Το μετέωρο βήμα στην άμμο της ιστορίας – Επισκόπηση Τύπου 05/01

Στον ρευστό κόσμο της 5ης Ιανουαρίου 2026, η Ελλάδα μοιάζει με θεατή που προσπαθεί να διαβάσει το μέλλον του σε ένα σπασμένο κάτοπτρο. Η εισβολή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του Μαδούρο δεν είναι απλώς μια διεθνής είδηση, είναι ο καταλύτης που ξεγυμνώνει τις εσωτερικές μας αντιφάσεις, τη στιγμή που η χώρα βυθίζεται στο σκοτάδι ενός «τεχνικού» blackout και στην οργή των μπλόκων.

Η δήλωση του πρωθυπουργού για τη Βενεζουέλα δεν είναι μόνο εξωτερική πολιτική. Είναι εσωτερική ψυχολογία. Δεν αφορά τον Μαδούρο, αφορά το ποιος δικαιούται να μιλά στο όνομα του διεθνούς δικαίου. Και αυτό εξηγεί γιατί άναψε φωτιά όχι μόνο αριστερά, αλλά και δεξιά. Γιατί όταν το διεθνές δίκαιο γίνεται επιλεκτικό, παύει να είναι αρχή και μετατρέπεται σε εργαλείο. Κι όταν γίνεται εργαλείο, αρχίζει ο καβγάς για το ποιος το κρατά. Η αντιπολίτευση το είδε ως υποτέλεια. Η εσωκομματική δεξιά ως ασυνέπεια. Και η κυβέρνηση ως “λογική θέση”. Κανείς δεν μίλησε πραγματικά για τη Βενεζουέλα. Όλοι μίλησαν για τον εαυτό τους.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται στο FIR. Ένα τεχνικό συμβάν, που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν υπόθεση ειδικών, μετατράπηκε σε πολιτικό καθρέφτη. Όχι γιατί χάθηκαν επικοινωνίες, αλλά γιατί χάθηκε η αφήγηση του ελέγχου. Όταν μια κυβέρνηση επενδύει τόσο πολύ στην εικόνα της επάρκειας, κάθε ρωγμή στις “αόρατες” υποδομές, αέρας, δίκτυα, καλώδια, γίνεται υπαρξιακή απειλή. Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν είναι “τι έγινε”, αλλά “ποιος φταίει” και, κυρίως, “ποιος δεν εξήγησε”. Το παραπολιτικό εδώ δεν συνοδεύει το γεγονός. Το υποκαθιστά. Παράγει αίσθημα ανασφάλειας εκεί που η πολιτική όφειλε να παράγει βεβαιότητα.

Στο Αιγαίο, το επεισόδιο με το καλώδιο είναι μικρό μόνο για όποιον δεν θέλει να δει τη μεγάλη εικόνα. Δεν είναι μια παρενόχληση. Είναι μια πρακτική. Ένα χαμηλής έντασης τεστ ορίων. Και εκεί κουμπώνει ξανά η κουβέντα για το διεθνές δίκαιο: όχι ως θεωρία, αλλά ως καθημερινή τριβή κυριαρχίας. Όταν αυτά τα επεισόδια συσσωρεύονται και η πολιτική τα αντιμετωπίζει αποσπασματικά, το πρόβλημα δεν είναι η Τουρκία. Είναι η αδυναμία συγκρότησης ενιαίας αφήγησης εθνικής ασφάλειας. Κι εκεί τα παραπολιτικά σιωπούν, γιατί δεν ξέρουν τι να κάνουν με τη σοβαρότητα.

Στο εσωτερικό μέτωπο, τα αγροτικά μπλόκα λειτουργούν σαν καθρέφτης κοινωνικής κόπωσης. Δεν είναι απλώς διεκδίκηση. Είναι σύγκρουση πλαισίων. Για τη μία πλευρά, οι αγρότες είναι “εκβιαστές”. Για την άλλη, “λαϊκό σώμα”. Και για την κυβέρνηση, είναι “πρόβλημα διαχείρισης”. Κανείς δεν μιλά για τη ρίζα: έναν δημοσιονομικό ορίζοντα που στενεύει, μια οικονομία που αντέχει μόνο όσο δεν απαιτείται αναδιανομή. Εκεί τα παραπολιτικά κάνουν τη βρώμικη δουλειά: προσωποποιούν, φανατίζουν, μεταθέτουν τη συζήτηση από το “τι πολιτική θέλουμε” στο “ποιος φωνάζει περισσότερο”.

Αν τα δεις όλα μαζί, το μοτίβο είναι καθαρό. Η κυβέρνηση δεν χάνει επειδή αποτυγχάνει θεαματικά. Χάνει επειδή δεν πείθει. Η αντιπολίτευση δεν κερδίζει επειδή έχει εναλλακτική. Κερδίζει μόνο στιγμιαία, επειδή αποδομεί. Και ο Τύπος, πολιτικός και παραπολιτικός, δεν περιγράφει την πραγματικότητα. Τη σπρώχνει σε ρόλους. Ο “ανεύθυνος”, ο “υποτελής”, ο “λαϊκιστής”, ο “εκβιαστής”. Είναι πιο εύκολο από το να μιλήσεις για δομές, όρια, αντοχές.

Το στίγμα της ημέρας δεν είναι κρίση. Είναι νευρικότητα εξουσίας. Μια εξουσία που νιώθει ότι όλα είναι υπό έλεγχο, αλλά χρειάζεται συνεχώς να το λέει. Κι όταν χρειάζεται να το λες, συνήθως δεν ισχύει. Αυτό που μας διαφεύγει είναι ότι τα “μικρά” επεισόδια, ένα καλώδιο, ένα FIR, μια δήλωση για μια μακρινή χώρα, συνδέονται σε ένα ενιαίο ερώτημα: ποιος κυβερνά με σχέδιο και ποιος με αντίδραση.

Και αυτό που προμηνύεται δεν είναι κατάρρευση. Είναι φθορά. Η πιο ύπουλη μορφή πολιτικής φθοράς. Εκείνη που δεν κάνει θόρυβο, αλλά αλλάζει αργά τον τρόπο που οι πολίτες ακούν. Όχι τι λέγεται, αλλά πώς λέγεται. Και όταν πάψεις να πιστεύεις στον τόνο, δεν αργεί η στιγμή που παύεις να πιστεύεις και στο περιεχόμενο.

Βήμα-βήμα αποτίμηση (πολιτικά + παραπολιτικά)

1) Βενεζουέλα/Μαδούρο: «διεθνές δίκαιο» ως εσωτερικό ρόπαλο

Η δήλωση/ανάρτηση Μητσοτάκη για Μαδούρο λειτουργεί σαν σπίθα που πιάνει σε ξερό χόρτο: η αντιπολίτευση την κάνει «ρήξη εθνικής γραμμής» και την δένει με Τουρκία/αναθεωρητισμό, ενώ ο δεξιός/παραδοσιακός χώρος την πιάνει από την άλλη πλευρά: “δεν γίνεται να επικαλείσαι διεθνές δίκαιο επιλεκτικά και με καθυστέρηση”. Αυτό φαίνεται πολύ καθαρά:

• Η Εφ.Συν. το σηκώνει ως κορυφαία θεσμική-ηθική μομφή (“ξενόδουλος και επικίνδυνος”), μιλά για «σφοδρές αντιδράσεις» και κλιμακώνει με παρεμβάσεις/διαφοροποιήσεις.
• Η Εστία το πάει σε «συνέπεια διεθνούς δικαίου» και βάζει μέσα τη βολή Σαμαρά για «μη επιλεκτικές αρχές» με αναφορά σε Κύπρο/Αιγαίο.
• Τα ΝΕΑ, από τη στήλη “Μικροπολιτικός”, το μετατρέπουν σε εσωτερικό πόλεμο κυβέρνησης-ΠΑΣΟΚ, όχι σε “αντι-ιμπεριαλιστικό” μέτωπο: ο καβγάς μετακινείται στο ποιος είναι «υπεύθυνος»/«σοβαρός» και ποιος κάνει check-in σε αφηγήματα άλλων εποχών.

Τι είναι πολιτικό εδώ; Η μάχη για το ποιος “κατέχει” την έννοια του διεθνούς δικαίου (ως «κανόνας» ή ως «εργαλείο»).
Τι είναι παραπολιτικό εδώ; Το “casting” των ρόλων (Μητσοτάκης/Ανδρουλάκης/Σαμαράς/Τσίπρας) και το κλείδωμα στρατοπέδων.

2) FIR Αθηνών: από τεχνικό επεισόδιο σε αφήγημα ασφάλειας/ανικανότητας

Το μπλακ άουτ στις επικοινωνίες του FIR είναι από αυτά που, αν κρατήσεις μόνο το τεχνικό, δεν βγαίνει πολιτικό story. Αλλά οι εφημερίδες δεν το αφήνουν τεχνικό.

• Ελεύθερος Τύπος: δίνει το γεγονός ως «πρωτοφανές» με αναφορά ΥΠΑ σε «μαζική παρεμβολή/θόρυβο» και το κρατά στην πλευρά “ασφάλεια πτήσεων/υποδομές”.
• Εφ.Συν.: το κάνει κυβερνητικό φιάσκο λογοδοσίας, με υπουργείο/ΥΠΑ/ΟΤΕ να εμφανίζονται να μετακυλίουν ευθύνες και να αφήνουν κενό εξήγησης προς τους πολίτες.
• Εστία: πάει ένα βήμα παραπέρα προς υποψία/σενάριο (“ποιοι κρύβονται…;”), χτίζοντας αίσθηση ότι κάτι δεν κολλάει (π.χ. “πώς ήξεραν για 48 ώρες;”).

Πού το παραπολιτικό υπηρετεί το πολιτικό; Στο να μετατρέπει το “τεχνικό” σε “ερώτημα διακυβέρνησης”: ποιος φταίει, ποιος ελέγχει κρίσιμες υποδομές, ποιος λογοδοτεί.
Πού παίζει άλλο ρόλο; Όταν το σπρώχνει σε “σκοτεινό” mood (υπόνοιες/συνωμοσιολογία), παράγοντας πολιτικό συναίσθημα (ανασφάλεια/οργή) πριν υπάρξει πλήρης εικόνα.

3) Αιγαίο/Νάξος: το καλώδιο ως μικρο-κλιμάκωση κυριαρχίας

Το επεισόδιο με τουρκικό πολεμικό που παρενόχλησε ελληνικό σκάφος πόντισης οπτικής ίνας μεταξύ Νάξου-Αστυπάλαιας, σε χώρο δεσμευμένο με NAVTEX, είναι “κλασικό Αιγαίο”: χαμηλής έντασης κίνηση που χτίζει προηγούμενο.
Η λεπτομέρεια με το “hailing/αναγνώριση” είναι το ζουμί, δεν είναι μόνο παρενόχληση, είναι πρακτική αμφισβήτησης δικαιοδοσίας.

Σύνδεση με Μαδούρο: εδώ κουμπώνει το “διεθνές δίκαιο” ως εσωτερικό όπλο: όποιος λέει “μην τα κάνεις επιλεκτικά” σε Βενεζουέλα, το δένει αυτόματα με το Αιγαίο.

4) Αγροτικά μπλόκα: κοινωνικό μέτωπο με δύο αφηγήματα (νομιμοποίηση vs απονομιμοποίηση)

Απόφαση για καθολικό κλείσιμο δρόμων/συνόρων (48ωρο), όλοι το έχουν, αλλά κανείς δεν το λέει με την ίδια πρόθεση:

• Εφ.Συν.: «αγροτικός ξεσηκωμός», «ανυποχώρητοι», αναδεικνύει την κλιμάκωση ως πολιτική σύγκρουση.
• Ναυτεμπορική: πιο “διαχειριστική” ανάγνωση (σύσκεψη/εκπρόσωποι/«τείχος» στον διάλογο).
• Political: το βαφτίζει «εκβιασμό» στην κυβέρνηση και κλειδώνει το frame “δεν είναι διεκδίκηση, είναι ομηρία”.
• Μακελειό: το σπρώχνει στο “λαϊκό δίκιο” και στη σύγκρουση ως πανελλαδικό μέτωπο.

Πού τα παραπολιτικά υπηρετούν τις πολιτικές ειδήσεις; Στη στοχοποίηση: ή στήνουν τους αγρότες ως «εκβιαστές» (ώστε να δικαιολογηθεί σκληρή στάση) ή ως «λαϊκό σώμα» (ώστε να πιεστεί η κυβέρνηση να δώσει). Και στις δύο περιπτώσεις, ο στόχος είναι πολιτικός: να κερδίσεις κοινή γνώμη πριν γίνει η διαπραγμάτευση.

5) Οικονομία/2027: η «σιωπηλή» βόμβα κάτω από όλα

Η Εφ.Συν. ρίχνει “μακρινό” αλλά σοβαρό πλαίσιο: νέα δημοσιονομική στενωπό από το 2027, με στοιχεία/πίνακες για δαπάνες και έσοδα και υπαινιγμό ότι η συνταγή των υπερπλεονασμάτων πατά και σε υποεκτέλεση/τεχνικές δαπανών.
Αυτό είναι το υπόστρωμα για τα μπλόκα: αν ο δημοσιονομικός χώρος σφίγγει, τα κοινωνικά μέτωπα θα γίνουν πιο «μη διαχειρίσιμα» πολιτικά.

Συνδυαστική αξιολόγηση ανά εφημερίδα (και τι “θέλει” να πετύχει)

• Εφ.Συν.: χτίζει μέρα θεσμικής/ηθικής απονομιμοποίησης της κυβέρνησης: Μαδούρο ως «επικίνδυνη αναθεώρηση», FIR ως «αλαλούμ χωρίς ευθύνη», μπλόκα ως κοινωνική πίεση. Στόχος: να μετατρέψει γεγονότα σε αφήγημα “κυβέρνηση = ρίσκο”.
• Εστία: παίζει εθνικό-κυριαρχικό νεύρο και θεσμική συνέπεια: Αιγαίο/καλώδιο, FIR με υποψία, Μαδούρο με “μη επιλεκτικό διεθνές δίκαιο” (και εδώ χρήσιμη η σφήνα Σαμαρά). Στόχος: να πιέσει την κυβέρνηση από δεξιά με όρους “σοβαρότητας/συνέπειας”.
• ΤΑ ΝΕΑ (παραπολιτικό): κρατά τον καβγά στο εσωτερικό ταμπλό (κυβέρνηση–ΠΑΣΟΚ), και δουλεύει χαρακτήρες/συμβολισμούς (ποιος παριστάνει τον θεματοφύλακα, ποιος έχει “γραμμή”). Στόχος: να κάνει την πολιτική σύγκρουση αναγνώσιμη ως παιχνίδι συσχετισμών, όχι ως ιδεολογική καταγγελία.
• Political: σκληραίνει το κοινωνικό μέτωπο (αγρότες ως «εκβιασμός») και δίνει καθαρό κυβερνητικό frame “εμείς προσφέρουμε διάλογο, αυτοί τραβάνε το σχοινί”. Στόχος: νομιμοποίηση σκληρής διαχείρισης.
• Ελεύθερος Τύπος / Δημοκρατία / Ναυτεμπορική: δείχνουν το ίδιο γεγονός (μπλόκα) σε διαφορετικό ύφος (τεχνοκρατικό/ρεαλιστικό/λαϊκό), αλλά κοινό σημείο: κλιμάκωση 48ώρου ως πολιτικός πονοκέφαλος.

Το στίγμα της ημέρας

Κυριαρχία + Υποδομές + Λογοδοσία.
Αιγαίο/καλώδιο (κυριαρχία), FIR (κρίσιμες υποδομές), Μαδούρο (διεθνές δίκαιο ως εθνικό εργαλείο), μπλόκα (έλεγχος του εσωτερικού χώρου). Όλα είναι διαφορετικά γεγονότα, αλλά η πολιτική γραμμή είναι μία: ποιος ελέγχει τι, ποιος ευθύνεται για τι, ποιος έχει δικαίωμα να μιλά στο όνομα της χώρας.

Τι μας διαφεύγει

1. FIR + καλώδια + επεισόδιο Νάξου = ένα ενιαίο θέμα ασφάλειας κρίσιμων υποδομών (αέρας/θάλασσα/δίκτυα). Αν το δεις σπαστά, χάνεις το pattern.
2. Ο καβγάς για Μαδούρο είναι proxy για κάτι πιο ωμό: ποιος ορίζει το “πατριωτικό/θεσμικό κέντρο” σε μια περίοδο που το δεξιό εσωτερικό ακροατήριο της ΝΔ δείχνει νεύρο.

Τι προμηνύεται

Περίοδος όπου:

• κάθε τεχνικό επεισόδιο (τύπου FIR) θα γίνεται αμέσως πολιτικό κατηγορητήριο,
• κάθε εξωτερικό (Αιγαίο/Μαδούρο) θα χρησιμοποιείται για εσωτερικούς συσχετισμούς,
• και τα κοινωνικά μέτωπα (μπλόκα) θα πέφτουν πάνω σε στενότερο δημοσιονομικό χώρο, άρα περισσότερη ένταση και λιγότερος χρόνος για “ήπιες” λύσεις.