Η Ευρώπη ανάμεσα στις Συμπληγάδες – Economist Romania Government Roundtable 31/03

Το Βουκουρέστι, αυτές τις μέρες, δεν είναι απλώς η πρωτεύουσα μιας χώρας που παλεύει να ισορροπήσει στα σύνορα της δυτικής ασφάλειας. Είναι το σκηνικό μιας ιδιότυπης «ομαδικής ψυχανάλυσης» της ευρωπαϊκής ελίτ, υπό τη βαριά σκιά του Economist. Εκεί, ανάμεσα σε διαδρόμους και πολυτελή πάνελ, η Γηραιά Ήπειρος κοιτάζεται στον καθρέφτη και τρομάζει. Όχι μόνο από τις ρυτίδες της, αλλά από το γεγονός ότι ο κόσμος γύρω της αλλάζει με ταχύτητα που η γραφειοκρατία των Βρυξελλών αδυνατεί να παρακολουθήσει.

Economist: Ο «Χρησμός» του Τραπεζίτη και η Παγίδα του Στασιμοπληθωρισμού

Ο Γιάννης Στουρνάρας, με τη γνωστή πλέον «τεχνοκρατική αισιοδοξία» που οφείλει να διατηρεί ένας κεντρικός τραπεζίτης, προσπάθησε να χρυσώσει το χάπι. Ναι, ο πληθωρισμός φλερτάρει με το 2%, αλλά η «στασιμοπληθωριστική» φύση της ενεργειακής κρίσης είναι εδώ. Και είναι αμείλικτη. Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ μοιάζει με άσκηση επί χάρτου: 3,1% πληθωρισμός το δεύτερο τρίμηνο, 2,8% το τρίτο.

Όμως, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι τα νούμερα στα εξελισσόμενα διαγράμματα. Είναι η παραδοχή πως αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή γίνει η νέα «κανονικότητα», η ανάπτυξη του 0,9% θα μοιάζει με μακρινή ανάμνηση. Όταν ο Στουρνάρας μιλά για «ασθενέστερη ανάπτυξη και επίμονο πληθωρισμό», στην πραγματικότητα περιγράφει τον οικονομικό στραγγαλισμό της μεσαίας τάξης, την ώρα που οι αγορές ακόμα δεν έχουν τιμολογήσει το ρίσκο στα Στενά του Ορμούζ.

Η Ψευδαίσθηση του Μεγέθους και η Τεχνολογική Αποξένωση

Εδώ έρχεται η καυστική παρατήρηση του Ενρίκο Λέτα, που έπεσε σαν βόμβα στην αίθουσα: «Οι χώρες της Ε.Ε. χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Σε αυτές που είναι μικρές και σε εκείνες που δεν το ξέρουν ότι είναι μικρές». Είναι η σκληρή αλήθεια μιας ηπείρου που δεν διαθέτει ούτε ένα χρηματοοικονομικό brand στα πρώτα 35 του κόσμου. Η Ευρώπη, εγκλωβισμένη στον κατακερματισμό της, παρακολουθεί τον Έλον Μασκ να την απειλεί με «αποσύνδεση» και τις ΗΠΑ με την Κίνα να μονοπωλούν την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ο Νομπελίστας Νταρόν Ατζέμογλου έδωσε την κοινωνική διάσταση αυτού του δράματος. Η τεχνολογία, που κάποτε ήταν υπόσχεση ευημερίας, έχει γίνει πηγή ανισότητας. Οι επιχειρήσεις πλέον «αναπτύσσονται χωρίς εργαζόμενους». Ο αυτοματισμός αποσυνδέει τα κέρδη από τους μισθούς, και οι φιλελεύθερες δημοκρατίες μας κλυδωνίζονται γιατί η εργατική τάξη, η βάση της σταθερότητας, νιώθει περιττή. «Τα καλά νέα; Είναι εφικτό να το αλλάξουμε. Τα κακά; Δεν είμαστε ακόμα εκεί», είπε ο Ατζέμογλου. Και το «εκεί» μοιάζει να απομακρύνεται όσο η Ευρώπη αρνείται να αποκτήσει ενιαία στρατηγικη.

Ενέργεια: Από τη Ρωσική «Αρκούδα» στο Αμερικανικό «Ελάφι»;

Η συζήτηση για την ενέργεια στο Βουκουρέστι θύμισε παρτίδα σκάκι με πολλούς παίκτες και λίγες καθαρές κινήσεις. Από τη μία, η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και ο Τζέφρι Πάιατ «πλασάρουν» το αμερικανικό LNG ως το φάρμακο για κάθε ασθένεια. Ο «Κάθετος Διάδρομος» βαφτίζεται «διάδρομος ελευθερίας».

Όμως, ο Φρανς Τίμερμανς έθεσε το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων: Είναι στρατηγική η αντικατάσταση μιας εξάρτησης (ρωσικό αέριο) με μια άλλη (αμερικανικό); Η ενεργειακή κυριαρχία απαιτεί διασύνδεση και ΑΠΕ, όχι απλώς αλλαγή “νταβατζή προμηθευτή“. Η κεντροδεξιά, κατά τον Τίμερμανς, εγκλωβίστηκε σε έναν «πολιτιστικό πόλεμο» κατά του κλίματος, ξεχνώντας ότι η Πράσινη Συμφωνία ήταν δικό της παιδί.

Στο εσωτερικό μέτωπο, ο Σταύρος Παπασταύρου και ο Αλέξανδρος Εξάρχου εξέφρασαν την αγωνία της πράξης. Ο κ. Εξάρχου ήταν αφοπλιστικός: «Φοβάμαι για αυτό που έρχεται τον επόμενο χειμώνα». Η απροθυμία ορισμένων εταίρων να δεσμευτούν σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια και υποδομές δημιουργεί ένα κενό ασφαλείας που η αγορά θα το πληρώσει ακριβά. Η Ελλάδα, βεβαίως, ποντάρει στις έρευνες στο Ιόνιο και την Κρήτη, αλλά η γεωπολιτική σκακιέρα είναι πολύ μεγαλύτερη από το Αιγαίο.

Το Τέλος της Διεθνούς Αρχιτεκτονικής

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου, σε μια από τις σπάνιες στιγμές ειλικρίνειας, περιέγραψε έναν κόσμο χωρίς κανόνες. Η εδαφική ακεραιότητα παραβιάστηκε στην Ουκρανία, ο ανθρωπιστικός νόμος στη Γάζα, η κυριαρχία στη Γροιλανδία. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι πλέον ένας «κενός θάλαμος». Μέσα σε αυτό το χάος, η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμιστεί σε απαραίτητο ενεργειακό κόμβο, ενώ ο Δημήτρης Αβραμόπουλος προειδοποίησε ότι η αβεβαιότητα είναι πλέον η «καθοριστική συνθήκη».

Το δια τάυτα

Η Ευρώπη στο Βουκουρέστι εμφανίστηκε ως ένας οργανισμός που συνειδητοποιεί την αδυναμία του, αλλά διστάζει να κάνει το άλμα προς την πραγματική ένωση. Είτε πρόκειται για τις αποταμιεύσεις που φεύγουν προς τις ΗΠΑ (όπως είπε ο Λέτα), είτε για την ενέργεια που παραμένει έρμαιο των πολέμων, η ουσία είναι μία: Η θεσμική αξιοπιστία και η κοινωνική συμπερίληψη δεν είναι πολυτέλεια, είναι προϋπόθεση επιβίωσης.

Αν δεν καταλάβουμε ότι είμαστε «μικροί» στην παγκόσμια αρένα, θα συνεχίσουμε να συζητάμε σε πάνελ την ώρα που η ιστορία θα μας προσπερνά από τη Δύση, ή από την Ανατολή. Ο επόμενος χειμώνας δεν θα είναι απλώς κρύος. Θα είναι η ώρα της αλήθειας για μια ήπειρο που έμαθε να ζει με δανεική ασφάλεια και τώρα καλείται να πληρώσει τον λογαριασμό.