Δημοσκόπηση GPO: Η δυσαρέσκεια έχει βρεθεί, ο διάδοχος όχι – Ανάλυση 19/09

Η δημοσκόπηση της GPO για τα «Παραπολιτικά» αποτυπώνει ένα πολιτικό παράδοξο που μπορεί να καθορίσει την πορεία προς τις εκλογές. Η κοινωνία θέλει αλλαγή, αλλά δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποιος μπορεί να την εκφράσει. Το 70,1% ζητά άλλη κυβέρνηση, όμως ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραμένει καθαρά πρώτος στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός και η ΝΔ διατηρεί μεγάλη απόσταση από τους αντιπάλους της.

Το μήνυμα είναι σαφές, η κυβέρνηση δεν έχει ανακτήσει την κοινωνική δυναμική της, αλλά η αντιπολίτευση δεν έχει ακόμη μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε εναλλακτική εξουσίας. Δεν καταγράφεται λοιπόν ανατροπή. Καταγράφεται όμως ένα σύστημα που παραμένει εξαιρετικά ρευστό, με μία κυβέρνηση καθαρά πρώτη αλλά κοινωνικά περιορισμένη, ένα ΠΑΣΟΚ που βελτιώνει την ανταγωνιστικότητά του απέναντι στον Τσίπρα και έναν Σαμαρά που δημιουργεί ιδεολογικό θόρυβο πολύ μεγαλύτερο από την πραγματική εκλογική του δύναμη.

1. ΝΔ: μικρή άνοδος, όχι πολιτική επανεκκίνηση

Στην εκτίμηση ψήφου η ΝΔ βρίσκεται στο 30,6% από 30,3%, το ΠΑΣΟΚ στο 12,8% από 13,1%, η Ελληνική Λύση στο 9%, το ΚΚΕ στο 8,8%, η ΕΛΑΣ στο 16% από 15,8%, η Πλεύση Ελευθερίας στο 4,9% και η Φωνή Λογικής στο 3,7%.

Το πρώτο συμπέρασμα είναι κρίσιμο: Η ΔΕΘ δεν άλλαξε τους συσχετισμούς.

Η ίδια η GPO το λέει σχεδόν ευθέως, ο απόηχος της ΔΕΘ «δεν αναδιατάσσει επί της ουσίας το πολιτικό σκηνικό».

Άρα το +0,3 της ΝΔ δεν πρέπει να υπερερμηνευθεί. Με στατιστικό σφάλμα περίπου ±2,95%, πρόκειται ουσιαστικά για σταθερότητα.

Η ΝΔ λοιπόν διατηρεί την πολιτική πρωτοβουλία επειδή οι αντίπαλοί της δεν συγκροτούν πλειοψηφική εναλλακτική, όχι επειδή έχει αποκαταστήσει την κοινωνική δυναμική του 2023.

Και υπάρχει ένα πολύ σκληρό εύρημα: 70,1% θέλει μετά τις εκλογές άλλη κυβέρνηση, έναντι μόλις 28,5% που θέλει κυβέρνηση ΝΔ με πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Αυτό είναι το σημαντικότερο καμπανάκι της έρευνας.

2. Το παράδοξο Μητσοτάκη: προηγείται ενώ η κοινωνία ζητά αλλαγή

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο πολιτικό εύρημα.

Ο Μητσοτάκης είναι πρώτος στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός με 29,5%, ο Τσίπρας ακολουθεί με 14,6% και ο Ανδρουλάκης περιορίζεται στο 8%.

Στην ερώτηση ποιος έπεισε περισσότερο στη ΔΕΘ, ο Μητσοτάκης παίρνει 25,5%, ο Τσίπρας 15,5%, ο Ανδρουλάκης 14%, ενώ 41,7% απαντά «κανένας».

Εδώ έχουμε μια φαινομενική αντίφαση: 70,1% θέλει άλλη κυβέρνηση, αλλά κανένας αντίπαλος δεν πλησιάζει τον Μητσοτάκη στην πρωθυπουργική καταλληλότητα.

Αυτό δεν είναι αντίφαση. Είναι κενό εναλλακτικής εξουσίας.

Η κοινωνία εμφανίζεται περισσότερο έτοιμη να απορρίψει την κυβέρνηση από όσο είναι έτοιμη να επιλέξει τον διάδοχό της.

Αυτό είναι σήμερα το μεγαλύτερο στρατηγικό πλεονέκτημα της ΝΔ.

3. Η πραγματική αντιπολίτευση είναι η ακρίβεια

Το 62,2% θεωρεί σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας την ακρίβεια και την οικονομία. Ακολουθούν από πολύ μεγάλη απόσταση η διαφθορά με 17,9%, τα εθνικά και η εξωτερική πολιτική με 6,3%, το μεταναστευτικό με 5,4%.

Αυτό αλλάζει την ανάγνωση ολόκληρης της δημοσκόπησης.

Τα μέτρα Μητσοτάκη στη ΔΕΘ αξιολογούνται θετικά ή μάλλον θετικά από 34,6%, αλλά αρνητικά από 62,7%. Η GPO σημειώνει μάλιστα ότι η θετική αξιολόγηση προέρχεται κυρίως από ψηφοφόρους της ΝΔ και δεν αποκτά σημαντική διείσδυση στο υπόλοιπο εκλογικό σώμα.

Η κυβέρνηση λοιπόν μιλά αποτελεσματικότερα στη βάση της απ’ ό,τι στην κοινωνία.

Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα για τη ΝΔ δεν είναι αν θα κερδίσει τη μάχη των ανακοινώσεων, αλλά αν μέχρι τις εκλογές θα αλλάξει η βιωμένη οικονομική εμπειρία των πολιτών.

4. Ανδρουλάκης εναντίον Τσίπρα: εδώ υπάρχει πραγματική μεταβολή

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον πεδίο της μέτρησης.

Το οικονομικό πρόγραμμα του Ανδρουλάκη αξιολογείται θετικά από 28,7%, έναντι μόλις 23% του Τσίπρα.

Όμως στην προσωπική πειστικότητα ο Τσίπρας παραμένει μπροστά, 15,5% έναντι 14%.

Αυτό μας λέει κάτι πολύ συγκεκριμένο: ο Ανδρουλάκης αρχίζει να κερδίζει στο προϊόν, αλλά ο Τσίπρας εξακολουθεί να κερδίζει στο πρόσωπο.

Η GPO εκτιμά ότι ο Τσίπρας διαθέτει σκληρό πυρήνα περίπου 15%-16%, αλλά δυσκολεύεται να διευρυνθεί, ενώ η παρουσία Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ μειώνει την απόσταση μεταξύ των δύο χώρων.

Ο Τσίπρας δεν έχει αυτή τη στιγμή το κύμα που θα δικαιολογούσε αφήγημα σαρωτικής επιστροφής. Έχει όμως μεγαλύτερο προσωπικό πολιτικό κεφάλαιο από τον Ανδρουλάκη. Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ δείχνει ότι μπορεί να γίνει περισσότερο ανταγωνιστικό εφόσον μεταφέρει τη μάχη από τα πρόσωπα στις προτάσεις.

5. Το μεγάλο εύρημα για Σαμαρά: αλλού τα κακαρίσματα, αλλού γεννούν οι κότες

Εδώ η δημοσκόπηση είναι σχεδόν καταπέλτης.

Μόνο 9,5% δηλώνει πολύ ή αρκετά πιθανό να ψηφίσει νέο κόμμα Σαμαρά, από το οποίο μόλις 3,2% δηλώνει βέβαιο, ενώ 6,3% το σκέφτεται αρκετά σοβαρά. Η ίδια η GPO προειδοποιεί ότι οι μετρήσεις υποθετικών κομμάτων είναι ιδιαίτερα επισφαλείς.

Ακόμη σημαντικότερο, 65,3% θεωρεί ότι η κριτική Σαμαρά αποσκοπεί στην αποδυνάμωση Μητσοτάκη, έναντι 26,9% που βλέπει προσπάθεια συντηρητικότερης μετατόπισης της ΝΔ. Και 55,2% θεωρεί τις διαφορές προσωπικές, έναντι 36,6% που τις θεωρεί πολιτικές.

Στους σημερινούς ψηφοφόρους της ΝΔ το εύρημα γίνεται ακόμη ισχυρότερο: 84,2% θεωρεί στόχο την αποδυνάμωση Μητσοτάκη και μόλις 12,1% πολιτική μετατόπιση.

Άρα: Ο Σαμαράς μπορεί να προκαλέσει ζημιά στη ΝΔ, αλλά αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται να μπορεί να αμφισβητήσει τον Μητσοτάκη για την ιδιοκτησία της παράταξης.

Και το αποδεικνύει ένα εντυπωσιακό στοιχείο. Μεταξύ των σημερινών ψηφοφόρων της ΝΔ, 85,9% θεωρεί τον Μητσοτάκη εκφραστή των αρχών και αξιών του κόμματος, έναντι μόλις 1,1% του Σαμαρά.

Αυτό είναι πολιτικά συντριπτικό.

6. Η αυτοδυναμία δεν έχει πεθάνει ως κοινωνικό αίτημα

Το 49,6% προτιμά αυτοδύναμη κυβέρνηση ακόμη και εάν χρειαστούν δεύτερες εκλογές, έναντι 47,6% που προτιμά κυβέρνηση συνεργασίας. Και εάν υπάρξει συνεργασία, το 52,1% θέλει πρωθυπουργό τον αρχηγό του πρώτου κόμματος έναντι 43,6% που προτιμά άλλο πρόσωπο κοινής αποδοχής.

Αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο για τον Μητσοτάκη.

Δεν σημαίνει ότι οι πολίτες ζητούν αυτοδυναμία της ΝΔ. Σημαίνει όμως ότι το μοντέλο της αυτοδύναμης κυβέρνησης εξακολουθεί να έχει κοινωνική νομιμοποίηση.

Άρα το δίλημμα «σταθερή κυβέρνηση ή περιπέτεια συνεργασιών» έχει ακόμη πολιτικό έδαφος.

Το δια ταύτα

Η δημοσκόπηση δεν περιγράφει ανάκαμψη της ΝΔ. Περιγράφει παράταση της πολιτικής της κυριαρχίας μέσα σε περιβάλλον κοινωνικής δυσαρέσκειας. Αυτό είναι διαφορετικό και πολύ πιο εύθραυστο.

Ο Μητσοτάκης προηγείται επειδή διαθέτει ακόμη το ισχυρότερο πρωθυπουργικό κεφάλαιο. Ο Τσίπρας έχει προσωπική βάση αλλά όχι ακόμη δυναμική διεύρυνσης. Ο Ανδρουλάκης αρχίζει να αποκτά καλύτερη προγραμματική εικόνα, αλλά όχι αντίστοιχη πρωθυπουργική υπόσταση. Ο Σαμαράς μπορεί να αφαιρέσει κρίσιμες μονάδες, αλλά προς το παρόν δεν παίρνει μαζί του τη Νέα Δημοκρατία.

Το βαθύτερο εύρημα όμως βρίσκεται αλλού: 62,2% οικονομία και ακρίβεια, 62,7% αρνητική αξιολόγηση της κυβερνητικής παρουσίας στη ΔΕΘ, 70,1% επιθυμία για άλλη κυβέρνηση, αλλά ταυτόχρονα Μητσοτάκης πρώτος και ΝΔ με διαφορά 14,6 μονάδων από την ΕΛΑΣ και 17,8 από το ΠΑΣΟΚ.

Αυτό είναι ένα πολιτικό σύστημα όπου η δυσαρέσκεια έχει βρεθεί, ο διάδοχος όχι.