Το εκκρεμές μεταξύ μετροπόντικα και μικροπολιτικής – Ανάρτηση Μητσοτάκη Facebook 15/02

Η κυριακάτικη «καλημέρα» του Πρωθυπουργού στο Facebook έχει καταστεί πλέον ένα ιδιότυπο λογοτεχνικό είδος: ένας συνδυασμός δελτίου προόδου μετροπόντικα, διπλωματικού ημερολογίου και έμμεσης νουθεσίας προς τους «ατάκτους» της αντιπολίτευσης. Στην τελευταία του ανασκόπηση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να ισορροπήσει πάνω σε έναν εντυπωσιακό όγκο πληροφοριών, από τα βάθη της αθηναϊκής γης όπου σκάβει η «Αθηνά», μέχρι τα σαλόνια της Άγκυρας και τα ψηφιακά αρχεία των διαθηκών.

Είναι ένα προσεκτικά σκηνοθετημένο αφήγημα κανονικότητας. Ξεκινά από την Άγκυρα και καταλήγει στο Τατόι, περνά από συλλογικές συμβάσεις, μετροπόντικες, επενδύσεις, διαθήκες, κυκλώματα φοροδιαφυγής και την ελληνική γλώσσα. Μια Ελλάδα που διαπραγματεύεται, χτίζει, ψηφιοποιεί, εξαρθρώνει, επενδύει και ενίοτε συγκινείται.

Στην αναφορά του στη συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, το κεντρικό μήνυμα είναι σαφές: «ούτε ένταση ούτε αδράνεια». Πρόκειται για μια φράση που απευθύνεται ταυτόχρονα σε δύο ακροατήρια. Στους μετριοπαθείς που κουράστηκαν από τις κραυγές και στους καχύποπτους που φοβούνται τις σιωπές. Η επιλογή της «σταθερότητας» σε ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον είναι πολιτικά εύλογη. Το ερώτημα όμως παραμένει: η σταθερότητα είναι αποτέλεσμα ισορροπίας ή αναβολής; Γιατί η διπλωματία δεν κρίνεται από το ύφος, αλλά από το αποτύπωμα. Και αυτό χρειάζεται χρόνο και διαφάνεια.

Στο εσωτερικό μέτωπο, η «ιστορική Κοινωνική Συμφωνία» για τις συλλογικές συμβάσεις επιχειρεί να ανατρέψει στερεότυπα. Μια κεντροδεξιά κυβέρνηση που ενισχύει τις συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι, πράγματι, πολιτικό παράδοξο. Ή στρατηγική επανατοποθέτηση. Αν η διεύρυνση της κάλυψης των συμβάσεων μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση μισθών και όρων εργασίας, τότε θα μιλάμε για μετατόπιση του κέντρου βάρους. Αν μείνει σε επίπεδο ρύθμισης χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα, θα προστεθεί απλώς στη μακρά λίστα των καλών προθέσεων. Η αιχμή κατά του ΠΑΣΟΚ για τη στάση του δείχνει ότι, όσο κι αν ο απολογισμός δηλώνει «μη αντιπολιτευτικός», η πολιτική ποτέ δεν χάνει την ευκαιρία να θυμίσει τις αντιθέσεις της.

Στα έργα υποδομής, η εικόνα είναι ισχυρή. Η εμφάνιση της «Αθηνάς» στη Γραμμή 4 του Μετρό, υπό τους ήχους του “Break on Through”, είναι επικοινωνιακά ευφυής. Ο μετροπόντικας γίνεται σύμβολο διάβασης σε μια «άλλη πλευρά». Η αλήθεια είναι ότι το Λεκανοπέδιο χρειάζεται αυτή τη διάβαση. Όμως τα μεγάλα έργα στην Ελλάδα έχουν μια ιδιαιτερότητα: κρίνονται όχι όταν ξεκινούν, αλλά όταν ολοκληρώνονται και κυρίως, όταν λειτουργούν χωρίς υπερβάσεις και καθυστερήσεις. Μέχρι τότε, ο ενθουσιασμός οφείλει να είναι μετρημένος.

Το ίδιο ισχύει και για το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι Ηρακλείου. Η υπόσχεση για το «πιο σύγχρονο αεροδρόμιο» και για 7.000 θέσεις εργασίας είναι ελκυστική. Η επένδυση του 1 δισ. ευρώ δίνει στίγμα κλίμακας. Όμως το κρίσιμο ζήτημα είναι η ποιότητα αυτών των θέσεων και η ένταξή τους σε ένα βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο για την Κρήτη. Αν το αεροδρόμιο γίνει απλώς πύλη για μεγαλύτερη πίεση στο ήδη κορεσμένο τουριστικό προϊόν, το όφελος θα είναι λογιστικό, όχι στρατηγικό.

Ο απολογισμός των επενδύσεων μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου είναι ίσως το πιο ουσιαστικό κομμάτι. Η ταχύτητα αξιολόγησης, 90 ημέρες, είναι πράγματι βελτίωση. Η γεωγραφική διασπορά, ιδίως στη Βόρεια Ελλάδα, απαντά σε μια χρόνια ανισορροπία. Όμως οι αριθμοί, όσο εντυπωσιακοί κι αν είναι, δεν αρκούν. Η ερώτηση είναι αν τα 112 επενδυτικά σχέδια θα παράξουν εξωστρεφή, ανταγωνιστική παραγωγή ή αν θα ανακυκλώσουν εσωτερική ζήτηση με κρατική ενίσχυση. Η διαφορά είναι λεπτή αλλά καθοριστική.

Στο πεδίο της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και του οργανωμένου εγκλήματος, η ρητορική περί «μηδενικής ανοχής» είναι αναμενόμενη. Οι υποθέσεις με τα 380 ΑΦΜ, «αχυρανθρώπους» και τα λαθραία τσιγάρα στέλνουν μήνυμα ισχύος. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι η εξάρθρωση μεμονωμένων κυκλωμάτων, αλλά η μόνιμη θωράκιση του συστήματος. Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά την κουλτούρα ανοχής. Αν αυτή αλλάζει, θα φανεί όχι από τις συλλήψεις, αλλά από τη σταθερή αύξηση της συμμόρφωσης.

Η ψηφιοποίηση των διαθηκών είναι ένα παράδειγμα χαμηλού θορύβου αλλά υψηλής σημασίας μεταρρύθμισης. Εκεί κρίνεται η ποιότητα του κράτους: στη μείωση των 330 ημερών σε λίγες εβδομάδες. Δεν είναι headline, είναι όμως καθημερινότητα. Και η καθημερινότητα, τελικά, διαμορφώνει τη σχέση εμπιστοσύνης με τους θεσμούς.

Η αναφορά στην Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας και στο Τατόι κλείνει τον κύκλο με πολιτιστικό πρόσημο. Η γλώσσα ως εργαλείο σκέψης και το πρώην βασιλικό κτήμα ως «ζωντανό πάρκο ιστορίας» συνθέτουν μια εικόνα συνέχειας και ταυτότητας. Είναι η υπενθύμιση ότι η πολιτική δεν είναι μόνο οικονομία και γεωπολιτική, αλλά και συμβολισμός.

Συνολικά, η ανάρτηση οικοδομεί μια αφήγηση συνέπειας και ταχύτητας. Η χώρα προχωρά, οι μηχανισμοί λειτουργούν, οι επενδύσεις τρέχουν, οι διαφωνίες με την Τουρκία εκφράζονται «χωρίς υστερία». Είναι ένα αφήγημα αυτοπεποίθησης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η αυτοπεποίθηση θα μετατραπεί σε κοινωνική βεβαιότητα. Γιατί οι πολίτες δεν ζυγίζουν μόνο τα έργα και τους δείκτες. Ζυγίζουν το αίσθημα προοπτικής.

Και εκεί, η πρόκληση παραμένει ανοιχτή.