Ο πολιτισμικός “εμφύλιος” αριστεράς – Καρυστιανού και η αυτοδυναμία Μητσοτάκη – Επισκόπηση Τύπου 21/01

Η 21η Ιανουαρίου 2026 θα μπορούσε να διαβαστεί ως μια τυπική στιγμή της ελληνικής μεταπολιτευτικής ιστορίας, αν δεν έφερε πάνω της το βάρος μιας δομικής αντίφασης που τείνει να γίνει υπαρξιακή για τη χώρα. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση επιχειρεί έναν «πυρετό μεταρρυθμίσεων», έναν κατάλογο 30 έργων-οροσήμων που μοιάζουν με ασκήσεις ορθολογισμού επί χάρτου, και από την άλλη, η αντιπολίτευση κατασκευάζει νέο διχασμό με την Καρυστιανού γιατί δεν θέλει να ωριμάσει πολιτικά και να αντιμετωπίσει τον Μητσοτάκη στο πεδίο μια προοδευτικής ατζέντας, που θα είναι πρόταση εναλλακτικής διακυβέρνησης. Η ημέρα λοιπόν δεν έχει ένα γεγονός. Έχει ένα μοτίβο. Και το μοτίβο είναι πιο ανησυχητικό από οποιονδήποτε τίτλο: ο κόσμος γύρω μας σκληραίνει, ενώ το πολιτικό μας σύστημα μαλακώνει. Όχι με την καλή έννοια της ευελιξίας, αλλά με την κακή έννοια της απώλειας νοήματος.

Από τη μία πλευρά, η διεθνής σκηνή επιστρέφει ωμά στην πολιτική της ισχύος. Ο Τραμπ δεν «προκαλεί» απλώς την Ευρώπη, την εκπαιδεύει ξανά στον εκβιασμό ως κανονικότητα. Η Γροιλανδία δεν είναι γεωγραφία. Είναι σύμβολο: όποιος έχει ισχύ, παίρνει χώρο, πόρους, χρόνο. Και όποιος δεν έχει, συζητά για διαδικασίες. Αυτή η μετάβαση, από τους κανόνες στη δύναμη, περνάει ήδη στην οικονομία, στις αγορές, στο κόστος χρήματος. Δεν είναι διεθνές θέμα, είναι προαναγγελία εσωτερικής πίεσης. Κάθε χώρα που δεν έχει καθαρό αφήγημα αντοχής, θα πληρώσει τον λογαριασμό.

Από την άλλη πλευρά, στο εσωτερικό, η κοινωνία δεν ακολουθεί πια την πολιτική με όρους εμπιστοσύνης αλλά με όρους υποψίας. Η υπόθεση των Τεμπών δεν λειτουργεί απλώς ως τραύμα. Λειτουργεί ως φακός: μεγεθύνει κάθε θεσμική ατέλεια, κάθε καθυστέρηση, κάθε μισή απάντηση. Το πρόσωπο που βγαίνει μπροστά, όποιο κι αν είναι, δεν γίνεται φορέας λύσης. Γίνεται φορέας προβολής της οργής. Και εκεί αρχίζει το επικίνδυνο παιχνίδι: όταν το αίτημα για δικαιοσύνη μετατρέπεται σε πρώτη ύλη πολιτικής ταυτότητας.

Σε αυτό το σημείο, το σύστημα κάνει το πιο προβλέψιμο λάθος. Αντί να απαντήσει με καθαρότητα, απαντά με αποδόμηση. Αντί να κλείσει το θεσμικό κενό, ανοίγει πολιτισμικούς πολέμους. Η συζήτηση μετατοπίζεται από το «τι συνέβη και ποιος λογοδοτεί» στο «ποιος είναι ο άλλος και τι πιστεύει». Δεν είναι τυχαίο. Είναι άμυνα. Όταν δεν μπορείς να ελέγξεις το πεδίο της ουσίας, μεταφέρεις τη σύγκρουση στο πεδίο της ταυτότητας. Εκεί δεν χρειάζονται απαντήσεις, αρκούν στρατόπεδα. Και επειδή η Καρυστιανού δεν ταιριάζει με το στερεότυπο του δωσίλογου που βολεύει ως ιδεολογικός αντίπαλος για την αριστερά αποδομείται ως ψεκασμένη (ο χώρος με τον οποίο συγκυβέρνησε ο ΣΥΡΙΖΑ). Τα πάνω κάτω και τα μέσα έξω.

Την ίδια ώρα, τα «μικρά» σκάνδαλα, οι αντλίες, οι μηχανισμοί, τα κυκλώματα, δεν είναι μικρά. Είναι καθημερινά. Και ακριβώς γι’ αυτό είναι πολιτικά εκρηκτικά. Δεν αφορούν ιδεολογία. Αφορούν την τσέπη, την αξιοπρέπεια, την αίσθηση ότι «κάποιος σε κοροϊδεύει». Σε τέτοιο περιβάλλον, καμία επικοινωνιακή καμπάνια δεν σώζει τίποτα. Η φθορά δεν είναι εντυπωσιακή, είναι σωρευτική. Και στο τέλος γίνεται αφήγημα ενιαίας σήψης, ανεξαρτήτως του αν είναι δίκαιο ή όχι.

Θα περίμενε κανείς εδώ να μπει η αντιπολίτευση. Όχι για να εκμεταλλευτεί την οργή, αλλά για να της δώσει πολιτική μορφή. Όμως αυτό δεν συμβαίνει. Αντί για πρόταση εξουσίας, βλέπουμε εσωστρέφεια. Αντί για σύνθεση, βλέπουμε μηχανισμούς να μετράνε συσχετισμούς. Το αποτέλεσμα είναι διπλό: η κυβέρνηση φθείρεται χωρίς να απειλείται άμεσα, και η κοινωνία θυμώνει χωρίς να εκπροσωπείται. Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο μείγμα για τη δημοκρατία: θυμός χωρίς διέξοδο.

Κάπου εδώ, αρχίζει να διαμορφώνεται το πραγματικό στίγμα της ημέρας. Δεν είναι ούτε ο Τραμπ, ούτε ένα πρόσωπο, ούτε ένα σκάνδαλο. Είναι η αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα, στο σύνολό του, καθυστερεί απέναντι σε μια κοινωνία που έχει ήδη περάσει σε άλλη φάση. Μια κοινωνία πιο καχύποπτη, πιο κουρασμένη, λιγότερο διατεθειμένη να ακούσει εξηγήσεις και περισσότερο έτοιμη να πιστέψει ότι «όλοι ίδιοι είναι».

Αυτό το κενό δεν μένει κενό για πολύ. Ή θα γεμίσει με θεσμική ανασυγκρότηση, δύσκολη, επίπονη, αντιδημοφιλή στην αρχή, ή θα γεμίσει με υβριδικά πολιτικά σχήματα διαμαρτυρίας, που δεν θα λύνουν προβλήματα αλλά θα εκφράζουν θυμό. Η ιστορία δείχνει ότι όταν η δεύτερη λύση προηγείται της πρώτης, το κόστος είναι πάντα μεγαλύτερο.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ζούμε περίοδο πόλωσης. Αυτό είναι δεδομένο. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει πολιτική βούληση να μετατραπεί η πόλωση σε σύγκρουση με περιεχόμενο, και όχι σε πολιτισμικό εμφύλιο χαμηλής έντασης. Αν η απάντηση είναι αρνητική, τότε η επόμενη φάση δεν θα είναι απλώς πιο θορυβώδης. Θα είναι πιο απρόβλεπτη.

Και σε έναν κόσμο που ήδη γίνεται απρόβλεπτος απ’ έξω, αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που αντέχει μια χώρα από μέσα.

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση ανά Εφημερίδα

• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: Εστιάζει σε μια έντονη κριτική κατά της Μαρίας Καρυστιανού, χρησιμοποιώντας χαρακτηρισμούς όπως «θεούσα» και «woke», ενώ παράλληλα προβάλλει θέματα όπως το «Αφήστε με να ζήσω!».
• POLITICAL: Αναδεικνύει την επιχείρηση κατά του Μαδούρο («Ναρκοτρομοκρατία») και περιγράφει την πολιτική κατάσταση ως «ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί».
• ΕΣΤΙΑ: Επικεντρώνεται στη μετωπική σύγκρουση Τραμπ – ΕΕ, τονίζοντας την αντιπαράθεση στα άκρα.
• ΜΑΚΕΛΕΙΟ: Υιοθετεί επιθετική ρητορική κατά της Καρυστιανού («τσιράκια της… ξανασκοτώνουν τον Καποδίστρια») και ασχολείται με τη Γροιλανδία και τον Μακρόν.
• ONE VOICE: Προειδοποιεί ότι η κυβέρνηση «παίζει με τη φωτιά στο Λαύριο».
• ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: Εστιάζει στο Νταβός, χαρακτηρίζοντάς το πεδίο για «μαχαίρια και μεζούρες» των ιμπεριαλιστών , ενώ αναφέρεται και στις κινητοποιήσεις των φοιτητών στη Θεσσαλονίκη.
• ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ: Καλεί σε αντικαπιταλιστική κλιμάκωση και απεργίες, τονίζοντας την αντίθεση στη συνεργασία με το Ισραήλ.
• Ο ΛΟΓΟΣ: Καταγράφει την «καιρική πολιορκία» και την επίσπευση του κλεισίματος της εξεταστικής για τα Τέμπη από τη ΝΔ.
• ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Αναφέρεται σε «σαφάρι» για επενδυτές στις ΗΠΑ από το ΕΚΕΤΑ και στο πρόωρο άνοιγμα της τουριστικής σεζόν.
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: Προβάλλει το «Δείπνο των Σοφών» με τη «μάνα των Τεμπών» και τη διάλυση των αγροτικών μπλόκων.
• ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: Αναλύει τη ρήτρα συλλογικής άμυνας της ΕΕ και τις σχέσεις με τις ΗΠΑ , ενώ εστιάζει και στον «πυρετό μεταρρυθμίσεων» του 2026.
• ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Εστιάζει στις διεθνείς εξελίξεις (FED, Νταβός, Τραμπ) και στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις στα ΕΛΤΑ.
• ΤΑ ΝΕΑ: Σχολιάζουν τις «ανασκευές και αντιφάσεις» στην πολιτική επικαιρότητα και την τόνωση της ΕΕ μέσω χάλυβα και τσιμέντου.
• ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Αναφέρεται στην «κατάκτηση» της Γροιλανδίας από τον Τραμπ μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
• Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: Κάνει λόγο για «άτακτη οπισθοχώρηση» της Νομικής του ΑΠΘ.
• ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ: Εστιάζει στην άνθηση της Ορθοδοξίας στο Τέξας και στις προσπάθειες σύγκλισης στο Κυπριακό.

Χαρτογράφηση ατζέντας (τι θεωρείται “κεντρικό” σήμερα)

1) Καρυστιανού/Τέμπη ως μηχανή πόλωσης (και ως πιθανός πολιτικός φορέας)

Η μέρα “φορτώνει” πάνω στην Καρυστιανού τρία πράγματα μαζί: αίτημα δικαιοσύνης, αντισυστημική οργή και culture war (αμβλώσεις/ΛΟΑΤΚΙ, “woke” vs “θεούσα”). Η Ελεύθερη Ωρα το κάνει ξεκάθαρα: αποδομεί το πρόσωπο μέσα από «ασυμβατότητες» και ταυτόχρονα αλλάζει γήπεδο από θεσμούς σε ηθική/ταυτότητα.
Το Μακελειό πάει full “εχθροποίηση” (ύβρεις/στρατόπεδα), δεν αναλύει, κατασκευάζει εσωτερικό εχθρό.
Η Καθημερινή (από τον τίτλο και μόνο) φαίνεται να επιχειρεί “ένα βήμα πίσω”: να διαχωρίσει δικαιοσύνη από πολιτική εργαλειοποίηση/υπερβολή.
Η POLITICAL το περνά σε παραπολιτικό “ραντάρ”: ψηφοδέλτια/δικτυώσεις + θεσμική επικαιρότητα.

Συναίσθημα κοινού: από οργή/αγανάκτηση (tabloid) έως ανησυχία για εκτροπή/λαϊκισμό (θεσμικά φύλλα).
Πολιτικό υποκείμενο: “αντισυστημικό ρεύμα” vs κυβέρνηση/θεσμοί.
Πιθανές συνέπειες: αν δεν υπάρξει πειστική θεσμική διέξοδος, η οργή θα ζητήσει οργανωτή/φορέα (και όχι απαραίτητα ώριμο).

2) Τραμπ-Γροιλανδία-Νταβός: γεωπολιτική που γίνεται οικονομικός εκβιασμός

Η Εστία το δένει ως “στα άκρα” αντιπαράθεση Τραμπ–ΕΕ με Γροιλανδία και Νταβός (κρίση ισχύος/κύρους).
Η Ναυτεμπορική μεταφράζει το ίδιο σε χρηματοπιστωτικό σοκ: “πόλεμος κεφαλαίου”, αγορές που «αιμορραγούν», κίνδυνος εμπορικού πολέμου/ρήξης εμπιστοσύνης.

Συναίσθημα κοινού: ανασφάλεια/φόβος για κόστος ζωής και οικονομία.
Πολιτικό υποκείμενο: ΗΠΑ/Τραμπ vs ΕΕ, με Ελλάδα ως “δέκτη” συνεπειών.
Συνέπειες: πίεση σε επενδύσεις/εξαγωγές/τουρισμό, αναδιάταξη ευρωατλαντικών ισορροπιών (και άρα πίεση σε ελληνική διπλωματία).

3) Θεσμική φθορά από “μικρά” σκάνδαλα που γίνονται μεγάλα ρήγματα (ΟΠΕΚΕΠΕ, αντλίες, φορο-μηχανισμοί)

Τα ΝΕΑ σηκώνουν τη γραμμή “παλιοί μηχανισμοί/σκιές” γύρω από ΟΠΕΚΕΠΕ και ατμόσφαιρα διαφθοράς.
Παράλληλα, η ιστορία με “πειραγμένες αντλίες” (Greek mafia vibe) πατάει κατευθείαν στην τσέπη του πολίτη, άρα έχει τεράστια πολιτική τοξικότητα (κάνει την “αδικία” χειροπιαστή).

Συναίσθημα κοινού: κυνισμός/αηδία (“τίποτα δεν αλλάζει”).
Πολιτικό υποκείμενο: κράτος/ελεγκτικοί μηχανισμοί vs “κυκλώματα”.
Συνέπειες: η κυβέρνηση χάνει χώρο ατζέντας, γιατί κάθε μέρα γυρνά σε άμυνα. Δώρο για αντισυστημικούς.

4) Αντιπολίτευση σε εσωστρέφεια (ΠΑΣΟΚ ως case study)

Η Εφ. Συντακτών βάζει στο κάδρο “σύγκρουση κορυφής” στο ΠΑΣΟΚ ενόψει συνεδρίου (Ανδρουλάκης–Δούκας κ.λπ.).
Το μήνυμα, σε επίπεδο πολιτικού κλίματος, είναι brutal: την ώρα που η κοινωνία ζητά θεσμική κάθαρση/αποτελεσματικότητα, η αντιπολίτευση φαίνεται να “μην μπορεί να αρθρώσει ενιαία πρόταση εξουσίας”.

Συνέπειες: κενό εκπροσώπησης → χώροι για νέους παίκτες/υβριδικά σχήματα.

5) Άμυνα/ασφάλεια και “κρατικό ρίσκο” (Λαύριο, τοξικά, ακύρωση διαγωνισμού)

Η One Voice στήνει υπόθεση Λαυρίου (τοξικά υλικά ΕΑΣ) και ακύρωση διαγωνισμού από Δένδια ως σύγκρουση με συμφέροντα και κοινωνικό κίνδυνο.

Συναίσθημα κοινού: ανησυχία + υποψία “κάποιοι τα τρώνε/παίζουν με ζωές”.
Συνέπειες: εύφλεκτο υλικό για αντιπολίτευση, αλλά και για εσωτερικές τριβές εντός κυβερνητικού μπλοκ.

6) Εργατικό/κινηματικό μπλοκ (υπόγεια ένταση)

Η Εργατική Αλληλεγγύη κρατά το ταξικό κάδρο: λιμενεργάτες, απεργιακά/κινητοποιήσεις, βιομηχανικοί κίνδυνοι Πέραμα/Δραπετσώνα, καταγγελία “διαχρονικών ευθυνών”.
Αυτό είναι το “υπόγειο ρεύμα”: δεν κάνει πάντα θόρυβο στα μεγάλα φύλλα, αλλά μπορεί να ξαναβγει με αφορμή ένα ατύχημα/μια απόλυση/μια κρίση κόστους ζωής.

Συνδυαστική αξιολόγηση ανά “DNA” εφημερίδας (κίνητρα/προθέσεις)

• Κυβερνητική Γραμμή / Συντηρητικός Τύπος: (Καθημερινή, Απογευματινή, Ελεύθερος Τύπος) Εστιάζουν στις μεταρρυθμίσεις, την επενδυτική δραστηριότητα και τη σταθερότητα, επιχειρώντας να υποβαθμίσουν τις κοινωνικές εντάσεις.
• Αριστερή / Αντικαπιταλιστική Πτέρυγα: (Ριζοσπάστης, Εργατική Αλληλεγγύη) Ερμηνεύουν τα γεγονότα μέσω της ταξικής πάλης, καταγγέλλοντας το Νταβός και την κυβερνητική πολιτική ως «έγκλημα στις ράγες του κέρδους».
• Δεξιός / Λαϊκιστικός Τύπος: (Μακελειό, Ελεύθερη Ώρα) Εστιάζουν σε «εθνικά» και «θρησκευτικά» θέματα, χρησιμοποιώντας σκληρή γλώσσα κατά προσώπων που αμφισβητούν το status quo.

Το συνολικό αποτύπωμα του πολιτικού κλίματος

Η μέρα έχει τριπλή πίεση:

1. Διεθνής αβεβαιότητα που γίνεται εσωτερική οικονομική ανασφάλεια (Τραμπ/Γροιλανδία/εμπορικός πόλεμος).
2. Θεσμική φθορά που “επιστρέφει” σαν βρόχος (Τέμπη/δικαιοσύνη/εργαλειοποίηση).
3. Αντιπολίτευση σε εσωστρέφεια, άρα κενό εκπροσώπησης.

Τι μας διαφεύγει: ότι αυτά τα τρία μαζί δεν παράγουν απλώς πόλωση,παράγουν χώρο αναδιάταξης. Δηλαδή: είτε νέο παίκτη, είτε “συγκολλητική” συμμαχία διαμαρτυρίας που θα πατήσει πάνω σε θεσμική δυσπιστία + ακρίβεια + γεωπολιτική ανασφάλεια.

Τι προμηνύεται: περισσότερη πολιτική σε “δυο ταχύτητες”: από πάνω διεθνής σκληρή ισχύς/αγορές, από κάτω θυμός/κυνισμός/κινητοποιήσεις. Και στη μέση, ένα κομματικό σύστημα που κινδυνεύει να φαίνεται τεχνικά επαρκές αλλά πολιτικά “άδειο”.