Θεσμική επιπολαιότητα μεταμφιεσμένη σε εκσυγχρονισμό – Επισκόπηση Τύπου 14/01

Η 14η Ιανουαρίου 2026 δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο της τρέχουσας πολιτικής περιόδου, είναι το σημείο όπου η θεσμική κόπωση συναντά την υπαρξιακή αγωνία μιας κοινωνίας που παλεύει να ορίσει το «μετά». Η εικόνα των τρακτέρ που παρατάσσονται στις εθνικές οδούς, την ίδια στιγμή που οι οπτικές ίνες της Deutsche Telekom «τυφλώνουν» το FIR Αθηνών, οι απευθείας αναθέσεις, οι δημοσκοπικές εκρήξεις και η ακρίβεια, δεν είναι παρά διαφορετικά επεισόδια του ίδιου έργου: της δοκιμής αντοχής ενός κράτους που επιμένει να κυβερνά με όρους τάξης, την ώρα που η κοινωνία απαντά με όρους θυμικού. Η σημερινή ειδησεογραφία συνθέτει ένα ψηφιδωτό ελληνικής παραδοξότητας: από τη μία, η αρχαϊκή διαμαρτυρία της γης και, από την άλλη, η απόλυτη εξάρτηση από την ψηφιακή υποδομή που παραμένει αθωράκιστη.

Η μεταφυσική της αντίστασης

Η κυβέρνηση μιλά τη γλώσσα της ευθύνης. Λέει «δώσαμε, συζητήσαμε, τώρα τελειώνουμε». Δεν είναι παράλογο. Είναι, όμως, επικίνδυνα αυτάρεσκο. Γιατί όταν η πολιτική περιορίζεται στο μέχρι εδώ, μετατρέπεται σε τελεσίγραφο. Και τα τελεσίγραφα, όσο λογικά κι αν ακούγονται σε δελτία ειδήσεων, σπάνια λύνουν κοινωνικές συγκρούσεις, συνήθως τις παγώνουν μέχρι να εκραγούν αλλού.

Τα μπλόκα δεν είναι απλώς μια κινητοποίηση. Είναι το σύμπτωμα μιας περιφέρειας που αισθάνεται ότι ακούγεται μόνο όταν κλείνει δρόμους. Το πρόβλημα δεν είναι αν τα αιτήματα είναι όλα δίκαια. Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτεία έχει μάθει να διαπραγματεύεται μόνο με θόρυβο. Κι ύστερα απορεί γιατί ο θόρυβος αυξάνεται.

Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση επενδύει στο συναίσθημα της αδικίας με την ίδια ευκολία που η κυβέρνηση επενδύει στη ρητορική της τάξης. Καταγγέλλει, προεξοφλεί καταστολή, μιλά για «παράσταση». Κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα: περιγράφει το πρόβλημα με ένταση, χωρίς να αναλαμβάνει το κόστος της λύσης. Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική συζήτηση που μοιάζει με καβγά για το ποιος φταίει, την ώρα που όλοι ξέρουν τι δεν λειτουργεί.

Η ελληνική κοινωνία μοιάζει να κινείται σε έναν κύκλο όπου το συναίσθημα υπερτερεί της λογικής. Ο αγρότης που βγαίνει στον δρόμο δεν ζητά απλώς «πετρέλαιο και ρεύμα», αναζητά μια ταυτότητα σε έναν κόσμο που τον καθιστά περιττό. Εδώ έγκειται η τραγωδία μας: η αδυναμία μας να μετουσιώσουμε την ανάγκη σε μεταρρυθμιστικό αίτημα. Αντί για έναν οδικό χάρτη παραγωγικής ανασυγκρότησης, εγκλωβιζόμαστε σε έναν διάλογο κωφών, όπου η κυβέρνηση προσφέρει «δυναμικά τιμολόγια» και «έξυπνους μετρητές» σε ανθρώπους που αισθάνονται ότι η ίδια η ζωή τους μετριέται με όρους απαξίωσης.

Το σύνδρομο του «μαύρου κουτιού»

Και κάπου εκεί, ανάμεσα στα τρακτέρ και τις δηλώσεις, σκάει το blackout στο FIR. Όχι ως ατύχημα, αλλά ως μεταφορά. Παλιές υποδομές, παλιά αντανακλαστικά, νέα δελτία Τύπου. Το κράτος σπεύδει να καθησυχάσει: δεν υπήρξε κίνδυνος, δεν υπήρξε δόλος, θα αγοραστεί νέο σύστημα. Τεχνοκρατικά σωστό. Πολιτικά ανεπαρκές. Γιατί η κοινωνία δεν ακούει πια τι θα αγοραστεί. Ακούει πώς και από ποιον. Οι απευθείας αναθέσεις δεν είναι απλώς λογιστικό ζήτημα. Είναι το καύσιμο της δυσπιστίας.

Και η δυσπιστία, όταν συναντά την ακρίβεια, γίνεται εκρηκτικό μείγμα. Μπορείς να μιλάς για ενεργειακούς διαδρόμους, επενδύσεις και γεωοικονομική αναβάθμιση. Αλλά όταν το ενοίκιο, το τρόφιμο και ο καφές λειτουργούν ως καθημερινή υπενθύμιση αδυναμίας, η μεγάλη αφήγηση ακούγεται σαν πολυτέλεια. Η πολιτική δεν χάνει εκεί που δεν έχει σχέδιο. Χάνει εκεί που δεν έχει ενσυναίσθηση.

Η υπόθεση του FIR Αθηνών και η εμπλοκή της Deutsche Telekom αποκαλύπτουν μια δυστοπική πραγματικότητα. Η κυβέρνηση, εγκλωβισμένη στη ρητορική της «σταθερότητας», δυσκολεύεται να εξηγήσει πώς μια ιδιωτική εταιρεία μπορεί να κρατά το κλειδί της εθνικής ασφάλειας. Είναι το κλασικό ελληνικό πρόβλημα: η θεσμική επιπολαιότητα μεταμφιεσμένη σε εκσυγχρονισμό. Η πολιτική ηγεσία οφείλει να καταλάβει ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν ανακτάται με απευθείας αναθέσεις, αλλά με τη διαφάνεια που απαιτεί η σύγχρονη δημοκρατία.

Η δικαιοσύνη ως καθρέφτης της σκευωρίας

Η τελεσίδικη καταδίκη για την υπόθεση Novartis κλείνει έναν κύκλο, αλλά αφήνει ανοιχτές πληγές. Η εργαλειοποίηση των θεσμών για την εξόντωση πολιτικών αντιπάλων υπήρξε το απόλυτο σύμπτωμα του ηθικού μας ελλείμματος. Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε παραπολιτική και η δικαιοσύνη σε πεδίο δόξης λαμπρό για «κουκουλοφόρους», τότε το ίδιο το πολίτευμα διολισθαίνει προς τον αυταρχισμό. Η ρητορική του Αντώνη Σαμάρα περί «δικαίωσης» δεν είναι απλώς μια προσωπική νίκη, είναι η υπενθύμιση ότι η δημοκρατία μας χρειάζεται θωράκιση απέναντι στους ερασιτέχνες του λαϊκισμού.

Τι Προμηνύεται: Ο Φόβος της Κενής Κάλπης

Το πραγματικό «blackout» δεν είναι αυτό των ραντάρ, αλλά η σταδιακή αποσύνδεση των πολιτών από το πολιτικό σύστημα. Η άνοδος εξωπολιτικών προσωπικοτήτων στις δημοσκοπήσεις, που κεφαλαιοποιούν τον πόνο των Τεμπών ή την οργή της ακρίβειας, δείχνει ότι το «κέντρο» δεν είναι πλέον ένας πολιτικός χώρος, αλλά μια έρημος προσδοκιών.

Σε αυτό το περιβάλλον, δεν είναι παράξενο που αναδύονται «φαινόμενα». Πρόσωπα, κινήσεις, δημοσκοπικές καμπύλες που μοιάζουν να αψηφούν τη λογική των κομμάτων. Δεν πρόκειται για ιδεολογική μετατόπιση. Πρόκειται για συναισθηματική φυγή. Όταν η πολιτική παύει να εξηγεί και περιορίζεται στο να διαχειρίζεται, η κοινωνία αναζητά κάποιον να της πει «σε καταλαβαίνω», ακόμη κι αν δεν ξέρει πώς.

Το επικίνδυνο δεν είναι ότι το σύστημα τρίζει. Το επικίνδυνο είναι ότι έχει συνηθίσει να τρίζει και το θεωρεί φυσιολογικό. Η κυβέρνηση πιστεύει ότι μπορεί να περάσει αυτή τη φάση με αυστηρό τόνο και τεχνοκρατικές διορθώσεις. Η αντιπολίτευση πιστεύει ότι αρκεί να κρατήσει ανοιχτή την πληγή. Και οι δύο υποτιμούν το ίδιο πράγμα: ότι η πολιτική νομιμοποίηση δεν ανανεώνεται με διορίες ούτε με καταγγελίες, αλλά με πειστικές απαντήσεις στο γιατί.

Η Ελλάδα της 14ης Ιανουαρίου 2026 είναι μια χώρα που πανηγυρίζει για τον «Saudi Greek Interconnector» την ίδια στιγμή που ο μέσος πολίτης μετράει τα ευρώ για έναν καφέ που ακρίβυνε κατά 20%. Αυτή η αναντιστοιχία μεταξύ των μακροοικονομικών θριάμβων και της μικροοικονομικής ασφυξίας είναι η βραδυφλεγής βόμβα στα θεμέλια της κυβερνητικής κυριαρχίας.

Μας διαφεύγει όμως και η ουσία: ότι η κανονικότητα δεν είναι η απουσία επεισοδίων, αλλά η παρουσία ενός κοινού οράματος. Αν δεν καταφέρουμε να συνδέσουμε την τεχνολογική πρόοδο με την κοινωνική δικαιοσύνη και τον θεσμικό σεβασμό, θα παραμείνουμε δέσμιοι μιας «υβριδικής» κρίσης, όπου το μέλλον θα μοιάζει πάντα με μια κακή επανάληψη του παρελθόντος. Το στοίχημα δεν είναι αν θα ανοίξουν οι δρόμοι από τα τρακτέρ, αλλά αν θα ανοίξουν οι ορίζοντες μιας χώρας που φοβάται να κοιταχτεί στον καθρέφτη.

Βήμα-βήμα ανάγνωση: τι «γράφει» η ατζέντα της ημέρας

1. Ιεράρχηση θεμάτων
Σχεδόν όλα τα φύλλα ανοίγουν είτε με τα αγροτικά μπλόκα είτε με μια ευρύτερη συζήτηση για την αξιοπιστία του κράτους: blackout στο FIR Αθηνών, παλιές υποδομές, απευθείας αναθέσεις, ακρίβεια, ενίσχυση ελεγκτικών μηχανισμών. Η ημέρα δεν είναι θεματικά πολυδιάσπαρτη, είναι συγκεντρωμένη γύρω από το ερώτημα: ποιος ελέγχει την τάξη και ποιος πληρώνει το κόστος.

2. Πολιτικό υποκείμενο
Το κέντρο βάρους παραμένει στο Μαξίμου και στην κυβερνητική επιλογή διαχείρισης σύγκρουσης. Η αντιπολίτευση εμφανίζεται όχι ως εναλλακτική διακυβέρνησης, αλλά ως ενισχυτής κοινωνικής δυσαρέσκειας. Παράλληλα, αναδύεται ένα τρίτο, άμορφο πολιτικό υποκείμενο: η κοινωνική απονομιμοποίηση που αποτυπώνεται σε δημοσκοπικά «φαινόμενα» τύπου Καρυστιανού.

3. Framing των μέσων

• Φιλοκυβερνητικό: Καθημερινή, Political, Απογευματινή
• Καταγγελτικό / κοινωνικό: Εφ.Συν
• Σκανδαλοθηρικό / αποκαλυπτικό: Δημοκρατία, One Voice
• Τεχνοκρατικό: Ναυτεμπορική
• Υπαρξιακό-κοινωνικό: Εστία

Το ίδιο γεγονός δεν διαβάζεται αλλιώς, χρησιμοποιείται αλλιώς.

1. Αγροτικά μπλόκα

Διαχείριση σύγκρουσης ή πολιτική καύση;

Καθημερινή
Παρουσιάζει τη συνάντηση στο Μαξίμου ως «τελευταία γέφυρα». Το μήνυμα είναι σαφές: η κυβέρνηση έδωσε – τώρα τελειώνουμε. Η αναφορά σε διορία 48 ωρών και η υπαινικτική αναφορά σε παρέμβαση της τάξης δεν είναι ενημερωτική λεπτομέρεια, είναι πολιτικό σήμα προς το αστικό ακροατήριο.

Political – Απογευματινή
Σκληραίνουν το κάδρο. Οι αγρότες που επιμένουν βαφτίζονται «αδιάλλακτοι», «μειοψηφία», ακόμα και απειλή για την κοινωνική ομαλότητα. Η Απογευματινή ανεβάζει δραματουργία μιλώντας για «πραξικόπημα με τρακτέρ». Δεν απευθύνεται στους αγρότες. Απευθύνεται στους κουρασμένους πολίτες των πόλεων.

Εφ.Συν
Αντιστροφή πλαισίου: «παράσταση διαλόγου», «ψίχουλα», «δικά του παιδιά». Το μπλόκο εδώ δεν είναι πρόβλημα τάξης αλλά τελευταίο εργαλείο πίεσης. Η πιθανή καταστολή προεξοφλείται ως πολιτικό λάθος πριν καν συμβεί.

Συναίσθημα που καλλιεργείται

• Κυβερνητικά φύλλα: αγανάκτηση, ανάγκη «να μπει τάξη»
• Αντιπολιτευτικά: αδικία, οργή, προσμονή σύγκρουσης

Τι μας διαφεύγει
Κανείς δεν μετρά σοβαρά το κόστος της επόμενης ημέρας: εφοδιαστική αλυσίδα, πολιτικό αποτύπωμα αστυνόμευσης, φθορά εμπιστοσύνης σε περιφέρεια.

2. Blackout στο FIR Αθηνών

Εκσυγχρονισμός ή άλλοθι;

Καθημερινή
Το πόρισμα εμφανίζεται καθησυχαστικό: παλιά τεχνολογία, όχι σαμποτάζ, όχι κυβερνοεπίθεση. Προβάλλεται η ανάγκη άμεσης αγοράς νέου συστήματος. Πρόκειται για κλασικό damage control: τεχνικό πρόβλημα, τεχνική λύση, τέλος συζήτησης.

One Voice
Αλλάζει εντελώς την ανάγνωση: αποκαλύπτει απευθείας ανάθεση 300.000€ από την ΥΠΑ στο τέλος του 2025. Το ερώτημα μετατοπίζεται: είχαμε βλάβη επειδή το σύστημα ήταν παλιό ή το σύστημα έμεινε παλιό επειδή έτσι βολεύει;

Πολιτική σημασία
Εδώ γεννιέται ένα επικίνδυνο αφήγημα:

παλιές υποδομές + απευθείας αναθέσεις = επιτελική φθορά

Τι προμηνύεται
Αν υπάρξει δεύτερο τεχνικό επεισόδιο, η συζήτηση περνά από την ασφάλεια πτήσεων στη διακυβέρνηση.

3. Δημοσκοπικό σοκ: Φαινόμενο Καρυστιανού

Kontra News
Μιλά για «εκτίναξη στη δεύτερη θέση», κυριαρχία στις ηλικίες 17–40 και ιδιαίτερα στις εργαζόμενες γυναίκες. Ακόμα κι αν τα ποσοστά είναι υπερβολικά, το μήνυμα είναι καθαρό: η κοινωνική δυσαρέσκεια βρίσκει φορέα, όχι απλώς διέξοδο.

Βαθύτερη ανάγνωση
Δεν πρόκειται για κλασικό αντισυστημισμό. Πρόκειται για συναισθηματική πολιτική. Αυτό αλλάζει τον τόνο της προεκλογικής χρονιάς: λιγότερα προγράμματα, περισσότερη ταύτιση.

4. Αντιπολίτευση και αναδιάταξη

Το Μανιφέστο
Μιλά για «ταφόπλακα στη σκευωρία». Πρόκειται για editorial κλεισίματος λογαριασμών: δικαιωθήκαμε, πάμε παρακάτω, θυμόμαστε ποιοι έστησαν τι.

Δημοκρατία
Διπλό χτύπημα:

1. Τσίπρας «αποδεκατίζει» το ΠΑΣΟΚ με μεταγραφές στελεχών
2. Σύνδεση αγροτικής οργής με εμβολιασμούς και ευρωπαϊκές συστάσεις

Η στόχευση είναι καθαρή: σύγχυση, φόβος, θυμός.

Τι μας διαφεύγει
Η κεντροαριστερά δεν εμφανίζεται πουθενά ως πολιτικό σχέδιο. Μόνο ως ανακύκλωση προσώπων. Αυτό ευνοεί το αφήγημα σταθερότητας.

5. Οικονομία – Κράτος – Καθημερινότητα

Ναυτεμπορική
Ενίσχυση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων της ΑΑΔΕ. Το κράτος γίνεται πιο αποτελεσματικό, αλλά και πιο απειλητικό αν δεν υπάρξει κοινωνική νομιμοποίηση.

Τα Νέα
Μεγάλη ενεργειακή επένδυση, γεωοικονομική αναβάθμιση. Ελλάδα ως διάδρομος ισχύος.

Εστία
Αντίστιξη: ακρίβεια, ενοίκια, τρόφιμα, εστίαση. Ο «βίος αβίωτος» είναι το υπόστρωμα όλων των άλλων θεμάτων.

Συνολικό στίγμα της ημέρας

Κεντρική σύγκρουση:
Τάξη vs Οργή

Η κυβέρνηση ζητά νομιμοποίηση μέσω ευθύνης και κανόνων.
Η κοινωνία, ή τμήματά της, απαντά με δυσπιστία και συναισθηματική ρήξη.

Απόκλιση εφημερίδων

• Φιλοκυβερνητικές: «υπευθυνότητα – τέλος ανοχής»
• Αντιπολιτευτικές: «παράσταση – καταστολή – αδικία»
• Σκανδαλοθηρικές: «έγγραφα – αποκαλύψεις – θυμικό»

Τι μας διαφεύγει

1. Η φθορά δεν έρχεται από ένα γεγονός αλλά από συσσώρευση δυσπιστίας
2. Η ακρίβεια λειτουργεί ως επιταχυντής πολιτικών ρηγμάτων
3. Τα νέα πολιτικά σχήματα είναι σύμπτωμα, όχι αιτία

Τι προμηνύεται

1. Πόλωση αν τα μπλόκα σπάσουν με σκληρή γραμμή
2. FIR/ΥΠΑ ως σύμβολο επιτελικής φθοράς
3. Συναισθηματικοποίηση της πολιτικής αντιπαράθεσης