Ο Τσίπρας ξαναπουλά τη χρεοκοπία ως στρατηγική – Συνέντευξη 03/04

Υπάρχει κάτι βαθιά οξύμωρο, σχεδόν γεωμετρικά παράδοξο, στον τρόπο με τον οποίο ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε να επανέλθει στο δημόσιο προσκήνιο. Η πρόσφατη δήλωσή του ότι «έπρεπε να είχε κλείσει τις τράπεζες την επομένη των εκλογών» του 2015, δεν είναι απλώς μια ιστορική αναδρομή. Είναι μια άσκηση επάνω στη θεωρία των παιγνίων, όπου ο παίκτης, έχοντας χάσει την παρτίδα προ πολλού, προσπαθεί να πείσει τους θεατές ότι η ήττα του δεν οφειλόταν σε έλλειψη δεξιότητας, αλλά σε μια στιγμιαία αναστολή της «επαναστατικής του ορμής».

Ας δούμε όμως τα πράγματα με τη λογική του «Incompleteness Theorem». Ο κ. Τσίπρας επιχειρεί να λύσει μια εσωτερική αντίφαση του πολιτικού του αφηγήματος χρησιμοποιώντας τα ίδια τα υλικά που προκάλεσαν την κρίση. Η παραδοχή ότι η καθυστέρηση των capital controls ήταν το μοιραίο λάθος, αποτελεί μια εκ των υστέρων προσπάθεια να εμφανιστεί ως ένας «ρεαλιστής ηγεμόνας» που απλώς δεν πρόλαβε να δείξει τα δόντια του. Όμως, η πολιτική πραγματικότητα δεν είναι ένα γραμμικό σύστημα. Η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων από την πρώτη ημέρα δεν θα ήταν πράξη ισχύος, αλλά η απόλυτη ομολογία ότι το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης ήταν, εξ αρχής, μια μαθηματική αδυνατότητα.

Ο Τσίπρας του 2026 προσπαθεί να «σκοτώσει» τον Τσίπρα του 2015, χρησιμοποιώντας το φάντασμα του Γιάνη Βαρουφάκη ως εξιλαστήριο θύμα. Η αποδόμηση του «Σχεδίου Β» ως ασαφούς, ενώ ο ίδιος ήταν ο αρχιτέκτονας της εξουσιοδότησής του, θυμίζει τον τραγικό ήρωα που κατηγορεί το όπλο για το έγκλημα, ενώ το χέρι που το κράταγε ήταν το δικό του. Είναι μια προσπάθεια πολιτικής κάθαρσης μέσω της μετάθεσης ευθυνών, προκειμένου να χτιστεί το προφίλ του «ώριμου ηγέτη» που είναι πλέον έτοιμος να επιστρέψει.

Όμως, η «υβριδική» αυτή επιστροφή εμπεριέχει ένα ρίσκο που η λογική δεν μπορεί να αγνοήσει. Όταν ισχυρίζεσαι ότι «έπρεπε να κλείσεις τις τράπεζες νωρίτερα», ουσιαστικά λες στους πολίτες ότι η ταλαιπωρία τους ήταν το σωστό μέσο, απλώς εφαρμόστηκε αδέξια. Αυτό δεν είναι αυτοκριτική, είναι ένας κυνικός επαναπροσδιορισμός της αποτυχίας.

Και όμως, επικοινωνιακά, ο Τσίπρας ξέρει τι κάνει. Δεν απευθύνεται πρωτίστως στον μεσαίο χώρο. Δεν μιλά στον τραπεζικό καταθέτη που ιδρώνει ακόμη όταν ακούει για capital controls. Μιλά σε ένα θυμωμένο, ιδεολογικά φορτισμένο ακροατήριο που πιστεύει πως το 2015 δεν ηττήθηκε επειδή ήταν λάθος στρατηγική, αλλά επειδή δεν εφαρμόστηκε μέχρι τέλους. Σε αυτό το κοινό προσφέρει ξανά πολιτική ταυτότητα, αίσθηση δικαίωσης και το παλιό αδρεναλινικό μείγμα «ρήξης» και ηθικής υπεροχής. Γι’ αυτό και η συνέντευξη δεν ήταν απλώς απολογισμός. Ήταν σήμα επαναστράτευσης.

Το timing επίσης δεν είναι τυχαίο. Λίγες ημέρες πριν, από τη Λαμία, είχε ήδη επιχειρήσει να εμφανιστεί ως ο φορέας μιας «ανασυγκροτημένης προοδευτικής παράταξης», επιτιθέμενος ταυτόχρονα σε κυβέρνηση, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά. Με άλλα λόγια, δεν ζητά έναν ρόλο σχολιαστή της Ιστορίας. Ζητά ξανά ρόλο ηγεμόνα στον κατακερματισμένο χώρο της Κεντροαριστεράς. Μόνο που για να το πετύχει, επιστρέφει στο γνώριμο καύσιμο της πόλωσης. Και αυτό μπορεί να του δώσει θόρυβο, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι του δίνει πλειοψηφικό ρεύμα.

Στο πολιτικό εκκρεμές της Ελλάδας, ο κ. Τσίπρας ποντάρει στη βραχυπρόθεσμη μνήμη και στη φθορά της τρέχουσας διακυβέρνησης. Επιχειρεί να μετατρέψει το 2015 από «σκοτεινή περίοδο» σε «μάθημα διοίκησης». Αν όμως η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, η δική του «μετάνοια» μοιάζει περισσότερο με την τέχνη της ανασκευής. Η επιστροφή του, την οποία προανήγγειλε για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, θα κριθεί όχι από το αν έμαθε να κλείνει τις τράπεζες εγκαίρως, αλλά από το αν μπορεί να πείσει ότι οι νέες του υποσχέσεις δεν είναι άλλη μια σειρά από φανταστικούς αριθμούς σε μια εξίσωση που δεν βγαίνει.

Η ιστορία, όπως και τα μαθηματικά, δεν συγχωρεί τα λάθη στους θεμελιώδεις ορισμούς. Και ο ορισμός της πολιτικής ηθικής δεν μπορεί να περιλαμβάνει τη δικαίωση της οικονομικής ασφυξίας ως στρατηγικό πλεονέκτημα.