Ποια θα είναι η εμπλοκή της Ελλάδας σε επίθεση στο ΙΡΑΝ; – Ανάλυση επικαιρότητας 15/01

(Συνδυαστική θεώρηση διεθνούς ειδησεογραφίας)

Οι ενδείξεις για κλιμάκωση είναι πολλές, η ώρα «εκκίνησης» παραμένει σκόπιμα θολή. Η Αθήνα πρέπει να αποφύγει να γίνει «σιωπηλό οικόπεδο» μιας σύγκρουσης που δεν ελέγχει.

Τι λένε οι πιο πρόσφατες ειδήσεις

Οι τελευταίες 48 ώρες δείχνουν μια στρατηγική Τραμπ που πατάει σε δύο ταυτόχρονες ράγες: πίεση τύπου “maximum pressure” και διαρκή υπαινιγμό στρατιωτικής επιλογής, χωρίς να «κλειδώνει» δημόσια χρονοδιάγραμμα. Το Reuters μεταδίδει ότι η Ουάσιγκτον αποσύρει προληπτικά μέρος προσωπικού από βάσεις στη Μέση Ανατολή, μετά από ιρανικές προειδοποιήσεις πως θα πλήξει αμερικανικές βάσεις σε γειτονικές χώρες αν δεχθεί επίθεση. Στο ίδιο πλαίσιο, καταγράφονται εκτιμήσεις πως παρέμβαση θα μπορούσε να γίνει ακόμη και εντός 24 ωρών, ενώ το timing και το εύρος παραμένουν σκόπιμα ασαφή.

Ταυτόχρονα, το Ισραήλ ανεβάζει την ετοιμότητά του: η IDF δηλώνει πως βρίσκεται σε επιφυλακή για “surprise scenarios”, επειδή μια πιθανή αμερικανική κίνηση μπορεί να πυροδοτήσει ιρανική απάντηση σε ισραηλινούς ή/και αμερικανικούς στόχους. Παράλληλα, ο Τραμπ προσπαθεί να κρατήσει ένα πολιτικό άλλοθι “wait-and-see”, λέγοντας ότι η καταστολή στο Ιράν «μειώνεται», χωρίς να αποκλείει χτύπημα.

Το πότε «ξεκινά» και γιατί δεν το λένε

Στο ερώτημα «αν και πότε θα ξεκινήσει», η ειλικρινής απάντηση είναι: κανείς εκτός του στενού πυρήνα δεν ξέρει με βεβαιότητα, και αυτό είναι μέρος της μεθόδου. Η ασάφεια λειτουργεί ως εργαλείο αποτροπής (να υπολογίζει η Τεχεράνη το χειρότερο), αλλά και ως εργαλείο εσωτερικής πολιτικής: ο Τραμπ θέλει να φαίνεται αποφασιστικός χωρίς να δεσμευτεί σε πόλεμο με διάρκεια και κόστος. Γι’ αυτό βλέπεις «προετοιμασία» (αποσύρσεις προσωπικού/αυξημένη επιφυλακή) και ταυτόχρονα ρητορική που αφήνει «παράθυρο».

Το πιθανότερο σενάριο, αν υπάρξει στρατιωτική κλιμάκωση, είναι χτυπήματα υψηλής ακρίβειας/συμβολικού σοκ και μετά προσπάθεια να περιοριστεί η κλιμάκωση. Το πρόβλημα είναι το κλασικό: ο αντίπαλος έχει δική του βούληση, άρα η «ελεγχόμενη» κρίση είναι ωραία στα briefing και άγρια στο πεδίο.

Πού μπαίνει το Ισραήλ

Για το Ισραήλ, το δίλημμα είναι διπλό: (α) να μην εμφανιστεί ότι «εξάγει» την κρίση στο Ιράν για να διαχειριστεί άλλα μέτωπα, αλλά (β) να είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει πυραυλικά/μη επανδρωμένα αντίποινα ή ενεργοποίηση δικτύων στην περιοχή. Η ισραηλινή στάση –επιφυλακή χωρίς θόρυβο– δείχνει ότι περιμένει πρωτοβουλία από τις ΗΠΑ, άρα και ότι οι ΗΠΑ κρατούν το κλειδί της κλιμάκωσης.

Η Ελλάδα: από «σύμμαχος» σε «υποδομή»

Εδώ είναι το ελληνικό ζουμί. Η Ελλάδα έχει χτίσει τα τελευταία χρόνια μια συμπαγή τριγωνική σχέση με ΗΠΑ και Ισραήλ που δεν είναι μόνο διπλωματική: είναι επιχειρησιακή. Η αυξημένη χρήση εγκαταστάσεων, με τη Σούδα να λειτουργεί ως κόμβος, είναι κομμάτι αυτής της εικόνας. Και υπάρχουν δημοσιεύματα που έχουν ήδη περιγράψει ρόλο/υποστήριξη της Σούδας σε αμερικανικές επιχειρήσεις που αφορούν το Ιράν (π.χ. ως προς εναέριο ανεφοδιασμό/υποστήριξη).

Ταυτόχρονα, η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ βαθαίνει: κοινές ασκήσεις για το 2026, τριμερής δυναμική στην Ανατολική Μεσόγειο, και μεγάλα εξοπλιστικά/αμυντικά projects με ισραηλινό αποτύπωμα. Όλο αυτό δεν είναι «κακό» per se: αυξάνει αποτρεπτική ισχύ, τεχνογνωσία, διεθνές κεφάλαιο. Αλλά έχει μια σκοτεινή πλευρά: σε μια κρίση ΗΠΑ-Ιράν, η Ελλάδα δεν είναι απλώς “ally”. Είναι υποδομή. Και η υποδομή, σε έναν πόλεμο, είναι στόχος, πολιτικά αν όχι επιχειρησιακά.

Τι συμφέρει την Αθήνα να κάνει (και τι να ΜΗΝ κάνει)

Πρώτον: καθαρή διάκριση ρόλων. Άλλο η διευκόλυνση συμμάχου στο πλαίσιο συμφωνιών, άλλο η εικόνα ότι η Ελλάδα «συμμετέχει». Η επικοινωνία μετράει: αν η Αθήνα μιλάει σαν να πανηγυρίζει, δίνει λόγους στην Τεχεράνη να επενδύσει σε ελληνικό “σήμα”.

Δεύτερον: ανταλλάγματα ασφάλειας, όχι φιλοφρονήσεις. Αν η Σούδα είναι κρίσιμη για την αμερικανική προβολή ισχύος, η Ελλάδα δικαιούται συγκεκριμένες εγγυήσεις προστασίας (αντι-drone/αντι-πυραυλική ομπρέλα, ενισχυμένη πληροφορία). Όχι για να «μπει» στον πόλεμο, αλλά για να μειώσει την τρωτότητά της.

Τρίτον: ρόλος “de-escalation broker”. Η Αθήνα δεν είναι Ουάσιγκτον, αλλά είναι συνομιλητής σε μια γεωγραφία όπου οι δίαυλοι κλείνουν εύκολα. Σε μια στιγμή που το ζήτημα φτάνει/ακουμπά και διεθνή fora, η Ελλάδα πρέπει να φαίνεται ως κράτος που κρατά ανοικτές πόρτες, όχι ως παρακολούθημα στρατιωτικών σχεδίων.

Τέταρτον: το Αιγαίο δεν κάνει pause. Όσο η προσοχή των ΗΠΑ τραβιέται στη Μέση Ανατολή, τόσο αυξάνει ο πειρασμός τρίτων (και ειδικά της Τουρκίας) να «δοκιμάσουν» όρια. Η ελληνική στρατηγική δεν μπορεί να είναι μονόφθαλμη.

Αν ο Τραμπ πάει σε κλιμάκωση, θα το κάνει με το δόγμα της επίδειξης ισχύος και της πολιτικής εικόνας: γρήγορα, θεαματικά, με το μήνυμα “μην με δοκιμάζετε”. Το Ισραήλ θα θέλει να κερδίσει ασφάλεια χωρίς να φορτωθεί μόνο του την έκρηξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα είναι χρήσιμη, επειδή είναι προβλέψιμη, ΝΑΤΟϊκή, γεωγραφικά ιδανική.

Το πρόβλημα είναι ότι, αν δεν βάλεις όρια, η «χρησιμότητα» γίνεται ευαλωτότητα. Η Ελλάδα πρέπει να πατήσει σε τρεις λέξεις: αποτροπή, ψυχραιμία, ανταλλάγματα. Να στηρίξει τη συμμαχία της, αλλά να μην εξάγει ενθουσιασμό. Να θωρακίσει τη Σούδα, αλλά να μην την κάνει σύμβολο. Και να επενδύσει σε διπλωματία που μειώνει το ρίσκο: γιατί σε μια κρίση με το Ιράν, το χειρότερο σενάριο δεν είναι μόνο ένας πύραυλος. Είναι να ξυπνήσεις και να έχεις γίνει πρωτοσέλιδο σε ένα μέτωπο που δεν επέλεξες.