Η τεχνοκρατική ηγεμονία της «εκκρεμότητας» – Μητσοτάκης Facebook 22/01

Το μοτίβο “Κυριακή-λογοδοσία” του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Facebook έχει γίνει ένα είδος ιδιωτικού “State of the Week”, με προσωπική σφραγίδα και δείκτης ηγεσίας. Σε μια εποχή όπου η πολιτική επικοινωνία τείνει να εκφυλίζεται σε κραυγή, το συγκεκριμένο κείμενο αποτελεί ένα υποδειγματικό δείγμα τεχνοκρατικής ηγεμονίας. Δεν επιδιώκει να πείσει μέσω της ιδεολογικής σύγκρουσης, αλλά μέσω της επιβολής μιας «αδιαμφισβήτητης» πραγματικότητας.

1) Αφήγημα και πλαισίωση (Framing)

Κεντρικό αφήγημα: Η Ελλάδα κινείται μπροστά σε τρεις άξονες ισχύος: ενέργεια–τεχνολογία–θεσμοί, υπό σταθερή διακυβέρνηση. Το κείμενο δεν ζητά συναίνεση, την προϋποθέτει.

Ποιο πρόβλημα ορίζει:

Το πρόβλημα ορίζεται ως «αδράνεια δεκαετιών» ή «γραφειοκρατική αγκύλωση».

• Εξάρτηση/ευαλωτότητα (ενεργειακή, γεωπολιτική, διοικητική).
• Υστέρηση κράτους/γραφειοκρατίας και “χρόνιες εκκρεμότητες” (εργασιακά συστήματα, δάνεια, δομές).
• Ανάγκη ρύθμισης της τεχνολογίας/κινδύνων της (ψηφιακός εθισμός ανηλίκων ως προαναγγελία παρεμβάσεων).

Ποια λύση ιδιοποιείται:

Η λύση παρουσιάζεται ως μια φυσική, σχεδόν νομοτελειακή εξέλιξη της σύγχρονης διακυβέρνησης. Ο Πρωθυπουργός ιδιοποιείται την έννοια της «γραμμικής προόδου»

• “Επανεκκίνηση” μεγάλων project υψηλού ρίσκου χωρίς κρατικό ρίσκο (έντεχνη διάκριση: το κράτος κερδίζει, δεν τζογάρει).
• “Κανόνες–διαφάνεια–κοινωνικό πρόσημο” στην τεχνολογία: η κυβέρνηση ως ρυθμιστής, όχι απλώς χρήστης.
• Θεσμικές αλλαγές με “συναίνεση” ως ηθικό τεστ αντιπάλων (π.χ. αυξημένη πλειοψηφία): εδώ το framing είναι “όποιος διαφωνεί, φεύγει από το πεδίο της ευθύνης”.

Έλεγχος ατζέντας: Μετατοπίζει το ενδιαφέρον από τη συγκυρία (πληθωρισμός, καθημερινότητα) στη στρατηγική βάθους (ενέργεια, Τεχνητή Νοημοσύνη, Ινδία). Ελέγχει την ατζέντα επιβάλλοντας έναν καταιγισμό θετικών μικρο-ειδήσεων που λειτουργούν ως θόρυβος κάλυψης για τυχόν δομικές αστοχίες.

Τι είδους αφήγημα είναι: Πρόκειται για αφήγημα «θεσμικής κανονικοποίησης». Δεν υπόσχεται επανάσταση, αλλά μια διαρκή, ήσυχη βελτίωση που καθιστά την αντιπολίτευση να φαντάζει περιττή ή «κολλημένη στο χθες».

2) Τεχνικές επικοινωνιακού ελέγχου

• Η «Δικτατορία» των Αριθμών: 40% κέρδη, 50% ΑΠΕ, 2.370 παιδιά, 100 λεωφορεία. Οι αριθμοί δεν χρησιμοποιούνται για ενημέρωση, αλλά ως πιστοποιητικά εγκυρότητας. Το νούμερο καταστέλλει τον αντίλογο, είναι δύσκολο να αμφισβητήσεις μια «στατιστική επιτυχία».
• Επιλεκτική θετικότητα: η αλληλουχία θεμάτων είναι curated για να βγάζει “καθαρό ισοζύγιο εβδομάδας”. Ακόμη και όταν μπαίνει κάτι αρνητικό/σκιώδες (παρατυπίες), παρουσιάζεται ως απόδειξη λειτουργίας ελέγχου και θεσμών, δηλαδή μετατρέπεται σε πιστοποιητικό νομιμότητας.
• Συγκριτική Σχετικοποίηση: Η αναφορά στα 240 λεωφορεία του 2019 έναντι των 500 σήμερα είναι μια κλασική τεχνική επιλεκτικής μνήμης. Δημιουργεί ένα «σημείο μηδέν» (το 2019) από το οποίο ξεκινά η ιστορία, διαγράφοντας το πλαίσιο που προηγήθηκε.
• Κατασκευή «Υπεύθυνου Ηγέτη»: Το ύφος είναι επεξηγηματικό, σχεδόν παιδαγωγικό («Σας προτείνω να το κατεβάσετε!»). Ο ηγέτης δεν διατάζει, αλλά «συμβουλεύει» και «επιβλέπει», εμφανιζόμενος ως ο εγγυητής της σοβαρότητας σε έναν κόσμο χάους.
• Γλωσσική Εξομάλυνση (Euphemism): Η χρήση όρων όπως «μεταβατική διαδρομή» ή «θεσμική τακτοποίηση» για την καλλιτεχνική εκπαίδευση αποσκοπεί στην απορρόφηση των κραδασμών από προηγούμενες αντιδράσεις.

3) Γλώσσα και πολιτική ψυχολογία

Λέξεις-κλειδιά/σχήματα: “ασφάλεια”, “αυτονομία”, “διαφάνεια”, “κανόνες”, “επένδυση”, “σύμμαχοι/στρατηγική σχέση”, “εκσυγχρονισμός”, “τομή”, “θεσμική”. Αυτές δεν είναι ουδέτερες: είναι λεξιλόγιο κανονιστικό (τι είναι “σωστό κράτος”).

Συναίσθημα που ενεργοποιεί: κυρίως ασφάλεια και κανονικότητα με δόσεις υπερηφάνειας (“παρουσία σε διεθνείς κορυφές”, “πύλη/κόμβος”). Ο φόβος υπάρχει ως “έναντι όσων αμφισβητούν”, αλλά δεν κορυφώνεται, μένει χρήσιμος ως υπόβαθρο πειθαρχίας.

Απευθύνεται στον «ορθολογιστή πολίτη» του κέντρου και στους απολιτικούς που ζητούν «να γίνονται πράγματα». Η γλώσσα είναι αποστειρωμένη από ιδεολογικά πάθη, θυμίζοντας ετήσιο απολογισμό μεγάλης πολυεθνικής (Annual Report).

Σε ποιον μιλά:

• Στο κέντρο και στους απολιτικούς λειτουργικούς: ανθρώπους που θέλουν “να δουλεύει”.
• Στον πυρήνα δίνει γεωπολιτικά/εθνικά σήματα (ενέργεια, κυριαρχικά, συμμαχίες).
• Στους επιφυλακτικούς προσφέρει “θεσμούς + αριθμούς” ως αντικατάσταση εμπιστοσύνης.

Παράγει προσδοκία ή διαχειρίζεται φθορά; Κάνει και τα δύο, αλλά ο βασικός στόχος είναι διαχείριση φθοράς μέσω παραγωγής ρυθμού: πολλές “μικρές νίκες” που αθροίζονται σε εικόνα επάρκειας.

4) Τι δεν λέγεται

• Δεν ανοίγει μέτωπα που “σπάνε” την εικόνα ελέγχου: ακρίβεια/εισόδημα/αποτυχίες εφαρμογής πολιτικών (ό,τι θα ζητούσε απολογισμό, όχι αφήγηση).
• Κόστος & Ρίσκο: Αναφέρεται ότι «δεν απαιτείται δαπάνη κρατικών κεφαλαίων» για τις έρευνες, αλλά αποσιωπάται το περιβαλλοντικό ρίσκο ή οι γεωπολιτικές τριβές που συνοδεύουν τέτοιες κινήσεις.
• Η Αγορά: Γίνεται λόγος για «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» και διαφάνεια, αλλά απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στο ύψος των μισθών ή στην αγοραστική δύναμη, που αποτελεί το βασικό σημείο τριβής της κοινωνίας.
• Το «Αγκάθι» των 200: Στην επιστολική ψήφο, η αναφορά στις 200 ψήφους μεταθέτει προκαταβολικά την ευθύνη της πιθανής αποτυχίας στους «άλλους», παρουσιάζοντας την κυβέρνηση ως τη μόνη «συναινετική» δύναμη.
• Η “ηθική γωνία”: (διαφθορά/παρατυπίες) παρουσιάζεται ως υπό έλεγχο, χωρίς να αγγίζει το πολιτικό κόστος: στρατηγική σιωπή για το ποιος και πώς.

Ποσοτική αξιολόγηση ισχύος (1–10)

• Δείκτης Ηγεμονίας: 8/10
  Επιβάλλει “κανονικότητα διακυβέρνησης” με ρυθμό, εύρος θεμάτων και λεξιλόγιο θεσμικής αυθεντίας. Δεν ζητά να πειστείς—σε βάζει σε πλαίσιο όπου αυτό είναι ήδη το default.
• Δείκτης Αμυντικότητας: 3/10
  Υπάρχουν “προληπτικές άμυνες” (νομιμότητα, παρατυπίες, κοινωνική προστασία χωρίς κόστος), αλλά δεν μυρίζει πανικό. Είναι άμυνα τύπου “θωράκιση”, όχι “απάντηση σε φωτιά”.
• Δείκτης Θεσμικής Νομιμοποίησης: 9/10
  Θεσμοί, διεθνείς συναντήσεις, Βουλή, ανεξάρτητες αρχές, εφαρμογές/πλατφόρμες: όλα λειτουργούν ως ασπίδα κύρους. Η εξουσία εμφανίζεται ως διαδικασία που παράγει αποτέλεσμα.
• Δείκτης Συναισθηματικής Ενεργοποίησης: 5/10
  Κρατά χαμηλά την ένταση, επενδύει σε “ήρεμη πεποίθηση”. Δεν είναι κείμενο που ξεσηκώνει, είναι κείμενο που σε “ηρεμεί” και σε βάζει σε θέση αποδοχής.

Εν κατακλείδι

Το κείμενο δεν επιδιώκει να ενθουσιάσει, αλλά να καθησυχάσει. Είναι ένα εργαλείο διατήρησης ισχύος μέσω της παρουσίασης μιας ακατάπαυστης κυβερνητικής κινητικότητας, όπου η πολιτική υποκαθίσταται από τη διοίκηση.

Το Ευάλωτο Ρήγμα: Η πλήρης εξάρτηση από το αποτέλεσμα. Αν η «τεχνοκρατική αποτελεσματικότητα» διαψευστεί από μια απρόβλεπτη κρίση ή αν τα νούμερα πάψουν να αντιστοιχούν στην αίσθηση του πολίτη για τη ζωή του, το οικοδόμημα καταρρέει, καθώς στερείται ιδεολογικού βάθους για να απορροφήσει τη δυσαρέσκεια.

Βασικό Ισχυρό Σημείο: Η ικανότητα να συνδέει το «μικρό» (μια εφαρμογή στο κινητό) με το «μεγάλο» (στρατηγική με την Ινδία), δημιουργώντας μια αίσθηση συνολικής κατεύθυνσης. Δημιουργεί την αίσθηση ότι “κάποιος κρατάει το τιμόνι” σε όλα τα επίπεδα.