Βενζίνη με Πλαφόν και Πολιτική χωρίς Ταβάνι – Παραπολιτικά Online 10/03

Καθίστε αναπαυτικά, βάλτε ένα διπλό σκέτο και πάμε να δούμε πώς η εγχώρια παραπολιτική σκηνή μετατρέπεται σε μια κακόγουστη επιθεώρηση του Δελφιναρίου, όπου οι πρωταγωνιστές ιδρώνουν κάτω από τους προβολείς, αλλά το κοινό αρνείται πεισματικά να χειροκροτήσει. Αν ξεφυλλίσετε τα «σκοτεινά δωμάτια» και τα «μεγάλα στόματα» του διαδικτύου, θα δείτε μια εικόνα που θυμίζει περισσότερο προεκλογικό πυρετό σε περίοδο παγετώνα, παρά σοβαρή πολιτική ανάλυση.

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, λένε οι αναλυτές με το ύφος του «ξέρω-κάτι-που-δεν-ξέρετε», απειλεί τον τουρισμό μας. Τι πρωτότυπο! Κάθε φορά που μια σφαίρα πέφτει τρεις χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Ελλάδα αρχίζουμε να μετράμε τις ξαπλώστρες στη Μύκονο. Είναι ο τρόπος του συστήματος να μας πει: «Μη ζητάτε αυξήσεις, έχει πόλεμο και οι τουρίστες φοβούνται». Μια ατζέντα χαμηλών προσδοκιών, σερβιρισμένη με γαρνιτούρα γεωπολιτικής ανησυχίας, για να ξεχάσουμε ότι το σούπερ μάρκετ έχει γίνει πλέον άθλημα για λίγους και εκλεκτούς.

Και μέσα σε αυτό το κλίμα «αβεβαιότητας», πετάγεται και το δημοσκοπικό σενάριο της Opinion Poll για τρίτη θητεία Μητσοτάκη. Ένα κλασικό «trial balloon» (η τροχειοδεικτικό, που λένε και στην δημοσιογραφική ελληνική αργκό), για να δουν αν το Μαξίμου αντέχει ακόμα ή αν οι αρμοί της εξουσίας έχουν αρχίσει να τρίζουν τόσο δυνατά που ακούγονται μέχρι το Σύνταγμα. Το παιχνίδι είναι απλό: ρίχνουμε μια ιδέα, μετράμε αντιδράσεις, και αν μας πάρουν με τις πέτρες, λέμε «έλα μωρέ, μια εκτίμηση της στήλης ήταν».

Στο ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, το «θέατρο σκιών» καλά κρατεί. Εκεί δεν έχουμε πολιτική, έχουμε μια διαρκή συνεδρίαση ψυχοθεραπείας. Στελέχη που ονειρεύονται το 1981, την ώρα που το 2026 τους προσπερνά με την ταχύτητα του 5G. Η διαρροή για τα εσωκομματικά μαχαιρώματα δεν γίνεται για την ουσία, αλλά για να δείξουν οι «απέναντι» ότι ο «πράσινος ήλιος» έχει ακόμα πολλές κηλίδες. Όσο το ΠΑΣΟΚ ασχολείται με το αν ο Χ είναι πιο «προεδρικός» από τον Ψ, η κυβέρνηση κοιμάται ήσυχη. Ή μήπως όχι;

Γιατί εκεί που όλα φαίνονταν τακτοποιημένα, έσκασε η «εφιαλτική», όπως την αποκαλούν οι κύκλοι της εξουσία, σύμπραξη Τσίπρα και Καρυστιανού. Εδώ το πράγμα σοβαρεύει και το παραπολιτικό χιούμορ σφίγγει. Όταν το σύστημα αποκαλεί κάτι «εφιαλτικό», σημαίνει ότι φοβάται. Δεν φοβάται τα πρόσωπα, φοβάται τον συμβολισμό. Φοβάται ότι η οργή για τα Τέμπη μπορεί να βρει πολιτική στέγη. Γι’ αυτό και οι στήλες «πυροβολούν» προληπτικά. Η ατζέντα εδώ είναι ο «φόβος της ανατροπής».

Και για το κλείσιμο, έχουμε τους Περιφερειάρχες. Τα «φίλια πυρά» στην αυτοδιοίκηση είναι το κερασάκι στην τούρτα. Οι επίδοξοι δελφίνοι έχουν αρχίσει να ακονίζουν τα μαχαίρια τους, όχι για το καλό του τόπου, αλλά για το ποιος θα κάνει κουμάντο στα κονδύλια. Το «Βήμα» μας το λέει κομψά, αλλά εμείς το διαβάζουμε ωμά: η μάχη για την καρέκλα έχει ξεκινήσει και οι «πρωτοκλασάτοι» ετοιμάζονται να μετακομίσουν στην επαρχία, μπας και σώσουν την παρτίδα.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν όλοι αυτοί; Μα εσένα, αγαπητέ αναγνώστη, που προσπαθείς να καταλάβεις γιατί η βενζίνη θα έχει οσονούπω πλαφόν αλλά η τιμή της θυμίζει πτήση της NASA. Θέλουν να σε πείσουν ότι όλα είναι υπό έλεγχο, ότι οι εναλλακτικές είναι «εφιαλτικές» και ότι η μοίρα σου εξαρτάται από το αν ο Μακρόν θα πουλήσει δύο φρεγάτες παραπάνω.

Στο τέλος της ημέρας, η παραπολιτική είναι η τέχνη του να λες πολλά χωρίς να λες τίποτα, αρκεί να κρατάς τον κόσμο σε μια διαρκή σύγχυση. Εμείς, όμως, ξέρουμε. Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Και όπως λένε και στα παρασκήνια, «η παράσταση συνεχίζεται, μέχρι να πέσει η αυλαία στο κεφάλι του θιασάρχη».

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση ανα Στήλη

1) Τι αναδεικνύει η καθε στήλη

Newmoney / Dark Room: βάζει στο κέντρο τη Μέση Ανατολή, τον φόβο για τουρισμό, την εικόνα Μητσοτάκη, την πιθανότητα τρίτης θητείας, τη γαλλική διάσταση και το ΠΑΣΟΚ ως δύναμη αμήχανης διεύρυνσης. Στήνει δηλαδή ένα αφήγημα όπου η διεθνής κρίση μετατρέπεται σε εσωτερικό πολιτικό πλεονέκτημα για την κυβέρνηση, αρκεί να φαίνεται ψύχραιμη και «κρατική». Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η στήλη δεν μένει στην περιγραφή του πολέμου, αλλά τον αξιοποιεί για να χτίσει δύο πράγματα: φόβο οικονομικής επίπτωσης και νομιμοποίηση πολιτικής σταθερότητας.

ΒΗΜΑ / ΒΗΜΑτοδότης: εδώ το βάρος πέφτει στη λειτουργία του συστήματος, όχι μόνο στην κυβέρνηση. Μιλά για «φίλια πυρά», για πρόωρη κινητικότητα στην αυτοδιοίκηση, για υποκλοπές, για δικηγόρους εναντίον funds. Δεν είναι τόσο χυδαία φιλοκυβερνητικό όσο το Powergame, αλλά σαφώς κατασκευάζει ένα κάδρο στο οποίο η κεντρική εξουσία παραμένει ο άξονας σταθερότητας και οι υπόλοιποι παράγουν θόρυβο, αρρυθμίες ή επιμέρους εστίες έντασης. Σημειώνει επίσης συγκεκριμένα ονόματα για τις περιφέρειες, όπως τον Θεόδωρο Καράογλου για την Κεντρική Μακεδονία και τον Γιάννη Χατζηθεοδοσίου για την Αττική, άρα δεν πετά απλώς καπνό· κάνει και δοκιμαστικά σήματα σε μελλοντικά κέντρα ισχύος.

Powergame / Big Mouth: εδώ έχουμε την πιο καθαρή μορφή γραφής-οπλοπολυβόλου. Μακρόν ως αφελής, Μητσοτάκης ως «μεγάλος», μέτρα ακρίβειας ως άμεση κρατική αντίδραση, αντιπολίτευση ως γελοιογραφία και πρόσθετα σχήματα Τσίπρα–Καρυστιανού ως δώρο στον πρωθυπουργό. Δεν είναι ανάλυση. Είναι παραπολιτική ψυχολογική επιχείρηση με στόχο να παγιώσει τη βεβαιότητα ότι «όλοι οι δρόμοι καταλήγουν στο Μαξίμου».

2) Τα κοινά σημεία

Το πιο ενδιαφέρον δεν είναι οι διαφορές τους. Είναι η κοινή αρχιτεκτονική.

Πρώτον, και τα τρία κείμενα ακουμπούν πάνω στην ίδια μεγάλη πρώτη ύλη: πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή, ελληνογαλλικός άξονας, ακρίβεια, δημοσκοπήσεις, αδυναμία αντιπολίτευσης, πρόωρες ζυμώσεις εξουσίας. Δεν είναι σύμπτωση· είναι ο κοινός αέρας που φυσά στο μιντιακό θερμοκήπιο της ημέρας.

Δεύτερον, και τα τρία χρησιμοποιούν την τεχνική του “μου είπε πηγή / πληροφοριοδότης / άνθρωπός μου”. Στο newmoney εμφανίζεται «πηγή μου (Μ.Μ.)». Στο Βήμα «πληροφοριοδότης με βαθιά γνώση». Στο Powergame «άνθρωπός μου από την πλαϊνή πόρτα του Μαξίμου» και «ωτακουστής». Αυτό δεν είναι αθώο ύφος. Είναι μηχανισμός παραγωγής κύρους χωρίς πλήρη λογοδοσία. Δίνει την αίσθηση insider πρόσβασης, άρα επιτρέπει στη στήλη να επηρεάζει χωρίς να αποδεικνύει πολλά.

Τρίτον, και τα τρία γράφονται για να περάσουν ένα βασικό μήνυμα: η κυβέρνηση έχει τον έλεγχο του κάδρου, ενώ οι υπόλοιποι τρέχουν πίσω από τα γεγονότα ή πίσω από τις δικές τους μικροφιλοδοξίες. Στο newmoney αυτό γίνεται κομψά. Στο Βήμα σχεδόν θεσμικά. Στο Powergame με ντουντούκα.

3) Ποιες είναι οι πραγματικές πηγές ενημέρωσης πίσω από τα κείμενα

Εδώ τα πράγματα είναι απλά και όχι ρομαντικά.

Η βασική δεξαμενή φαίνεται να είναι: Μαξίμου, υπουργικά γραφεία, κομματικά επιτελεία, διπλωματικοί και αυτοδιοικητικοί κύκλοι, δημοσκοπικοί αναλυτές, επιχειρηματικά δίκτυα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι κατευθυνόμενα λέξη προς λέξη. Σημαίνει ότι το ρεπορτάζ γίνεται πάνω σε επιλεγμένες διαρροές που ήδη κουβαλούν σκοπιμότητα. Όταν μια στήλη σου μιλά για σύσκεψη ακρίβειας, για κλειστές πόρτες Κύπρου ή για πρόωρες περιφερειακές βλέψεις, δεν σου δίνει απλώς πληροφορία. Σου δίνει πληροφορία που κάποιο κέντρο ισχύος θέλει να κυκλοφορήσει τώρα.

4) Η ατζέντα πίσω από κάθε στήλη

Dark Room: θέλει να επηρεάσει κυρίως οικονομικές ελίτ, αγορά, τουρισμό, μεσαία τάξη που φοβάται την αστάθεια. Άρα πουλά το μήνυμα «κρίση έξω, ψυχραιμία μέσα, κρατάτε Μητσοτάκη». Είναι στήλη σταθερότητας με επενδυτικό φίλτρο.

ΒΗΜΑτοδότης: θέλει να επηρεάσει θεσμικούς παίκτες, βουλευτές, αυτοδιοικητικούς, κομματικούς μηχανισμούς, opinion leaders. Περισσότερο από το να χειροκροτήσει, θέλει να χαρτογραφήσει ποιος κινείται, ποιος βιάζεται, ποιος τσακώνεται και πού μυρίζει μελλοντική αναταραχή. Είναι στήλη εσωτερικής ιχνηλάτησης του συστήματος.

Big Mouth: θέλει να επηρεάσει τη σκληρή πολιτικομιντιακή πιάτσα, αυτούς που δεν ψάχνουν αλήθεια αλλά «γραμμή», κλίμα, υπαινιγμό, νικητή της ημέρας. Είναι το πιο ωμό εργαλείο πειθούς: γελοιοποιεί τους αντιπάλους, ηρωοποιεί το κέντρο εξουσίας και προσφέρει έτοιμο talking point για αναπαραγωγή σε κανάλια, γραφεία και social.

5) Συμπέρασμα: ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

Συνολικά, αυτές οι στήλες δεν γράφονται για τον απλό αναγνώστη που πίνει καφέ και χαζεύει τίτλους. Γράφονται για τον δευτερογενή αναγνώστη ισχύος: δημοσιογράφο, κομματικό, βουλευτή, αυτοδιοικητικό, επιχειρηματία, σύμβουλο, άνθρωπο αγοράς. Θέλουν να διαμορφώσουν το κλίμα μεταξύ αυτών που μετά θα το διαχύσουν προς τα κάτω.