IMEC: Από τη γεωγραφία στο πεπρωμένο εξάγωνο της ισχύος – Πρόταση Νετανιάχου 22/02

Η γεωπολιτική πρόταση του Μπενιαμίν Νετανιάχου για ένα «Εξάγωνο Συμμαχιών» (IMEC) δεν είναι μια απλή διπλωματική πρωτοβουλία, είναι η προσπάθεια χάραξης ενός νέου «σιδηρού διαδρόμου» που φιλοδοξεί να ενώσει την Ινδία με την Ευρώπη, μετατρέποντας την Ελλάδα και την Κύπρο σε αναπόδραστους κόμβους μιας μετα-ιστορικής συνδεσιμότητας.

Εδώ, το διακύβευμα υπερβαίνει τη στενή έννοια των εξοπλισμών. Πρόκειται για μια οντολογική αναβάθμιση της εθνικής μας υπόστασης: η χώρα καλείται να λειτουργήσει ως η δυτική απόληξη ενός άξονα που παρακάμπτει τον τουρκικό αναθεωρητισμό, όχι μέσω της καταγγελίας, αλλά μέσω της οικονομικής και στρατηγικής αχρήστευσής του. Είναι η θεσμική απάντηση της λογικής απέναντι στις φαντασιώσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να κινηθεί με τη νηφαλιότητα του ορθολογισμού και όχι με τον ενθουσιασμό του «δεδομένου συμμάχου». Η στρατηγική ευθύνη επιτάσσει να κατανοήσουμε ότι η συμμετοχή σε έναν τέτοιο άξονα εμπεριέχει το ρίσκο της εισαγωγής ασυμμετρικών κρίσεων από τη Μέση Ανατολή. Το εθνικό συμφέρον δεν ορίζεται πλέον μόνο από την άμυνα των συνόρων, αλλά από την ικανότητά μας να διαχειριστούμε τη ροή ισχύος, κεφαλαίων και δεδομένων.

Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, οφείλει να ξεπεράσει τα φοβικά σύνδρομα του παρελθόντος και να ασκήσει έλεγχο ουσίας: Ποιες είναι οι ρήτρες ασφαλείας; Πώς διασφαλίζεται η αυτονομία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής όταν οι σύμμαχοι φλέγονται;

Στην τελική ανάλυση, η πρόταση αυτή είναι μια δοκιμασία ωριμότητας για το πολιτικό μας σύστημα. Αν η Ελλάδα δεν καταφέρει να μετουσιώσει τη γεωγραφία της σε θεσμικό κεφάλαιο, θα παραμείνει ένας παθητικός θεατής των εξελίξεων. Το «Εξάγωνο» είναι η ευκαιρία μας να μεταβούμε από την περιφέρεια στο κέντρο των αποφάσεων, υπό την προϋπόθεση ότι θα επενδύσουμε στην εσωτερική μας θεσμική συγκρότηση και όχι μόνο σε επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Ο πολιτικός χρόνος πυκνώνει και η έκβαση θα κριθεί από την τόλμη μας να είμαστε παρόντες εκεί που η Ιστορία συναντά την Οικονομία.

Τι πραγματικά συνέβη

Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός ενόψει της επίσκεψης στο Ισραήλ του Ινδού πρωθυπουργού έριξε φως στις επιδιώξεις του για την αναχαίτιση του «σιιτικού» άξονα του Ιράν αλλά και του «σουνιτικού» Ισλάμ που αφορά στις προσπάθειες της Τουρκίας και του Πακιστάν να προσεταιριστούν χώρες όπως η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβίαδεν και δεν πρότεινε απλώς μια διπλωματική συνεργασία, αλλά έναν στρατηγικό άξονα που συνδέει τον Ινδοειρηνικό με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη (IMEC). Οι δρώντες είναι το Ισραήλ (αρχιτέκτονας), η Ινδία (οικονομικός γίγαντας), η Ελλάδα και η Κύπρος (η πύλη προς την ΕΕ) και τα αραβικά κράτη (οικονομική ισχύς και περιφερειακή νομιμοποίηση). Δεν είναι μεμονωμένο γεγονός, είναι η μετεξέλιξη των Συμφωνιών του Αβραάμ και η απάντηση στον κινεζικό «Δρόμο του Μεταξιού» (BRI).

Γεωπολιτική Ανάγνωση

• Ισορροπία Ισχύος: Επιχειρείται η πλήρης παράκαμψη της Τουρκίας από τους ενεργειακούς και εμπορικούς δρόμους.
• Στρατηγικό Παίγνιο: Πρόκειται για το IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor). Το παιχνίδι αφορά την ενέργεια (φυσικό αέριο, ηλεκτρικές διασυνδέσεις) και την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών.
• Κέρδη: Το Ισραήλ κερδίζει αφήγημα «περιφερειακού σταθεροποιητή» εν μέσω πολέμου. Η Ελλάδα κερδίζει αναβάθμιση σε κρίσιμο κόμβο (hub).
• Δόγμα: Μετατόπιση από την «αμυντική περιχαράκωση» στη «διηπειρωτική διασυνδεσιμότητα».

Διεθνές Περιβάλλον IMEC

• ΗΠΑ: Στηρίζουν θερμά, καθώς το σχήμα περιορίζει την επιρροή της Κίνας στην περιοχή.
• ΕΕ: Βλέπει μια εναλλακτική πηγή ενέργειας και εφοδιασμού, αν και ανησυχεί για την ένταση με τον μουσουλμανικό κόσμο λόγω Γάζας.
• Κίνδυνος Κλιμάκωσης: Η Τουρκία αισθάνεται «περικυκλωμένη» και ενδέχεται να αντιδράσει με αναθεωρητικές κινήσεις στην Αν. Μεσόγειο.

Το Εσωτερικό Πολιτικό Πλαίσιο (Ελλάδα)

Η ελληνική κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί μια ιστορική πρόκληση:

• Εθνικό Συμφέρον: Η εμπέδωση της Ελλάδας ως απαραίτητου πυλώνα της Δύσης και της Ινδίας στην Ευρώπη.
• Στρατηγική vs Επικοινωνία: Υπάρχει κίνδυνος η κυβέρνηση να εγκλωβιστεί σε μια «μονοδιάστατη» εξωτερική πολιτική. Το ρίσκο είναι η πλήρης ταύτιση με την κυβέρνηση Νετανιάχου σε μια στιγμή που η διεθνής κατακραυγή για την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα είναι μεγάλη.
• Σιωπηρά Ρίσκα: Η στοχοποίηση της Ελλάδας από ακραία στοιχεία του αραβικού κόσμου ή η οριστική ρήξη των διαύλων με την Άγκυρα χωρίς «δίχτυ ασφαλείας».

Η Αντιπολίτευση

• Υπεύθυνη Στάση: Η στήριξη του στρατηγικού βάθους της σχέσης με Ινδία-Ισραήλ, αλλά με ταυτόχρονη πίεση για την τήρηση του Διεθνούς Δικαίου.
• Ερωτήματα: «Ποια είναι τα ανταλλάγματα για την εθνική ασφάλεια;», «Πώς διασφαλίζεται ότι η Ελλάδα δεν γίνεται μέρος της κρίσης στη Μέση Ανατολή αλλά μέρος της λύσης;».
• Εναλλακτική: Μια πολυδιάστατη πολιτική που δεν ακυρώνει το «Εξάγωνο», αλλά διατηρεί ρόλο μεσολαβητή με τον μετριοπαθή αραβικό κόσμο.

Πολιτική Πίεση & Κοινή Γνώμη

• Κοινή Γνώμη: Υπάρχει ένα αίσθημα ικανοποίησης για τη γεωπολιτική αναβάθμιση, αλλά και αβεβαιότητα για την εμπλοκή σε «ξένους πολέμους».
• Πολιτικό Ρίσκο: Αν το Ισραήλ οδηγηθεί σε γενικευμένη σύρραξη (π.χ. με Ιράν), η ελληνική κυβέρνηση θα βρεθεί υπό πίεση να πάρει θέση που ίσως κοστίσει σε εσωτερική σταθερότητα ή ασφάλεια.

Πιθανά Σενάρια Εξέλιξης

1. Συντηρητικό: Το «Εξάγωνο» IMEC προχωρά αργά σε επίπεδο τεχνικών συμφωνιών (οπτικές ίνες, ενέργεια) χωρίς μεγάλες τυμπανοκρουσίες μέχρι να εκτονωθεί η κρίση στη Γάζα.
2. Κλιμακωτικό: Η Τουρκία απαντά με δικό της άξονα (π.χ. με Κατάρ/Λιβύη/Ρωσία), οδηγώντας σε νέα ένταση στο Αιγαίο και την Κύπρο.
3. Ανατροπής: Μια αλλαγή ηγεσίας στο Ισραήλ ή τις ΗΠΑ αλλάζει τις προτεραιότητες, αφήνοντας την Ελλάδα εκτεθειμένη σε δεσμεύσεις που δεν υλοποιούνται από τους συμμάχους.