Έξω: Τραμπ στην Αθήνα τον Ιούλιο. Μέσα… χάσμα στην εμπιστοσύνη – Επισκόπηση Τύπου 25/02

Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική δεν κρίνεται από έναν νόμο ή από ένα ποσοστό δημοσκόπησης, αλλά από την ατμόσφαιρα. Από εκείνο το άυλο, σχεδόν ψυχολογικό νέφος που απλώνεται πάνω από την κοινωνία και αλλοιώνει την εμπιστοσύνη. Αυτή την περίοδο, δεν ζούμε μια απλή αντιπαράθεση για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, την επιστολική ψήφο ή τον κατώτατο μισθό. Ζούμε μια κρίση αξιοπιστίας. Μια κυβέρνηση που θεωρείται αξιόπιστη στην διεθνή της εικόνα και καταγράφει σταδιακές μικρες μετατοπίσεις για την γεωπολιτική της ασφάλεια την ίδια στιγμή υποφέρει στο εσωτερικό από κοινωνική αμφισβήτηση χωρίς πολιτικό αντίπαλο.

Το ζήτημα των αγροτικών επιδοτήσεων δεν είναι απλώς μια διαμάχη για ευθύνες υπουργών. Είναι μια δοκιμασία για το αν οι θεσμοί μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς να μετατρέπονται σε πεδίο κομματικής αυτοπροστασίας. Όταν η μία πλευρά μιλά για ποινικές ευθύνες και η άλλη για πλήρη απαλλαγή, το κοινό δεν ακούει τα επιχειρήματα. Ακούει τον θόρυβο. Και μέσα στον θόρυβο ενισχύεται η παλιά, επικίνδυνη πεποίθηση: «όλοι το ίδιο είναι».

Στο ίδιο μοτίβο κινείται και η συζήτηση για την επιστολική ψήφο. Αντί να αποτελεί μια τεχνολογική διευκόλυνση συμμετοχής, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε σύμβολο καχυποψίας. Όταν εγείρονται ερωτήματα για την ασφάλεια και το απόρρητο, δεν αρκεί η νομική επάρκεια. Απαιτείται πολιτική διορατικότητα. Διότι η δημοκρατία δεν λειτουργεί μόνο με κανόνες, αλλά με εμπιστοσύνη στους κανόνες.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιχειρεί να επαναφέρει το κέντρο βάρους στην οικονομία. Η επικείμενη αύξηση του κατώτατου μισθού παρουσιάζεται ως απάντηση στην ακρίβεια. Είναι, πράγματι, μια αναγκαία κίνηση. Όμως η κοινωνία δεν αξιολογεί πια τις ανακοινώσεις σε απόλυτα μεγέθη. Τις συγκρίνει με το καλάθι του σούπερ μάρκετ. Αν η αύξηση δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική αγοραστική δύναμη, τότε η πολιτική επιτυχία γίνεται λογιστική καταγραφή.

Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η Ελλάδα επιδιώκει να εμφανίζεται ως σταθερός, αξιόπιστος σύμμαχος σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας. Η ενεργή διπλωματική παρουσία είναι κεφάλαιο ισχύος. Όμως η εσωτερική πολιτική φθορά μπορεί να υπονομεύσει το κύρος που χτίζεται εκτός συνόρων. Η ισχύς μιας χώρας δεν είναι μόνο οι συμμαχίες της, αλλά και η συνοχή της.

Οι συναντήσεις των υπουργών στην Ουάσιγκτον και οι γεωπολιτικοί κλυδωνισμοί μας υπενθυμίζουν ότι η Ελλάδα δεν είναι πια το «προστατευμένο νησί» της προηγούμενης δεκαετίας. Η ανάγκη για έναν νηφάλιο ρεαλισμό είναι επιτακτική. Δεν αρκούν οι συμμαχίες «κορυφής» και η επίσκεψη Τραμπ τον Ιούλιο στην Αθήνα, αν δεν συνοδεύονται από μια εσωτερική αναδιοργάνωση που θα καθιστά τη χώρα παραγωγική και ανθεκτική. Οι αλλαγές στον Στρατό είναι ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση, αρκεί να μην αποτελούν άλλη μια άσκηση επί χάρτου.

Παράλληλα, η κοινωνική θερμοκρασία παραμένει υψηλή. Η μνήμη των Τεμπών δεν έχει μετατραπεί σε ψυχρή επέτειο. Διατηρεί τη συναισθηματική της ένταση. Κάθε κινητοποίηση, κάθε δημόσια συζήτηση, επαναφέρει το ερώτημα της λογοδοσίας. Όχι με όρους κομματικούς, αλλά με όρους ηθικούς. Και αυτό είναι βαθύτερο.

Η πολιτική τάξη συχνά υποτιμά το βάθος αυτής της μετατόπισης. Θεωρεί ότι η επικοινωνιακή διαχείριση αρκεί. Όμως το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι υπαρξιακό. Η κοινωνία δεν αναζητά τελειότητα. Αναζητά δικαιοσύνη και συνέπεια.

Η δημοκρατία δεν φθείρεται από τα σκάνδαλα, αυτά υπήρχαν πάντοτε. Φθείρεται όταν οι πολίτες πειστούν ότι η αλήθεια είναι απροσπέλαστη και η ευθύνη διαρκώς μετακυλίεται. Εκεί χάνεται η εμπιστοσύνη. Και χωρίς εμπιστοσύνη, καμία αύξηση μισθού, καμία διπλωματική επιτυχία, καμία θεσμική μεταρρύθμιση δεν αρκεί.

Το στοίχημα, λοιπόν, δεν είναι ποιος θα κερδίσει τον επόμενο γύρο αντιπαράθεσης. Είναι ποιος θα επαναφέρει την αίσθηση ότι το σύστημα λειτουργεί για όλους. Αν αυτό δεν απαντηθεί πειστικά, τότε η πολιτική σταθερότητα θα παραμένει επιφανειακή, και η κρίση εμπιστοσύνης θα βαθαίνει σιωπηλά.

Βήμα-Βήμα Αξιολόγηση Ειδήσεων ανά Εφημερίδα

1. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ & ΤΑ ΝΕΑ

• Προσέγγιση: Θεσμική, σοβαρή, με έμφαση στη διεθνή εικόνα της χώρας.
• Κύριο Θέμα: Η επίσκεψη Γεραπετρίτη στις ΗΠΑ και η στρατηγική σχέση με την Ουάσιγκτον.
• Κίνητρο: Η ανάδειξη της Ελλάδας ως σταθερού εταίρου της Δύσης και η προώθηση μιας ατζέντας οικονομικής σταθερότητας και επενδύσεων.

2. ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ & POLITICAL

• Προσέγγιση: Καθαρά φιλοκυβερνητική, εστιασμένη στην «θετική είδηση».
• Κύριο Θέμα: Ο κατώτατος μισθός, οι φοροελαφρύνσεις στον ΕΝΦΙΑ και η ενεργειακή αναβάθμιση μέσω LNG.
• Κίνητρο: Η ενίσχυση του κυβερνητικού αφηγήματος περί «οικονομικής ανάταξης» και η απορρόφηση των κραδασμών από την ακρίβεια μέσω των εξαγγελιών για το Πάσχα.

3. Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ & ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ

• Προσέγγιση: Μαχητική αντιπολίτευση, κοινωνικός και ταξικός προσανατολισμός.
• Κύριο Θέμα: Η φτώχεια («Τα φτωχαδάκια της Ευρώπης») και η ακρίβεια που εκμηδενίζει την αγοραστική δύναμη.
• Κίνητρο: Η αποδόμηση της κυβερνητικής αισιοδοξίας και η ανάδειξη των κοινωνικών ανισοτήτων, προετοιμάζοντας το έδαφος για κινητοποιήσεις («Τριήμερος ξεσηκωμός»).

4. ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ

• Προσέγγιση: Μεταρρυθμιστική δεξιά, έμφαση στην άμυνα και την ασφάλεια.
• Κύριο Θέμα: Οι «σαρωτικές αλλαγές» στις Ένοπλες Δυνάμεις και τη θητεία, καθώς και η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
• Κίνητρο: Η προβολή ενός κράτους που εκσυγχρονίζεται δομικά και παρεμβαίνει προστατευτικά στην κοινωνία και την εθνική ασφάλεια.

5. ΕΣΤΙΑ & ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ

• Προσέγγιση: Συντηρητική, εθνικοκεντρική, ενίοτε καταστροφολογική.
• Κύριο Θέμα: Ο κίνδυνος πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι πυρηνικές απειλές και η σφράγιση παράνομων τζαμιών (π.χ. Άγιος Παντελεήμονας).
• Κίνητρο: Η απεύθυνση στο θρησκευόμενο και εθνικά ευαίσθητο κοινό, καλλιεργώντας ένα κλίμα εγρήγορσης απέναντι σε «εξωτερικές και εσωτερικές απειλές».

6. ΜΑΚΕΛΕΙΟ & ONE VOICE

• Προσέγγιση: Επιθετική, λαϊκιστική, με στοιχεία παραπολιτικής και σκανδαλολογίας.
• Κύριο Θέμα: Προσωπικές επιθέσεις, σενάρια για χτυπήματα του Τραμπ και «σφαγή» στα ΚΤΕΟ.
• Κίνητρο: Η καλλιέργεια αντισυστημικού πνεύματος και η προσέλκυση αναγνωστών μέσω ακραίων τίτλων και θεωριών συνωμοσίας.

7. ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΗΧΩ ΤΩΝ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ

• Προσέγγιση: Τεχνοκρατική, οικονομική.
• Κύριο Θέμα: Επενδύσεις στην οπτική ίνα (6 δισ. ευρώ) και η πορεία των επιχειρήσεων.
• Κίνητρο: Η παροχή πληροφοριών στην αγορά και η ανάλυση των μακροοικονομικών δεδομένων χωρίς πολιτικές κορώνες.

Βήμα-Βήμα Αξιολόγηση Ειδήσεων ανά Θεματική

1) Θεσμοί – ΟΠΕΚΕΠΕ: από πολιτική φθορά σε ποινική σκιά

Η Εφ.Συν. στήνει το θέμα ως καθαρό θεσμικό crash test: κατατέθηκαν πορίσματα στην Εξεταστική· ΠΑΣΟΚ/ΣΥΡΙΖΑ/Νέα Αριστερά μιλούν για ενδείξεις ποινικών ευθυνών και ζητούν προανακριτική για Βορίδη και Αυγενάκη, ενώ η ΝΔ καταθέτει πλήρως απαλλακτικό πόρισμα.
Κίνητρο/πρόθεση: να μετατραπεί το «σκάνδαλο» σε πλαίσιο λογοδοσίας (και άρα σε πολιτικό κόστος), όχι σε ένα ακόμη επεισόδιο “βουλευτικής ρουτίνας”.
Συναίσθημα κοινού: δυσπιστία + θυμός (ειδικά σε αγροτικές περιφέρειες αν κουμπώσει με επιδοτήσεις/ημετέρους).
Τι προμηνύεται: κλιμάκωση στη Βουλή, με την κυβέρνηση να ψάχνει έξοδο κινδύνου στην οικονομία.

2) Δημοκρατική διαδικασία – Επιστολική ψήφος: “τεχνικό” που γίνεται πολιτική βόμβα

Η Δημοκρατία το ανεβάζει στο κόκκινο: “διάτρητη”, “κίνδυνος νοθείας”, με βάση επιστολή/παρατηρήσεις του Συνηγόρου του Πολίτη.
Η Εφ.Συν. το πιάνει πιο θεσμικά: ελλείψεις ασφάλειας/απορρήτου, φόβος νέου “email-gate”, και το πολιτικά καυτό σημείο ότι δεν ζητήθηκε γνώμη της ΑΠΔΠΧ πριν το νομοσχέδιο.
Κίνητρο/πρόθεση (σύγκλιση από διαφορετικές πόρτες):

• “Δεξιά” κριτική: νοθεία/αλλοίωση αποτελέσματος.
• “Θεσμική” κριτική: δεδομένα/απόρρητο/διαδικαστικές εγγυήσεις.
  Συναίσθημα κοινού: ανασφάλεια για τη διαδικασία (και αυτό είναι πολιτικό δηλητήριο).
  Τι μας διαφεύγει: εδώ δεν κρίνεται ένα άρθρο νόμου – κρίνεται η εμπιστοσύνη. Αν χαθεί, ό,τι κι αν πεις μετά (οικονομία, επιδόματα) ακούγεται σαν PR.

3) Εξωτερική πολιτική – Γεραπετρίτης/Ρούμπιο: η Αθήνα “σφηνωμένη” στη Μέση Ανατολή

Η Καθημερινή τοποθετεί το τετ-α-τετ Γεραπετρίτη-Ρούμπιο σε “κρίσιμη καμπή”, με τη Μέση Ανατολή στην ατζέντα και φόντο ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων εν αναμονή πιθανής επίθεσης στο Ιράν.
Η Political το παρουσιάζει ως σήμα “στρατηγικής συνέχειας” και στενής συνεργασίας στην 2η θητεία Τραμπ.
Κίνητρο/πρόθεση: η κυβέρνηση θέλει εικόνα “σοβαρού παίκτη” (επάρκεια/συμμαχίες) για εσωτερική κατανάλωση.
Συναίσθημα κοινού: ανησυχία για κλιμάκωση, ενέργεια, ασφάλεια.
Τι προμηνύεται: αν σκάσει μεγαλύτερη κρίση, θα ανοίξει debate “τι παίρνουμε–τι δίνουμε” με όρους κόστους/οφέλους, όχι απλής διπλωματικής φωτογραφίας.

4) Οικονομία – Κατώτατος μισθός/εισόδημα: το “αντίδοτο” της κυβέρνησης στην ακρίβεια

Στα αποκόμματα η κυβερνητική γραμμή είναι καθαρή: τέλος Μαρτίου στο Υπουργικό κλειδώνει νέα αύξηση κατώτατου, με σενάρια 930 ευρώ και “ανοιχτό” για 950.
Ταυτόχρονα αναγνωρίζεται το πολιτικά δύσκολο: μεγάλο μέρος της αύξησης “εξανεμίστηκε” από τη συσσωρευμένη ακρίβεια.
Κίνητρο/πρόθεση: μετατόπιση ατζέντας σε “economy-first” μέχρι ΔΕΘ.
Συναίσθημα κοινού: “ναι, αλλά στο ράφι δεν φαίνεται”.
Τι προμηνύεται: αν δεν συνοδευτεί από πειστικό έλεγχο αγοράς/ανταγωνισμού, ο κατώτατος θα μοιάζει “λογιστική αύξηση” και όχι πολιτική ανακούφιση.

5) Εσωτερική ΝΔ – Δένδιας: όχι κουτσομπολιό, σήμα νευρικότητας

Σε παραπολιτικό/καταγγελτικό ύφος εμφανίζεται “συντονισμένη επίθεση του Μαξίμου στον Δένδια”, με το επιχείρημα ότι η δημόσια αγωνία του για ποσοστά/ταυτότητα της ΝΔ τραυματίζει το success story.
Κίνητρο/πρόθεση: πειθαρχία μηνύματος πριν παγιωθεί ενδοκυβερνητικό “δίπολο αξιοπιστίας”.
Συναίσθημα κοινού: “μαλώνουν για καρέκλες” (αρνητικό), αλλά και περιέργεια στο δεξιό ακροατήριο για το “DNA” της παράταξης.
Τι προμηνύεται: όσο πλησιάζει προεκλογική περίοδος, αυτά τα ρήγματα βγαίνουν στην επιφάνεια σαν “δημοσκοπική άμυνα”.

6) Κοινωνική θερμοκρασία – Τέμπη/αντιφασισμός: δρόμος ως πολιτική πίεση

Η Εργατική Αλληλεγγύη προβάλλει τριήμερο κύκλο κινητοποιήσεων για τα 3 χρόνια από τα Τέμπη, με κλιμάκωση σε απεργιακές συγκεντρώσεις και σύνδεση με αντιφασιστικό συλλαλητήριο (απόφαση για Χρυσή Αυγή).
Συναίσθημα κοινού: πένθος που γίνεται οργή (ιδίως στους νέους).
Τι μας διαφεύγει: το θέμα δεν είναι μόνο “δικαιοσύνη”· είναι η βαθύτερη αίσθηση ατιμωρησίας/συγκάλυψης που μπορεί να ενώσει ετερόκλητα ακροατήρια.

7) Ακρίβεια/αγορά εμπιστοσύνη: ο θυμός βρίσκει γλώσσα (και αυτό μετράει)

Το Μακελειό το κάνει λαϊκό rage: “ολιγάρχες τροφίμων + πλάτες Μητσοτάκη”, με αφορμή δήλωση της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ για κλοπές από ράφια.
Δεν είναι “τεκμηρίωση”, αλλά είναι θερμόμετρο: αν δεν υπάρξει πειστική απάντηση στον μηχανισμό τιμών, αυτός ο θυμός γίνεται πολιτική ύλη.

Συγκριτική αποτίμηση “κίνητρα, προθέσεις, πολιτική”

• Καθημερινή: θεσμικό/ρεαλιστικό πλαίσιο ισχύος, χαμηλοί τόνοι, υψηλό ρίσκο-ανάγνωση.
• Εφ.Συν.: λογοδοσία/διαφάνεια (ΟΠΕΚΕΠΕ, επιστολική), χτίζει αφήγημα “κανείς δεν πληρώνει”.
• Δημοκρατία: επιθετική πίεση από δεξιά, μεγιστοποίηση κινδύνων/φόβου (επιστολική ψήφος).
• Political: insider κυβερνητικό framing “συνέχεια–σταθερότητα–διπλωματία”.
• Εργατική Αλληλεγγύη: δρόμος/κινητοποίηση ως εργαλείο αλλαγής.
• Μακελειό & Ελεύθερη Ώρα: υψηλή ένταση/λαϊκισμός ή συνωμοσιολογικά μοτίβα – όχι για fact-base, αλλά για να δεις τι “βράζει” (θυμός/φόβος).

Το στίγμα της ημέρας

Δύο Ελλάδες στο ίδιο κάδρο:

1. η Ελλάδα του θεσμικού ρίσκου (ΟΠΕΚΕΠΕ, επιστολική ψήφος, γεωπολιτική) και
2. η Ελλάδα της συναισθηματικής οικονομίας (ακρίβεια, οργή, μνήμη Τεμπών, εσωτερικά ρήγματα).
   Αυτό που “μας διαφεύγει” συχνά είναι ο κόμβος που τα ενώνει: η διάχυτη αίσθηση ότι “κανείς δεν λογοδοτεί”. Εκεί παίζεται το πολιτικό παιχνίδι της επόμενης περιόδου.