Εριέττα Κούρκουλου: Η αυθεντικότητα ως πολυτέλεια και ως βάρος

Κάποιες συνεντεύξεις δεν λειτουργούν απλώς ως καταγραφή λόγων, αλλά ως παράθυρα σε μια εσωτερική διαδρομή που σπάνια εκτίθεται δημόσια. Στην περίπτωση της Εριέττας Κούρκουλου, δεν παρακολουθούμε την πορεία ενός ακόμη προσώπου της δημοσιότητας, παρακολουθούμε την προσπάθεια ενός ανθρώπου με βαριά κληρονομιά να αναμετρηθεί με τον εαυτό του και με την κοινωνική σκιά του επιθέτου του. Η Εριέττα δεν παρουσιάζει μια ιστορία, επιχειρεί να διαρρήξει ένα πλαίσιο που της επιβλήθηκε από την πρώτη μέρα της ζωής της και να οικοδομήσει μια ταυτότητα που να στέκεται χωρίς δεκανίκια πλούτου, προσδοκιών ή μύθου.

Η πρώτη εντύπωση είναι πως μιλάει με μια παράξενη σοβαρότητα για την ηλικία της. Δεν πρόκειται για επίδειξη ωριμότητας, αλλά για την εσωτερική οικονομία ενός ανθρώπου που μεγάλωσε απότομα. Ο θάνατος του πατέρα της, στα 13, έγινε το σημείο απ’ όπου ξετυλίχθηκε η διάσπαση και η επιστροφή: η άγρια εφηβεία ως απόδραση και το ενήλικο ενδιαφέρον για τα ζώα, για τα παιδιά, για τη βία και τις δομές, ως απόπειρα συμφιλίωσης με ό,τι διαλύθηκε τότε. Είναι χαρακτηριστικό ότι μιλάει για όλα με έναν τόνο που δεν κατοικεί στον συναισθηματισμό, αλλά στην ανάγκη να τα βάλει σε τάξη. Σαν να μην μπορεί να αφήσει τη ζωή της χωρίς ερμηνεία.

Αυτό το μοτίβο, η ανάγκη να αποδείξει ότι είναι κάτι περισσότερο από το όνομά της, διαπερνά όλη τη συνέντευξη. Γι’ αυτό επιμένει να περιγράφει «φυσιολογικές» στιγμές: το σούπερ μάρκετ, η ταβέρνα, το ψωμί που διαλέγει μόνη της, η καθημερινή επαφή με τα παιδιά. Στα μάτια της κοινωνίας, αυτά μοιάζουν αυτονόητα. Στα μάτια της, είναι αποδείξεις ότι δεν ζει σε γυάλα. Η φωνή της δεν είναι αμυντική. Είναι σαν να ψάχνει ένα σταθερό έδαφος, μια νομιμοποίηση, σε μια χώρα που ζητά διαρκώς εξηγήσεις από όσους γεννήθηκαν με τα προνόμια που άλλοι διεκδικούν.

Εδώ ξεκινά και η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση: ο τρόπος που μετατρέπει την προσωπική αφήγηση σε κοινωνική παρατήρηση. Η κριτική της στο σύστημα υγείας, στην μαιευτική βία, στη φτώχεια, στην υπογεννητικότητα δεν είναι στείρα καταγγελία. Είναι η γλώσσα ενός ανθρώπου που αντιλαμβάνεται την ελληνική παθολογία όχι ως θεωρία, αλλά ως ευθύνη. Είναι αξιοσημείωτο ότι μιλάει για το τηλέφωνο ως κλειδί επιβίωσης στο ΕΣΥ, αναγνωρίζει την αδικία χωρίς να την εξωραΐζει. Αυτό δείχνει ότι δεν επιθυμεί να υποδυθεί την «λαϊκή», αλλά να υπογραμμίσει το ρήγμα ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη, ένα ρήγμα που ακόμη και οι προνομιούχοι το συναντούν, απλώς από άλλη πόρτα.

Το ίδιο συμβαίνει και στη στάση της απέναντι στη βία κατά των γυναικών. Δεν υιοθετεί τον διδακτισμό της σωστής πλευράς, ξεχωρίζει το τραύμα από την υπερβολή, την ανάγκη από τη χειραγώγηση, χωρίς να χαϊδεύει αυτιά. Αυτή η ισορροπία, να αναγνωρίζεις την κατάχρηση, αλλά να μην ακυρώνεις την ανάγκη, είναι κάτι που λείπει από τον σύγχρονο δημόσιο διάλογο. Μια κοινωνία κουρασμένη από τις βεβαιότητες και τις υστερίες, χρειάζεται ακριβώς αυτή τη διαύγεια.

Ωστόσο, όσο ειλικρινής κι αν είναι η πρόθεσή της, δεν μπορεί να αποφύγει τη μεγάλη ελληνική δυσπιστία: «τι θέλει και τα λέει όλα αυτά;» Είναι αναπόφευκτο ερώτημα. Η χώρα ξέρει να αντιμετωπίζει τους πλούσιους είτε με δέος είτε με καχυποψία. Η Κούρκουλου δεν επιδιώκει εξουσία, το δηλώνει ξεκάθαρα. Δεν επιδιώκει πολιτική θέση. Επιδιώκει όμως κάτι άλλο: επιρροή. Και η επιρροή, στις μέρες μας, δεν απαιτεί κόμμα, απαιτεί κοινό.

Αυτό που χτίζει, συνειδητά ή όχι, είναι ηθικό κεφάλαιο. Έναν χώρο στον οποίο δεν εκπροσωπεί τα συμφέροντα της τάξης της, αλλά μια διαφορετική εκδοχή του πλούτου: όχι επιδεικτικό, όχι κληρονομημένο ως ύφος, αλλά ενοχικό, ευαίσθητο, υπαρξιακό. Μια εκδοχή που δεν είναι αρεστή σε όλους, αλλά είναι αληθινή για την ίδια.

Η δική της «πετριά», για να χρησιμοποιήσω το ελληνικό απόφθεγμα, δεν είναι η vegan εμμονή, ούτε ο φυσικός τοκετός, ούτε η αποστροφή για τα πάρτι των εύπορων οικογενειών. Αυτά είναι συμπτώματα. Η βαθύτερη πετριά της είναι η ανάγκη να κερδίσει τον σεβασμό όχι επειδή τον δικαιούται κοινωνικά, αλλά επειδή τον απέκτησε με δουλειά, συνέπεια και εσωτερικό κανόνα. Είναι η εμμονή να υπάρξει ως πρόσωπο, όχι ως επίθετο. Να αφήσει έργο, όχι εντύπωση. Να γιατρέψει μια πληγή που άνοιξε στα 13 και δεν κλείνει με χρήματα, αλλά με νόημα.

Σε μια Ελλάδα που συχνά λειτουργεί με ζηλοτυπία, ειρωνεία και αμφιβολία για όσους ξεφεύγουν από το καλούπι, η Κούρκουλου προσπαθεί να αρθρώσει το δικαίωμα στην αυθεντικότητα. Δεν είναι σωτήρας, δεν είναι αγία, δεν είναι άγγελος της φιλανθρωπίας. Είναι μια γυναίκα που προσπαθεί να σταθεί όρθια μέσα σε έναν κόσμο που την έχει τοποθετήσει σε βάθρο χωρίς να το ζητήσει. Και το βάθρο, σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουμε, δεν προσφέρει ύψος, προσφέρει έκθεση.

Κι ίσως αυτό είναι που την κάνει ενδιαφέρουσα. Όχι οι θέσεις της, αλλά η ανάγκη της να τις εξηγήσει. Όχι η απλότητα που επιδιώκει, αλλά η προσπάθεια να απεκδυθεί τη βαρύτητα ενός ονόματος που δεν επέλεξε. Σε μια εποχή όπου οι περισσότεροι κατασκευάζουν προσωπεία, εκείνη μοιάζει να παλεύει να τα αποτινάξει.

Κι αυτό, στην Ελλάδα του 2025, είναι πιο πολιτικό από όσο νομίζει.

@apotso