Ο Τσίπρας βρήκε αφήγημα, μένει να το πιστέψουν οι ψηφοφόροι – Άποψη 09/09

Η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της σημερινής εμφάνισης του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ δεν ήταν η ένταση της αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση. Ήταν η προσπάθεια να αλλάξει το ίδιο το κριτήριο με το οποίο ζητά να κριθεί. Όχι πλέον ως ο πολιτικός της ρήξης, αλλά ως ο φορέας μιας εναλλακτικής πρότασης που θέλει να εμφανίζεται ταυτόχρονα κοινωνικά φιλόδοξη και δημοσιονομικά υπεύθυνη.

Αυτό είναι σοβαρό πολιτικό βήμα. Και είναι ίσως το πρώτο σημείο στο οποίο η επιστροφή του αποκτά πραγματικό περιεχόμενο.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Ο Τσίπρας παρουσίασε ένα σχήμα αρκετά καθαρό, περισσότερη παραγωγή, δικαιότερη διανομή, καλύτερη καθημερινότητα. Συνέδεσε την ανάπτυξη με την αγοραστική δύναμη, την ακρίβεια, τα νοσοκομεία και τα σχολεία, και επέμεινε ότι η Αριστερά δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση της φτώχειας, αλλά οφείλει να παράγει πλούτο και να τον αναδιανέμει δικαιότερα.

Αυτό είναι πολιτικά πιο ώριμο από την παραδοσιακή αντιπολιτευτική λογική των επιδομάτων. Αναγνωρίζει, τουλάχιστον στο επίπεδο της σύλληψης, ότι δεν υπάρχει κοινωνική πολιτική χωρίς παραγωγική βάση.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν περνάμε από την κατεύθυνση στον μηχανισμό.

Η πρόταση για μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, παρατηρητήριο τιμών και ανώτατα περιθώρια κέρδους έχει πολιτική απήχηση, αλλά η οικονομική της αποτελεσματικότητα δεν είναι αυτονόητη. Η μείωση του φόρου δεν εγγυάται ότι ολόκληρο το όφελος θα φτάσει στον καταναλωτή, ενώ η διοικητική επιτήρηση των περιθωρίων κέρδους σε πολλές διαφορετικές αγορές απαιτεί κράτος με δυνατότητες που η Ελλάδα ιστορικά δεν διαθέτει σε αφθονία. Ο Τσίπρας επιχειρεί να απαντήσει ακριβώς σε αυτό με ψηφιακή παρακολούθηση της αλυσίδας τιμών και ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Είναι σωστή κατεύθυνση, όχι ακόμη αποδεδειγμένη λύση.

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η «πατριωτική εισφορά» στον μεγάλο πλούτο. Πολιτικά είναι εύληπτη, οι ισχυρότεροι να συνεισφέρουν περισσότερο. Θεσμικά όμως εμφανίζεται αμέσως το πρόβλημα που παραδέχθηκε και ο ίδιος, δεν υπάρχει ολοκληρωμένο περιουσιολόγιο, άρα ούτε ακριβής βάση υπολογισμού του πλούτου στον οποίο θα επιβληθεί η εισφορά.

Εδώ βρίσκεται το κεντρικό τεστ της νέας εκδοχής Τσίπρα. Δεν αρκεί να έχει εύλογους κοινωνικούς στόχους. Πρέπει να αποδεικνύει ότι οι μηχανισμοί μπορούν πράγματι να λειτουργήσουν.

Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία ότι δήλωσε πως το πρόγραμμα θα κατατεθεί στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο για αξιολόγηση. Πρόκειται για έξυπνη κίνηση. Η μεγαλύτερη εκλογική αδυναμία του δεν είναι ότι οι πολίτες αγνοούν τις απόψεις του, είναι ότι μεγάλο μέρος του μετριοπαθούς ακροατηρίου θυμάται ακόμη το κόστος της προηγούμενης κυβερνητικής του περιόδου. Η εξωτερική κοστολόγηση επιχειρεί να δημιουργήσει μια νέα πιστοποίηση σοβαρότητας.

Ακριβώς εδώ κρίνεται και η δυναμική της εμφάνισης.

Ο Τσίπρας δεν χρειάζεται απλώς να αποσπάσει ψήφους από το ΠΑΣΟΚ. Πρέπει να πείσει ψηφοφόρους που θέλουν αλλαγή αλλά φοβούνται την αβεβαιότητα. Γι’ αυτό και η σημερινή του στάση απέναντι στις συνεργασίες ήταν προσεκτικά ηγεμονική, χαρακτήρισε το ΠΑΣΟΚ ανταγωνιστή και όχι αντίπαλο και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο προγραμματικής συνεργασίας εφόσον η ΕΛ.Α.Σ. λάβει πρώτη τη διερευνητική εντολή.

Πρόκειται για καθαρή στρατηγική, πρώτα υπεροχή στην Κεντροαριστερά, ύστερα συνεργασία από θέση ισχύος.

Η συνολική αποτίμηση είναι συνεπώς θετικότερη για τον Τσίπρα από ό,τι θα ήταν πριν από μερικούς μήνες. Υπάρχει πλέον πολιτικό σχέδιο, κοινωνική στόχευση και προσπάθεια δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η πρόταση έχει μεγαλύτερη ευρωστία από μια απλή επιστροφή βασισμένη στη νοσταλγία ή στην προσωπική αναγνωρισιμότητα.

Δεν έχει όμως ακόμη αποδείξει το δυσκολότερο, ότι διαθέτει διοικητικά εφαρμόσιμο σχέδιο και όχι μόνο καλοσχεδιασμένο πολιτικό επιχείρημα.

Η δυναμική υπάρχει. Η αξιοπιστία είναι το επόμενο, και πολύ δυσκολότερο, εμπόδιο.