Ασύμμετρη ηγεμονία και πολιτικό κενό αντιπολίτευσης – Δημοσκόπηση Marc 22/02

Αναλύοντας την ελληνική πολιτική σκηνή, όχι ως μια σειρά από στατιστικά στιγμιότυπα, αλλά ως ένα δυναμικό πεδίο σύγκρουσης ισχύος και συμβολισμών, η πρόσφατη δημοσκόπηση της Marc για το «Πρώτο Θέμα» (22/02/2026) αποκαλύπτει μια βαθύτερη τεκτονική πραγματικότητα. Δεν βρισκόμαστε απλώς σε μια περίοδο κυβερνητικής κυριαρχίας, αλλά σε μια φάση «ασύμμετρης ηγεμονίας», όπου το παλαιό πολιτικό σύστημα αποσυντίθεται ταχύτερα από όσο το νέο μπορεί να συγκροτηθεί.

1. Πολιτική δομή ισχύος: Η μοναξιά του ηγεμόνα και η επιβίωση των κατακερματισμένων

Η εικόνα του Κυριάκου Μητσοτάκη να «παίζει μόνος του» με ποσοστό καταλληλότητας 32,6% , τετραπλάσιο από τη δεύτερη Ζωή Κωνσταντοπούλου (8,1%), δεν αποτελεί θρίαμβο της Νέας Δημοκρατίας, αλλά δομική αποτυχία του ανταγωνισμού.

• Παγίωση Ηγεμονίας: Η Ν.Δ. με 31,4% στην εκτίμηση ψήφου δεν παράγει πλέον «ενθουσιώδη προσδοκία», αλλά λειτουργεί ως το μοναδικό καταφύγιο ορθολογισμού σε ένα περιβάλλον γενικευμένης αβεβαιότητας. Η ισχύς της αντλείται από την ικανότητά της να διατηρεί τη συνοχή της την ώρα που το ΠΑΣΟΚ διολισθαίνει στο 13% και ο ΣΥΡΙΖΑ κατακρημνίζεται στο 6,4%.+3
• Πολιτική Προσδοκία vs. Φόβος: Η αντιπολίτευση δεν παράγει πλέον πολιτικό όραμα, αλλά πολιτικό θόρυβο. Η άνοδος της Πλεύσης Ελευθερίας (11,5%) και της Ελληνικής Λύσης (10,0%) υποδηλώνει ότι η κοινωνία εκπαιδεύεται να αναζητά «φωνές» διαμαρτυρίας και όχι εναλλακτικές προτάσεις διακυβέρνησης.

2. Αφήγημα και συμβολική κυριαρχία: Ο ελεγχος του πλαισίου

Το αφήγημα που κυριαρχεί είναι αυτό του «αναγκαίου εκσυγχρονισμού». Η διακομματική αποδοχή των συνταγματικών αλλαγών είναι εντυπωσιακή: 92,5% για την ποινική ευθύνη υπουργών και 82% για την κατάργηση της μονιμότητας των «κακών» δημοσίων υπαλλήλων.

Ο Μητσοτάκης ελέγχει το πλαίσιο της συζήτησης μετατοπίζοντας την ατζέντα από την καθημερινή φθορά στη θεσμική θωράκιση. Όταν το 79% συμφωνεί με την καθολική αξιολόγηση στο Δημόσιο, η κυβέρνηση δεν εφαρμόζει απλώς μια πολιτική, αλλά εκφράζει μια ώριμη κοινωνική απαίτηση. Η μόνη ρωγμή στο αφήγημα εντοπίζεται στα μη κρατικά πανεπιστήμια, όπου η κοινωνία παραμένει διχασμένη (48,8% υπέρ – 46,3% κατά), αναδεικνύοντας τις τελευταίες εστίες ιδεολογικής αντίστασης του παραδοσιακού αριστερού αφηγήματος.

3. Κοινωνική ψυχολογία: Ο κυνισμός της σταθερότητας

Η κοινωνία ψηφίζει με οργή, φόβο, κυνισμό ή ανάγκη σταθερότητας; Με όλα μαζί, σε μια διπλή ψυχική κατάσταση: κρατάω αυτό που φοβάμαι ότι θα χαθεί (ασφάλεια, εισόδημα, διεθνής θέση) και ταυτόχρονα θέλω να τιμωρήσω αυτό που νιώθω ότι με αδικεί (ατιμωρησία, αναξιοκρατία, κυνισμός). Γι’ αυτό μπορείς να δεις ταυτόχρονα ισχυρή διάθεση για αυστηρότερη στάση στο Μεταναστευτικό και πλειοψηφική προτίμηση να μείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι με την Τουρκία: δεν είναι ιδεολογική συνέπεια, είναι «ασφάλεια παντού».

Υπάρχει μια υπόγεια μετατόπιση που δεν αποτυπώνεται ακόμη στην πρόθεση ψήφου; Ναι: η μετατόπιση από την κομματική ταυτότητα στην ηθική ταύτιση. Η πιθανότητα ψήφου για έναν νέο φορέα δεν σημαίνει έτοιμη εκλογική μετακίνηση. Σημαίνει «άδεια» για αναζήτηση. Είναι το στάδιο πριν από τη ρήξη. Ο ψηφοφόρος πρώτα φλερτάρει, μετά χωρίζει. Αυτό είναι η προειδοποίηση.

Η εμφάνιση των «δυνητικών» κομμάτων της Μαρίας Καρυστιανού και του Αλέξη Τσίπρα λειτουργεί ως πολιτικό ψυχογράφημα.

• Η Καρυστιανού (δυνητική ψήφος 30,5%, «σίγουρη» 9,7%) εκφράζει το ηθικό αίτημα για δικαιοσύνη, διεισδύοντας ακόμα και στη Δεξιά (10,3%).
• Ο Τσίπρας (δυνητική 20,2%, «σίγουρη» 8,8%) εκφράζει τη νοσταλγία μιας χαμένης κυβερνησιμότητας της Αριστεράς, λεηλατώντας τον ΣΥΡΙΖΑ (59,5%). Αυτές οι τάσεις δείχνουν μια υπόγεια μετατόπιση προς το «πρόσωπο» και το «σύμβολο», ως αντίδοτο στην αποτυχία των κομματικών μηχανισμών.

4. Στρατηγική ανάγνωση: Ρίσκα και ευκαιρίες

Αν ήμουν στο επιτελείο της Κυβέρνησης:

• Θα ανησυχούσα για την «κόπωση του υλικού». Η ηγεμονία είναι ευάλωτη όταν μετατρέπεται σε αλαζονεία. Το 13,5% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ που θεωρεί τον Μητσοτάκη καταλληλότερο είναι μια «δανεική» ψήφος που απαιτεί συνεχείς αποδείξεις αποτελεσματικότητας. Το πραγματικό ρίσκο είναι η απώλεια του Κέντρου, αν η κυβέρνηση δεν διαχειριστεί το αίσθημα δικαίου (βλ. Τέμπη/Καρυστιανού).
• Θα μετέτρεπα τη συνταγματική ατζέντα από επικοινωνιακή σε κοινωνικό συμβόλαιο: όχι «άρθρο Χ», αλλά «τέλος στην ατιμωρησία και στην αναξιοκρατία». Εκεί υπάρχει διακομματικός κοινός τόπος που μπορεί να ενώσει και πέρα από τα όρια της ΝΔ.
• Θα έχτιζα άμυνες στην «ψήφο κάθαρσης»: θεσμικές εγγυήσεις, διαφάνεια, μετρήσιμα αποτελέσματα στο κράτος. Γιατί εκεί θα χτυπήσει η επόμενη κρίση.

Αν ήμουν στην Αντιπολίτευση: Θα χτυπούσα στη «μοναξιά του πολίτη». Η στρατηγική του ΠΑΣΟΚ να εστιάζει μόνο στη θεσμική κριτική αποτυγχάνει, καθώς η κοινωνία ζητά «ουσιαστική αντιπολίτευση», έναν τίτλο που το ΠΑΣΟΚ κερδίζει με μόλις 0,4 μονάδες διαφορά από την Πλεύση Ελευθερίας. Η αντιπολίτευση πρέπει να σταματήσει να είναι «αντί» και να γίνει «πρόταση».

Όχι στην ακρίβεια ως σύνθημα, όλοι την λένε. Θα χτυπούσα στο κενό νοήματος: «τι είδους χώρα χτίζουμε;». Χρειάζεται αφήγημα που να ενώνει οικονομία, θεσμούς και καθημερινότητα σε μία πρόταση αξιοπρέπειας, και πρόσωπα που να μπορούν να υποσχεθούν διακυβέρνηση, όχι μόνο αγανάκτηση. Αν δεν το κάνει, θα βλέπει τους ψηφοφόρους να φεύγουν είτε προς «κόμματα τιμωρίας» είτε προς νέους προσωποκεντρικούς σχηματισμούς.

Τι αλλάζει πραγματικά;

Το πολιτικό σύστημα μετασχηματίζεται σε ένα μοντέλο «1+N». Ένας ισχυρός πόλος διακυβέρνησης και πολλοί μικροί πόλοι διαμαρτυρίας. Η πιθανή επτακομματική Βουλή με χαμηλότερο πήχη αυτοδυναμίας δεν είναι σημάδι πλουραλισμού, αλλά πολιτικής ατροφίας.

Η παγίδα της μονοκρατορίας: μια κυβέρνηση που «παίζει μόνη της» μπορεί να πιστέψει ότι το παιχνίδι τελείωσε. Η κοινωνική ψυχολογία λέει το αντίθετο: όταν η αντιπολίτευση δεν μπορεί να αντικαταστήσει, η κοινωνία ψάχνει να τιμωρήσει. Το ρίσκο δεν είναι η εναλλαγή εξουσίας από έναν ισχυρό αντίπαλο. Είναι μια ξαφνική αναδιάταξη από γεγονός-σοκ που θα ενεργοποιήσει την «ηθική ψήφο» και θα γεννήσει νέο φορέα ή θα φουσκώσει τους ήδη υπάρχοντες φορείς θυμού.

Το πραγματικό συμπέρασμα είναι ότι η ελληνική κοινωνία έχει υπερβεί τις παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές Δεξιάς-Αριστεράς. Ζητά αυστηρότητα (65,9% στο μεταναστευτικό) , προστασία (81,8% υπέρ της απαγόρευσης social media σε παιδιά) και θεσμική εξυγίανση. Όποιος καταφέρει να συνθέσει αυτά τα αιτήματα σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, θα είναι ο επόμενος παίκτης που θα σταματήσει τον Μητσοτάκη από το να «παίζει μόνος του». Μέχρι τότε, η πολιτική θα παραμείνει μια άσκηση διαχείρισης της φθοράς.