Πόσες ήττες καταδίκη αντέχει η αριστερά για να βρει έναν ηγέτη; – Επισκόπηση Τύπου – 20/01

Το πολιτικό μας εκκρεμές μοιάζει να έχει κολλήσει σε μια ιδιότυπη ακινησία, την ώρα που το παγκόσμιο σκηνικό μεταβάλλεται με ταχύτητα πουξεπερνά τις αντοχές των θεσμικών μας αυτοματισμών. Η έλευση της εποχής Τραμπ δεν είναι απλώς μια εκλογική μεταβολή στις ΗΠΑ, είναι ο καθρέφτης μιας Δύσης που κουράστηκε από τις ίδιες της τις αξίες και αναζητά καταφύγιο σε έναν πρωτόγονο ρεαλισμό.

Στο εσωτερικό μέτωπο, η κυβέρνηση επιχειρεί να συγχρονιστεί με την πραγματικότητα με όρους επικοινωνιακής διαχείρισης, την ίδια στιγμή που η αντιπολίτευση αναζητά το «νέο» μέσα από υλικά του παρελθόντος. Η φημολογούμενη επιστροφή ή ανασύνταξη προσώπων που σφράγισαν την προηγούμενη δεκαετία δεν αποτελεί πολιτική πρόταση, αλλά μια μεταφυσική προσδοκία λύτρωσης. Είναι η αδυναμία μας να παραγάγουμε θεσμική καινοτομία που μας σπρώχνει πίσω στην ασφάλεια της προσωπολατρίας. Βρείτε επιτέλους ένα σοβαρό άνθρωπο και αρθρώστε πολιτική και όχι αντίδραση, λέει η κοινωνία στις τελευταίες 5 εκλογικές αναμετρήσεις, που η αριστερά χάνει κατά κράτος.

Η χώρα, λοιπόν,δεν χρειάζεται νέους μεσσίες, αλλά λειτουργικά συστήματα. Η περίπτωση της παρεμπόδισης εγχώριων επενδύσεων στην τεχνολογία, όπως αυτή που καταγγέλλεται στον τομέα της αεροναυπηγικής, αναδεικνύει το βαθύ πρόβλημα: μια κρατική δομή που λειτουργεί ως κλειστό κύκλωμα αυτοσυντήρησης, εχθρικό προς κάθε τι που δεν μπορεί να ελέγξει ή να εντάξει στην πελατεία του. Ο συνδυασμός γραφειοκρατικής ακαμψίας και μικροπολιτικού συμφέροντος είναι η πραγματική «μαύρη τρύπα» της ανάπτυξης.

Ταυτόχρονα, η κοινωνική συνοχή δοκιμάζεται από την ακρίβεια που δεν είναι πλέον ένα παροδικό φαινόμενο, αλλά μια δομική ανισορροπία. Όταν οκτώ στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι «πνίγονται», η συζήτηση για τους δείκτες του Eurogroup φαντάζει στα μάτια του πολίτη ως μια άσκηση επί χάρτου, αποκομμένη από το βίωμα της καθημερινότητας. Η απόσταση μεταξύ του λόγου της εξουσίας και της εμπειρίας του πολίτη μεγαλώνει, δημιουργώντας το κενό μέσα στο οποίο ευδοκιμεί ο λαϊκισμός της οργής.

Και εδώ βρίσκεται το πιο ανησυχητικό στοιχείο της πολιτκής μας συγκυρίας: το «αντισυστημικό» δεν εμφανίζεται ως ιδεολογικό ρεύμα, αλλά ως ψυχολογική διέξοδος. Δεν λέει «εμπιστευτείτε με γιατί έχω λύσεις». Λέει «εμπιστευτείτε με γιατί σας καταλαβαίνω και τους άλλους τους σιχαίνεστε». Όταν αυτό το αφήγημα συναντά πραγματικές δυσκολίες ζωής, γίνεται εκρηκτικό.

Και όμως, μέσα σε αυτή τη γενικευμένη ένταση, κάτι μας διαφεύγει. Η κοινωνία δεν ζητά θαύματα. Ζητά σημάδια. Σημάδια ότι κάποιος έχει σχέδιο που να αγγίζει την καθημερινότητα, όχι μόνο τα macro μεγέθη. Ότι οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται απλώς για να κλείσει η μέρα επικοινωνιακά, αλλά για να ανοίξει ο επόμενος μήνας με λιγότερο φόβο.

Αυτό που μας διαφεύγει λοιπόν είναι η ανάγκη για μια νέα «συμφωνία αληθείας» που δεν θα βασίζεται σε υποσχέσεις παροχών, αλλά στην αποδοχή των ορίων μας. Η γεωπολιτική αστάθεια, οι δασμοί που προμηνύονται και οι ανατροπές στις διεθνείς συμμαχίες (όπως η εμπλοκή της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή υπό αμερικανική ενθάρρυνση) απαιτούν μια Ελλάδα με σοβαρά αντανακλαστικά και λιγότερη εσωστρέφεια.

Το στοίχημα των επόμενων μηνών δεν είναι ποιος θα κερδίσει τις εντυπώσεις στις τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις, αλλά αν θα καταφέρουμε να οικοδομήσουμε μια δημόσια σφαίρα όπου ο ορθολογισμός θα υπερισχύει του θυμικού. Η μοίρα μιας χώρας που αρνείται να ενηλικιωθεί πολιτικά είναι να επαναλαμβάνει τις κρίσεις της ως τραγωδίες, μέχρι να καταλάβει ότι η ελευθερία προϋποθέτει την ευθύνη του αυτονόητου.

Το ερώτημα που πλανάται στην αντιπολίτευση, που είναι αντιμέτωπη με διαδοχικές ήττες καταδίκη της πολιτικής, είναι ποιος θα μπορέσει να μεταφράσει τξμ αντίδραση του κόσμου σε κάτι δημιουργικό και όχι καταστροφικό. Ποιος θα μιλήσει χωρίς να κολακεύει, θα ακούσει χωρίς να προσποιείται και θα πράξει χωρίς να φοβάται το πολιτικό κόστος.

Μέχρι τότε, θα ζούμε σε αυτή τη μεταβατική ζώνη: με μια κυβέρνηση που προσπαθεί να κρατήσει το τιμόνι σε φουρτουνιασμένα νερά, μια αντιπολίτευση που δεν έχει αποφασίσει αν θέλει να κυβερνήσει ή απλώς να καταγγείλει, και μια κοινωνία που νιώθει ότι, για άλλη μια φορά, πρέπει να τα βγάλει πέρα μόνη της. Και αυτό, σε βάθος χρόνου, είναι πάντα το πιο επικίνδυνο σενάριο.

Πολιτικό & παραπολιτικό report (20/01/2026)

1) Ημέρα «αγροτικής θερμοκρασίας»: ο πρωθυπουργός, τα μπλόκα και το κενό εμπιστοσύνης

Τι έγινε: Η συνάντηση Μητσοτάκη με αγρότες παίζεται παντού ως τεστ πολιτικής αντοχής. Ο Λόγος κρατά χαμηλούς τόνους (“προσβλέπω να μπει τέλος στην ένταση”), σαν ρεπορτάζ αποκλιμάκωσης.
Η Εφ.Συν. το βαφτίζει πολιτικά “άδειο καλάθι”, με αίσθηση τελεσιγράφου και απαξίωσης.
Η Εστία το σφίγγει ακόμη περισσότερο ως “διάλογο κωφών” (δηλαδή: μίλησαν, δεν συναντήθηκαν).
Η Δημοκρατία και το Μακελειό το τραβάνε στο θυμικό (θυμός/ταπείνωση/«κοροϊδία»), με το δεύτερο να το εντάσσει στο μοτίβο “σκάνδαλα, ρεμούλες, αυθαιρεσία” που “παράγουν” πολιτικά αποτελέσματα.

Πολιτικό βάρος: Δεν είναι μόνο τα μέτρα. Είναι το μήνυμα “σας ακούω/δεν σας ακούω”. Η κυβέρνηση θέλει εικόνα “σταθερότητας”· μεγάλο κομμάτι Τύπου (ιδίως αντι-κυβερνητικού) γράφει “αποσύνδεση από πραγματικότητα”.
Sentiment που βγάζουν τα κείμενα: από “συγκρατημένη ελπίδα” (μετριοπαθείς τίτλοι) έως “αγανάκτηση/εμπαιγμός” (αντιπολιτευτικός και λαϊκιστικός Τύπος).
Τι προμηνύεται: Αν σήμερα οι συνελεύσεις στα μπλόκα κλειδώσουν κλιμάκωση, θα το πληρώσει η κυβέρνηση σε εικόνα “ικανότητας” (όχι μόνο σε ψήφους).

2) Καρυστιανού – αμβλώσεις: όταν μια φράση γίνεται πολιτικό θερμόμετρο (και όχημα πόλωσης)

Τι έγινε: Η δήλωση περί “δημόσιας διαβούλευσης” για τις αμβλώσεις ανοίγει καβγά “θεσμικό/αξιακό/κομματικό”. Ο Τύπος Θεσσαλονίκης το δίνει ως “σάλο” με αντιδράσεις από πολιτικό κόσμο.
Η Καθημερινή το χειρίζεται ως αναζήτηση “πολιτικού στίγματος” του νέου κόμματος και καταγράφει σφοδρές αντιδράσεις κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Η Εφ.Συν. το εντάσσει σε κάδρο “αντι-δικαιωματικό/οπισθοδρομικό”, με καθαρή αξιακή γραμμή.
Η Δημοκρατία αντιστρέφει το σενάριο: “υποκριτές” που “πέφτουν να τη φάνε”, δηλαδή αφήγημα δίωξης του “αντισυστημικού”.

Πολιτικό βάρος: Αυτό είναι πολιτισμικός πόλεμος με ελληνική υπογραφή: δεν κρίνεται μόνο η Καρυστιανού, κρίνεται ποιος μιλά για “δικαιώματα”, ποιος για “κοινωνία”, και ποιος κερδίζει το μονοπώλιο του “ηθικού πλεονεκτήματος”.
Sentiment: διχασμός. Άλλοι αναγνώστες νιώθουν “απειλή” (στο κεκτημένο), άλλοι “εκδίκηση” (στο σύστημα που τους αγνόησε).
Συνέπειες: Το θέμα δεν θα σβήσει γρήγορα γιατί προσφέρει σε όλους κάτι: στην κυβέρνηση ευκαιρία “θεσμικής σοβαρότητας”, στην αντιπολίτευση πεδίο “προοδευτικής ταυτότητας”, στην Καρυστιανού χώρο “αντισυστημικής συσπείρωσης”.

3) Eurogroup – Πιερρακάκης: «η πρώτη φορά» ως τεστ διεθνούς σοβαρότητας

ι έγινε: Τα Νέα χτίζουν αφήγημα “πρώτης επιτυχίας” Πιερρακάκη “με το καλημέρα”, με παρασκήνιο δύσκολης συνεδρίασης και άμεση εκλογή αντιπροέδρου
Το εξωτερικό πλαίσιο που μπαίνει παντού: Τραμπ, απειλές δασμών, Γροιλανδία, ευρωπαϊκή ενότητα.

Πολιτικό βάρος: Η κυβέρνηση “πουλά” competence (ικανότητα) σε διεθνές επίπεδο. Σε εγχώριο περιβάλλον κοινωνικής έντασης (αγρότες/ακρίβεια), αυτό λειτουργεί σαν αντιστάθμισμα κύρους.
Sentiment: “ανακούφιση/υπερηφάνεια” στον κεντρώο αναγνώστη, “αδιαφορία” στον πιεσμένο οικονομικά.
Συνέπειες: Αν το Eurogroup “γράψει” ως ελληνική επιτυχία, θα το δείτε να γίνεται εσωτερικό πολιτικό επιχείρημα (“εμείς μπορούμε έξω, άρα μας εμπιστεύεστε μέσα”).

4) Γροιλανδία – Δύση – ΝΑΤΟ: το διεθνές γίνεται εργαλείο εσωτερικής τοποθέτησης

Τι γίνεται στα αποκόμματα: Η Απογευματινή βάζει καθαρά το δίλημμα “σχίσμα στη Δύση/ΝΑΤΟ” με αφορμή τη Γροιλανδία.
Το ίδιο κλίμα ακουμπά και στην ειδησεογραφία Eurogroup (φόβος εμπορικού πολέμου).

Πολιτικό βάρος: Εδώ κρύβεται κάτι που μας διαφεύγει: η Ελλάδα δεν βλέπει απλώς μια διεθνή κρίση, βλέπει πιθανή αναδιάταξη “κανόνων” (δίκαιο/ισχύς) που την αφορά άμεσα σε Αιγαίο/Αν. Μεσόγειο.
Sentiment: ανασφάλεια.
Συνέπειες: Θα αυξηθεί η πίεση για καθαρές ευρωατλαντικές τοποθετήσεις — κι αυτό χτυπάει κατευθείαν τα κόμματα που ζουν σε στρατηγική ασάφεια.

5) Ακρίβεια, στεγαστικό, ανισότητες: το κοινωνικό υπόστρωμα που κάνει τα πάντα εύφλεκτα

Η Δημοκρατία δίνει “οκτώ στα δέκα νοικοκυριά πνίγονται”, άρα πολιτική ανάγνωση: “καμία επικοινωνία δεν νικάει το σούπερ μάρκετ”.
Η Ηχώ των Δημοπρασιών το πάει στη στέγη/καθυστέρηση ενοικίων και δανείων, δηλαδή κοινωνικό στρες με οικονομικούς δείκτες.
Ο Ελεύθερος Τύπος σηκώνει Oxfam/ανισότητα: αφήγημα “οι λίγοι μαζεύουν, οι πολλοί πληρώνουν”.

Πολιτικό βάρος: Αυτό είναι το πραγματικό καύσιμο πίσω από αγρότες, πόλωση, αντισυστημισμό.
Τι προμηνύεται: περισσότερη τιμωρητική ψήφος, λιγότερη πίστη σε “τεχνικές λύσεις” αν δεν φανούν στο πορτοφόλι.

Συγκριτική αποτίμηση «DNA» εφημερίδων (κίνητρα/προθέσεις)

• Mainstream θεσμικές (Καθημερινή, Τα Νέα): ψάχνουν τάξη στο χάος: στίγμα, ικανότητα, διεθνές πλαίσιο. Δεν χαρίζουν εύκολα “αντισυστημικό ρομάντζο”, το ανατέμνουν.
• Αντιπολιτευτικές/προοδευτικές (Εφ.Συν., Ριζοσπάστης): κοινωνική σύγκρουση ως κεντρική αφήγηση, θεσμική καχυποψία, δικαιώματα και “λαϊκή πίεση” ως νομιμοποίηση.
• Δεξιός λαϊκισμός/σκανδαλολογία (Δημοκρατία, Μακελειό, Ελεύθερη Ωρα): επιδιώκουν πολιτική οργή και τιμωρία: “οι άλλοι είναι υποκριτές/διεφθαρμένοι/εχθροί”.
• Τηλε-ρυθμός/«χωρίς φίλτρο» (Kontra): πρόσωπα, ένταση, γρήγορη πολιτική κατανάλωση· δίνει σήματα για Ανδρουλάκη/ευλογιά κ.λπ.
• Οικονομικές (Ναυτεμπορική, Ηχώ): βάζουν “νούμερα” κάτω από πολιτικά συναισθήματα — χρήσιμο γιατί ξεγυμνώνει τα επικοινωνιακά αφηγήματα.