Μπορείς να κρατήσεις το ποσοστό και να χάσεις το κόμμα – Άποψη 20/09

Το πιο ενδιαφέρον στις δημοσκοπήσεις δεν είναι πάντοτε αυτό που μετράνε, αλλά αυτό που κρύβει το άθροισμά τους. Ένα κόμμα μπορεί να παραμένει περίπου στο ίδιο ποσοστό και ταυτόχρονα να μεταβάλλεται βαθιά. Να χάνει ανθρώπους που το θεωρούσαν σπίτι τους και να κερδίζει άλλους που απλώς το θεωρούν ασφαλέστερη επιλογή. Να διατηρεί το μέγεθός του αλλά να αλλάζει ταυτότητα.

Αυτό είναι σήμερα το πραγματικό ερώτημα για τη Νέα Δημοκρατία.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Η εμφανέστερη στόχευση του Κυριάκου Μητσοτάκη προς το Κέντρο συμπίπτει με την πίεση που ασκεί ο Αντώνης Σαμαράς από τα δεξιά. Η εύκολη ανάγνωση λέει ότι το Μαξίμου πρέπει να επαναφέρει τους δυσαρεστημένους νεοδημοκράτες. Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτή είναι πλέον η στρατηγική του.

Ίσως ο Μητσοτάκης να έχει καταλήξει σε κάτι πολιτικά τολμηρότερο, ότι δεν χρειάζεται να επιστρέψουν όλοι.

Εάν ένα τμήμα της παραδοσιακής δεξιάς βάσης θεωρεί ότι η ΝΔ έχει απομακρυνθεί οριστικά από τις αξίες του, η προσπάθεια επαναπατρισμού του έχει κόστος. Απαιτεί στροφή σε ταυτοτικά ζητήματα, σκληρότερη ρητορική και επιλογές που μπορεί να απομακρύνουν το Κέντρο. Το εκλογικό ερώτημα τότε αλλάζει. Δεν είναι «πώς θα τους φέρω όλους πίσω», αλλά «ποιους μπορώ να φέρω στη θέση τους».

Εδώ βρίσκεται η πραγματική πολιτική σημασία της σύγκρουσης με τον Σαμαρά. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν αμφισβητεί μόνο αποφάσεις, αμφισβητεί το δικαίωμα του σημερινού αρχηγού να επαναπροσδιορίζει τι σημαίνει Νέα Δημοκρατία. Ο Μητσοτάκης, αντιθέτως, έχει κυβερνήσει σαν να πιστεύει ότι ένα μεγάλο κόμμα εξουσίας δεν επιβιώνει επειδή φυλάσσει τα σύνορα της ιστορικής του ταυτότητας, αλλά επειδή τα μετακινεί.

Αυτό δούλεψε εκλογικά. Δεν σημαίνει ότι θα δουλεύει για πάντα.

Διότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη διεύρυνση και στην αντικατάσταση. Η πρώτη προσθέτει ψηφοφόρους, η δεύτερη αλλάζει ψηφοφόρους. Και όταν ένα κόμμα αρχίζει να αντικαθιστά τμήματα της κοινωνικής του βάσης, μπορεί για αρκετό διάστημα να εμφανίζεται αριθμητικά σταθερό ενώ στο εσωτερικό του συντελείται πολιτική μετάλλαξη.

Γι’ αυτό οι επόμενες δημοσκοπήσεις δεν πρέπει να διαβαστούν μόνο από το ποσοστό της ΝΔ. Πρέπει να ψάξουμε ποιος φεύγει, πού πηγαίνει και κυρίως ποιος έρχεται. Εάν οι απώλειες προς τα δεξιά αντισταθμίζονται από πρώην ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, κεντρώους και μετριοπαθείς αναποφάσιστους, τότε έχουμε μπροστά μας ανασύνθεση της μητσοτακικής εκλογικής συμμαχίας. Εάν δεν αντισταθμίζονται, τότε η περίφημη μάχη του Κέντρου δεν είναι επέκταση, είναι άμυνα.

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για τον Νίκο Ανδρουλάκη όχι για τον Μητσοτάκη. Το ΠΑΣΟΚ υπερασπίζεται την αυτονομία του, αλλά αυτονομία χωρίς επέκταση μπορεί να εξελιχθεί σε πολιτική αυτάρκεια. Εάν ο Μητσοτάκης αφαιρεί ψηφοφόρους από τη μία πλευρά και ο Τσίπρας επανέρχεται διεκδικώντας συναισθηματικούς και πολιτικούς δεσμούς από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να βρεθεί στο παράδοξο σημείο να έχει καθαρότερη ταυτότητα αλλά μικρότερο διαθέσιμο χώρο.

Υπάρχει βέβαια μια σοβαρή αντίρρηση. Μπορεί να υπερερμηνεύουμε μια αμυντική κίνηση του Μαξίμου. Μπορεί η ΝΔ απλώς να χάνει προς τα δεξιά και να ψάχνει στο Κέντρο εκείνους που θα καλύψουν τις απώλειες. Αυτό δεν είναι πολιτική ηγεμονία, είναι διαχείριση φθοράς.

Ακριβώς γι’ αυτό το επόμενο κρίσιμο πολιτικό δεδομένο δεν είναι αν η ΝΔ θα μετρηθεί στο 28, στο 29 ή στο 30 τοις εκατό. Είναι ποιοι θα αποτελούν αυτό το 30 τοις εκατό.

Γιατί τα κόμματα δεν αλλάζουν μόνο όταν αλλάζουν αρχηγό ή πρόγραμμα. Αλλάζουν όταν αλλάζουν οι άνθρωποι που τα ψηφίζουν. Και κάποτε, όταν αντιλαμβάνονται τι έχει συμβεί, έχουν ήδη γίνει ένα διαφορετικό κόμμα.