέρνηση διατηρεί το πλεονέκτημα της σταθερότητας, αλλά αυτό δεν μετατρέπεται σε θετική κοινωνική αξιολόγηση.

Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα βρίσκεται στη σύγκριση των εξαγγελιών Μητσοτάκη και Τσίπρα. Μόλις το 17% θεωρεί ότι οι εξαγγελίες Μητσοτάκη θα βελτιώσουν αρκετά ή πολύ την καθημερινότητά του, ενώ το 82% πιστεύει ότι θα τη βελτιώσουν λίγο ή καθόλου. Παρ’ όλα αυτά, το 38% θεωρεί ότι μια κυβέρνηση Μητσοτάκη θα υλοποιούσε σχεδόν όλα ή αρκετά από όσα εξήγγειλε.

Εδώ βρίσκεται το βασικό παράδοξο της ΝΔ, οι πολίτες πιστεύουν περισσότερο ότι μπορεί να εφαρμόσει όσα λέει, αλλά λιγότερο ότι αυτά θα τους αλλάξουν τη ζωή.

Αυτό είναι πλεονέκτημα διακυβέρνησης, όχι πλεονέκτημα κοινωνικής απήχησης.

Ο Τσίπρας κερδίζει περιεχόμενο, αλλά όχι ακόμη αξιοπιστία εξουσίας

Η ΕΛΑΣ ανεβαίνει από 15,5% στο 16,5% και εδραιώνεται ως δεύτερη δύναμη, με μεγάλη απόσταση από το ΠΑΣΟΚ. Η Prorata μάλιστα την χαρακτηρίζει βασικό υποδοχέα της αντικυβερνητικής δυναμικής.

Ο Τσίπρας έχει και ένα σημαντικό προσωπικό πλεονέκτημα έναντι Ανδρουλάκη, 16% στην εμπιστοσύνη για πρωθυπουργός, έναντι 27% του Μητσοτάκη και μόλις 6% του Ανδρουλάκη.

Το ενδιαφέρον όμως είναι αλλού. Το 29% θεωρεί ότι οι προτάσεις Τσίπρα θα βελτίωναν αρκετά ή πολύ την καθημερινότητά του, σημαντικά πάνω από το 17% του Μητσοτάκη. Όμως μόλις το 26% πιστεύει ότι μια κυβέρνηση Τσίπρα θα υλοποιούσε σχεδόν όλα ή αρκετά από όσα εξήγγειλε.

Άρα ο Τσίπρας έχει το αντίστροφο πρόβλημα από τον Μητσοτάκη, η κοινωνία βρίσκει πιο ελκυστική την πρότασή του, αλλά λιγότερο αξιόπιστη την εφαρμογή της.

Αυτό είναι και το βασικό όριο της ΕΛΑΣ. Έχει αφήγημα, έχει αντικυβερνητικό ακροατήριο, έχει πρώην πρωθυπουργό, αλλά δεν έχει ακόμη κλείσει το χάσμα αξιοπιστίας.

Το ΠΑΣΟΚ παραμένει το μεγάλο χαμένο της αναδιάταξης

Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο 9%, από 8,5% τον Ιούλιο. Η άνοδος είναι μικρή και πολιτικά ανεπαρκής, κυρίως επειδή η ΕΛΑΣ βρίσκεται πλέον σχεδόν διπλάσια.

Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι ο Ανδρουλάκης συγκεντρώνει μόλις 6% στην εμπιστοσύνη για πρωθυπουργός, ίδιο ποσοστό με τον Βελόπουλο.

Το μήνυμα είναι σκληρό, το ΠΑΣΟΚ υπάρχει εκλογικά, αλλά δεν έχει κατοχυρωθεί ως φορέας εξουσίας.

Η δημοσκόπηση δείχνει ότι ο βασικός υποδοχέας της αντικυβερνητικής ψήφου δεν είναι σήμερα το ΠΑΣΟΚ αλλά ο Τσίπρας.

Ο Σαμαράς, μικρό ποσοστό, μεγάλη πολιτική επίδραση

Το πιο ενδιαφέρον παραπολιτικό εύρημα βρίσκεται στη δυναμική ενός πιθανού κόμματος Σαμαρά.

Το 4% δηλώνει ότι είναι «πολύ πιθανό» να το ψηφίσει και το 5% «αρκετά πιθανό». Άλλο 15% λέει «όχι και τόσο πιθανό, αλλά δεν το αποκλείω». Το 74% το αποκλείει πλήρως.

Το δυνητικό σκληρό ακροατήριο λοιπόν είναι περίπου 9%. Ακόμη σημαντικότερο όμως είναι από πού προέρχεται. Στο γράφημα της σελίδας 7, περίπου το 48% όσων δηλώνουν πολύ ή αρκετά πιθανοί ψηφοφόροι Σαμαρά προέρχεται από τη Νέα Δημοκρατία του 2023. Υπάρχουν επίσης μικρότερες ροές από άλλους δεξιούς σχηματισμούς και από την αδιευκρίνιστη ψήφο.

Αυτό σημαίνει ότι ο Σαμαράς δεν χρειάζεται να γίνει μεγάλο κόμμα για να αποκτήσει πολιτικό βάρος. Αν αποσπάσει ακόμη και 3%-4% καθαρής ψήφου από τη ΝΔ, μπορεί να μειώσει δραστικά το προβάδισμα από την ΕΛΑΣ.

Και εδώ εμφανίζεται το παράδοξο, ο Σαμαράς μπορεί να ενισχύσει τον Τσίπρα χωρίς να του μεταφέρει ούτε έναν ψηφοφόρο.

Αν η ΝΔ υποχωρεί λόγω διαρροής προς τα δεξιά, η ΕΛΑΣ αποκτά μεγαλύτερη σχετική ισχύ, ακόμη και αν παραμένει στο 16%-17%. Ο Σαμαράς, επομένως, λειτουργεί ως πιθανός πολλαπλασιαστής της αντιπολιτευτικής δυναμικής του Τσίπρα.

Το βαθύτερο μήνυμα της Prorata

Η έρευνα δείχνει ένα κομματικό σύστημα σε αναδιάταξη, αλλά όχι ακόμη σε ανατροπή. Η ΝΔ παραμένει η ισχυρότερη δύναμη, η ΕΛΑΣ παγιώνει τη δεύτερη θέση, το ΠΑΣΟΚ παραμένει μεταξύ θεσμικής παρουσίας και πολιτικής αδυναμίας, ενώ ο Σαμαράς εμφανίζεται ως δυνητικός αποσταθεροποιητικός παράγοντας στα δεξιά. Η ίδια η Prorata συνοψίζει το περιβάλλον ως έντονη ζήτηση για πολιτική αλλαγή και πολιτική έκφραση της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της κυβέρνησης δεν είναι μόνο ότι βρίσκεται στο 25,5%. Είναι ότι το 33% των πολιτών δηλώνει πως προτεραιότητά του είναι η καταπολέμηση της διαφθοράς και η ανάδειξη πιο έντιμων δυνάμεων, το 26% ζητά ριζικές αλλαγές στην οικονομία και μόλις το 25% βάζει πάνω απ’ όλα τη σταθερότητα και την ασφάλεια.

Η σταθερότητα παραμένει το ισχυρότερο χαρτί της ΝΔ, αλλά δεν είναι πλέον το κυρίαρχο αίτημα της κοινωνίας.

Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο εύρημα για την κυβέρνηση και το μεγαλύτερο παράθυρο για την αντιπολίτευση.

Συνολική εκτίμηση: η Prorata δεν δείχνει αλλαγή νικητή, δείχνει όμως αλλαγή του τύπου της πολιτικής σύγκρουσης. Το 2027, αν δεν αλλάξει κάτι δραστικά, δεν θα είναι μόνο μάχη μεταξύ ΝΔ και Τσίπρα. Θα είναι ταυτόχρονα μάχη για το ποιος θα εκφράσει τη δυσαρέσκεια, ποιος θα πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει και πόσο μεγάλο κομμάτι της δεξιάς ψήφου θα παραμείνει τελικά μέσα στη Νέα Δημοκρατία.