Η εξουσία δεν πέφτει από έξω, ραγίζει από μέσα – Παραπολιτικές στήλες online 25/02

Η πολιτική ζωή του τόπου πάσχει από μια μόνιμη, δομική διπολικότητα: από τη μία πλευρά, η αγωνιώδης προσπάθεια επιβολής ενός τεχνοκρατικού ορθολογισμού και από την άλλη, η ακατανίκητη έλξη του πελατειακού αταβισμού. Οι πρόσφατες κυβερνητικές αναταράξεις αποτυπώνουν αυτήν ακριβώς τη σύγκρουση, επιβεβαιώνοντας πως ο παλαιοκομματισμός στην εξουσία έχει βαθιές ρίζες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο στρατός, το κατεξοχήν πεδίο άσκησης μικροπολιτικής. Οι αλλαγές στη στρατιωτική θητεία υποτίθεται πως βάζουν τέλος στο παραδοσιακό ρουσφέτι των μετατάξεων. Εντούτοις, η ελληνική περιφέρεια και τα τοπικά δίκτυα εξουσίας αρνούνται να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Βουλευτές της συμπολίτευσης συνεχίζουν να εργαλειοποιούν το στράτευμα, «απειλώντας» ή τάζοντας μεταθέσεις σε ψηφοφόρους για να ελέγξουν το εσωκομματικό τους ακροατήριο. Φτάνουν, μάλιστα, στο σημείο να εμπλέκουν εν αγνοία του τον ίδιο τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, διατεινόμενοι πως είναι «φίλοι» με τον Νίκο Δένδια

Αυτή η αυθαίρετη χρήση του ονόματός του, ωστόσο, είναι το λιγότερο. Ο κ. Δένδιας βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μια ευρύτερη, στοχευμένη πίεση από στελέχη της Νέας Δημοκρατίας. Και δεν βρίσκεται στο στόχαστρο επειδή είπε κάτι παραπάνω. Βρίσκεται γιατί συμβολίζει κάτι παραπάνω. Όταν τρεις διαφορετικές στήλες, με διαφορετικό ύφος και κοινό, επιλέγουν να φωτίσουν την ίδια «απόκλιση», αυτό δεν είναι σύμπτωση. Είναι σήμα. Σήμα προς το εσωτερικό της ΝΔ ότι η πειθαρχία προηγείται της φιλοδοξίας. Σήμα προς το κέντρο ότι δεν υπάρχουν πολλαπλές εξωτερικές πολιτικές. Και, κυρίως, σήμα προς όσους μετρούν διαδοχές, ότι η μάχη δεν θα δοθεί στο πεδίο της δημοφιλίας, αλλά στο πεδίο της νομιμοποίησης.

Παράλληλα, το αφήγημα της Ουάσιγκτον, συναντήσεις, think tanks, deals, φωτογραφίες με βαρύ συμβολισμό, λειτουργεί ως αντιστάθμισμα. Όταν στο εσωτερικό υπάρχει τριβή, το εξωτερικό γίνεται σκηνή σταθερότητας. «Είμαστε μέσα στο δωμάτιο», λέει το μήνυμα. Και αυτό δεν απευθύνεται στον μέσο ψηφοφόρο, απευθύνεται σε επενδυτές, σε διπλωματικούς διαύλους, σε όσους αποτιμούν ρίσκο χώρας. Το παραπολιτικό εδώ γίνεται εργαλείο οικονομικής διπλωματίας επειδή αδυνατεί ο αρμόδιος υφυπουργός να ασκήσει τον πραγματικό ρόλο του.

Στον ίδιο καμβά, πρόσωπα όπως η Καρυστιανού ή ο Παύλος Ντε Γκρες εντάσσονται σε μια στρατηγική πρόληψης. Πριν αποκτήσουν πολιτική βαρύτητα, τους αποδίδεται αισθητική. Πριν αποκτήσουν αφήγημα, τους αποδίδεται lifestyle. Είναι ένας κλασικός ελληνικός τρόπος αποδόμησης: μετατρέπεις το εν δυνάμει πολιτικό σε κοινωνικό κουτσομπολιό. Έτσι το ελέγχεις χωρίς να το συγκρούεσαι.

Το ενδιαφέρον όμως δεν είναι ποιος στοχοποιείται. Είναι ποιος προστατεύεται. Και αυτό που προστατεύεται είναι η εικόνα της συνοχής. Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η φθορά δεν έρχεται μόνο από τα σκάνδαλα ή τις κοινωνικές πιέσεις. Έρχεται από τη διάχυση αμφιβολίας για το «ποιος κυβερνά». Τα παραπολιτικά, λοιπόν, λειτουργούν ως προληπτική θεραπεία.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η τεχνική επαρκεί. Γιατί όσο η πολιτική αναλώνεται στη ρύθμιση εσωτερικών ισορροπιών, τόσο η κοινωνία περιμένει απαντήσεις σε απλά πράγματα: ασφάλεια, εισόδημα, ποιότητα ζωής. Αν η δημόσια σφαίρα μετατραπεί σε μόνιμο πεδίο εσωτερικής διαχείρισης, τότε το κενό δεν θα μείνει κενό. Θα το καλύψει κάποιος, οργανωμένος ή ευκαιριακός.

Η εξουσία στην Ελλάδα δεν πέφτει από έξω. Ραγίζει από μέσα. Και όποιος διαβάζει προσεκτικά τις στήλες, ξέρει ότι τα ρήγματα ξεκινούν πάντα από τα υπονοούμενα.

Βήμα-Βήμα Αξιολόγηση ανά θεματική

Θέμα 1: «Δένδιας» ως τεστ πειθαρχίας

Στο Newmoney/Dark Room ο Δένδιας μπαίνει σε κάδρο “ακατανόητης” συμπεριφοράς: κάτι “μπρος-πίσω”, κάτι ατάκες για δημοσκοπήσεις/ποσοστά που «δεν του πάνε», κι ένα υπονοούμενο ότι δεν παίζει καθαρά.
Στο Powergame/Big Mouth το πράγμα γίνεται πιο ωμό: παρουσιάζεται ως οργανωμένη “έφοδος” (Λαζαρίδης κ.λπ.) και υπαινίσσεται ότι το Μαξίμου “απελευθερώνει δυνάμεις” για να τον μαζέψει.
Στο iefimerida/Non Paper το “πρώτη φορά πυρά” γίνεται σχεδόν επίσημο: παραθέτει την κριτική προς Δένδια και την απάντηση ότι αν είσαι πρωτοκλασάτος «τα λες μέσα» και όχι σε κοπές πίτας.
Και έρχεται η Καθημερινή/Θεωρείο να δώσει την θεσμική εκδοχή του ίδιου άγχους: «δεν υπάρχουν τέσσερις ΥΠΕΞ» και «ο ΥΠΕΞ είναι ένας», με τη συνάντηση Γεραπετρίτη–Ρούμπιο να λειτουργεί σαν “σφραγίδα” ενότητας/αρμοδιότητας.

Ατζέντα πίσω από αυτό: δεν είναι απλώς κουτσομπολιό. Είναι μήνυμα ορίων: “παίξε ομαδικά ή θα σε κάνουν case study”. Και ταυτόχρονα, σφυροκόπημα προληπτικό προς το σενάριο διαδοχής: να φθαρεί το «πλεονέκτημα σοβαρότητας» πριν γίνει πολιτικό κεφάλαιο.

Σε ποιον απευθύνονται;

• Στο γαλάζιο ακροατήριο που ψάχνει “επόμενο” (να του πουν: μην ενθουσιάζεσαι).
• Στο κέντρο/νοικοκυραίους: “μην ανησυχείς, υπάρχει έλεγχος”.
• Και προς τα μέσα (στελέχη/βουλευτές): “μυνήματα, μην κάνετε μικρο-ΥΠΕΞ, μην ανοίγετε μέτωπα”.

Θέμα 2: «Γαλάζιο DNA», τεχνοκράτες και ο Άδωνις ως στυλ-πόλωση που κουράζει

Ο Βηματοδότης το πιάνει αλλιώς: αναδεικνύει το άγχος για “λαϊκή ψυχή”, τα “excel vs ζωή”, και τη γκρίνια για τα σώου του Άδωνι μετά τα επεισόδια στη Νίκαια (με το επιχείρημα ότι το δίλημμα αριστερά-δεξιά «έχει ξεφτίσει» και οι πολίτες θέλουν αποτελέσματα).

Ατζέντα: εδώ δεν είναι “χτύπα τον Άδωνι γιατί αντιπαθείς τον Άδωνι”. Είναι σήμα προς Μαξίμου ότι φθείρει την εικόνα επάρκειας και χτυπάει εκεί που πονάει η ΝΔ: στην υπόσχεση κανονικότητας/βελτίωσης.

Σε ποιον απευθύνονται; στο μετριοπαθές κέντρο και σε βουλευτές που τρώνε τη μουρμούρα στο πεζοδρόμιο.

Θέμα 3: Ουάσιγκτον, Ρούμπιο, think tanks, deals – το “κράτος-επένδυση” ως αφήγημα ισχύος

Powergame στήνει σκηνικό: Κίμπερλι “δουλεύει σοβαρά”, Γεραπετρίτης–Ρούμπιο με ατζέντα ΗΠΑ–ΕΕ και Γάζα, παρουσία στο Atlantic Council, και τελετή/συμφωνία ONEX–Hanwha.
Το ΒΗΜΑ επίσης το αντιμετωπίζει σαν “business as usual” υψηλής πρόσβασης (δύο φορές σε 12 μήνες, στρατηγικός διάλογος που “αναζητείται”, επιθυμία να έρθει Ρούμπιο Αθήνα).

Ατζέντα: αυτό είναι investor relations μεταμφιεσμένο σε παραπολιτικό. Η υπογραφή/παρουσία/Atlantic Council είναι το “σήμα αξιοπιστίας” προς αγορές και συμμάχους: είμαστε μέσα στο δωμάτιο.

Σε ποιον απευθύνονται;

• Σε επιχειρηματικούς κύκλους (ενέργεια/ναυπηγική/επενδύσεις).
• Στο διεθνές ακροατήριο (και στους εγχώριους που θέλουν “προστασία ομπρέλας”).

Θέμα 4: Η «αντι-συστημική» γοητεία σαν προϊόν lifestyle (Καρυστιανού, Ντε Γκρες) και ο Σαμαράς ως φόβητρο-εργαλείο

Το iefimerida κάνει κάτι κυνικά αποτελεσματικό: πολιτική μέσα από εικόνα. Η Καρυστιανού παρουσιάζεται ως “κοκέτα” με Louis Vuitton, με έμφαση στην ειρωνεία των social και στην υπόνοια οπορτουνισμού.
Για τον Παύλο Ντε Γκρες: “ποτέ μη λες ποτέ”, μετρήσεις από μικρές εταιρείες, σενάριο τιμητικής θέσης, glam vs πολιτική.
Και μετά ο Σαμαράς: “επιμένουν ότι θα κάνει κόμμα”, “τον ξορκίζουν γιατί τον φοβούνται”, στόχος οι απογοητευμένοι που έμειναν σπίτι.

Ατζέντα: να οριστεί το πλαίσιο πριν οριστούν οι ίδιοι. Δηλαδή:

• Καρυστιανού = από “ηθικό κεφάλαιο”: “εικόνα που σηκώνει τρολάρισμα”.
• Ντε Γκρες = από “κοσμικό φαινόμενο”: “μικρή, ακίνδυνη φιλοδοξία/τίτλος”.
• Σαμαράς = “υπάρχει σαν απειλή” (ώστε να συσπειρώνει τη ΝΔ ή να πιέζει το Μαξίμου).

Σε ποιον απευθύνονται; στο ευρύ κοινό που δεν διαβάζει προγράμματα, διαβάζει vibes.

Συμπέρασμα: Τι “θέλουν να πετύχουν” σήμερα αυτά τα παραπολιτικά

Το κοινό νήμα είναι ένα: διαχείριση ρίσκου ισχύος.

• Να μαζευτεί το εσωτερικό της ΝΔ (Δένδιας/“πολλοί ΥΠΕΞ”/DNA).
• Να αποκατασταθεί η εικόνα “σοβαρής πρόσβασης” στο εξωτερικό (Ουάσιγκτον/Ρούμπιο/think tanks/deals).
• Να προκαταληφθούν νέα πρόσωπα/ρεύματα (Καρυστιανού, Ντε Γκρες) και να κρατηθεί ο Σαμαράς ως χρήσιμο “φαντασματάκι” πίεσης.

Με απλά λόγια: δεν γράφονται για να “ενημερώσουν”. Γράφονται για να ρυθμίσουν συμπεριφορές: των στελεχών, των ψηφοφόρων του κέντρου, και των παικτών που μετράνε πρόσβαση/σταθερότητα. Και το κάνουν με το πιο ελληνικό όπλο: μισό κουτσομπολιό, μισό σινιάλο, 100% πολιτική τεχνική.