Η ΕΛ.Α.Σ. πήρε το λεωφορείο της Ιστορίας, αλλά το εισιτήριο γράφει 2015 – Άποψη 21/06

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα εμφανίζεται σαν νέο πολιτικό όχημα, αλλά αν σκύψει κανείς κάτω από το καπό, ακούει κάτι γνώριμους θορύβους. Λίγο κοινωνικό κράτος, λίγο αντιδεξιό μέτωπο, λίγη θεσμική αγωνία, αρκετή γεωπολιτική σοβαροφάνεια και, φυσικά, η παλιά καλή υπόσχεση ότι «λεφτά υπάρχουν», αυτή τη φορά όχι ως σύνθημα, αλλά ως τεχνοκρατικά ντυμένο pdf.

Η πρόταση για δωρεάν μετακινήσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη είναι πολιτικά έξυπνη. Χτυπά στην καθημερινότητα, όχι στη μεγάλη ιδεολογία. Μιλά στον εργαζόμενο, στον φοιτητή, στην οικογένεια που μετράει το μηνιαίο κόστος όχι με δείκτες, αλλά με ψιλά στην τσέπη. Έχει και αστική λογική: λιγότερα Ι.Χ., λιγότερη συμφόρηση, περισσότερη ζωή στις γειτονιές. Εδώ η ΕΛ.ΑΣ. βρίσκει στόχο. Μόνο που το «δωρεάν» στην πολιτική είναι σαν το ούζο στο καφενείο: κάποιος πάντα το πληρώνει, απλώς συνήθως δεν είναι αυτός που κερνάει.

Πίσω από τις λέξεις, όμως, υπάρχει η ουσία. Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να μεταφέρει το πεδίο από τη φθορά της μνήμης Τσίπρα στη φθορά της καθημερινότητας Μητσοτάκη. Η κυβέρνηση απαντά στην ακρίβεια με εφαρμογές, πλατφόρμες και ψηφιακά εργαλεία. Η αντιπολίτευση απαντά με εισόδημα, μισθούς, δωρεάν υπηρεσίες. Το ένα μοιάζει με κράτος-startup, το άλλο με κοινωνικό κράτος που ξαναβγήκε από το πατάρι με καινούργια ετικέτα. Το πρόβλημα είναι ότι η χώρα δεν χρειάζεται ούτε app-οκρατία ούτε κρατισμό με αρωματικό χώρου. Χρειάζεται αποτελεσματικότητα.

Στο θεσμικό πεδίο, η ανακοίνωση για τον Άρειο Πάγο πατά σε υπαρκτό πρόβλημα: όταν η επιλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης μυρίζει προαποφασισμένη διαδικασία, η θεσμική εμπιστοσύνη αιμορραγεί. Αλλά και εδώ η ΕΛ.Α.Σ. παίζει με παλιά όργανα. Καταγγέλλει την «υπονόμευση των θεσμών» με την ευκολία κόμματος που ανακάλυψε τη θεσμικότητα όταν βγήκε από την εξουσία. Το καρφί υπάρχει, αλλά το χέρι που το κρατά έχει ιστορικό.

Στα εθνικά και ευρωπαϊκά, ο Τσίπρας επιχειρεί να ξαναφορέσει το κοστούμι του πρώην πρωθυπουργού που συνομιλεί με πρέσβεις, Κύπρο, Ευρώπη, διεθνές δίκαιο, Παλαιστίνη, Ουκρανία, Μέση Ανατολή. Εκεί η στόχευση είναι καθαρή: δεν θέλει να δείχνει αρχηγός διαμαρτυρίας, αλλά εν αναμονή κυβερνήτης. Η επίκληση του Κυπριακού, του πλαισίου Γκουτέρρες και της ευρωτουρκικής σύνδεσης δίνει σοβαρότητα. Όμως η υπερφόρτωση με όλα τα διεθνή δίκαια του κόσμου θυμίζει εκείνο το παλιό αριστερό σύνδρομο: να λύνεις τη Μέση Ανατολή πριν λύσεις το δρομολόγιο του τρόλεϊ.

Η πιο ενδιαφέρουσα φράση είναι το «δεν πάμε να καταμετρήσουμε δυνάμεις, πάμε να νικήσουμε». Εκεί κρύβεται όλο το παιχνίδι. Η ΕΛ.ΑΣ. δεν θέλει να γίνει κόμμα διαμαρτυρίας, θέλει να γίνει ψυχολογικός καταλύτης για όσους κουράστηκαν από τη ΝΔ αλλά δεν έχουν πειστεί από το υπάρχον αντιπολιτευτικό προσωπικό. Θέλει να γίνει η μεγάλη επιστροφή χωρίς να ονομάζεται επιστροφή.

Κι έτσι μένει η γλυκόπικρη γεύση. Η ΕΛ.Α.Σ. λέει σωστά ότι η αξιοπρέπεια δεν μπορεί να είναι προνόμιο. Αλλά ακόμη δεν έχει αποδείξει ότι η αξιοπρέπεια μπορεί να χρηματοδοτηθεί, να διοικηθεί και να παραχθεί χωρίς να ξαναστήσουμε το παλιό κρατικό θερμοκήπιο όπου όλα ανθίζουν προεκλογικά και μαραίνονται στον προϋπολογισμό. Το νέο της κουστούμι είναι καλοραμμένο. Το ερώτημα είναι αν από μέσα φορά ακόμη το ίδιο παλιό πουκάμισο.