Σταθερότητα χωρίς αφήγημα – Συνέντευξη Μητσοτάκη στον Alpha

Η πρόσφατη συνέντευξη του Πρωθυπουργού στον Alpha TV δεν ήταν μια εμφάνιση απολογισμού ούτε μια προσπάθεια φυγής προς τα εμπρός. Ήταν κάτι πιο σύνθετο και, γι’ αυτό, πιο αποκαλυπτικό: μια άσκηση πολιτικής κανονικότητας σε μια κοινωνία που δεν νιώθει πια κανονικά. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε σαν πρωθυπουργός που δεν αισθάνεται πιεσμένος να πείσει, αλλά βέβαιος ότι αρκεί να αντέξει.

Το κυρίαρχο μοτίβο της συνέντευξης ήταν η χαμηλή ένταση. Καμία αιχμή, καμία σύγκρουση, κανένα μεγάλο ρίσκο. Άμυνα, οικονομία, αγρότες, ακρίβεια, θεσμοί, εξωτερική πολιτική: όλα μπήκαν σε ένα ενιαίο πλαίσιο διαχείρισης, όχι ανατροπής. Το μήνυμα ήταν σαφές, αν και όχι ρητά διατυπωμένο: η χώρα δεν αντέχει σοκ, άρα δεν θα της προσφέρω ούτε λύτρωση ούτε σύγκρουση. Μόνο συνέχιση.

Η έλευση της φρεγάτας «Κίμων» δεν είναι απλώς μια προσθήκη στο οπλοστάσιο, είναι το «υλικό» μέρος μιας μεταφυσικής της ασφάλειας. Εδώ, ο λόγος του Πρωθυπουργού επιχειρεί να συνδέσει το υστέρημα του πολίτη με το μεγαλείο της εθνικής επιβίωσης. Είναι η προσπάθεια να δοθεί νόημα στην οικονομική θυσία, μετατρέποντας τον φόβο για την τουρκική αναθεωρητικότητα σε μια υπερήφανη βεβαιότητα.

Δεν μίλησε για απειλές, μίλησε για αποτροπή. Δεν μίλησε για φόβο, μίλησε για αυτοπεποίθηση. Πρόκειται για μια συνειδητή επιλογή: η ισχύς παρουσιάζεται ως στοιχείο κανονικότητας, όχι ως προοίμιο έντασης. Ο διάλογος με την Τουρκία τοποθετείται στο ίδιο πλαίσιο. Ούτε υποχώρηση, ούτε κλιμάκωση. Μόνο διαχείριση. Η εξωτερική πολιτική περιγράφεται σαν τεχνική ισορροπίας, όχι σαν εθνική αφήγηση. Αυτό καθησυχάζει, αλλά δεν εμπνέει. Ο Πρωθυπουργός «λέει» ότι συζητάμε μόνο για την ΑΟΖ, αλλά «δεν λέει» τι θα πράξει αν ο Ερντογάν φέρει στο τραπέζι το σύνολο της αναθεωρητικής του ατζέντας. Η εμμονή στη διαδικασία (το ραντεβού του Φεβρουαρίου) λειτουργεί ως υποκατάστατο της ουσίας, σε μια προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος, ενώ η χώρα εξοπλίζεται.

Στην οικονομία και την ακρίβεια, ο λόγος γίνεται πιο αμυντικός. Υπάρχει μια έμμεση παραδοχή αποτυχίας: η ακρίβεια «δεν έχει νικηθεί». Όμως η παραδοχή σταματά εκεί. Δεν συνοδεύεται από αλλαγή εργαλείων ή από νέα πολιτική φαντασία. Η απάντηση παραμένει η ίδια: αυξήσεις μισθών μέσω ανάπτυξης, φορολογικές ελαφρύνσεις, εμπιστοσύνη στην αγορά. Το κράτος δεν παρεμβαίνει στις τιμές· απλώς ελπίζει ότι το εισόδημα θα τις προλάβει. Είναι μια επιλογή ιδεολογικά συνεπής, αλλά κοινωνικά φθίνουσα. Γιατί όταν ο πολίτης βλέπει το ράφι να προηγείται του μισθού, η θεωρία χάνει την πειθώ της.

Στο αγροτικό ζήτημα, ο Πρωθυπουργός ήταν ίσως πιο ειλικρινής απ’ όσο φάνηκε. Υποβάθμισε τα μπλόκα χωρίς να τα καταγγείλει, διαχώρισε τους «τηλεοπτικούς εκπροσώπους» από τους «πραγματικούς αγρότες» και μετέφερε τη συζήτηση από το αίτημα στο σύστημα. Η μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ παρουσιάστηκε ως ηθική εξυγίανση, όχι απλώς τεχνική αλλαγή. Όμως πίσω από αυτό κρύβεται μια σαφής πολιτική θέση: τα όρια της κρατικής στήριξης έχουν ήδη χαραχθεί και δεν πρόκειται να μετακινηθούν επειδή κάποιοι φωνάζουν πιο δυνατά. Το κράτος θα διορθώσει, αλλά δεν θα υποχωρήσει.

Εκεί όπου η συνέντευξη έγινε πραγματικά αποκαλυπτική ήταν στα όσα δεν ειπώθηκαν. Δεν υπήρξε ουσιαστική αυτοκριτική για τις θεσμικές πληγές της τελευταίας περιόδου. Δεν υπήρξε καμία αναφορά σε πολιτικό κόστος, σε κοινωνική δυσπιστία, σε κρίση εμπιστοσύνης. Δεν υπήρξε καν η ανάγκη να τεθεί ζήτημα ανασχηματισμού ή αλλαγής ύφους. Αυτή η σιωπή δεν είναι αμέλεια, είναι στρατηγική. Δείχνει έναν πρωθυπουργό που θεωρεί ότι η φθορά δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε απειλή.

Η αναφορά στις εκλογές του 2027 και στην ανάγκη αυτοδυναμίας συμπληρώνει το παζλ. Το αφήγημα είναι καθαρό: σταθερότητα ή χάος, συνέχεια ή περιπέτεια. Δεν είναι νέο, αλλά επανέρχεται με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Η αντιπολίτευση παρουσιάζεται εμμέσως ως ανέτοιμη, αποσπασματική, χωρίς βάθος. Και ίσως εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της στρατηγικής: όσο η εναλλακτική δεν πείθει, η φθορά μπορεί να διαχειρίζεται.

Το ερώτημα όμως δεν είναι αν αυτή η στρατηγική είναι αποτελεσματική βραχυπρόθεσμα. Είναι αν είναι βιώσιμη πολιτικά και κοινωνικά. Η χαμηλή ένταση μπορεί να αποτρέπει τις εκρήξεις, αλλά συσσωρεύει σιωπηλή κόπωση. Η κανονικότητα χωρίς προοπτική γίνεται ρουτίνα και η ρουτίνα, αργά ή γρήγορα, γεννά αμφισβήτηση.

Η συνέντευξη αυτή δεν προμήνυε κρίση. Προμήνυε όμως κάτι ίσως πιο επικίνδυνο: μια παρατεταμένη ισορροπία χωρίς ενθουσιασμό. Κι όταν η πολιτική παύει να κινητοποιεί, δεν σημαίνει ότι κερδίζει, σημαίνει ότι απλώς κερδίζει χρόνο. Το ερώτημα είναι ποιος θα τον αξιοποιήσει πρώτος: η κυβέρνηση ή η κοινωνία.

Τι περιμένουμε; Μια περίοδο όπου η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να κεφαλαιοποιήσει την αίσθηση της «σοβαρής διακυβέρνησης» έναντι ενός κατακερματισμένου αντιπολιτευτικού λόγου. Όμως, ο κίνδυνος παραμονεύει στην απόσταση ανάμεσα στην υψηλή στρατηγική και το ράφι του σούπερ μάρκετ. Η παιδεία και η ενημέρωση για τους κινδύνους της νέας εποχής (όπως το Deepfake που αναφέρθηκε) δείχνουν μια διοίκηση που κοιτάζει το μέλλον, αλλά ίσως παραβλέπει ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν κερδίζεται μόνο με αλγόριθμους και εξοπλισμούς, αλλά με την αίσθηση ότι η δικαιοσύνη δεν είναι μόνο λογιστική, αλλά και ηθική.

Η Ελλάδα του 2024 μοιάζει με το «Κίμωνα»: σύγχρονη, ακριβή, αλλά ακόμα σε φάση δοκιμών στα βαθιά νερά μιας ασταθούς πραγματικότητας.

Βήμα – Βήμα θεώρηση της συνέντευξης

Με βάση το περιεχόμενο της συνέντευξης, ακολουθεί μια θεώρηση και ανάλυση των όσων ειπώθηκαν, των σημείων που παρέμειναν ασαφή και της στρατηγικής που διαφαίνεται πίσω από τα επιχειρήματα του Πρωθυπουργού:

Τι λέει (Τα κύρια σημεία)

• Εθνική Άμυνα & Εξοπλιστικά: Προβάλλει την άφιξη της φρεγάτας «Κίμων» ως σύμβολο ισχύος και αυτοπεποίθησης της χώρας. Τονίζει ότι οι επενδύσεις αυτές είναι απαραίτητες για την αποτρεπτική ισχύ της Ελλάδας και ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν αναβαθμιστεί σημαντικά από το 2019.
• Ελληνοτουρκικά: Επιβεβαιώνει την πρόθεση για συνάντηση με τον Ερντογάν τον Φεβρουάριο, στο πλαίσιο ενός ανοιχτού διαλόγου που θεωρεί ωφέλιμο. Ξεκαθαρίζει ότι η μόνη διαφορά προς επίλυση είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, απορρίπτοντας άλλες τουρκικές διεκδικήσεις.
• Αγροτικά & Οικονομία: Αναγνωρίζει τα προβλήματα στον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις καθυστερήσεις στις πληρωμές, αλλά δηλώνει ότι το σύστημα εξορθολογίστηκε και περίσσεψαν 160 εκατ. ευρώ που θα επιστραφούν στους αγρότες. Ξεκαθαρίζει όμως ότι δεν θα δώσει περισσότερα χρήματα από όσα αντέχει ο προϋπολογισμός και επιτρέπει η ΕΕ.

Τι δε λέει (Οι ασάφειες και οι παραλείψεις)

• Κόστος Διαβίωσης: Ενώ αναφέρεται στις επενδύσεις στην άμυνα ως «υστέρημα του ελληνικού λαού», δεν επεκτείνεται σε συγκεκριμένες νέες ελαφρύνσεις για τις υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες (συνταξιούχους, μικρομεσαίους) που πιέζονται από την ακρίβεια, πέρα από γενικές αναφορές περί «κοινωνικής δικαιοσύνης».
• Βάθος Διαλόγου με Τουρκία: Παρόλο που μιλά για «ειλικρινή συζήτηση», δεν προσδιορίζει τι θα συμβεί αν η Τουρκία επιμείνει στις «ανυπόστατες διεκδικήσεις» της, πέρα από τη διατήρηση των ανοιχτών διαύλων για την αποφυγή της έντασης.

Τι κρύβεται πίσω από τα επιχειρήματά του

• Διαχείριση Προσδοκιών: Η επιμονή του στα «όρια του προϋπολογισμού» όσον αφορά τους αγρότες αποτελεί ένα σαφές μήνυμα προς όλες τις κοινωνικές ομάδες ότι δεν πρόκειται να υπάρξει δημοσιονομικός εκτροχιασμός, παρά τις πιέσεις των κινητοποιήσεων.
• Αντιστάθμισμα Αμυντικών Δαπανών: Συνδέει τις μεγάλες δαπάνες για εξοπλιστικά με το αίσθημα ασφάλειας του πολίτη, προσπαθώντας να νομιμοποιήσει το υψηλό κόστος τους σε μια περίοδο οικονομικής στενότητας.
• Απομόνωση των «Σκληρών» Μπλόκων: Διαχωρίζει τους αγρότες που συναντά στο Μαξίμου από εκείνους που «μονοπωλούν τον τηλεοπτικό χρόνο» στα μπλόκα, επιχειρώντας να παρουσιάσει τους τελευταίους ως λιγότερο αντιπροσωπευτικούς ή πιο ακραίους.

Τι περιμένουμε;

• Κοινωνική Ένταση: Η στάση του ότι «δεν θα δώσει περισσότερα» προμηνύει πιθανή συνέχιση των αγροτικών κινητοποιήσεων, καθώς η «χρυσή τομή» που αναζητείται φαίνεται να περιορίζεται σε ήδη εξαγγελθέντα μέτρα.
• Διπλωματική Κινητικότητα: Αναμένεται η οριστικοποίηση της ημερομηνίας της συνάντησης με τον Ερντογάν, η οποία θα δείξει αν το κλίμα «ήρεμων νερών» μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική πρόοδο ή αν θα περιοριστεί στη διαχείριση της καθημερινότητας (βίζα, μεταναστευτικό).
• Μεταρρυθμίσεις στον Πρωτογενή Τομέα: Η μετάπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ παρουσιάζεται ως κομβική αλλαγή που θα κρίνει τη μελλοντική αγροτική πολιτικ