Σοκ και Δέος στη Σαλαμίνα πριν τη συνάντηση με Ερντογάν – Επισκόπηση Τύπου 16/01/26

Το πολιτικό εκκρεμές της χώρας μοιάζει αυτή τη στιγμή εγκλωβισμένο ανάμεσα στην υλική ευφορία των εξοπλισμών και την άυλη κόπωση των θεσμών. Η άφιξη της φρεγάτας «Κίμων» στον Ναύσταθμο δεν είναι απλώς μια προσθήκη στο οπλοστάσιο της αποτροπής, είναι η προβολή μιας εθνικής αυτοπεποίθησης που αναζητά απεγνωσμένα ένα αντίβαρο στην εσωτερική θεσμική και κοινωνική αρρυθμία.

Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση επιχειρεί να οικοδομήσει ένα αφήγημα στρατηγικής υπεροχής. Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν τον Φεβρουάριο, με τη «βαριά ατζέντα» που προαναγγέλλεται, αποτελεί μια άσκηση υψηλής διπλωματικής ισορροπίας. Εδώ, όμως, ελλοχεύει ο κίνδυνος του «στρατηγικού ναρκισσισμού». Η εστίαση στην υψηλή διπλωματία και στα εξοπλιστικά υπερόπλα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια βιτρίνα που συσκοτίζει τις δομικές παθογένειες της παραγωγικής μας βάσης.

Στο εσωτερικό, οι αγρότες δεν είναι πια απλώς κοινωνική ομάδα. Είναι τεστ διακυβέρνησης. Η κυβέρνηση ζητά ανοιχτούς δρόμους για να ανοίξει τον διάλογο, οι αγρότες ζητούν ανοιχτό ταμείο για να κλείσουν τα μπλόκα. Κανείς δεν λέει ψέματα. Απλώς μιλούν διαφορετικές γλώσσες: η μία είναι δημοσιονομική, η άλλη υπαρξιακή. Και κάπου εκεί, η πολιτική μετριέται όχι με μέτρα στήριξης, αλλά με πλάνα drone και εικόνες δελτίων.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, συμβαίνει αλλού. Στη σιωπηλή μετατόπιση της συζήτησης για το κράτος. Από το ηθικό στο συμβατικό. Από το «ποιος φταίει» στο «τι ακριβώς λέει η σύμβαση». Από την οργή στην υποσημείωση. Εκεί κρύβεται η πραγματική πολιτική μάχη των επόμενων μηνών. Γιατί αν η δημόσια συζήτηση αποδεχθεί ότι όλα είναι θέμα όρων, αστερίσκων και τεχνικών δεσμεύσεων, τότε η πολιτική ευθύνη διαλύεται μέσα στη νομική λεπτομέρεια.

Δεν είναι τυχαίο ότι επανέρχεται στο προσκήνιο και το αφήγημα της «κανονικότητας των επενδύσεων». Θεσμικές εγκρίσεις, διεθνείς παίκτες, διαδικασίες που προχωρούν. Το μήνυμα είναι σαφές: το κράτος λειτουργεί. Αλλά εδώ υπάρχει μια λεπτή, σχεδόν φιλοσοφική παγίδα. Ένα κράτος μπορεί να λειτουργεί τυπικά και να αποτυγχάνει ουσιαστικά. Να είναι συνεπές στα συμβόλαια και αναξιόπιστο στην καθημερινότητα. Να πείθει τις αγορές και να απογοητεύει τους πολίτες.

Το πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής σκηνής παραμένει η αδυναμία σύνθεσης του «εθνικού» με το «κοινωνικό». Η αντιπολίτευση, εγκλωβισμένη σε μια ρητορική αποδόμησης χωρίς εναλλακτικό όραμα, αποτυγχάνει να λειτουργήσει ως ορθολογικός ελεγκτής, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο σε έναν άγονο πολισμό. Όταν η κριτική εξαντλείται σε καταγγελίες για «ιμπεριαλιστική εμπλοκή» ή σε αφορισμούς για την επιχειρηματική δράση, χάνεται η ουσία: η ανάγκη για έναν εκσυγχρονισμό που δεν θα είναι μόνο τεχνολογικός, αλλά πρωτίστως ηθικός και θεσμικός.

Το στίγμα της ημέρας είναι μια παράδοξη ακινησία μέσα σε μια έντονη κινητικότητα. Προμηνύεται ένας δύσκολος Φεβρουάριος, όπου η κυβέρνηση θα κληθεί να αποδείξει ότι οι φρεγάτες και τα F-35 δεν είναι μόνο εργαλεία εξωτερικής πολιτικής, αλλά μέρη ενός συνολικού σχεδίου που αφορά και το περιεχόμενο του καλαθιού της νοικοκυράς. Χωρίς μια βαθιά εσωτερική ανασυγκρότηση, η εξωτερική ισχύς θα παραμένει ένα κέλυφος χωρίς περιεχόμενο. Η πρόκληση είναι να μετατρέψουμε την «αποτρεπτική ισχύ» σε «κοινωνική συνοχή».

Τι μας διαφεύγει; Ότι αυτή η στρατηγική έχει ημερομηνία λήξης. Η κοινωνία μπορεί να ανεχθεί την αναβολή, όχι όμως την ακύρωση της εμπειρίας της. Μπορεί να δεχθεί τη γεωπολιτική σοβαρότητα, αλλά δεν ξεχνά τη λειτουργική ανεπάρκεια. Και όσο πλησιάζουμε σε έναν πολιτικά πυκνό Φεβρουάριο, το κόστος κάθε λέξης, κάθε εικόνας, κάθε συνάντησης αυξάνεται εκθετικά.

Τι προμηνύεται; Μια περίοδος όπου η πολιτική δεν θα κριθεί από τις αποφάσεις, αλλά από την ικανότητα να πείσει ότι ελέγχει το παιχνίδι. Όμως η ιστορία δείχνει κάτι σκληρό: όταν η πολιτική ασχολείται περισσότερο με το κάδρο παρά με το περιεχόμενο, συνήθως σημαίνει ότι το περιεχόμενο ετοιμάζεται να επιστρέψει εκδικητικά.

Και τότε, καμία φρεγάτα, κανένας διάλογος και κανένα δελτίο δεν αρκούν.

Βήμα Βήμα επισκόπηση εφημερίδων

Χαρτογράφηση ατζέντας (τι κυριαρχεί σήμερα)

Η μέρα «κλειδώνει» σε τέσσερις κόμβους που αλληλοκουμπώνουν:

1. Ελληνοτουρκικά/Αιγαίο: «διάλογος» (θεσμικό framing) vs «εκβιασμός» (συγκρουσιακό framing).
2. Άμυνα/ναυτικό: η υποδοχή της φρεγάτας «Κίμων» χρησιμοποιείται ως συμβολικό μήνυμα ισχύος και «αλλαγής ισορροπιών», με παράλληλη ανάγνωση τουρκικής νευρικότητας.
3. Αγρότες/μπλόκα: το ραντεβού της Δευτέρας λειτουργεί ως τεστ ελέγχου δρόμων, εικόνας και αντοχής κυβέρνησης/αγροτικού μπλοκ.
4. Τέμπη/σιδηρόδρομος/Hellenic Train: μετατόπιση της συζήτησης από «ηθικό αφήγημα» σε «όρους συμβάσεων – αστερίσκους – risk allocation».

Συγκριτική Αποτίμηση: Κίνητρα και Προθέσεις

• Κυβερνητικός/Φιλοκυβερνητικός Τύπος (Απογευματινή, Political): Επιδιώκει την καλλιέργεια κλίματος αισιοδοξίας μέσω των εξοπλιστικών και της επιδοματικής πολιτικής. Πρόθεση είναι η ανάδειξη της εικόνας μιας «ισχυρής και ασφαλούς Ελλάδας».
• Αριστερός/Αντιπολιτευτικός Τύπος (Ριζοσπάστης, Εφ. Συντακτών): Κίνητρό τους είναι η αποκάλυψη των κινδύνων από τη στρατιωτική εμπλοκή και η ανάδειξη της κοινωνικής δυσφορίας. Λειτουργούν ως μοχλός πίεσης για την κυβερνητική «αποδόμηση».
• Δεξιός/Παραδοσιακός Τύπος (Εστία, Δημοκρατία): Διατηρεί έναν πιο εθνοκεντρικό και θεσμικό χαρακτήρα, συχνά ασκώντας κριτική από τα δεξιά (π.χ. για τα ελληνοτουρκικά).

Βήμα-βήμα ανάγνωση των βασικών θεμάτων (πώς “γράφονται” και γιατί)

Α) Ελληνοτουρκικά: «πρόσκληση» ή «ναρκοθέτηση»;

• Καθημερινή: παρουσιάζει την τοποθέτηση Φιντάν ως είδηση-τεστ και συνδέει το θέμα με τον ορίζοντα συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν πριν τα μέσα Φεβρουαρίου, με αναφορά σε χωρικά ύδατα/υφαλοκρηπίδα. Το framing είναι: «ελέγχουμε αν υπάρχει παράθυρο λύσης».
• KONTRA NEWS: κάνει το ίδιο γεγονός «εκβιασμό για τα 12 μίλια», άρα το μεταφέρει από διπλωματική διαχείριση σε πεδίο κυριαρχικής απειλής και προεξοφλεί κακή πίστη/“πακέτο” αξιώσεων.

Τι μας λέει αυτό για το πολιτικό παιχνίδι:
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι οι λέξεις του Φιντάν, αλλά το πρωτόκολλο της ατζέντας. Αν «μπει» το θέμα χωρικών υδάτων ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης, η ελληνική πλευρά κινδυνεύει να σπρωχτεί σε συνομιλίες υψηλού συμβολισμού/χαμηλής απόδοσης. Αν, αντίθετα, μείνει «μία διαφορά» (οριοθέτηση/υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ), τότε ο διάλογος είναι εργαλείο μείωσης ρίσκου, όχι παραχώρηση.

Β) “Κίμων”/Belharra: ισχύς ως επικοινωνιακό αντίβαρο

• Η Απογευματινή επενδύει στο «νεύρα και φόβος στην Τουρκία» και περιγράφει τουρκική ενόχληση/επικοινωνιακή διαχείριση από Άγκυρα, με παράλληλη αναφορά σε προκλήσεις στο Αιγαίο.
• Στο ίδιο κλίμα, άλλα φύλλα το τραβάνε ακόμη πιο “εθνικό”, με τεχνικά χαρακτηριστικά/οπλικά συστήματα, φτιάχνοντας αφήγημα «αναβάθμισης αποτροπής».

Τι κρύβεται εδώ:
Η «τελετή ισχύος» είναι πολιτικά χρήσιμη γιατί μεταφέρει την ατζέντα από το δύσκολο (Τέμπη/ακρίβεια/θεσμική δυσπιστία) στο “ενοποιητικό” (εθνική αυτοπεποίθηση). Όσο ο δημόσιος λόγος μιλά για SeaFire/Aster/Exocet, τόσο λιγότερο μιλά για αξιοπιστία κράτους στις υποδομές.

Γ) Αγρότες: κυβέρνηση ζητά “ανοιχτούς δρόμους”, αγρότες ζητούν “ανοιχτό ταμείο”

• Η κυβερνητική γραμμή, όπως αποτυπώνεται, είναι συνάντηση Δευτέρα υπό όρο ομαλότητας (να ανοίξουν οι δρόμοι).
• Το Μανιφέστο το “ντύνει” ως «ραντεβού με τη λογική» και προειδοποιεί ότι δεν θα υπάρξουν μέτρα με σοβαρό δημοσιονομικό κόστος, δηλαδή προσπαθεί να κλειδώσει προσδοκίες πριν ανοίξει ο λογαριασμός.
• Άλλα φύλλα το προσωποποιούν/το δραματοποιούν (αγρότες “δεν έρχονται εκδρομή”, κυβέρνηση “φοβάται την εικόνα”).

Υπόστρωμα:
Η κυβέρνηση αγοράζει χρόνο και εικόνα («λιγότερες εικόνες κλειστών εθνικών οδών»). Οι αγρότες αγοράζουν νομιμοποίηση (“παραμένουμε, αλλά δεν μπλοκάρουμε”). Το αποτέλεσμα θα κριθεί όσο από τα μέτρα, άλλο τόσο από το οπτικό σύμβολο: τρακτέρ στο οδόστρωμα ή στην άκρη.

Δ) Τέμπη/σιδηρόδρομος: από ηθικό κεφάλαιο σε συμβατικούς “αστερίσκους”

• Η επιχειρηματική ματιά του ΜΕΤΟΧΟΥ (“αστερίσκοι” στις επενδύσεις, όροι χρηματοδότησης/υλικού) μετακινεί τη συζήτηση από «ποιος φταίει» σε «τι ακριβώς δεσμεύει το συμβόλαιο».
  Αυτό είναι κρίσιμο γιατί μπορεί να γίνει το νέο “ασφαλές” αφήγημα για πολλούς: λιγότερο συναίσθημα, περισσότερη τεχνοκρατία, άρα και λιγότερο πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση, αν περάσει ως κυρίαρχο frame.

Ε) Ενέργεια/Chevron: “θεσμική έγκριση” ως σήμα κανονικότητας

• Η Εστία αναδεικνύει την έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο για τις συμβάσεις Chevron–HELLENiQ Energy και τα επόμενα βήματα (κύρωση, έρευνες κ.λπ.), ως σήμα «σοβαρού κράτους» και στρατηγικής αναβάθμισης.

Συνδυαστική αξιολόγηση ανά εφημερίδα (γραμμή-κίνητρο-στόχος)

• Καθημερινή: θεσμικό realpolitik, χαμηλώνει το “θερμόμετρο”, δουλεύει με “τεστ” και όχι κραυγή, προτιμά σταθερότητα/αξιοπιστία.
• KONTRA NEWS: σύγκρουση/απειλή/προειδοποίηση — στόχος να πιέσει την κυβέρνηση να μη φανεί «υποχωρητική».
• Απογευματινή: αποτροπή ως αφήγημα εσωτερικής κατανάλωσης (“οι απέναντι φοβούνται”), στήριξη αμυντικών επιλογών.
• Το Μανιφέστο: φιλοκυβερνητικό crisis management, στους αγρότες βάζει “όρια” από πριν, γενικά θέλει να μειώσει το κόστος της κυβέρνησης στα δύσκολα.
• Ο Λόγος: αναπαράγει κυβερνητική γραμμή (δήλωση/όρος) και πακετάρει την ημέρα σε τίτλους.
• ΜΕΤΟΧΟΣ: συμβατική/επιχειρηματική ανάλυση, χρήσιμη γιατί ξεγυμνώνει τους «όρους» πίσω από τα συνθήματα.

Στίγμα ημέρας: τι μας διαφεύγει, τι προμηνύεται

Στίγμα: Από “κρίση εμπιστοσύνης” πάμε σε “κράτος αποτροπής/διαπραγμάτευσης/δημοσιονομικής αντοχής”. Η συσσώρευση θεμάτων («Κίμων», διάλογος στο Αιγαίο, αγρότες με όρους, Chevron, συμβατικοί αστερίσκοι) μοιάζει με προσπάθεια αλλαγής κάδρου.

Τι μας διαφεύγει: Το επικοινωνιακό βάρος του Φεβρουαρίου. Αν πάμε σε κορυφή με Τουρκία, η εσωτερική πολιτική θα ζητήσει “απόδειξη σκληρότητας” — και αυτό ανεβάζει το τίμημα κάθε αποκλιμάκωσης.

Τι προμηνύεται:

1. Δευτέρα: είτε “έντιμος συμβιβασμός” με αγρότες είτε αναβολή που κρατά την κρίση ζωντανή (με άλλο στήσιμο εικόνας).
2. Ελληνοτουρκικά: παιχνίδι λέξεων για το “τι συζητάμε και τι όχι”, και όποιος κερδίσει το framing, κερδίζει χρόνο.
3. Τέμπη/σιδηρόδρομος: σύγκρουση “ηθικού αφηγήματος” με “συμβατική πραγματικότητα”, η μετάβαση σε τεχνοκρατική γλώσσα μπορεί να γίνει η μεγάλη βαλβίδα εκτόνωσης.