Διπλωματία στην Άγκυρα, ηλεκτρική καρέκλα στην Αθήνα – Επισκόπηση Τύπου 11/02

Η πολιτική σκηνή δείχνει ήρεμη. Σχεδόν τεχνοκρατική. Διάλογος με την Τουρκία, αναβάθμιση οπλικών συστημάτων, επιστολές για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, θεσμική σοβαρότητα. Αν διαβάσει κανείς μόνο τους τίτλους, θα νομίσει ότι βρισκόμαστε σε φάση “κανονικότητας”. Η διπλωματική κινητικότητα των τελευταίων εικοσιτετραώρων ιδιαίτερα, με επίκεντρο το δείπνο στην Άγκυρα, μοιάζει με μια άσκηση ισορροπίας σε τεντωμένο σχοινί, όπου η γεωπολιτική στρατηγική διασταυρώνεται με την ωμή εσωτερική πραγματικότητα. Αν επιχειρούσαμε να χαρτογραφήσουμε το παρόν, θα βλέπαμε ένα παράδοξο: την ώρα που η κυβέρνηση επιχειρεί να οικοδομήσει «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο, η εγχώρια πολιτική σκηνή και η κοινωνική βάση κοχλάζουν σε ένα περιβάλλον υψηλής τάσης και θεσμικής ανασφάλειας.

Η Διπλωματία των Χαμηλών Προσδοκιών

Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν δεν είναι μια απλή εθιμοτυπική επίσκεψη. Είναι η κορύφωση μιας τακτικής που επιδιώκεινα κερδίσει χρόνο, αποφεύγοντας το ατύχημα, χωρίς όμως να τρέφει αυταπάτες για τις στρατηγικές βλέψεις της Τουρκίας. Ο «πόλεμος των NAVTEX» που διεξάγεται στο παρασκήνιο, παράλληλα με τα χαμόγελα των δείπνων, αποδεικνύει ότι ο αναθεωρητισμός της γείτονος παραμένει ενεργός, απλώς έχει μεταβάλει τη συχνότητα της έντασής του. Το ρίσκο για την Αθήνα είναι σαφές: η διολίσθηση σε μια κατάσταση όπου η ηρεμία θα θεωρείται παραχώρηση και η κανονικότητα θα ανταλλάσσεται με κυριαρχικά δικαιώματα.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να παίξει σε δύο ταμπλό. Από τη μία, στέλνει μήνυμα ρεαλισμού: διάλογος με την Άγκυρα χωρίς συνθηματολογία, αποτροπή χωρίς τυμπανοκρουσίες. Από την άλλη η αναβάθμιση των Leopard δεν είναι απλώς στρατιωτική είδηση, είναι πολιτικό σήμα προς δύο κατευθύνσεις. Προς το εξωτερικό: «δεν διαπραγματευόμαστε από θέση αδυναμίας». Προς το εσωτερικό: «ηρεμήστε, δεν παραδίδουμε τίποτα».

Το Εσωτερικό «Μπουρλότο»

Ωστόσο, το πραγματικό «μπουρλότο» δεν βρίσκεται στο Αιγαίο, αλλά στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος και στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Η πίεση από το ενεργειακό κόστος τείνει να ακυρώσει το αφήγημα της οικονομικής σταθερότητας. Όταν οι παραγωγικοί φορείς προειδοποιούν για «υποκατάσταση της παραγωγής από εισαγωγές» λόγω κόστους, το πρόβλημα παύει να είναι δημοσιονομικό και γίνεται δομικό. Η κοινωνική δυσαρέσκεια είναι το καύσιμο που τροφοδοτεί τόσο την αντιπολιτευτική ρητορική όσο και τις εσωκομματικές τριβές, όπως αυτές που παρατηρούνται στο ΠΑΣΟΚ με αφορμή την υπόθεση Παναγοπούλου. Η πολιτική επιβίωση της κυβέρνησης θα κριθεί λιγότερο στην Άγκυρα και περισσότερο στην ικανότητά της να δώσει πειστικές απαντήσεις στην καθημερινή ανασφάλεια του πολίτη.

Το πρόβλημα; Η κοινωνία δεν διαβάζει non-paper. Διαβάζει λογαριασμούς. Και κατεβάζει τρακτέρ. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι δεν είναι απλώς ένα ακόμα συντεχνιακό επεισόδιο. Είναι ένδειξη ότι η περιφέρεια νιώθει εκτός παιχνιδιού. Όταν φεύγουν “με άδεια χέρια” από το Μαξίμου, το μήνυμα δεν είναι επικοινωνιακό, είναι πολιτικό. Κάθε τέτοια εικόνα τροφοδοτεί μια διάχυτη αίσθηση ότι το κέντρο συνομιλεί με τις Βρυξέλλες, αλλά όχι με τη βάση.

Και εδώ εμφανίζεται το παράδοξο της συγκυρίας: ενώ η κυβέρνηση έχει αντικειμενικά φθορά, η βασική αντιπολίτευση μοιάζει εγκλωβισμένη σε εσωτερικό μηχανισμό. Η σύγκρουση ΠΑΣΟΚ–ΠΑΣΚΕ δεν είναι απλώς συνδικαλιστική διαφωνία. Είναι μάχη ελέγχου, νομιμοποίησης και ηγεμονίας. Όταν το κόμμα που θέλει να εμφανιστεί ως εναλλακτική εξουσία παλεύει με τις εσωτερικές του ισορροπίες, δεν μπορεί να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια. Αυτό είναι και το κεντρικό πολιτικό συμπέρασμα της ημέρας: η φθορά της κυβέρνησης δεν μετατρέπεται αυτόματα σε δυναμική αλλαγής. Γιατί η εναλλακτική δεν πείθει ακόμη ότι είναι συμπαγής, συνεκτική και έτοιμη.

Θεσμικά Ρήγματα και Ασφάλεια

Στο παρασκήνιο, η υπόθεση κατασκοπείας υπέρ Κίνας λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι το κράτος δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι δομές, πρόσωπα, τρωτά σημεία. Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να το παρουσιάσει ως απόδειξη ότι οι θεσμοί δουλεύουν. Η αντιπολίτευση θα το δει ως σύμπτωμα χαλαρότητας. Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση: οι απειλές είναι υπαρκτές και η γεωπολιτική σκληραίνει. Το ερώτημα είναι αν η χώρα διαθέτει επαρκές βάθος στρατηγικής ή απλώς αντιδρά περιστασιακά.

Η είδηση της προφυλάκισης του σμήναρχου για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας αποτελεί ένα ηχηρό καμπανάκι για την κατάσταση των κρατικών δομών. Δεν πρόκειται απλώς για μια ποινική υπόθεση, είναι μια τρύπα στο σύστημα εθνικής ασφάλειας που αναδεικνύει την ευαλωτότητα των θεσμών απέναντι σε νέα, υβριδικά κίνητρα (οικονομικά και επαγγελματικά). Σε έναν κόσμο που επαναπροσδιορίζεται από τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων, με τον Τραμπ να πιέζει για «ελεύθερη τηλεόραση» και τις ΗΠΑ να συγκρούονται με το Ισραήλ για τη Δυτική Όχθη, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της θεσμικής χαλαρότητας.

Τι μας διαφεύγει;

Ότι το πολιτικό σύστημα συνολικά μετατοπίζεται σε λογική διαχείρισης κινδύνου. Λιγότερο όραμα, περισσότερη άμυνα. Λιγότερη ιδεολογική σύγκρουση, περισσότερος έλεγχος ζημιών. Αυτή η μετάβαση ίσως εξηγεί και την κόπωση των πολιτών: δεν βλέπουν σύγκρουση για το μέλλον, αλλά διαχείριση του παρόντος.

Τι Προμηνύεται;

Το στίγμα της ημέρας είναι η αναμονή. Μια αναμονή που κρύβει μέσα της την προμήνυμα μιας επερχόμενης θύελλας αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα για την ενεργειακή ελάφρυνση. Αυτό που μας διαφεύγει, ίσως, είναι ότι ο «διάλογος» με την Τουρκία δεν είναι το τέλος του δρόμου, αλλά ένα μέσο για να κερδηθεί η απαραίτητη ησυχία ώστε να θωρακιστεί η χώρα εσωτερικά. Αν η εσωτερική συνοχή διαρραγεί λόγω της ακρίβειας ή αν η εμπιστοσύνη στους θεσμούς κλονιστεί από σκάνδαλα ασφαλείας, τότε καμία διπλωματική επιτυχία δεν θα είναι αρκετή για να κρατήσει το εκκρεμές στη σωστή πλευρά.

Η πολιτική ευφυΐα απαιτεί πλέον τον συνδυασμό της υψηλής διπλωματίας με την ωμή διαχείριση της καθημερινότητας. Οτιδήποτε λιγότερο θα οδηγήσει σε μια «μισή» απάντηση, σε μια στιγμή που η χώρα χρειάζεται ολόκληρη την αλήθεια και τολμηρές αποφάσεις. Η ηρεμία που βλέπουμε δεν είναι σταθερότητα. Είναι αναμονή. Και στην πολιτική, η αναμονή σπάνια διαρκεί πολύ.

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση Ειδήσεων ανά Εφημερίδα

• POLITICAL: Εστιάζει στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Άγκυρα, αναλύοντας τις επιδιώξεις του Τούρκου προέδρου και τα «χαρτιά» του Έλληνα πρωθυπουργού, με ερώτημα την πιθανή συζήτηση για το casus belli. Επίσης, αναδεικνύει το πρόβλημα των υποδομών στα νησιά λόγω τουρισμού.
• ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Αναδεικνύει την αναβάθμιση των αρμάτων Leopard και το ζήτημα της «Χρυσής Βίζας» όπου κυριαρχούν Τούρκοι, Ισραηλινοί και Ιρανοί.
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: Προτάσσει τον διάλογο για «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο παρά τον «πόλεμο των NAVTEX» και τον εσωκομματικό «κλεφτοπόλεμο» στο ΠΑΣΟΚ για την υπόθεση Παναγοπούλου.
• ΤΑ ΝΕΑ: Κυριαρχεί η είδηση για την ένταση μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου για τη Δυτική Όχθη , καθώς και η συζήτηση για τα πυρηνικά όπλα.
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: Υιοθετεί μια έντονα πατριωτική και θρησκευτική ρητορική, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ θέλει «ελεύθερη τηλεόραση» στην Ελλάδα και εκφράζοντας σκεπτικισμό για τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν.
• KONTRA NEWS: Επικεντρώνεται στο ενεργειακό κόστος και την ανάγκη λήψης μέτρων , ενώ εμφανίζεται εξαιρετικά επιφυλακτική για το δείπνο Μητσοτάκη – Ερντογάν, κάνοντας λόγο για «χαμηλές προσδοκίες» και «μπουρλότο».
• ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ: Αναφέρεται στην ομολογία ενοχής και προφυλάκιση του σμηνάρχου που κατηγορείται για πώληση πληροφοριών.
• ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: Εστιάζει στην οικονομική διάσταση της διπλωματίας και την παγκόσμια μετατόπιση κεφαλαίου.
• ONE VOICE: Αναδεικνύει το ενεργειακό κόστος και παραπολιτικά σχόλια για τη μη επιστροφή στο Μαξίμου, αλλά μόνο στο Υπουργείο Εξωτερικών.
• ESPRESSO: Κινείται σε παραπολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, με θέματα όπως η υπόθεση Λαμπάτου και η συγκατοίκηση Γεροντιδάκη – Ντορέττας.
• Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: Φιλοξενεί κριτική κατά της κυβέρνησης για εργαλειοποίηση των Πανεπιστημίων (με αφορμή το ΑΠΘ).

Χαρτογράφηση ατζέντας (τι έβαλε η κάθε “οικογένεια” εφημερίδων μπροστά)

1. Κυβερνητική/κεντροδεξιά “γραμμή τάξης”

• Καθημερινή: “κράτος-ικανότητα” και αποτροπή: προβάλλει την αναβάθμιση ~170 Leopard 2A4 ως σήμα σοβαρότητας/ετοιμότητας. Παράλληλα, ενσωματώνει “ευρωπαϊκή κανονικότητα” με επιστολή ΣΕΒ–BusinessEurope προς Πρωθυπουργό για ανταγωνιστικότητα/μείωση γραφειοκρατίας/ενέργεια.
• Απογευματινή: παίζει δυνατά το εσωτερικό παρασκήνιο ΠΑΣΟΚ–Παναγόπουλος/ΠΑΣΚΕ ως “κρίση συνοχής” και, ταυτόχρονα, κρατά επιφυλακτική εθνική γραμμή για τα ελληνοτουρκικά (ως “να μιλάμε, αλλά με σκληρό πλαίσιο”).

2. Αντιπολιτευτική/κεντροαριστερή κριτική

• Η Εφημερίδα των Συντακτών: κοινωνικό μέτωπο/κυβερνητικό κόστος. Το “έφυγαν με άδεια χέρια από το Μαξίμου” (κτηνοτρόφοι) είναι καθαρή κατηγορία ανεπάρκειας/επικοινωνιακής διαχείρισης.
• Ριζοσπάστης: κινηματική ένταση και κλιμάκωση: οι αγρότες/κτηνοτρόφοι κατεβαίνουν Αθήνα με τρακτέρ, με κάλεσμα “με τον λαό στο πλευρό τους”.

3. “Παραπολιτικό θερμόμετρο” / “αντισυστημικό” framing

• Δημοκρατία: χτυπά στο πολιτικό κόστος/ύφος εξουσίας (“νόμος του Μέρφι” κ.λπ.), στοχεύοντας να δείξει κυβέρνηση σε αμυντική στάση απέναντι σε κρίσεις και φθορά.
• Εστία: διεθνές/γεωπολιτικό άγχος με “παλαιάς σχολής” ανάλυση (Ιράν–ΗΠΑ–Ισραήλ) — ρίχνει το βάρος στον κίνδυνο αστάθειας και στις “κακές ιδέες” Ουάσιγκτον.

4. Ειδική περίπτωση: One Voice / Kontra / Political

• One Voice: πιάνει σύγκρουση-καταγγελία (π.χ. “persona non grata” για Δένδια, “φούσκα”, Τέμπη/κανάλια), δηλαδή το στυλ “όλοι κάτι κρύβουν”.
• Kontra News: στήνει απειλές/πόλεμο/διεθνή ένταση (“προετοιμάζονται για πόλεμο με Ρωσία”, “ρουκέτες κατά Δένδια”), άρα ανεβάζει φόβο και θυμό.
• Political: πιο “κυβερνητικο-θεσμικό + επιχειρηματικό”, αλλά παίρνει και την κατασκοπεία/σμήναρχο (ως κρατικό νεύρο/ασφάλεια).

Θεματικές της ημέρας (συνδυαστική αξιολόγηση)

Θέμα 1: Ελληνοτουρκικά – διάλογος με αποτροπή στο background

Το κεντρικό παιχνίδι είναι διπλό: η κυβέρνηση θέλει “διάλογο” χωρίς να δώσει εικόνα υποχώρησης, και ταυτόχρονα “δένει” την κοινή γνώμη με σήματα άμυνας (τύπου Leopard).
Κέρδος κυβέρνησης: αν κρατήσει χαμηλά τους κραδασμούς, περνά ως “υπεύθυνη δύναμη”.
Ρίσκο: οτιδήποτε μοιάσει με “γκρίζα ζώνη/παγίδα” θα φέρει εσωτερική γκρίνια (κυρίως δεξιότερα της ΝΔ) και θα πυροδοτήσει παραπολιτικό κανιβαλισμό.

Συναίσθημα αναγνώστη: επιφυλακτική ανησυχία (όταν το framing είναι “παγίδες”) vs ασφάλεια/πραγματισμός (όταν το framing είναι “εκσυγχρονίζουμε αποτροπή”).

Θέμα 2: Κατασκοπεία υπέρ Κίνας, “τρύπιο κράτος” ή “σκληραίνουμε”;

Η υπόθεση σμήναρχου λειτουργεί σαν πολιτικό εργαλείο για δύο αντίθετες αφηγήσεις:

• “Μας τρύπησαν”: ευθύνη/αδυναμίες/χαλαρότητα (τροφή για αντιπολίτευση και καταγγελτικά μέσα).
• “Σκληραίνουμε και καθαρίζουμε”: κράτος που αντιδρά (βολικό για κυβέρνηση).

Το κλειδί: ποιος θα καδράρει το θέμα ως συστημική αποτυχία και ποιος ως επιτυχία θεσμών (σύλληψη/προφυλάκιση/έλεγχοι). Η μέρα γέρνει προς το δεύτερο, γιατί το πολιτικό σύστημα προτιμά “ασφάλεια” από “πανικό”.

Θέμα 3: ΠΑΣΟΚ – Παναγόπουλος/ΠΑΣΚΕ: το πραγματικό “ρήγμα” της αντιπολίτευσης

Εδώ είναι το πιο καθαρό πολιτικό συμπέρασμα της ημέρας: η αντιπολίτευση που θα έπρεπε να κεφαλαιοποιεί κοινωνική ένταση (αγρότες/ακρίβεια), τρώγεται με τους μηχανισμούς της. Η “τρικυμία στο ΠΑΣΟΚ” είναι μήνυμα αδυναμίας ηγεμονίας.

• Αν ο Ανδρουλάκης υποχωρήσει: δείχνει ότι δεν ελέγχει το κόμμα.
• Αν συγκρουστεί: ρισκάρει οργανωτικό σαμποτάζ/διαρροές.

Αυτό είναι το “τι μας διαφεύγει”: η κυβέρνηση μπορεί να έχει φθορά, αλλά όταν ο βασικός ανταγωνιστής σπάει εσωτερικά, η φθορά δεν μετατρέπεται σε εναλλακτική εξουσίας.

Θέμα 4: Ανταγωνιστικότητα/Ε.Ε., το “μαξιλάρι” κανονικότητας

Η επιστολή ΣΕΒ–BusinessEurope προς Μητσοτάκη και το πλαίσιο της ευρωπαϊκής συζήτησης για ανταγωνιστικότητα είναι το “adult in the room” αφήγημα: γραφειοκρατία, ενέργεια, δεξιότητες, καινοτομία.
Πρόθεση: να γυρίσει η ατζέντα σε μεταρρυθμίσεις/επενδύσεις και να “σκεπαστεί” ο θόρυβος των κοινωνικών μετώπων.

Θέμα 5: Κοινωνικό μέτωπο (αγρότες/κτηνοτρόφοι) – ο θόρυβος που μπορεί να καταπιεί τα πάντα

Ο Ριζοσπάστης κλιμακώνει κινητοποίηση. Η ΕφΣυν το μεταφράζει σε κυβερνητική αποτυχία στο Μαξίμου.
Προμήνυμα: αν δεν υπάρξει γρήγορη αποσυμπίεση, αυτό γίνεται το πεδίο που ενώνει διάσπαρτες δυσαρέσκειες (ύπαιθρος, ακρίβεια, “μας έχουν ξεχάσει”). Εκεί δεν σώζει ούτε εξωτερική πολιτική ούτε μεταρρυθμιστική ρητορική.

3) Συνολικό αποτύπωμα πολιτικού κλίματος

Η μέρα γράφει σαν τρίπτυχο:

1. “Διπλωματία/άμυνα” για πειθαρχία ατζέντας (σήματα αποτροπής τύπου Leopard).
2. “Συνδικαλιστικό-κομματικό ρήγμα” που αποδυναμώνει τον βασικό αντίπαλο (ΠΑΣΟΚ–ΠΑΣΚΕ).
3. “Κοινωνική πίεση” που απειλεί να σπάσει το επικοινωνιακό φράγμα (αγρότες/κτηνοτρόφοι).

Ωμά: η κυβέρνηση παίζει άμυνα/διπλωματία, η αντιπολίτευση παίζει εμφύλιο, και η κοινωνία ετοιμάζει το δικό της παιχνίδι.