Η χώρα στην ζώνη της πολιτικής αστάθειας – Επισκόπηση Τύπου 05/04

Αν ξεφυλλίσει κανείς τον κυριακάτικο Τύπο των Βαΐων, θα διαπιστώσει πως η πολιτική ζωή του τόπου έχει μετατραπεί σε ένα ιδιότυπο «δικαστικό ρεπορτάζ» με έντονη οσμή παρασκηνίου και ακόμα εντονότερη γεύση σήψης.

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι απλώς μια ακόμα υπόθεση κακοδιαχείρισης. Είναι το σύμπτωμα μιας βαθιάς παθογένειας που διατρέχει τις φλέβες του «επιτελικού κράτους». Όταν οι λίστες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας περιλαμβάνουν δεκάδες ονόματα εκλεγμένων αντιπροσώπων, τότε η κρίση δεν είναι πια διαχειριστική, είναι κρίση νομιμοποίησης. Ο ανασχηματισμός που πλασάρεται ως «κάθαρση» θυμίζει περισσότερο κίνηση απελπισίας, μια απόπειρα να πεταχτούν τα έπιπλα από το παράθυρο την ώρα που καίγεται το σπίτι. Η τοποθέτηση τεχνοκρατών από τις Βρυξέλλες σε υπουργικούς θώκους δεν είναι λύση, είναι η ομολογία ότι το εγχώριο πολιτικό προσωπικό έχει στερέψει από αξιοπιστία και εφεδρείες

Από το Βήμα μέχρι την Αυγή, από το Documento μέχρι την Κυριακάτικη Δημοκρατία, ακόμη και φύλλα με διαφορετικά πολιτικά αντανακλαστικά συγκλίνουν στο ότι η υπόθεση έχει χτυπήσει τον πυρήνα της κυβερνητικής αξιοπιστίας. Η διαφορά τους δεν είναι στο αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά στο αν η λύση είναι εκλογές, ανασχηματισμός ή πολιτική αντεπίθεση.

Στα αντιπολιτευτικά και καταγγελτικά φύλλα, η γραμμή είναι σχεδόν πολεμική. Η Αυγή στήνει αφήγημα «κόμματος με ποινικό μητρώο» και ζητά εκλογές τώρα. Το Documento δένει ΟΠΕΚΕΠΕ, Μυλωνάκη και υποκλοπές σε ενιαία κατηγορία καθεστωτικής λειτουργίας. Η Κυριακάτικη Δημοκρατία περνά ευθέως στο «παραιτηθείτε κ. Μητσοτάκη», ενώ το Μπαμ και η One Voice δουλεύουν σε τόνους απονομιμοποίησης και πολιτικής σήψης. Εδώ το κίνητρο είναι καθαρό: να μην παραμείνει το θέμα ποινικό ή διαχειριστικό, αλλά να μετατραπεί σε ηθική και πολιτειακή κατηγορία.

Στα πιο συστημικά ή κεντροδεξιά φύλλα, η γλώσσα είναι πιο πειθαρχημένη αλλά όχι αθωωτική. Το Βήμα με το «Ιλαροτραγωδία στο Μαξίμου» λέει ουσιαστικά ότι το πρόβλημα έφτασε στο κέντρο εξουσίας. Το Πρώτο Θέμα μιλά για «αντοχές της κυβέρνησης», άρα αναγνωρίζει σοβαρή πίεση αλλά αφήνει ανοιχτό το σενάριο διαχείρισης. Ο Ελεύθερος Τύπος είναι ο πιο καθαρός υπέρμαχος της γραμμής «αντεπίθεση Μητσοτάκη και κάλπες το ’27», ενώ η Απογευματινή στέλνει προειδοποίηση τύπου «ή αλλάζει ή βουλιάζει». Αυτά τα φύλλα δεν θέλουν κατάρρευση του συστήματος, θέλουν ελεγχόμενη απορρόφηση της κρίσης.

Η δεύτερη μεγάλη θεματική είναι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Καθημερινή, Βήμα, Πρώτο Θέμα, Real News και Attica Times το βλέπουν ως πραγματικό γεωπολιτικό και ενεργειακό σοκ, με προεκτάσεις σε ναυτιλία, καύσιμα, τουρισμό και διεθνή ασφάλεια. Αντίθετα, Αυγή και Documento το μετατρέπουν σε κατηγορία κατά της κυβέρνησης ότι σέρνει την Ελλάδα στους «προθύμους» των ΗΠΑ. Η Εστία και η Ελεύθερη Ώρα το διαβάζουν πιο εθνικά, πατριωτικά ή αποκαλυπτικά. Άρα η ίδια κρίση λειτουργεί σαν τριπλός καθρέφτης: risk analysis, ιδεολογική επίθεση, δεξιός εθνικός συναγερμός.

Το κρίσιμο που ίσως διαφεύγει είναι ότι η ακρίβεια ξανακολλά πάνω στο σκάνδαλο. Η Μακεδονία Κυριακής, το Παρόν, η Καθημερινή, η Real News και άλλα φύλλα συνδέουν ευθέως Ορμούζ, ενέργεια, καύσιμα και κοινωνική πίεση. Αυτό είναι πολιτικά πιο επικίνδυνο από μια δικογραφία: όταν η ηθική φθορά συναντά την τσέπη, το πρόβλημα παύει να είναι επικοινωνιακό και γίνεται εκλογικό. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία της σημερινής συγκυρίας.

Ανά εφημερίδα, η πιο χρήσιμη ανάγνωση είναι η εξής. Βήμα και Καθημερινή λειτουργούν ως δείκτες σοβαρής ελίτ ανησυχίας. Πρώτο Θέμα, Ελεύθερος Τύπος και Απογευματινή επιχειρούν να σώσουν πολιτικό χρόνο για το Μαξίμου, αλλά με διαφορετική ένταση. Αυγή, Documento, Δημοκρατία, Μπαμ και τμήμα της One Voice θέλουν επιτάχυνση της απονομιμοποίησης. Kontra και Αυγή κρατούν ανοιχτή την πόρτα σε αντιδεξιά ανασύνθεση, αλλά η One Voice δείχνει ότι ο Τσίπρας δεν έχει λευκή επιταγή. Η Εστία πιέζει από τα δεξιά της ΝΔ, όχι από το κέντρο. Η Μακεδονία Κυριακής προσθέτει σημαντικό περιφερειακό δεδομένο: ότι η φθορά της κυβέρνησης αποκτά τοπικές τρύπες στη Βόρεια Ελλάδα.

Τι προμηνύεται; Όχι αναγκαστικά άμεση πτώση, αλλά οριστική έξοδος της κυβέρνησης από τη ζώνη άνεσης. Αν συνεχιστούν νέες αποκαλύψεις για ΟΠΕΚΕΠΕ, αν ο πόλεμος κρατήσει ψηλά ενέργεια και ακρίβεια, και αν ταυτόχρονα ανοίξουν κι άλλες εστίες τύπου υποκλοπών ή εσωτερικής δεξιάς αμφισβήτησης, τότε το σημερινό κλίμα μπορεί να γίνει προοίμιο πιο σκληρής πολιτικής φάσης. Με μία φράση: η κυβέρνηση δεν έπεσε, αλλά για πρώτη φορά φαίνεται να παίζει σε πολλά ταμπλό άμυνας ταυτόχρονα.

Πίσω από τις κουρτίνες, τα πολιτικά «φαντάσματα» του παρελθόντος επιστρέφουν. Οι προαναγγελίες για νέα κόμματα, οι συνεντεύξεις-απολογίες για το 2015 και οι υπόγειες διαβουλεύσεις για «κυβερνήσεις ειδικού σκοπού» δείχνουν ότι το πολιτικό σύστημα προετοιμάζεται για μια βίαιη ανακατάταξη. Αυτό που μας διαφεύγει μέσα στον θόρυβο των αποκαλύψεων είναι ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, από τη Δικαιοσύνη μέχρι το Κοινοβούλιο, έχει υποστεί ρωγμές που ίσως αποδειχθούν ανεπανόρθωτες.

Βήμα-βήμα ανάγνωση των φύλλων

Συνδυαστική αποτίμηση ανά εφημερίδα

• Attica Times: επιθετικό αλλά όχι ακραίο αντιπολιτευτικό στήσιμο, με βασικό βάρος στον ΟΠΕΚΕΠΕ και δευτερευόντως στη γεωπολιτική.
• Το Βήμα: συστημική προειδοποίηση. Δεν κραυγάζει, αλλά λέει καθαρά ότι το πρόβλημα έφτασε στο κέντρο του Μαξίμου.
• Το Παρόν: μετατρέπει τη φθορά σε σενάριο πολιτικής ανωμαλίας και λύσεων ανάγκης.
• Μακεδονία Κυριακής: παντρεύει ΟΠΕΚΕΠΕ, ακρίβεια και βορειοελλαδικές τρύπες της ΝΔ, άρα παράγει χρήσιμη εκλογική πληροφορία.
• Τύπος Θεσσαλονίκης: λιγότερο κεντρικά πολιτικός, περισσότερο μικροοικονομικός και τοπικός.
• Καθημερινή: γεωπολιτικό βάθος, οικονομικός ρεαλισμός, χαμηλός τόνος, υψηλή προειδοποίηση.
• Ο Λόγος: σαφώς ηπιότερο, υπηρεσιακό και φιλοκυβερνητικό κλίμα.
• Kontra: επενδύει ανοιχτά σε επαναφορά Τσίπρα και σε κοινωνική δυσαρέσκεια.
• One Voice: διπλή γραμμή, αντι-Μητσοτακική αλλά και αντι-Τσίπρα, με έντονο μίγμα πολιτικής και επιχειρηματικής πίεσης.
• Ελεύθερη Ώρα: εθνικοθρησκευτικός καταγγελτικός λόγος, έξω από το κεντρικό ρεύμα αλλά χρήσιμος δείκτης δεξιού θυμού.
• Μπαμ: καθαρός ταμπλοϊδικός βομβαρδισμός κατά της κυβέρνησης.
• Κυριακάτικη Δημοκρατία: μετωπική σύγκρουση και αίτημα παραίτησης, χωρίς περιστροφές.
• Εστία: δεξιά πίεση από τα δεξιά, με εθνικά, ενέργεια και εκλογικά σενάρια.
• Ελεύθερος Τύπος: η πιο καθαρή γραμμή “συσπείρωση, αντεπίθεση, 2027”.
• Πρώτο Θέμα: αναγνωρίζει την κρίση, αλλά δουλεύει πάνω στη λογική διαχείρισης και αντοχής.
• Απογευματινή: φιλοκυβερνητική ανησυχία· όχι άρνηση του κινδύνου, αλλά έκκληση να αλλάξει η κυβέρνηση πριν βουλιάξει.
• Αυγή: πλήρης ποινικοποίηση της κυβέρνησης και επιθετική απαίτηση για εκλογές.
• Documento: η πιο συστηματική επιχείρηση σύνδεσης ΟΠΕΚΕΠΕ, Μυλωνάκη, Predator και ευρύτερης καθεστωτικής εικόνας.
• Real News: πραγματιστική λαϊκή κεντροδεξιά σύνθεση — ρεύμα, ανασχηματισμός, γεωπολιτική, Σαμαράς.

Τι μας διαφεύγει και τι προμηνύεται

Αυτό που εύκολα διαφεύγει είναι ότι η σύγκλιση τόσο διαφορετικών φύλλων πάνω στην έννοια της κυβερνητικής φθοράς είναι από μόνη της είδηση. Δεν συμφωνούν στο γιατί, αλλά αρχίζουν να συμφωνούν στο ότι το μοντέλο διαχείρισης μπάζει από παντού. Και όταν το λένε ταυτόχρονα συστημικοί, αντισυστημικοί, δεξιοί και αριστεροί, το πρόβλημα παύει να είναι επικοινωνιακό.

Αυτό που προμηνύεται είναι τριπλό:

• πρώτον, νέος γύρος αποκαλύψεων που θα κρατήσει το ΟΠΕΚΕΠΕ ανοιχτό
• δεύτερον, μεγαλύτερη πίεση από την ακρίβεια αν ο πόλεμος παραταθεί
• τρίτον, επιτάχυνση εσωτερικών αναζητήσεων σε ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και στην “δεξιά της ΝΔ”.

Το σημερινό στίγμα είναι σαφές: η κυβέρνηση δεν έχει μπει ακόμη στην τελική ευθεία της πτώσης, αλλά έχει βγει οριστικά από τη ζώνη της πολιτικής άνεσης.

Το δια ταύτα

Η γραμμή της ημέρας είναι ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μεμονωμένο σκάνδαλο, αλλά ως καταλύτης που συναντά πόλεμο, ακρίβεια και εσωτερική κόπωση, μετατρέποντας τη φθορά της κυβέρνησης από διαχειρίσιμη σε δομική.