Συνέντευξη Καρυστιανού: Μεταξύ ηθικής κάθαρσης και γοητείας του χάους

Η είσοδος της Μαρίας Καρυστιανού στον δημόσιο στίβο, όπως αποτυπώθηκε στην πρόσφατη συνέντευξή της στο Kontra24 (Ιανουάριος 2026), δεν αποτελεί απλώς ένα πολιτικό γεγονός, είναι μια βαθιά τομή στη συλλογική μας ψυχολογία. Παρακολουθώντας την, γινόμαστε μάρτυρες μιας μεταμόρφωσης: το ιδιωτικό τραύμα, ακατέργαστο και ανυπόφορο, μεταβολίζεται σε έναν λόγο που διεκδικεί τη θεσμική ανατροπή. Όμως, πίσω από την αναμφισβήτητη ηθική ισχύ της μητέρας, ελλοχεύει η στρατηγική μιας «σιωπηρής» ηγεσίας που φλερτάρει επικίνδυνα με τα όρια του λαϊκισμού.

Η Μεταφυσική του Πόνου και η Ορθολογική Στρατηγική

Με όρους πολιτικής φιλοσοφίας αν κάποιος ανέλυε τη στάση της, θα διέκρινε ίσως την αναμέτρηση του «θυμικού» με τον «λόγο». Η κυρία Καρυστιανού δεν μιλά ως πολιτικός του παλαιού τύπου. Μιλά ως φορέας μιας μεταφυσικής δικαιοσύνης. Η φράση της ότι «είμαστε όλοι υποψήφια θύματα σε αυτό το τρένο» δεν είναι μόνο μια διαπίστωση ασφαλείας, είναι μια υπαρξιακή υπενθύμιση της κοινής μας μοίρας απέναντι σε ένα κράτος-εχθρό. Εδώ έγκειται η πρώτη μεγάλη ευκαιρία: η αφύπνιση μιας κοινωνίας που είχε ναρκωθεί από την ιδιωτεία. Με αυτό τον τρόπο η Καρυστιανού επαναφέρει την έννοια της ευθύνης στο επίκεντρο.

Ωστόσο, εδώ ανακύπτει και ο κίνδυνος. Όταν το πένθος γίνεται αποστολή, τείνει να αποκτά έναν χαρακτήρα απόλυτο, σχεδόν ιερό. Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί ως η ανάδυση ενός «αντι-τεχνοκρατικού» κύματος. Ενώ η ίδια επικαλείται την ανάγκη για «ειδικούς» και «ανθρώπους της αγοράς», η ρητορική της δομείται πάνω στην πλήρη απονομιμοποίηση των υπαρχόντων θεσμών. Η στρατηγική της ασάφεια σχετικά με το ιδεολογικό της στίγμα, το οποίο τοποθετεί «πάνω από την Αριστερά και τη Δεξιά», είναι το κλασικό εργαλείο του λαϊκισμού: η επίκληση μιας ενιαίας, αμόλυντης «λαϊκής βούλησης» που στέκεται απέναντι σε μια διεφθαρμένη «ελίτ».

Η Ακτινογραφία της Ισχύος: Ρεπορτάζ και Παρασκήνιο

Από τη σκοπιά του ερευνητικού ρεπορτάζ, η συνέντευξη αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή οργανωτική προετοιμασία. Δεν βρισκόμαστε πλέον μπροστά σε μια αυθόρμητη διαμαρτυρία. Υπάρχει επιλογή προσώπων, υπάρχει φιλτράρισμα βιογραφικών, υπάρχει μια γοργή συγκρότηση μηχανισμού. Η Καρυστιανού «λέει λιγότερα από όσα γνωρίζει». Οι σιωπές της για τα πρόσωπα που την πλαισιώνουν δείχνουν μια στρατηγική αναμονής για το «momentum».

Το ερώτημα είναι: τι είδους κάθαρση επαγγέλλεται; Στον λόγο της υποβόσκει η πεποίθηση ότι η δικαιοσύνη για τα Τέμπη είναι το «κλειδί» που θα ξεκλειδώσει μια γενική τιμωρία του πολιτικού συστήματος. Αυτό είναι το σημείο της «πολιτικής κεφαλαιοποίησης». Η ηθική υπεροχή της την καθιστά απρόσβλητη στην κριτική. Όποιος αμφισβητεί τη δομή του κινήματός της, κινδυνεύει να φανεί ότι προσβάλλει τη μνήμη των νεκρών. Αυτή η «οχυρωματική» θέση είναι το πιο ισχυρό της όπλο, αλλά και η μεγαλύτερη απειλή για τον ορθολογικό δημόσιο διάλογο.

Ο Υποβόσκων Λαϊκισμός: Η Γοητεία του «Καθαρού»

Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι η Καρυστιανού πατά πάνω σε μια αυθεντική λαϊκή οργή. Όμως, ο λαϊκισμός δεν είναι πάντα η δημαγωγία του δρόμου, υπάρχει και ο «λαϊκισμός της ηθικής». Η τάση να χωρίζεται η κοινωνία σε «θύματα» (εμείς) και «θύτες» (το σύστημα) είναι μια απλούστευση που παρακάμπτει τη συνθετότητα των δημοκρατικών διαδικασιών. Η αναφορά της σε «πολιτικούς από κομματικούς σωλήνες που δεν δούλεψαν ποτέ» είναι μια τυπική λαϊκιστική αιχμή που χαϊδεύει τα αυτιά ενός κουρασμένου ακροατηρίου, αγνοώντας ότι η πολιτική απαιτεί επίσης επαγγελματισμό και συμβιβασμούς.

Κίνδυνοι και Προοπτικές

Ο κίνδυνος είναι σαφής: η δημιουργία ενός κόμματος-διαμαρτυρίας που θα τρέφεται από την άρνηση και το τραύμα, χωρίς να μπορεί να προτείνει μια βιώσιμη κυβερνησιμότητα. Αν η δικαιοσύνη μετατραπεί σε εργαλείο εκδίκησης, τότε η «κάθαρση» θα οδηγήσει σε έναν νέο διχασμό.

Η ευκαιρία, από την άλλη, είναι ιστορική. Η Καρυστιανού μπορεί να γίνει ο καταλύτης για μια πραγματική θεσμική θωράκιση της χώρας, αν καταφέρει να μετουσιώσει την οργή σε συγκεκριμένες προτάσεις μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης και της δημόσιας διοίκησης. Για να το πετύχει αυτό, πρέπει να απομακρυνθεί από τη στρατηγική ασάφεια και να αναμετρηθεί με την πραγματικότητα της πολιτικής σύνθεσης.

Επίλογος: Το Πρόσωπο της Νέας Εποχής;

Η Μαρία Καρυστιανού είναι μια προσωπικότητα που προκαλεί δέος. Η ψυχική της ανθεκτικότητα και η ικανότητά της να μετατρέπει τον πόνο σε δημόσιο λόγο είναι σπάνια. Όμως, ως κοινωνία, οφείλουμε να την κρίνουμε όχι μόνο με την καρδιά, αλλά και με το μυαλό. Είναι κυρίως φορέας δικαίου ή φορέας μιας νέας στρατηγικής που χρησιμοποιεί το τραύμα για να σαρώσει τα πάντα στο πέρασμά της; Γαία πυρί μιχθήτω στην μνήμη των θυμάτων.

Η απάντηση θα δοθεί στις επόμενες κινήσεις της. Αν το κίνημά της παραμείνει εγκλωβισμένο στην ηθική ανωτερότητα του θύματος, θα καταλήξει μια ακόμα λαϊκιστική φωτοβολίδα. Αν όμως καταφέρει να μπολιάσει το ηθικό της αίτημα με την ορθολογική ανασυγκρότηση των θεσμών, ίσως τότε η τραγωδία των Τεμπών να γίνει η αφετηρία για μια Ελλάδα που δεν θα φοβάται πια τα τρένα της, ούτε τα πολιτικά, ούτε τα πραγματικά.

Η πρόκληση για την ίδια είναι να παραμείνει «μητέρα» της δικαιοσύνης χωρίς να γίνει «τροφός» ενός νέου, εκδικητικού λαϊκισμού. Για εμάς, η πρόκληση είναι να την ακούσουμε χωρίς να τυφλωθούμε από τη λάμψη του πόνου της.

Βήμα Βήμα αποκρυπτογράφηση της συνέντευξης

1. Επιχειρηματολογία: ισχυρή ηθικά, άνιση πολιτικά

Τι δουλεύει:

• Έχει σταθερό κεντρικό αφήγημα: κάθαρση, ανεξάρτητη δικαιοσύνη -άρθρο 86- διαφθορά.
• Δεν αυτοαναιρείται εύκολα. Επαναλαμβάνει πυλώνες με εμμονή (όχι τυχαία).
• Μιλά με εμπειρικό φορτίο (γειτονιά, μαγαζιά, αγρότες, στρατιωτικοί). Αυτό της δίνει κοινωνική νομιμοποίηση.

Τι δεν δουλεύει:

• Πολύ συχνά υποκαθιστά την απόδειξη με το βίωμα.
• Η μετάβαση από το προσωπικό στο πολιτικό γίνεται με ηθικό άλμα, όχι με πολιτική τεκμηρίωση.
• Στα οικονομικά, στην εξωτερική πολιτική και στην άμυνα μιλά με γενικές αλήθειες, όχι με σχέδιο.

Συμπέρασμα: Η επιχειρηματολογία της είναι ηθικά συμπαγής, αλλά πολιτικά ανώριμη. Πείθει για το πρόβλημα, όχι για τη λύση.

2. Καθαρότητα σκέψης: υψηλή συνοχή, ελεγχόμενη ασάφεια

• Ξέρει πολύ καλά τι ΔΕΝ θέλει (υπάρχον πολιτικό σύστημα).
• Ξέρει επαρκώς τι θέλει (κάθαρση, λογοδοσία).
• Δεν θέλει ακόμη να πει πώς ακριβώς θα κυβερνήσει.

Η ασάφεια δεν είναι σύγχυση. Είναι στρατηγική αναμονής.
Κρατά το ακροατήριο ενωμένο πριν αρχίσουν οι αναπόφευκτες ρωγμές.

3. Προθέσεις & κίνητρα: τρία επίπεδα

α) Προφανές κίνητρο (κυρίαρχο)

Δικαίωση της κόρης της μέσω της κάθαρσης.
Αυτό είναι απολύτως γνήσιο. Δεν υπάρχει αμφιβολία.

β) Δευτερογενές κίνητρο (αναδυόμενο)

Μετατροπή της ηθικής νομιμοποίησης σε πολιτική ισχύ.
Όχι κατ’ ανάγκη για εξουσία, για επιβολή αλλαγής.

γ) Βαθύτερο κίνητρο (υπόγειο)

Έλεγχος του αφηγήματος:
να μη χαθεί η υπόθεση στα γρανάζια, στα ΜΜΕ, στις θεωρίες συνωμοσίας, στους άλλους συγγενείς.

Δεν είναι ματαιοδοξία. Είναι ανάγκη ελέγχου μετά το απόλυτο χάος.

4. Τι λέει, τι εννοεί (κρίσιμο)

• Όταν λέει «δεν θέλω να ηγηθώ», εννοεί:
  δεν θέλω να καώ πρόωρα ως αρχηγός.
• Όταν λέει «ο λαός θα δείξει τον ηγέτη», εννοεί:
  αν είναι να είμαι εγώ, θα προκύψει “αυθόρμητα”.
• Όταν λέει «δεν συνεργαζόμαστε με το υπάρχον σύστημα», εννοεί:
  κρατάω καθαρό brand – ακόμη κι αν αυτό με περιορίσει.

5. Πολιτικός προσανατολισμός: μετα-ιδεολογικός λαϊκισμός ηθικού τύπου

• Δεν είναι αριστερά – δεξιά – κέντρο.
• Είναι αντισυστημική χωρίς ιδεολογική στέγη.
• Κοντά στον λαϊκισμό της ηθικής αγανάκτησης, όχι στον κλασικό λαϊκισμό υποσχέσεων.

Αυτό συσπειρώνει πολύ κόσμο, αλλά:
σπάει εύκολα μόλις μπουν συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές στο τραπέζι.

6. Ψυχολογική αξιολόγηση: υψηλή λειτουργικότητα υπό ακραίο τραύμα

Εδώ χρειάζεται σοβαρότητα.

• Δεν δείχνει αποδιοργάνωση.
• Δεν δείχνει ψυχική κατάρρευση.
• Δεν εργαλειοποιεί συναισθηματικά το πένθος με θεατρικότητα.

Αντίθετα:

• Έχει μετατρέψει τον πόνο σε αποστολή.
• Έχει εξαλείψει τον φόβο («τον τακτοποίησα στις 28 Φεβρουαρίου» – φράση-κλειδί).
• Αυτό όμως την κάνει:
  • άκαμπτη
  • ανυποχώρητη
  • λιγότερο δεκτική σε αντίλογο

Ψυχολογικά: ακέραιη, αλλά επικίνδυνα μονόδρομη.

7. Δίκαιο vs άλλα κίνητρα

Το αίσθημα δικαίου υπερέχει. Καθαρά.

Όμως:

• Σε κάποια σημεία απορροφά τα πάντα.
• Η πολιτική γίνεται προέκταση της δικαίωσης.
• Εκεί υπάρχει ρίσκο: το δίκαιο να γίνει απόλυτο φίλτρο που δεν επιτρέπει συμβιβασμούς.

Και η πολιτική, κακώς ή καλώς, είναι και συμβιβασμοί.

8. Ακτινογράφηση προσωπικότητας & στρατηγικής

Προσωπικότητα

• Ισχυρή
• Ελεγκτική
• Ηθικά απόλυτη
• Με χαμηλή ανοχή στη γκρίζα ζώνη

Στρατηγική

• Δεν βιάζεται.
• Χτίζει κεφάλαιο.
• Κρατά αποστάσεις από κόμματα.
• Περιμένει κρίσιμη κοινωνική στιγμή (δίκη, επέτειος, νέο σοκ).

Τελική ετυμηγορία

Η Μαρία Καρυστιανού δεν είναι πολιτικός με την κλασική έννοια.
Είναι φορέας τραύματος που μετασχηματίστηκε σε φορέα δικαίου.
Αν γίνει πολιτικός, θα είναι πολιτικός σύγκρουσης, όχι διαχείρισης.

Κίνδυνος: να εγκλωβιστεί στο απόλυτο.
Δύναμη: δεν μπορείς να την αγνοήσεις.