Μεταξύ Εθνικού Θρήνου και Οικονομικής Θύελλας – Επισκόπηση Τύπου 28/01

Η ημέρα ξεκίνησε με τον βουβό απόηχο μιας τραγωδίας που υπερβαίνει τα αθλητικά πλαίσια και τα εθνικά σύνορα. Η απώλεια επτά νέων ανθρώπων στην άσφαλτο της Τιμισοάρα, σε μια μακρινή στροφή της Ρουμανίας, δεν είναι απλώς ένα θλιβερό τροχαίο, είναι η βίαιη υπενθύμιση της χαοτικής εξέλιξης της ζωής, που μας αποδεικνύει πως καμία διαβεβαίωση δεν είναι αρκετή μπροστά στο απρόβλεπτο του νήματος που κόβεται αναπάντεχα.

Την ίδια στιγμή, πίσω από τα συλλυπητήρια της πολιτικής ηγεσίας, η κοινοβουλευτική πραγματικότητα αναλώνεται σε έναν γνώριμο, τοξικό εσωστρεφισμό. Η παραπομπή της Ζωής Κωνσταντοπούλου στην Επιτροπή Δεοντολογίας δεν είναι παρά το σύμπτωμα μιας βαθύτερης θεσμικής εμπλοκής. Αντί η Βουλή να αποτελεί τον χώρο σύνθεσης και παραγωγής πολιτικού ορθολογισμού, μετατρέπεται σε ένα θέατρο προσωπικών στρατηγικών και δικολαβικών ακροβατισμών. Η θεσμική ευπρέπεια δεν είναι ζήτημα «καλών τρόπων», αλλά προϋπόθεση για τη λειτουργία της Δημοκρατίας, η οποία σήμερα δείχνει να ασθμαίνει κάτω από το βάρος ενός στείρου συγκρουσιασμού.

Η κυβέρνηση επενδύει συνειδητά στη “θεσμική στιγμή”. Απόδημος Ελληνισμός, συνταγματικές συζητήσεις, επιτροπές, προσκλήσεις για συναινέσεις. Ένα αφήγημα ωριμότητας, ευθύνης, ευρωπαϊκού κανονισμού. Δεν είναι μικρό πράγμα, σε μια εποχή όπου η πολιτική συχνά κατρακυλά στο κραυγαλέο, η επιλογή της θεσμικότητας έχει βάρος. Αλλά η θεσμικότητα, όταν αποσυνδέεται από την κοινωνική εμπειρία, κινδυνεύει να καταντήσει διακοσμητική. Σαν μαρμάρινη πρόσοψη σε κτίριο με υγρασία στα θεμέλια.

Γιατί κάτω από το αφήγημα της συναίνεσης, δουλεύει ένα άλλο, πιο υπόγειο ρεύμα: η αίσθηση ότι το κράτος λειτουργεί συχνά χωρίς ενσυναίσθηση, χωρίς καθαρούς κανόνες, με τεχνάσματα που μπορεί να είναι νόμιμα, αλλά δύσκολα πείθουν ότι είναι δίκαια. Εμβόλιμες ρυθμίσεις, διοικητικές ακροβασίες, θεσμικά “κόλπα” που εξηγούνται μόνο αν ξέρεις τον μηχανισμό από μέσα. Αυτά δεν γίνονται πρώτο θέμα σε δελτία με ωραία γραφικά. Γίνονται όμως καθημερινή συζήτηση σε επαγγελματικούς κύκλους, στην αυτοδιοίκηση, σε ανθρώπους που βλέπουν έργα να μπλοκάρουν και αποφάσεις να αλλάζουν χωρίς προφανή λόγο.

Κι εδώ εμφανίζεται το πραγματικό ρήγμα: όχι ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση, αλλά ανάμεσα στο κέντρο και την περιφέρεια, ανάμεσα στο κράτος ως σύστημα κανόνων και στο κράτος ως εμπόδιο. Όταν οι Περιφέρειες μιλούν για παγώματα, για μητρώα, για δημοσιονομικές θηλιές, δεν κάνουν αντιπολίτευση. Περιγράφουν φόβο. Κι ο φόβος, όταν γίνει κοινός τόπος, μετατρέπεται εύκολα σε πολιτική δυσαρέσκεια χωρίς κομματική ταυτότητα. Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη μορφή φθοράς: δεν ξέρεις πού θα πάει, αλλά ξέρεις ότι δεν επιστρέφει εύκολα.

Απέναντι σε αυτό, η αντιπολίτευση μοιάζει να κοιτάζει αλλού. Το ΠΑΣΟΚ, αντί να αρθρώσει έναν καθαρό λόγο για το κράτος που δεν λειτουργεί, για τις θεσμικές ασάφειες που γεννούν ανασφάλεια, καταναλώνει πολιτικό κεφάλαιο σε εσωτερικές ισορροπίες, σε μηχανισμούς, σε συνέδρια που μυρίζουν περισσότερο διαχείριση παρά ιδέες. Δεν είναι απλώς πρόβλημα εικόνας. Είναι πρόβλημα ρόλου. Ένα κόμμα που φιλοδοξεί να είναι εναλλακτική εξουσίας δεν μπορεί να φαίνεται ότι παλεύει κυρίως για το ποιος θα ελέγξει το εσωτερικό του.

Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο: η κυβέρνηση εμφανίζεται θεσμικά ισχυρή, η αντιπολίτευση πολιτικά αδύναμη, αλλά η κοινωνία παραμένει ανήσυχη. Και όταν αυτά τα τρία δεν συναντιούνται, το σύστημα μπαίνει σε φάση στασιμότητας με καθυστέρηση. Δεν εκρήγνυται αμέσως. Συσσωρεύει.

Το ίδιο ισχύει και για τα μεγάλα αφηγήματα στρατηγικής, όπως η ενέργεια. Όταν οι εξαγγελίες δεν επιβεβαιώνονται από την αγορά, όταν τα σχέδια σκοντάφτουν στην πραγματικότητα του κόστους και της προβλεψιμότητας, το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι πολιτικό. Γιατί αποδυναμώνεται η αξιοπιστία: όχι ενός έργου, αλλά μιας συνολικής υπόσχεσης.

Στο πεδίο της οικονομίας, τα μηνύματα που καταφθάνουν είναι ψυχρά και αμείλικτα. Η προειδοποίηση του ΙΟΒΕ για την επερχόμενη «θύελλα» και οι επισημάνσεις του ESM για το χρέος διαλύουν τις αυταπάτες περί ενός ανέφελου μέλλοντος. Η χώρα δείχνει να εγκλωβίζεται ανάμεσα στην ανάγκη για ριζικές μεταρρυθμίσεις, όπως η τολμηρή αλλά πολιτικά δυσβάσταχτη αναδιάρθρωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τη μείωση των δήμων στην Αττική, και την αδράνεια που επιβάλλει το πολιτικό κόστος. Το «κούρεμα» των δασμών στη συμφωνία Ε.Ε.-Ινδίας είναι μεν ένα θετικό γεωπολιτικό πρόσημο, αλλά η πραγματική μάχη δίνεται στην καθημερινότητα των ελεύθερων επαγγελματιών και των αγροτών που καλούνται να επωμιστούν νέες εισφορές σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας.

Στην εξωτερική πολιτική, οι επαφές στη Νέα Υόρκη και οι αμυντικές συμφωνίες με το Παρίσι δείχνουν μια Ελλάδα που προσπαθεί να αναβαθμιστεί σε «ενεργειακό κόμβο» και πυλώνα σταθερότητας. Όμως, η σκιά του East Med και οι προκλήσεις στην ευρύτερη περιοχή υπενθυμίζουν ότι η υψηλή στρατηγική απαιτεί κάτι περισσότερο από επικοινωνιακή διαχείριση, απαιτεί εθνική αυτογνωσία και απαλλαγή από τη διαρκή ανάγκη να παρουσιάζουμε το αυτονόητο ως θρίαμβο.

Αυτό που μας διαφεύγει είναι η ουσιαστική σύνδεση αυτών των παράλληλων κόσμων. Από τη μια, οι «Ριβιέρες» των εξαγγελιών και οι διεθνείς σάλες των διαπραγματεύσεων, και από την άλλη, οι δρόμοι-καρμανιόλες, η ακρίβεια που ροκανίζει τα εισοδήματα και το θεσμικό «ξεχαρβάλωμα». Το προμήνυμα είναι σαφές: η ανοχή της κοινωνίας εξαντλείται όχι από την έλλειψη οράματος, αλλά από την έλλειψη στοιχειώδους λειτουργικότητας του κράτους.

Η πολιτική δεν μπορεί να είναι μόνο διαχείριση συμβόλων και κρίσεων. Πρέπει να γίνει ξανά η τέχνη του βάθους. Αν δεν αντιμετωπίσουμε τις δομικές μας παθογένειες, η επόμενη «θύελλα» δεν θα είναι απλώς οικονομική, αλλά μια συνολική κρίση εμπιστοσύνης που καμία επικοινωνιακή τακτική δεν θα μπορεί να αναχαιτίσει.

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση Ειδήσεων

Η σημερινή ατζέντα των αποκομμάτων πατά σε ένα τρίπτυχο:
(α) το Μαξίμου ανεβάζει θεσμική πρωτοβουλία και “συναίνεση” ως brand (με αιχμή τον Απόδημο Ελληνισμό), (β) η αντιπολίτευση, κυρίως το ΠΑΣΟΚ, φαίνεται να τρώγεται με τα ρούχα της, και (γ) κάτω από τον θόρυβο, σιγοβράζει ένα πιο επικίνδυνο πράγμα: η απονομιμοποίηση μέσω διοικητικών/θεσμικών “τρυπών” (ΟΠΕΚΕΠΕ/εμβόλιμες ρυθμίσεις, Περιφέρειες–ΕΛΣΤΑΤ, κ.ά.).

1) Μαξίμου: θεσμική ατζέντα με στόχο να “σπάσει” την αντιπολίτευση

Το μεγάλο θέμα είναι η τριεδρική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού: η κυβέρνηση τη σερβίρει ως “ισότητα” και ουσιαστική εκπροσώπηση της διασποράς, μαζί με τεχνικές αλλαγές (επιστροφή εδρών Επικρατείας από 15 σε 12) και την υπογράμμιση ότι το όριο εισόδου στη Βουλή μένει στο 3%.

Πολιτικά, αυτό είναι εργαλείο πίεσης: ο Λιβάνιος καλεί σε άτυπη διακομματική επιτροπή—άρα το δίλημμα για τα κόμματα είναι “συναινείς” ή “φαίνεσαι αρνητής”.
Και η Καθημερινή το πάει ένα βήμα παραπέρα, περιγράφοντας καθαρά τη γραμμή: συναινέσεις “πρωτίστως με το ΠΑΣΟΚ” σε πρωτογενή τομέα, απόδημους, εθνικό απολυτήριο, συνταγματική αναθεώρηση.

Τι προμηνύεται εδώ: κίνηση “θεσμικής σκακιέρας” πριν το 2027, με στόχο να περάσουν δύσκολες αλλαγές με λίγο πολιτικό κόστος—και να μπει το ΠΑΣΟΚ σε ρόλο είτε “συναινετικού” (άρα φθειρόμενου) είτε “αρνητή” (άρα απομονώσιμου).

2) Το αντί-αφήγημα: “επιτελικό κράτος χωρίς ενσυναίσθηση” και ΟΠΕΚΕΠΕ ως σκιά

Η One Voice χτυπά κατευθείαν στο “νεύρο”: εμβόλιμη ρύθμιση για επιμέλεια παιδιών σε άσχετο νομοσχέδιο (ΟΠΕΚΕΠΕ), “φωτογραφικό” αποτύπωμα, και ευθύνη που—κατά το δημοσίευμα—κουμπώνει στο “επιτελικό κράτος” και στη σφραγίδα του Γ.Γ. πρωθυπουργού Στέλιου Κουτνατζή.

Αυτό δεν είναι απλώς κουτσομπολιό εξουσίας. Είναι μοντέλο καχυποψίας: “το κράτος νομοθετεί με κόλπα”. Κι όταν ένα τέτοιο μοτίβο εγκαθίσταται, καίει περισσότερο από μια μεμονωμένη καταγγελία.

3) ΠΑΣΟΚ: άλλοι το βλέπουν ως «συμμαχίες», άλλοι ως «διάλυση», αλλά όλοι βλέπουν κρίση

Εδώ έχεις δύο “σχολές” ανάγνωσης, που όμως βγάζουν την ίδια εικόνα:

• Καθημερινή (Θεωρείο): το ΠΑΣΟΚ ως μηχανή παρασκηνίου. Η “νέα συμμαχία” Κατρίνη–Γερουλάνου διαβάζεται μέσα από κινήσεις/προσκλητήρια/κοπές πίτας—δηλαδή ως σινιάλο εσωκομματικής αναδιάταξης.
• Δημοκρατία: το ΠΑΣΟΚ ως κόμμα σε εσωτερικό εμφύλιο: Γερουλάνος και Δούκας καταγγέλλουν ότι ο Ανδρουλάκης επιχειρεί να ελέγξει το συνέδριο μέσω “αλγορίθμου” που περιορίζει αντιπροσώπους του λεκανοπεδίου υπέρ της περιφέρειας όπου έχει συμπαγείς δυνάμεις.

Το πολιτικό συμπέρασμα: το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται να παλεύει για μηχανισμό και έλεγχο, όχι για κοινωνική πρόταση. Αυτό ακριβώς το κάνει ιδανικό στόχο για το Μαξίμου: είτε για “συναινέσεις” (που το καίνε στη βάση), είτε για “δείτε τους, μαλώνουν μεταξύ τους”.

4) Βουλή/πόλωση: η Κωνσταντοπούλου και ο “πειθαρχικός” πόλεμος

Στο φόντο της εξεταστικής για ΟΠΕΚΕΠΕ, η κυβερνητική πλειοψηφία ζητά παραπομπή Κωνσταντοπούλου στην Επιτροπή Δεοντολογίας για “αντιδεοντολογική” συμπεριφορά.
Μήνυμα: “βάζουμε τάξη”. Υπομήνυμα: “εμείς ορίζουμε τα όρια του παιχνιδιού”. Και, κυρίως, παραδοχή ότι η ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι κλειστό μέτωπο—ακόμη “γράφει” πολιτικό κόστος.

5) Περιφέρειες vs ΕΛΣΤΑΤ: το θέμα που μπορεί να γίνει πραγματική κρίση (όχι επικοινωνιακή)

Η Εφ.Συν. το σηκώνει πολύ ψηλά: ΕΝΠΕ vs ΕΛΣΤΑΤ, με περιφερειάρχες “στα κάγκελα” για την ένταξη Αναπτυξιακών Οργανισμών στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης από 1/1/2026, με αιτήματα ανάκλησης, σκέψεις για δικαστικές κινήσεις, και προετοιμασία νομοθετικής ρύθμισης που θα τεθεί στον Λιβάνιο.

Τι μας διαφεύγει εδώ: αυτό δεν είναι “τεχνικό”. Αν τραβήξει, γίνεται πάγωμα έργων/δαπανών, φόβος για δημοσιονομικούς περιορισμούς, άρα κεντρικό κράτος vs Περιφέρεια με διακομματική γεωγραφία. Αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε “κύμα” από τα κάτω, πολύ πιο επικίνδυνο από μια τηλεοπτική κόντρα.

6) Ενέργεια/γεωπολιτική: όταν ο συμβολισμός χάνει από την αγορά

Η Εστία κάνει “ξεδόντιασμα” στο αφήγημα του ενεργειακού κόμβου: από το ναυάγιο East Med στο “φιάσκο” του “Κάθετου Διαδρόμου” LNG προς Ουκρανία, με επαναλαμβανόμενους άγονους διαγωνισμούς και επιχείρημα ότι η αγορά κινείται με κόστος/προβλεψιμότητα—όχι με πολιτικές εξαγγελίες—ενώ Βουλγαρία/Ρουμανία “γέρνουν” προς ΤΑΡ, αποφεύγοντας Αλεξανδρούπολη.

Τι προμηνύεται: αν αυτό το μοτίβο παγιωθεί, το πολιτικό κόστος δεν πάει σε “έναν υπουργό”, πάει στην αξιοπιστία στρατηγικής (και σε όλο το αφήγημα “η Ελλάδα κόμβος”).

Συνολικό αποτύπωμα κλίματος

Η μέρα μυρίζει “θεσμικό PR πάνω, κοινωνική/διοικητική φθορά κάτω”. Το Μαξίμου ανοίγει μεγάλα θεσμικά μέτωπα για να μεταφέρει τη συζήτηση στο πεδίο όπου ελέγχει καλύτερα τους όρους (συναίνεση, επιτροπές, 2/3), την ώρα που η αντιπολίτευση—ειδικά το ΠΑΣΟΚ—δεν εμφανίζεται να έχει ρεύμα, μόνο εσωτερική μηχανική.

Το πραγματικό ρίσκο δεν είναι η “συναίνεση”. Είναι οι “τρύπες κράτους” που ακουμπάνε χρήμα/έργα/θεσμική εμπιστοσύνη (ΕΛΣΤΑΤ–Περιφέρειες, ΟΠΕΚΕΠΕ-σκιά και εμβόλιμες ρυθμίσεις).