Σοκ στο Μαξίμου: Πόρισμα-Φωτιά και Νέα Κόμματα! – Dark Room, Βηματοδότης, Big Mouth 14/01

(Συνδυαστική θεώρηση online στηλών Dark Room, Βηματοδότης, Big Mouth 14/01) 

Παρακολουθώντας κανείς την τρέχουσα πολιτική γεωγραφία, δεν μπορεί παρά να μειδιάσει με την αμηχανία μιας ελίτ που ανακάλυψε ξαφνικά ότι οι αριθμοί στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από τα PowerPoint της στρατηγικής επικοινωνίας. Ζούμε στην εποχή όπου ο ορθολογισμός των μεταρρυθμίσεων συγκρούεται μετωπικά με το θυμικό μιας κοινωνίας που αισθάνεται ότι η «κανονικότητα» είναι απλώς ένα καλογυαλισμένο κέλυφος χωρίς περιεχόμενο. Παρότι μπορεί να υπάρχει περιεχόμενο. Οι στήλες γεμίζουν, τα στούντιο δουλεύουν υπερωρίες, οι δημοσκοπήσεις αλλάζουν δεκαδικά, αλλά το πολιτικό σύστημα μοιάζει να παίζει άμυνα χρόνου. Όχι για να κερδίσει τον αγώνα, για να μη τον χάσει από νωρίς.

Το κυβερνητικό αφήγημα είναι απλό και καλοδουλεμένο: «ακούμε, διαχειριζόμαστε, αντέχουμε». Ο πρωθυπουργός συναντά αγρότες, όχι για να λύσει το πρόβλημα, αυτό άλλωστε δεν λύνεται σε μία συνάντηση, αλλά για να δείξει ότι το πρόβλημα δεν τον τρομάζει. Η εικόνα της αντοχής έχει γίνει πολιτικό προϊόν. Και πουλάει. Μέχρι να μην πουλάει.

Απέναντι, η αντιπολίτευση, ή μάλλον ό,τι έχει απομείνει από αυτήν, μοιάζει παγιδευμένη σε έναν διαγωνισμό αυτοαναφορικότητας. Μιλάει πολύ για το σύστημα, λιγότερο για την κοινωνία. Και κάπως έτσι, στο κενό ανάμεσα στη διαχείριση και την καταγγελία, αρχίζουν να ξεπροβάλλουν «κόμματα που δεν υπάρχουν». Σχήματα χωρίς δομή, χωρίς πρόγραμμα, αλλά με θυμό. Πολύ θυμό.

Εδώ αρχίζει το πραγματικό άγχος του συστήματος. Όχι επειδή αυτά τα σχήματα είναι έτοιμα να κυβερνήσουν. Αλλά επειδή είναι έτοιμα να αλλάξουν την ατζέντα. Να μετακινήσουν τη συζήτηση από το «ποιος αντέχει» στο «ποιος ευθύνεται». Και αυτή η λέξη, ευθύνη, είναι η μόνη που δεν βολεύει κανέναν που έχει κυβερνήσει.

Η Τραγωδία ως Στατιστική και ως Ύβρις

Το ζήτημα των Τεμπών δεν είναι πλέον μια δικαστική εκκρεμότητα, είναι η ρωγμή στο είδωλο του εκσυγχρονισμού. Εκεί που η τεχνοκρατική επάρκεια θα έπρεπε να συναντά την ηθική ευθύνη, βρήκαμε τον τοίχο μιας γραφειοκρατικής αφασίας. Η κυβέρνηση δείχνει να εγκλωβίζεται σε μια «ατέρμονη υπομονή», νομίζοντας ότι ο χρόνος είναι ο καλύτερος γιατρός. Όμως, στην ελληνική πολιτική οντολογία, ο χρόνος που δεν παράγει νόημα, παράγει απλώς σήψη. Η άρνηση ανάληψης του υπαρξιακού βάρους της ευθύνης μετατρέπει το πολιτικό κεφάλαιο σε ψιλά για τα ρέστα.

Οι δημοσκοπήσεις προσπαθούν να βάλουν τάξη σε αυτό το χάος. Μετρούν, ξαναμετρούν, διορθώνουν δείγματα, εφευρίσκουν κατηγορίες. Στην πραγματικότητα, όμως, κάνουν κάτι άλλο: προσπαθούν να πείσουν ότι το απρόβλεπτο είναι ελέγξιμο. Ότι ακόμα κι αν θυμώνει η κοινωνία, θυμώνει με τρόπο στατιστικά διαχειρίσιμο. Είναι μια παρηγορητική αφήγηση, κυρίως για όσους την πληρώνουν.

Το πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία δεν θυμώνει πια συμμετρικά. Δεν θυμώνει μόνο με την ακρίβεια ή τα αγροτικά μπλόκα. Θυμώνει με το κράτος ως ιδέα. Με την αίσθηση ότι κάτι θεμελιώδες δεν λειτουργεί, και κανείς δεν αναλαμβάνει πραγματικά την ευθύνη γι’ αυτό. Όταν πέφτουν συστήματα στο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν μπλοκάρουν υποδομές, όταν χάνονται ζωές και μετά χάνονται οι εξηγήσεις, το ζήτημα παύει να είναι τεχνικό. Γίνεται υπαρξιακό.

Γι’ αυτό και το πολιτικό σύστημα επιμένει στην τεχνικοποίηση των πάντων. Δεν φταίει η πολιτική απόφαση, φταίει η παλαιότητα. Δεν φταίει ο σχεδιασμός, φταίει ο συντονισμός. Δεν φταίει η στρατηγική, φταίει η επικοινωνία. Έτσι, η πολιτική μετατρέπεται σε manual χρήσης. Και ο πολίτης σε χρήστη που πάντα φταίει γιατί «δεν διάβασε τις οδηγίες».

Κάπου εδώ, η εξουσία αρχίζει να φοβάται δύο πράγματα ταυτόχρονα: τη φθορά και τη συμμετοχή. Τη φθορά, γιατί είναι αναπόφευκτη. Τη συμμετοχή, γιατί μπορεί να είναι απρόβλεπτη. Η χαμηλή συμμετοχή ευνοεί τους γνωστούς παίκτες. Η υψηλή συμμετοχή ανοίγει την πόρτα σε όσους δεν έχουν ακόμα όνομα, αλλά έχουν αφήγημα.

Το Παράδοξο της Δεξιάς Πολυκατοικίας

Στα δεξιά του φάσματος, το δράμα θυμίζει αρχαία κωμωδία με σύγχρονους όρους. Η «οπισθοχώρηση» των παλαιών ηγετών δεν είναι σημάδι ειρήνης, αλλά η ηρεμία πριν από την καταιγίδα της εσωστρέφειας. Όταν οι θεσμικοί πυλώνες αρχίζουν να τρίζουν, εμφανίζονται οι πρόθυμοι «σωτήρες» των νέων κομμάτων, υποσχόμενοι επιστροφή σε μια καθαρότητα που ουδέποτε υπήρξε. Είναι η τυπική ελληνική αντίδραση στο αδιέξοδο: αντί για την εμβάθυνση των θεσμών, επιλέγουμε τον πολλαπλασιασμό των σφραγίδων.

Γι’ αυτό βλέπουμε μια παράδοξη σύμπλευση: κυβέρνηση και συστημική αντιπολίτευση συμφωνούν σιωπηρά ότι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί δεν είναι να χάσει ο ένας από τον άλλον, αλλά να αλλάξει το παιχνίδι. Να μπει στο τραπέζι η λέξη «λογοδοσία» χωρίς αστερίσκους. Να συνδεθούν γεγονότα που μέχρι χθες παρουσιάζονταν ως μεμονωμένα.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα εμφανιστούν νέα κόμματα. Είναι αν το πολιτικό σύστημα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει την κοινωνία σαν κοινό που πρέπει να καθησυχαστεί ή σαν σώμα πολιτών που πρέπει να πειστεί. Το πρώτο κερδίζει χρόνο. Το δεύτερο απαιτεί αλήθεια.

Ορθολογισμός vs. Λαϊκισμού: Μια Μάχη Χαμένη στο Μετάφραση;

Το πρόβλημα με το «μεταρρυθμιστικό κέντρο» είναι ότι μιλάει μια γλώσσα που απαιτεί Excel, ενώ ο πολίτης βιώνει μια πραγματικότητα που απαιτεί ενσυναίσθηση. Η απόσταση ανάμεσα στα macro-data της οικονομικής ανάπτυξης και το micro-stress της καθημερινής επιβίωσης είναι το κενό μέσα στο οποίο ευδοκιμεί ο νέος μηδενισμός. Δεν αρκεί να είσαι ο «λιγότερο κακός» διαχειριστής· πρέπει να μπορείς να αρθρώσεις ένα αφήγημα που να υπερβαίνει τη λογιστική τακτοποίηση των εκκρεμοτήτων.

Και η αλήθεια είναι σκληρή: η σταθερότητα χωρίς εμπιστοσύνη είναι απλώς αναβολή κρίσης. Μπορεί να κρατήσει μήνες, ίσως και χρόνια. Αλλά κάποια στιγμή, ο θεατής σηκώνεται από την καρέκλα. Όχι γιατί πείστηκε από κάποιον καινούργιο σωτήρα. Αλλά γιατί βαρέθηκε να του λένε ότι όλα είναι υπό έλεγχο, τη στιγμή που νιώθει πως τίποτα δεν είναι.

Η Έξοδος από το Λαβύρινθο

Η χώρα δεν χρειάζεται άλλα «dark rooms» και παραπολιτικούς ψιθύρους για να πορευτεί. Χρειάζεται μια βίαιη επιστροφή στην πρακτική λογική και την ηθική συγκρότηση. Αν το πολιτικό σύστημα συνεχίσει αυτοαναφορικά να αναλώνεται σε εσωτερικές ισορροπίες και επικοινωνιακά πυροτεχνήματα, θα βρεθεί σύντομα μπροστά σε μια κοινωνική έκρηξη που δεν θα μπορεί να αναλυθεί σε κανένα focus group.

Η πραγματική μεταρρύθμιση δεν είναι νομοθετική πράξη, είναι πολιτισμική μετατόπιση. Και όσο η εξουσία παραμένει ναρκισσιστικά ερωτευμένη με το είδωλό της στον καθρέφτη της σταθερότητας, τόσο θα αδυνατεί να δει το έδαφος που υποχωρεί κάτω από τα πόδια της. Γιατί η πολιτική, τελικά, δεν χάνει όταν εμφανίζονται νέοι παίκτες. Χάνει όταν παίζει μόνη της. Και αυτό, όσο κι αν καθυστερεί, είναι πάντα ο πιο σίγουρος δρόμος προς την ήττα.

Ανάλυση Παραπολιτικών Στηλών: τρία κείμενα, μία αγωνία, «μην μας φύγει το κάδρο»

Τι διαβάζουμε και γιατί έχει σημασία

Έχουμε τρεις «στήλες» που λειτουργούν σαν θερμόμετρο εξουσίας και σαν GPS φόβου:

• Newmoney / Dark Room: μίξη πολιτικού παρασκηνίου + business κουτσομπολιού + τεχνικών “βοηθημάτων” για να στηθεί αφήγημα κυβερνητικής επάρκειας.
• Το Βήμα / Βηματοδότης: πιο “θεσμικό” στυλ, αλλά κάνει το ίδιο πράγμα: δίνει πλαίσιο στο άγχος του συστήματος μπροστά σε «κόμματα που δεν υπάρχουν (ακόμα)».
• Powergame / Big Mouth: πιο ωμά στρατευμένο στο “πρωθυπουργικό PR”, με δόσεις εσωτερικής πειθαρχίας και νύξεις για ανασχηματισμό, συν ένα μέτωπο “Αριστερά–Καρυστιανού–Τσίπρας”.

1) Βήμα-βήμα αποδόμηση ανά στήλη

Α. Dark Room (Newmoney): «Ο Κ.Μ ακούει, άρα κυβερνά»

Θέματα που αναδεικνύει

1. Η συνάντηση Μητσοτάκη με αγρότες: παρουσιάζεται ως σπάνιο γεγονός πολιτικής αντοχής (ώρες ακρόασης) και ως “πόντος” ηγεσίας.
2. Πόρισμα για blackout στις επικοινωνίες αεροδρομίων: το framing είναι “μπάχαλο λόγω παλαιότητας”, με έμφαση σε ευθύνες/συντονισμό ΥΠΑ–ΟΤΕ και υπαινιγμό διεθνούς ζημιάς αν το πιάσουν ξένα media.
3. Δημοσκοπήσεις + «πρόεδρος Μαρία» + σχήματα υπό γέννηση: τοποθετείται η ιδέα ότι οι δεξαμενές ενός πιθανού σχήματος Τσίπρα και ενός πιθανού σχήματος Καρυστιανού “αλληλοεπικαλύπτονται” (άρα: προσοχή στην υπερβολή).
4. Egnatia Ασφαλιστική / επιχειρηματικό σίριαλ και διάφορα “χώματα” αγοράς: κρατά το κοινό του Newmoney δεμένο με το ίδιο νήμα: πολιτική ισχύς = επιχειρηματική ομαλότητα.

Πηγές ενημέρωσης που υπονοεί

• «πηγή μου»/«δημοσκοπική πηγή»/«αξιόπιστες πληροφορίες»: κλασικό τρίπτυχο (Μαξίμου–αγορά–μετρητές).

Ατζέντα πίσω από τη γραφή

• Να δείξει ότι η κυβέρνηση κρατάει το τιμόνι (ακούει, μοιράζει πακέτα, “ξεχωρίζει τους σοβαρούς από τους σκληρούς”).
• Να προλάβει το ρίσκο “ασφάλεια/ανεπάρκεια κράτους” (blackout) πριν γίνει αντι-αφήγημα.

Β. Βηματοδότης (Το Βήμα): «Τρία κόμματα που δεν υπάρχουν, άρα το σύστημα ιδρώνει»

Θέμα-κλειδί

• «Μπαίνουμε σε μακρά περίοδο δημοσκοπήσεων» και υπάρχει ενδιαφέρον για τρία κόμματα με κοινό χαρακτηριστικό: “Δεν υπάρχουν”.

Πρώτο “πιθανό κόμμα”: Σαμαράς

• Περιγράφεται ως μικρότερη δυναμική αλλά μοναδικό που πλήττει ευθέως τη ΝΔ και μπορεί να λειτουργήσει ως πιθανός εταίρος, άρα απευθύνεται σε δεξιούς “συστημικούς” που κουράστηκαν, αλλά φοβούνται χάος.

Καρυστιανού ως game changer

• Το “αντισυστημικό” κόμμα Καρυστιανού, λέει, μπορεί να μεταφέρει ατζέντα σε διαφθορά, λογοδοσία, ευθύνες, πεδίο μη προνομιακό για κυβέρνηση, ενώ μπορεί να φέρει στις κάλπες τους πιο οργισμένους και να “αραιώσει” το ποσοστό της ΝΔ μέσω αυξημένης συμμετοχής.

Πηγές που υπονοεί

• «φίλος μου ο δημοσκόπος» και “μεθοδολογικά προβλήματα”: δηλαδή οι μετρήσεις είναι πολιτικό εργαλείο, αλλά θέλουν ερμηνεία για να μη γίνουν boomerang.

Ατζέντα

• Να μεταφράσει το πολιτικό άγχος ως θεσμικό αδιέξοδο (κανείς δεν απειλεί, αλλά όλοι τρέμουν το απρόβλεπτο). Είναι “συστημική” προειδοποίηση, όχι κουτσομπολιό.

Γ. Big Mouth (Powergame): «Πρώτος στόχος: εικόνα ελέγχου. Δεύτερος: πειθαρχία»

Θέματα που αναδεικνύει

1. Η συνάντηση με αγρότες ως επιτυχία: τονίζεται η αντιπροσωπευτικότητα (25 από όλη την Ελλάδα) και το “κλίμα διαλόγου”.
2. “Πόρτα” στους σκληρούς: ενισχύει το δίπολο “λογικοί μέσα – μειοψηφία έξω που εκβιάζει” με σκληρές φράσεις και προειδοποιήσεις.
3. Ανασχηματισμός/πάγκος: πετάει πειθαρχικό μήνυμα προς όσους εισηγούνται “χαοτικές” κινήσεις.
4. Τσίπρας vs Καρυστιανού: περιγράφει “τρικυμία” στην Αριστερά και ανταγωνισμό δημοσκοπικής δυναμικής, με αναφορές σε αντιδράσεις/παρεμβάσεις στελεχών.

Ατζέντα

• Καθαρό κυβερνητικό framing: η κυβέρνηση μιλά με τους σοβαρούς, οι “άλλοι” είναι παραλογισμός/εκβιασμός.
• Παράλληλα, “μαλακή” αποδόμηση Τσίπρα και χειρισμός του φαινομένου Καρυστιανού ως κινδύνου για την αντιπολίτευση.

2) Κοινά σημεία και “κρυφό νήμα”

1. Το ίδιο γεγονός (αγρότες) παίζεται ως επικοινωνιακό asset: όχι ως πολιτική ουσία, αλλά ως τεστ ηγεσίας/ελέγχου.
2. Οι δημοσκοπήσεις δεν είναι μέτρηση· είναι μηχανισμός πρόβλεψης και φόβου: και οι τρεις χτίζουν αφήγημα “προσοχή στις υπερβολές / περίεργη περίοδος”.
3. Το φάντασμα “Καρυστιανού” λειτουργεί σαν ρυθμιστής ατζέντας: είτε ως αντισυστημική απειλή που αλλάζει θεματολογία (ευθύνες/λογοδοσία) είτε ως παράγοντας ανακατανομής συμμετοχής και θυμού.
4. Το κράτος ως ρίσκο: blackout/ασφάλεια/λειτουργικότητα θεσμών. Αυτό είναι το πραγματικό ευάλωτο σημείο· γι’ αυτό το “τεχνικοποιούν” για να μην γίνει πολιτική νάρκη.

3) Ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

• Πρωτεύον κοινό: “μεσαίος-αστικός” ψηφοφόρος που θέλει σταθερότητα, αλλά έχει κούραση και δυσπιστία. Το μήνυμα είναι: η χώρα κυβερνιέται, μην ποντάρεις στο άγνωστο.
• Δευτερεύον κοινό: επιχειρηματικό/αγορά/θεσμικοί παίκτες: μην πανικοβάλλεστε από νέους σχηματισμούς· η εικόνα ελέγχου μετράει.
• Τριτεύον κοινό: εσωκομματικά/πολιτικό προσωπικό: πειθαρχία, όχι αυτογκόλ· οι “σκληροί” να μείνουν έξω, οι “λογικοί” μέσα.

Η ουσία: Δεν “περιγράφουν” την πραγματικότητα. Τη στρώνουν. Θέλουν να κλειδώσουν την επόμενη περίοδο (δημοσκοπήσεις, νέα κόμματα, Τέμπη ως πολιτικό κεφάλαιο, κυβερνητική φθορά) σε ένα δίλημμα: σταθερότητα με γνωστά ελαττώματα ή άγνωστο με πιθανό χάος.