Πολιτικό “ξέπλυμα” μέσα από εκλογές; – Online Παραπολιτικές στήλες 03/04

Η πολιτική ζωή του τόπου θυμίζει πια εκείνα τα κουρασμένα καλοκαίρια στις Κυκλάδες, όπου το μελτέμι σηκώνει τόση σκόνη που δεν ξέρεις αν αυτό που βλέπεις στο βάθος είναι το πλοίο της γραμμής ή απλώς ένας αντικατοπτρισμός της ανάγκης σου να φύγεις. Κάπως έτσι περιφερόμαστε και σήμερα στο πολιτικό σκηνικό, μεταξύ μιας θεσμικής κόπωσης και μιας παραπολιτικής υπερδιέγερσης, αναζητώντας ένα ίχνος λογικής σε έναν ωκεανό από «non-papers» και ψιθύρους διαδρόμων.

Η κυβέρνηση λίγες μέρες πριν το άγιο Πάσχα που σβήνει όλη την επικαιρότητα μέσα από την κάθαρση του θείου δράματος, δεν βρίσκεται απλώς μπροστά σε ένα ακόμη σκάνδαλο. Βρίσκεται μπροστά στο σημείο όπου η φθορά παύει να είναι διαχειρίσιμη επικοινωνιακά και αρχίζει να μετατρέπεται σε πρόβλημα νομιμοποίησης. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μία «κακή στιγμή», ούτε μία συνηθισμένη ιστορία πελατειακού κράτους που θα θαφτεί κάτω από δύο τηλεοπτικές εξαγγελίες, έναν ανασχηματισμό και λίγες διαρροές περί «μηδενικής ανοχής». Είναι μια υπόθεση που ακουμπά τον πυρήνα του συστήματος εξουσίας: τον τρόπο που παράγεται η πολιτική επιρροή, τον τρόπο που μοιράζεται η εύνοια και τον τρόπο που το κράτος εξακολουθεί να λειτουργεί σαν λάφυρο.

Γι’ αυτό και η εκλογολογία δεν είναι τυχαία. Όταν σε κάθε διάδρομο της Βουλής, σε κάθε παραπολιτική στήλη και σε κάθε κλειστή σύσκεψη επανέρχεται το ίδιο ερώτημα, δεν πρόκειται για φλυαρία. Πρόκειται για ένδειξη πανικού. Μόνο που εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα: οι εκλογές, που κάποτε εμφανίζονταν ως όπλο διαφυγής, σήμερα μοιάζουν περισσότερο με ομολογία αδυναμίας. Αν πας σε κάλπες ενώ η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από δικογραφίες, ρουσφέτια, συνομιλίες και πολιτική ευθύνη, δεν ζητάς νέα εντολή. Ζητάς πολιτικό ξέπλυμα. Και αυτό ο ψηφοφόρος το καταλαβαίνει, ακόμη κι αν δεν το λέει στις δημοσκοπήσεις.

Από την άλλη, και η αντιπολίτευση ας μη βιάζεται να ανοίξει σαμπάνιες. Το γεγονός ότι η κυβέρνηση μυρίζει καμένο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει απέναντι πειστική εναλλακτική. Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να μετατρέψει την υπόθεση σε μοχλό επαναφοράς, αλλά ακόμη δεν έχει πείσει ότι μπορεί να γίνει κεντρικός πόλος εξουσίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει πολιτικά αποδυναμωμένος. Η κοινωνία βλέπει το πρόβλημα, αλλά δεν έχει αποφασίσει ποιος μπορεί να το διαχειριστεί.

Το πραγματικό δίλημμα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν είναι αν θα κάνει εκλογές τώρα ή αργότερα. Είναι αν μπορεί να ανακτήσει τον έλεγχο του αφηγήματος πριν παγιωθεί η εντύπωση ότι η κυβέρνησή του δεν είναι απλώς κουρασμένη, αλλά ηθικά εξαντλημένη. Γιατί από ένα σημείο και μετά, το ζήτημα δεν είναι ποιος κυβερνά. Είναι ποιος πείθει ότι δικαιούται να κυβερνά.

Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

Και οι τρεις στήλες πατούν στο ίδιο πολιτικό καύσιμο: τις νέες εξελίξεις στο σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, την κοινοβουλευτική αναταραχή και την εκλογολογία που άναψε μετά τη σύγκρουση Ανδρουλάκη, Χατζηδάκη. Το επίσημο υπόβαθρο είναι βαρύ: η EPPO ανακοίνωσε στις 1 Απριλίου ότι ζήτησε την άρση ασυλίας 11 εν ενεργεία βουλευτών, ότι ερευνώνται ακόμη 5 πρώην βουλευτές και ότι διαβιβάστηκαν πληροφορίες στη Βουλή για πιθανή εμπλοκή πρώην υπουργού και υφυπουργού. Παράλληλα, το Reuters κατέγραψε ότι η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει παραιτήσεις και συνδέεται με το ευρύτερο πρόβλημα κακοδιαχείρισης αγροτικών ενισχύσεων.

Τι κάνει το Dark Room του Newmoney: αποσυμπίεση για το Μαξίμου και νάρκωση για τις αγορές

Το Dark Room δεν γράφει απλώς «υπάρχει σκάνδαλο». Κάνει κάτι πιο πονηρό: κανονικοποιεί ένα μέρος της βρωμιάς. Λέει περίπου «μην κάνουμε και τους έκπληκτους, στην Ελλάδα οι πολιτικοί παίρνουν τηλέφωνα για ρουσφέτια» και μετά χαράζει κόκκινη γραμμή: άλλο το ρουσφέτι, άλλο η πτώση της κυβέρνησης. Γι’ αυτό επιτίθεται ευθέως σε όσους εισηγούνται εκλογές τώρα, βαφτίζοντάς τους «ανόητους ή βαλτούς», και χτίζει το επιχείρημα ότι μια προσφυγή στις κάλπες θα ντυθεί επικοινωνιακά ως απόδραση «βουτηγμένη στα σκάνδαλα» και θα σημαίνει αποσταθεροποίηση. Σαν να λέει: «ναι, το μαγαζί μυρίζει καμένο λάδι, αλλά μην το γκρεμίσουμε κιόλας».

Το ακόμη πιο απολαυστικό είναι το δεύτερο κόλπο της στήλης: αμέσως μετά τον πολιτικό βούρκο, περνά στις τράπεζες, στη Wood, στους ξένους θεσμικούς, στη Morgan Stanley και στην αισιοδοξία για το Χρηματιστήριο. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι editorial μασάζ προς το οικονομικό σύστημα: «ηρεμήστε, η πολιτική τοξικότητα υπάρχει, αλλά το story της αγοράς δεν έχει χαλάσει». Δηλαδή το κομμάτι απευθύνεται ταυτόχρονα σε δύο ακροατήρια: στο Μαξίμου για να μην πάει σε πανικόβλητη λύση, και στην επιχειρηματική ελίτ για να μην αρχίσει να μετρά exits.

Τι κάνει ο Βηματοδότης: θερμόμετρο Βουλής, όχι μπουλντόζα γραμμής

Ο Βηματοδότης είναι ο πιο «θεσμικός» από τους τρεις. Δεν παριστάνει τον στρατηγό, παριστάνει τον μετεωρολόγο του κοινοβουλευτικού καιρού. Καταγράφει ότι η Βουλή γέμισε βουλευτές υπό δικαστική διερεύνηση, ότι η εμπλοκή 20 «γαλάζιων» στελεχών αναζωπύρωσε τα σενάρια εκλογών και ότι η ατάκα Χατζηδάκη λειτούργησε σαν πολιτικός πολλαπλασιαστής αβεβαιότητας. Όμως στο κρίσιμο σημείο χαμηλώνει τους τόνους: γράφει ότι, παρά την πίεση, το σενάριο πρόωρων εκλογών δεν εμφανίζεται ισχυρό στο Μέγαρο Μαξίμου. Με απλά λόγια: «ο πυρετός ανέβηκε, αλλά ο ασθενής δεν πήγε ακόμη χειρουργείο».

Εδώ έχει σημασία μια λεπτομέρεια που πολλοί προσπερνούν. Η EPPO μιλά επίσημα για 11 εν ενεργεία και 5 πρώην βουλευτές, συν στοιχεία για πρώην υπουργό και υφυπουργό. Άρα το «20 γαλάζια στελέχη» του Βηματοδότη είναι δημοσιογραφική διεύρυνση και πολιτική συμπύκνωση, όχι αυτούσια θεσμική διατύπωση. Αυτό δεν το κάνει ψέμα, το κάνει framing. Δηλαδή φουσκώνει το πολιτικό αποτύπωμα της υπόθεσης ώστε να φανεί όχι ως νομική δικογραφία, αλλά ως κόμμα σε πολλαπλή εσωτερική μόλυνση.

Τι κάνει το Big Mouth του Powergame: πίεση για αποφάσεις τώρα, αλλά χωρίς δώρο στο ΠΑΣΟΚ

Το Big Mouth είναι το πιο παρεμβατικό. Σχεδόν κάνει lobbying δημοσίως. Από τη μία λέει ότι ο Μητσοτάκης προσωπικά απορρίπτει την ιδέα των πρόωρων εκλογών. Από την άλλη όμως η ίδια η στήλη υποστηρίζει ότι οι εκλογές είναι «μονόδρομος», γιατί με ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, Τέμπη και Predator σε παράλληλη εξέλιξη δεν θα υπάρχει χώρος για θετική ατζέντα. Μετά προχωρά ένα βήμα παραπέρα: προεξοφλεί έξοδο κυβερνητικών στελεχών και μίνι ανασχηματισμό, πριν καλά-καλά πέσει η δικογραφία στη Βουλή. Αυτό είναι ξεκάθαρο μήνυμα προς το Μαξίμου: «αν δεν τρέξεις εσύ, θα σε τρέξει η υπόθεση».

Αλλά η στήλη δεν χαρίζει και τίποτα στο ΠΑΣΟΚ. Χτυπά τον Ανδρουλάκη ότι επιχειρεί να βρει «δικαίωση» μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ και να σπρώξει κάτω από το χαλί τις εσωκομματικές πληγές μετά το συνέδριο. Άρα το Powergame δεν πουλά αντιπολιτευτικό μένος, πουλά διαχείριση συσχετισμών. Λέει στην κυβέρνηση «καθάρισε τώρα» και στην αντιπολίτευση «μην νομίζεις ότι θα φας μόνη σου το πολιτικό κουλούρι».

Οι κοινές πηγές ενημέρωσης και η κοινή μέθοδος

Οι τρεις στήλες αντλούν από το ίδιο οικοσύστημα: κοινοβουλευτικές πηγές, δικαστικές διαρροές, κυβερνητικά στόματα, «μου λένε», «μαθαίνω», «κάτι μου λέει», «ακούγεται». Ο Βηματοδότης βασίζεται εμφανώς σε κοινοβουλευτική πηγή και διαδρόμους Βουλής. Το Big Mouth επικαλείται «καλές δικαστικές πηγές», «επίσημα κυβερνητικά χείλη» και περιφερειακή πηγή στο Μαξίμου. Το Dark Room πατά σε παραπολιτικό know-how, αλλά το παντρεύει με αγορές και τραπεζικά πηγαδάκια. Άρα μιλάμε για στήλες που δεν κάνουν πρωτογενή απόδειξη· κάνουν διαχείριση ερμηνείας. Παίρνουν θραύσματα πληροφόρησης και τα μετατρέπουν σε πολιτικό κλίμα.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

• Πρώτος στόχος είναι ο στενός πυρήνας του Μαξίμου. Όλες οι στήλες μιλούν ουσιαστικά στον πρωθυπουργό και στους συμβούλους του για το αν η κρίση είναι διαχειρίσιμη ή αν απαιτείται σοκ θεραπεία.
• Δεύτερος στόχος είναι η γαλάζια κοινοβουλευτική ομάδα και τα πρόσωπα που φοβούνται είτε καρατόμηση είτε εκλογές με μισό κόμμα στο σκαμνί.
• Τρίτος στόχος είναι οι επιχειρηματικοί και μιντιακοί παίκτες που θέλουν να ξέρουν αν έρχεται απλή φθορά ή συστημικός εκτροχιασμός.

Η μεγάλη διαφορά είναι η εξής: το Newmoney επηρεάζει προς σταθεροποίηση, ο Βηματοδότης προς προσεκτική ανάγνωση συσχετισμών, το Powergame προς επιτάχυνση αποφάσεων.

Το δια ταύτα

Το πραγματικό κοινό νήμα δεν είναι οι εκλογές. Είναι η μάχη για το ποιος θα ορίσει τι σημαίνει ο ΟΠΕΚΕΠΕ πολιτικά. Σκάνδαλο που αντέχεται; Κρίση που θέλει εκτόνωση; Ή αρχή απονομιμοποίησης; Εκεί παίζεται το παιχνίδι. Και οι τρεις στήλες, πίσω από τις εξυπνάδες, τις ατάκες και τα «μου λένε», κάνουν ακριβώς αυτό: δεν περιγράφουν απλώς την πραγματικότητα, προσπαθούν να της βάλουν τίτλο πριν το κάνει κάποιος άλλος.