Predator: Από τη σφαίρα της φθοράς στη σφαίρα της αποσταθεροποίησης – Επισκόπηση Δημοσιευμάτων 14/03

Σήμερα η ατμόσφαιρα μυρίζει μπαρούτι και όχι μόνο λόγω της Μέσης Ανατολής. Εδώ, στα δικά μας τα λημέρια, το «φάντασμα» των υποκλοπών και του predator αποφάσισε να βγει από την ντουλάπα και να κάτσει στο πρώτο τραπέζι πίστα. Και δεν κάθεται ήσυχα. Η υπόθεση ξαναμπαίνει στο κέντρο όχι ως “παλιό σκάνδαλο”, αλλά ως ενεργό πολιτικό και θεσμικό μέτωπο με νέα καύσιμα. Το νέο στοιχείο που λειτουργεί ως καταλύτης είναι η δημόσια δήλωση του Ταλ Ντίλιαν ότι η Intellexa παρείχε τεχνολογία «μόνο σε κυβερνήσεις και αρχές επιβολής του νόμου», δηλαδή ακριβώς το αντίθετο από το κυβερνητικό αφήγημα περί “ιδιωτών”. Αυτό είναι ο κοινός παρονομαστής σχεδόν όλων των δημοσιευμάτων.

Βήμα πρώτο: τι λένε τα φύλλα ως προς το βασικό γεγονός.

Η Εφημερίδα των Συντακτών, ο Δρόμος της Αριστεράς, η Δημοκρατία, η Εστία, το Καρφί, ακόμα και πιο μετρημένα φύλλα όπως η Καθημερινή, συγκλίνουν στο ότι η δήλωση Ντίλιαν τίναξε στον αέρα την κυβερνητική γραμμή. Η Εφ.Συν. το λέει καθαρά: ο Ντίλιαν “κάρφωσε το Μαξίμου” και η υπόθεση ανοίγει «για τα καλά». Ο Δρόμος μιλά για επιστροφή του Μαξίμου “στο κάδρο” και συνδέει το νέο στοιχείο με την επανεισαγωγή του φακέλου στις εισαγγελικές αρχές για νέα έρευνα, ακόμη και για πιθανή απόπειρα κατασκοπείας. Η Καθημερινή είναι πιο θεσμική και λιγότερο κραυγαλέα, αλλά παραδέχεται ευθέως ότι άνοιξε «νέος κύκλος σφοδρής αντιπαράθεσης» επειδή οι δηλώσεις Ντίλιαν δεν αφήνουν το ζήτημα να μείνει περιορισμένο σε ορισμένους ιδιώτες.

Βήμα δεύτερο: πώς μοιράζεται το πολιτικό framing.

Η φιλοαντιπολιτευτική και αριστερή αρθρογραφία αντιμετωπίζει το θέμα ως τεκμήριο κρατικής εμπλοκής, θεσμικής σήψης και μηχανισμού ελέγχου. Η Εποχή δεν στέκεται μόνο στο ποιος παρακολουθούσε ποιον. Πηγαίνει βαθύτερα: αναδεικνύει την “ένοχη σιωπή” των ίδιων των θυμάτων, λέγοντας ότι η σιωπή δεν είναι απλώς φόβος αλλά έκφραση ενός καθεστώτος αλληλοομηρίας μέσα στην κορυφή της εξουσίας. Αυτό είναι πολύ ισχυρή παρατήρηση και, κατά τη γνώμη μου, από τις πιο σοβαρές του πακέτου.

Το ΚΚΕ, μέσω Ριζοσπάστη, μετατοπίζει το βάρος από το πρόσωπο στο πλαίσιο: δεν βλέπει μόνο ευθύνη Ν.Δ. αλλά συνολική ευθύνη του ευρωενωσιακού και κρατικού πλαισίου που νομιμοποιεί τις παρακολουθήσεις. Είναι η πιο “δομική” ανάγνωση του θέματος.

Η δεξιά κριτική, από την άλλη, δεν χαρίζεται καθόλου. Δημοκρατία και Εστία χτυπούν το Μαξίμου όχι από φιλελεύθερη ευαισθησία αλλά από τη σκοπιά ότι το επιτελικό κράτος έστησε μηχανισμό εξουσίας, συγκάλυψης και ελέγχου. Η Δημοκρατία μάλιστα πιέζει ευθέως τα θύματα να κινηθούν νομικά, υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση αφορά «το μισό υπουργικό συμβούλιο», στρατιωτικούς, δημοσιογράφους και επιχειρηματίες. Η Εστία μιλά ωμά για ευθύνη που «ρίχνεται στους χρήστες», δηλαδή στην ελληνική κυβέρνηση, και ζητεί από τη Δικαιοσύνη να εξακριβώσει ποιους “φωτογραφίζει” ο ιδιοκτήτης της Intellexa.

Βήμα τρίτο: η κυβέρνηση τι κάνει;

Εδώ έχουμε την πιο αδύναμη πλευρά της ημέρας για το Μαξίμου. Η γραμμή Μαρινάκη, όπως αποτυπώνεται στον Τύπο Θεσσαλονίκης, παραμένει αμυντική και μάλλον μηχανική: «η Δικαιοσύνη έχει πει ότι δεν υπήρχε κρατική εμπλοκή». Δηλαδή επανάληψη του παλιού ρεπερτορίου τη στιγμή που το πολιτικό τοπίο έχει αλλάξει. Αυτή η στάση δεν δείχνει αυτοπεποίθηση. Δείχνει στολή πυρόσβεσης χωρίς νερό.

Βήμα τέταρτο: γιατί η υπόθεση ξαναπαίρνει μέγεθος τώρα;

Επειδή δεν είναι μόνο η δήλωση Ντίλιαν. Είναι ο συνδυασμός τεσσάρων πραγμάτων:

• Πρώτον, υπάρχει ήδη πρωτόδικη καταδίκη των “τεσσάρων ιδιωτών”, άρα το επιχείρημα “τίποτα δεν υπήρξε” έχει πεθάνει πολιτικά.
• Δεύτερον, ο φάκελος πάει ξανά για νέα έρευνα με ενδεχόμενο ηθικών αυτουργών, συνεργών και νέων αδικημάτων, ακόμα και απόπειρας κατασκοπείας.
• Τρίτον, η αντιπολίτευση ξαναζητά προ ημερησίας συζήτηση και το ΠΑΣΟΚ ανεβάζει τους τόνους περί παρακράτους.
• Τέταρτον, το θέμα διαπλέκεται πια με τη γενική κρίση εμπιστοσύνης: Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, ακρίβεια, θεσμοί. Η Άποψη το λέει καθαρά: στα ποιοτικά ευρήματα, μεγάλο ποσοστό θεωρεί ότι η καταδικαστική απόφαση για τις υποκλοπές και predator εκθέτει πολιτικά την κυβέρνηση.

Ποιο είναι το στίγμα της ημέρας για υποκλοπές και predator;

Το στίγμα είναι το εξής: η υπόθεση παύει να είναι μια κουρασμένη καταγγελία της αντιπολίτευσης και επανέρχεται ως ζήτημα κυβερνητικής αξιοπιστίας και θεσμικής νομιμοποίησης. Δεν μιλάμε πια μόνο για το αν έγιναν υποκλοπές. Αυτό έχει πολιτικά κατοχυρωθεί. Μιλάμε για το αν το κράτος χρησιμοποιήθηκε ή καλύφθηκε από δίκτυο που έφτανε πολύ ψηλά. Αυτό είναι πολύ βαρύτερο.

Τι μας διαφεύγει;

Το πιο σημαντικό που περνά χαμηλά είναι η σιωπή των ίδιων των παρακολουθούμενων. Η Εποχή το εντόπισε σωστά: αν τόσοι στόχοι δεν προσφεύγουν, δεν είναι μόνο από αμέλεια. Είναι γιατί η πληροφορία γίνεται εργαλείο πειθαρχίας. Δηλαδή το θέμα δεν είναι μόνο “ποιος έβαλε Predator”, αλλά ότι ίσως έχει διαμορφωθεί κουλτούρα συμβιβασμού με την επιτήρηση. Αυτό είναι πιο επικίνδυνο από το σκάνδαλο καθαυτό.

Δεύτερο που διαφεύγει: η υπόθεση δεν πλήττει μόνο την κυβέρνηση απέναντι στην Αριστερά ή το ΠΑΣΟΚ. Τη φθείρει και εντός της δεξιάς πολυκατοικίας. Ο Σαμαράς βάζει τις υποκλοπές και το predator μέσα στα 10+1 μέτωπα κατά Μητσοτάκη. Όταν ένας πρώην πρωθυπουργός της Ν.Δ. το κάνει σημαία, το πρόβλημα παύει να είναι “αντιπολιτευτικό”. Γίνεται εσωτερικό τραύμα εξουσίας.

Τι προμηνύεται;

• Πρώτο: νέα κοινοβουλευτική κλιμάκωση.
• Δεύτερο: πίεση στη Δικαιοσύνη να ξανανοίξει σοβαρά το νήμα των ηθικών αυτουργών.
• Τρίτο: αν υπάρξει καθαρογραμμένη απόφαση που δίνει σαφέστερο περίγραμμα σχέσης Predator-ΕΥΠ, το πολιτικό κόστος θα ανέβει απότομα.
• Τέταρτο: το Μαξίμου θα προσπαθήσει να θαμπώσει το θέμα με γεωπολιτική, σταθερότητα και πόλεμο.

Αλλά αν επιστρέψουν μαζί ακρίβεια και θεσμικά σκάνδαλα, οι υποκλοπές και predator θα ξαναγίνουν το σύμβολο μιας εξουσίας που δεν ελέγχει μόν, καλύπτει και τον εαυτό της.

Η δική μας εκτίμηση: οι υποκλοπές δεν είναι πια ένα σκάνδαλο που “σερνόταν”. Είναι ξανά ενεργή βόμβα νομιμοποίησης για τον Μητσοτάκη. Και αν σπάσει έστω ένας ακόμα κρίκος, δικαστικός, πολιτικός ή ενδοκυβερνητικός, τότε το θέμα θα γυρίσει από τη σφαίρα της φθοράς στη σφαίρα της αποσταθεροποίησης.