Από την «Lava» της Καρυστιανού στον «Παγετώνα» του Τραμπ – Επισκόπηση Τύπου 11/01

Αν ξεφλουδίσει κανείς την επιφάνεια των σημερινών πρωτοσέλιδων, θα διαπιστώσει ότι η χώρα δεν βρίσκεται απλώς σε μια τυπική πολιτική συγκυρία, αλλά σε ένα σημείο «στρατηγικής αμηχανίας». Από τη μία, η εσωτερική κοινωνική λάβα που κοχλάζει, και από την άλλη, ένας διεθνής ορίζοντας που επανασυστήνεται με όρους ισχύος και απρόβλεπτων κινήσεων.

Κάτω από διαφορετικούς τίτλους, ιδεολογίες και ύφη, τα περισσότερα φύλλα εκπέμπουν το ίδιο υπόγειο σήμα: το πολιτικό σύστημα παίζει άμυνα, ενώ το παιχνίδι έχει ήδη αλλάξει γήπεδο.

Το εξωτερικό σκηνικό λειτουργεί σαν τέλειο άλλοθι. Τραμπ, Realpolitik, απορρύθμιση, «Άγρια Δύση», τέλος κανόνων. Η διεθνής αβεβαιότητα παρουσιάζεται σχεδόν ως φυσικό φαινόμεν, σαν καταιγίδα που έρχεται απ’ έξω και δεν ευθυνόμαστε. Όμως εδώ υπάρχει ένα ψέμα άνεσης: η γεωπολιτική δεν μας αποσταθεροποιεί επειδή είναι σκληρή, αλλά επειδή μας βρίσκει εσωτερικά ανασφαλείς. Όταν δεν εμπιστεύεσαι τους θεσμούς σου, κάθε διεθνής ανατροπή γίνεται πολλαπλασιαστής φόβου.

Γι’ αυτό και το πραγματικό βάρος της εβδομάδας δεν βρίσκεται ούτε στον Τραμπ ούτε στη Μέση Ανατολή. Βρίσκεται στην επαναλαμβανόμενη λέξη που πλανιέται παντού χωρίς να λέγεται καθαρά: εμπιστοσύνη. Ή μάλλον, στην απουσία της.

Η ιστορία με τις υποδομές, τα αεροδρόμια, τα δίκτυα, το FIR, δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική. Γιατί όταν η ασφάλεια, η διαχείριση και η ευθύνη εμφανίζονται ως «εκκρεμότητες ετών», το μήνυμα που περνά στον πολίτη είναι απλό: κανείς δεν λογοδοτεί πραγματικά. Και όταν αυτό συναντά το τραύμα των Τεμπών, δεν χρειάζεσαι αντιπολίτευση για να παραχθεί πολιτικό κόστος. Το κόστος παράγεται μόνο του.

Το «Μέτωπο των Τεμπών» ως Πολιτικός Επιταχυντής

Σε αυτό το έδαφος φυτρώνουν νέα πολιτικά φαινόμενα. Όχι επειδή έχουν πρόγραμμα, αλλά επειδή έχουν ηθικό φορτίο. Η συζήτηση γύρω από την Καρυστιανού δεν είναι συζήτηση για κόμμα. Είναι συζήτηση για το αν η πολιτική μπορεί να ξαναμιλήσει τη γλώσσα της δικαιοσύνης χωρίς εισαγωγικά. Το σύστημα το ξέρει αυτό, και γι’ αυτό αγχώνεται. Όχι επειδή απειλείται εκλογικά άμεσα, αλλά επειδή απειλείται αφηγηματικά.

Η κυριαρχία της Μαρίας Καρυστιανού στο πολιτικό λεξιλόγιο (όπως καταγράφεται εμφατικά στο Πρώτο Θέμα και το Documento) δεν είναι πλέον μια συγκινησιακή παρένθεση. Είναι ένας δομικός κίνδυνος για το πολιτικό σύστημα. Το «απλοϊκό μας» μας συμπέρασμα είναι σαφές: Η Καρυστιανού λειτουργεί ως ο «καθρέφτης» στον οποίο η αντιπολίτευση βλέπει την ανεπάρκειά της και η κυβέρνηση την ηθική της φθορά. Όταν μια προσωπικότητα χωρίς κομματικό μηχανισμό προκαλεί «σεισμικές δονήσεις» στις μετρήσεις, σημαίνει ότι το παραδοσιακό πολιτικό προϊόν έχει λήξει. Προμηνύεται ένα «Big Bang» στο χώρο της κεντροαριστεράς, όπου το παλιό θα καταρρεύσει για να δώσει χώρο σε κάτι που ακόμα δεν έχει όνομα, αλλά έχει πρόσωπο.

Η «Pax Americana» και η Ελληνική Θωράκιση

Σε διεθνές επίπεδεο ωστόσο, μέσα στις κοσμογονικές αλλαγές που προκαλούν οι αποφάσεις του Αμερικανού προέδου, η Εστία και Το Βήμα αναλύουν το «Δόγμα Τραμπ», αλλά η πραγματικότητα που μας διαφεύγει μέσα από τα δημοσιεύματα αυτά, είναι η ταχύτητα με την οποία η Ευρώπη και η Ελλάδα, καλούνται να ενηλικιωθούν αμυντικά. Η άφιξη της «πιο βαριά οπλισμένης φρέγατας» δεν είναι απλώς μια είδηση εξοπλισμών. Είναι μια κίνηση πανικού και ταυτόχρονα θωράκισης απέναντι σε μια Τουρκία που, μέσω των βαλλιστικών της προγραμμάτων, επιχειρεί να αλλάξει την ισορροπία στο Αιγαίο πριν καν στεγνώσει το μελάνι των νέων αμερικανικών συμφωνιών.

Τα «Μπλόκα» της Πραγματικότητας

Οι αγρότες, από την άλλη, δεν είναι πια «κλασικό μπλοκάρισμα». Είναι κοινωνικός δείκτης. Δείχνουν ότι η περιφέρεια δεν νιώθει απλώς οικονομικά πιεσμένη, αλλά πολιτικά αόρατη. Και όταν η Ευρώπη εμφανίζεται ταυτόχρονα ως πηγή χρημάτων και πηγή απειλής (Mercosur, φόροι, κανόνες), το μείγμα γίνεται εκρηκτικό. Όχι επαναστατικό, εκρηκτικό με την έννοια της διάχυτης δυσπιστίας.

Η Kontra News και ο Λόγος εστιάζουν στην οργή των αγροτών. Εδώ το παραπολιτικό παρασκήνιο είναι πιο ενδιαφέρον από τις επίσημες ανακοινώσεις. Η κυβέρνηση δείχνει να χάνει το «κάστρο» της επαρχίας. Το ραντεβού στο Μαξίμου δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο ή τις ζωοτροφές, αφορά την επιβίωση ενός ολόκληρου παραγωγικού μοντέλου που συμπιέζεται από τη συμφωνία Mercosur και την πράσινη μετάβαση. Αν τα μπλόκα «δέσουν» με την κοινωνική δυσαρέσκεια των αστικών κέντρων, ο χειμώνας του 2026 θα είναι ο μακρύτερος της τελευταίας δεκαετίας.

Παράλληλα, η κυβέρνηση προσπαθεί να μεταφέρει το κέντρο βάρους: στέγη, ακρίβεια, ταμεία, δισεκατομμύρια, πακέτα. Όλα αναγκαία, τίποτα όμως επαρκές από μόνο του. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι δίνεις, αλλά ποιος πιστεύει ότι το δίνεις δίκαια. Χωρίς θεσμική αξιοπιστία, ακόμη και το πιο γενναιόδωρο μέτρο ακούγεται σαν προεκλογικό φυλλάδιο.

Η Σκοτεινή Πλευρά: Το Ισραηλινό Αποτύπωμα

Η αποκάλυψη του Documento για τους Ισραηλινούς επικοινωνιολόγους της «μαύρης προπαγάνδας» ανοίγει μια κερκόπορτα που πολλοί θέλουν να ξεχάσουν. Η χρήση μεθόδων που άπτονται των μυστικών υπηρεσιών για την εγχώρια πολιτική επικράτηση προμηνύει έναν προεκλογικό αγώνα (όποτε αυτός έρθει) που δεν θα διεξαχθεί με όρους επιχειρημάτων, αλλά με όρους πληροφοριακού πολέμου.

Το στίγμα της ημέρας

Μια πολιτική σκηνή που μιλάει με παλιά εργαλεία σε ένα ακροατήριο που έχει αλλάξει ψυχολογία. Το σύστημα εξακολουθεί να πιστεύει ότι το παιχνίδι κερδίζεται με διαχείριση. Η κοινωνία αρχίζει να πιστεύει ότι το παιχνίδι είναι άλλο.

Αν κάτι προμηνύεται, δεν είναι άμεση ανατροπή. Είναι κάτι πιο ύπουλο και πιο επικίνδυνο: μετατόπιση νομιμοποίησης. Όχι από κόμμα σε κόμμα, αλλά από το «ποιος κυβερνά» στο «ποιος αξίζει να μιλά». Και σε αυτή τη μετατόπιση, όποιος συνεχίσει να παίζει άμυνα με τα μάτια στο παρελθόν, κινδυνεύει να χάσει χωρίς να καταλάβει πότε τελείωσε ο αγώνας.

Μας διαφεύγει ότι η Ελλάδα του 2026 δεν κρίνεται πλέον στη Βουλή, αλλά στα δικαστήρια (Τέμπη), στα σύνορα (εξοπλισμοί) και στα χωράφια. Η «καταιγίδα» που έρχεται δεν θα είναι μόνο γεωπολιτική· θα είναι πρωτίστως αξιακή.

Προετοιμαστείτε για ένα 2026 όπου οι «σταθερές» θα είναι η πιο σπάνια λέξη στο λεξικό μας. Γιατί, τελικά, η πολιτική δεν καταρρέει όταν χάνει εκλογές. Καταρρέει όταν χάνει το δικαίωμα να εξηγεί τον κόσμο. Και αυτή την Κυριακή, ο κόσμος μοιάζει ήδη ένα βήμα μπροστά.

Βήμα – Βήμα ανάλυση Κυριακάτικων Εφημερίδων 11/01

Η μέρα γράφεται πάνω σε δύο ρήξεις: (1) εσωτερική ρευστότητα με νέο «πολιτικό σώμα» να απειλεί να ξαναμοιράσει την τράπουλα, και (2) διεθνής απορρύθμιση όπου το Διεθνές Δίκαιο αντιμετωπίζεται είτε ως λάβαρο είτε ως πολυτέλεια. Μέσα σε αυτό το δίπολο, η κυβέρνηση φαίνεται να παίζει άμυνα σε πολλά μέτωπα (αγρότες, ΟΠΕΚΕΠΕ, FIR), ενώ η αντιπολίτευση μοιάζει να ψάχνει ακόμη γλώσσα και αντίπαλο.

1) Το «κόμμα Καρυστιανού»: ηθική νομιμοποίηση vs κομματικές ισορροπίες

Τα αποκόμματα το περιγράφουν ως αστάθμητο παράγοντα που «τέμνει οριζόντια» τη βάση όλων των κομμάτων. Η KONTRA ποντάρει στο σοκ των γκάλοπ και στο ότι η Καρυστιανού αντλεί από δεξιά–κεντροαριστερά–αριστερά, με καύσιμο το αίτημα δικαιοσύνης των Τεμπών.
Η Εστία το μεταφράζει σε «μάχη για τη δεύτερη θέση» (Τσίπρας–Καρυστιανού), άρα σε αναδιάταξη συσχετισμών στην αντιπολίτευση.
Η Αυγή το περνά μέσα από το πρίσμα «επιλογές Μαξίμου»: το νέο σχήμα ως πολιτικός επιταχυντής που θα αλλάξει και το κυβερνητικό targeting (ποιον θέλει να “στριμώξει” και γιατί).

Το Παρόν, η Real News και άλλα αποκόμματα επιμένουν:

• «Αλλάζει τα δεδομένα»
• «Αναταραχή σε όλα τα κόμματα»
• «Η επόμενη μέρα των εξαγγελιών»

Σημαντικό: δεν την αντιμετωπίζουν πια ως πιθανότητα, αλλά ως παράγοντα.

Πολιτική ουσία:
Δεν κερδίζει επειδή υπόσχεται.
Κερδίζει επειδή δεν ανήκει.

Το πολιτικό βάθος: δεν είναι απλώς «ένα νέο κόμμα». Είναι θερμόμετρο εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη/θεσμούς. Αν πατήσει, αλλάζει το πώς στήνεται πόλωση και το ποιος θεωρείται «κύριος αντίπαλος».

2) Μαξίμου: ανασχηματισμός, πειθαρχία και διαδοχολογία

Η Αυγή περιγράφει σκηνικό «ανασχηματισμού διά πάσα νόσο»: πρόσχημα το αγροτικό, αφορμή δικογραφία, αιτία όμως οι εσωτερικές συγκρούσεις στο Μαξίμου, και ταυτόχρονη προσπάθεια «κοντέματος» δελφίνων.
Απέναντι, η Μακεδονία (μέσω κυβερνητικής γραμμής/συνέντευξης) στήνει το αντί-αφήγημα «βαθύ κράτος» και αντοχή της ηγεσίας.

Τα αποκόμματα για:

• αντιδράσεις στο νομοσχέδιο για τις Ένοπλες Δυνάμεις,
• μισθολογικά, βαθμούς,
• εσωτερική κινητικότητα στη ΝΔ

δείχνουν ότι η φθορά δεν είναι μόνο κοινωνική αλλά και εσωκομματική.

Την ίδια στιγμή, το αφήγημα της Realpolitik (Καθημερινή, Απογευματινή) ζητά ψυχραιμία, αλλά δεν προσφέρει παρηγοριά.

Μετάφραση σε απλά ελληνικά: όταν ακούς ταυτόχρονα «ανασχηματισμός» και «βαθύ κράτος», είσαι σε φάση πολιτικής αυτοάμυνας: μεταφέρεις τη συζήτηση από πρόσωπα/ευθύνες σε έναν δομικό “εχθρό” για να κρατήσεις συμπαγές το μπλοκ σου.

3) Αγροτικό + ΟΠΕΚΕΠΕ: κοινωνικό μέτωπο που ενώνει θυμό και καχυποψία

Η γραμμή των αποκομμάτων δείχνει ότι οι αγρότες δεν είναι «εποχικό θέμα»: υπάρχει κίνηση προς Μαξίμου με πολιτικό κόστος που γράφει περιφέρεια.
Η Αυγή το δένει με ΟΠΕΚΕΠΕ/Εξεταστική, υπονοώντας ότι το κόστος δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και θεσμικό (διαχείριση πόρων/λογοδοσία).

Το ρίσκο: αν το αγροτικό μείνει «μισό» και ο ΟΠΕΚΕΠΕ πάρει άρωμα συγκάλυψης, ανοίγει διάδρομος για νέους φορείς διαμαρτυρίας (και για αντισυστημική ψήφο με “ηθικό” πρόσημο).

4) FIR Αθηνών: όταν το κράτος γίνεται τεχνικό ρίσκο

Η Αυγή το βαφτίζει «άρωμα 717» στις αερομεταφορές (μεταφορά του ψυχικού φορτίου των Τεμπών σε ζήτημα ασφάλειας).
Η Καθημερινή το πιάνει πιο «κρατικά»: επταετής εκκρεμότητα κρίσιμης σύμβασης επικοινωνιών/καταγραφής και ευρωπαϊκή επιτήρηση έως το 2028.
Η One Voice το τραβά καταγγελτικά («σας τα λέγαμε», ευρωπαϊκή παραπομπή).

• 250 επίσημα καταγεγραμμένα περιστατικά ενεργοποίησης TCAS από το 2022
• 54 περιστατικά μόνο γύρω από το “Ελ. Βενιζέλος”
• Επιθεωρητής που κατήγγειλε κινδύνους → κατηγορήθηκε για «ανάρμοστη συμπεριφορά» και διώχθηκε πειθαρχικά.

Αυτό δεν είναι πια «διοικητική αδυναμία».
Είναι υπόθεση συγκάλυψης ρίσκου.

Πολιτική μετάφραση:
Μετά τα Τέμπη, το κράτος δεν έχει το δικαίωμα να φαίνεται ότι τιμωρεί όσους χτυπούν καμπανάκια ασφαλείας. Κάθε τέτοια υπόθεση λειτουργεί ως ηθικός πολλαπλασιαστής δυσπιστίας.

Το υποδόριο μήνυμα: δεν είναι μόνο θέμα ανικανότητας. Είναι θέμα αξιοπιστίας υποδομών, άρα εικόνας χώρας, τουρισμού, κόστους και (τελικά) πολιτικής εμπιστοσύνης.

5) Εξωτερική πολιτική: Διεθνές Δίκαιο ή ρεαλπολιτίκ σε εποχή «κανόνες optional»

Η Καθημερινή ανοίγει καθαρά το δίλημμα «Διεθνές Δίκαιο ή Realpolitik;» και το τοποθετεί σε μια συγκυρία όπου οι “κανόνες” γίνονται διαπραγματεύσιμοι.
Ο Παπαχελάς το θέτει ωμά: σε επικίνδυνη γειτονιά πρέπει να είσαι «στην πλευρά του Τραμπ», με την παραδοχή ότι ο κόσμος γίνεται ζούγκλα και αυτό παράγει προηγούμενα (που εμάς μας καίνε στην Αν. Μεσόγειο).
Η Εστία μιλά για «διεθνείς σχέσεις χωρίς κανόνες» και για 2026 ως έτος καμπής της Ευρώπης.

Το προμήνυμα: όσο πιο αβέβαιο το έξω, τόσο πιο εύκολα εισάγεται πολιτική ανασφάλεια μέσα (και φουσκώνουν “σκληρές” φωνές).

6) Mercosur: ήπιο σήμερα, πιθανό καύσιμο αύριο

Τύπος Θεσσαλονίκης και Λόγος της Κυριακής κρατούν καθησυχαστική γραμμή: προστασία γεωγραφικών ενδείξεων/δικλείδες ασφαλείας και μηχανισμοί προστασίας τιμών (π.χ. «τιμή εισόδου» για εσπεριδοειδή).
Αλλά η Αυγή το «κουμπώνει» πάνω στα μπλόκα (“ήταν στραβό το κλήμα…”), δηλαδή το κάνει πολιτικό σύμβολο για αγροτική οργή.
Η Real News το διαβάζει ως ένδειξη ευρωπαϊκού διχασμού/ασύνδετης ΕΕ.

ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Η πολιτική περνά από τη διαχείριση στη νομιμοποίηση.

Δεν είναι μια «βαριά» Κυριακή μόνο επειδή ο κόσμος έξω γίνεται πιο σκληρός. Είναι βαριά γιατί το μέσα δεν αντέχει άλλο το έξω. Οι εφημερίδες, από διαφορετικές αφετηρίες, συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα – χωρίς να το λένε πάντα ρητά:

το πρόβλημα δεν είναι αν η κυβέρνηση κυβερνά,
αλλά αν το σύστημα πείθει ότι αξίζει εμπιστοσύνη.

Η διεθνής απορρύθμιση (Realpolitik, Τραμπ, ισχύς χωρίς κανόνες) λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός. Φωτίζει τις εσωτερικές ρωγμές: ασφάλεια, δικαιοσύνη, θεσμοί, λογοδοσία. Όχι τυχαία, τα πιο φορτισμένα θέματα της ημέρας δεν είναι οικονομικά· είναι ηθικά και θεσμικά.

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΑΦΕΥΓΕΙ (ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΟ)

1. Το FIR δεν είναι τεχνικό θέμα, είναι πολιτικό τραύμα

Τα στοιχεία για τα 250 περιστατικά TCAS και η πειθαρχική δίωξη επιθεωρητή που προειδοποίησε, δεν είναι απλώς «κακή εικόνα». Είναι μετα-Τέμπη πολιτική αυτοκτονία.
Ό,τι αγγίζει ασφάλεια και εμφανίζεται ως συγκάλυψη, δεν ξεχνιέται.

Αυτό δεν έχει ακόμα πλήρως αποτυπωθεί στο πολιτικό σύστημα, αλλά έχει ήδη εγγραφεί στο κοινωνικό υποσυνείδητο.

2. Η Καρυστιανού δεν είναι κόμμα, είναι σύμπτωμα

Οι εφημερίδες τη διαβάζουν πια ως γεγονός, όχι ως πιθανότητα. Αυτό που διαφεύγει είναι ότι:

δεν αντλεί δύναμη από πρόταση εξουσίας,
αλλά από το κενό αξιοπιστίας των υπαρχόντων.

Αν το σύστημα την αντιμετωπίσει επικοινωνιακά ή αμυντικά, θα τη μεγαλώσει.

3. Η σύγκρουση Documento-κυβέρνησης δείχνει κάτι βαθύτερο

Δεν είναι θέμα «ποιος έχει δίκιο». Είναι θέμα πώς απαντά η εξουσία.
Όταν η απάντηση δεν είναι θεσμική αλλά επιθετική, το μήνυμα που περνά είναι ανασφάλεια.

Αυτό τρέφει την ιδέα ότι η νομιμότητα δεν είναι κοινός τόπος αλλά πεδίο μάχης.

4. Η οικονομία υποχωρεί ως κεντρική αφήγηση

Πακέτα, ταμεία, δισ., στέγη, ακρίβεια υπάρχουν, αλλά δεν πρωταγωνιστούν συναισθηματικά.
Η κοινωνία δείχνει να λέει:
«Πρώτα πείστε με ότι είστε δίκαιοι και αξιόπιστοι, μετά συζητάμε τα μέτρα».

ΤΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ (ΒΡΑΧΥ & ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΑ)

Βραχυπρόθεσμα

• Πίεση για θεσμικές απαντήσεις (όχι επικοινωνία) σε FIR/ασφάλεια
• Προσεκτικές κινήσεις απέναντι στην Καρυστιανού (κανείς δεν θέλει να τη «χρίσει» αντίπαλο)
• Συνέχιση της διεθνούς αφήγησης Realpolitik ως άμυνας: «ο κόσμος αλλάζει, κρατάμε το τιμόνι»

Μεσοπρόθεσμα

Αν δεν υπάρξει καθαρό αφήγημα εμπιστοσύνης, ανοίγει χώρος για αντισυστημική ψήφο με “καθαρό” πρόσωπο

Μετατόπιση της πολιτικής σύγκρουσης
από «ποιος κυβερνά καλύτερα» στο «ποιος έχει ηθική επάρκεια»

Κίνδυνος νέας πόλωσης όχι ιδεολογικής αλλά θεσμικής (δικαιοσύνη, ασφάλεια, λογοδοσία)