Όταν η εξουσία φοβάται και φιμώνει το ριάλιτι χωρίς μοντάζ της εξεταστικής – Επισκόπηση Τύπου 29/12

Κάποιες μέρες δεν ανοίγεις τις εφημερίδες για να δεις τι έγινε. Τις διαβάζεις για να καταλάβεις ποιος ανησυχεί και γιατί. Η σημερινή δεν είναι μέρα ειδήσεων, είναι μέρα ενδείξεων. Όχι γεγονότων, αλλά φόβων, αντανακλαστικών και προετοιμασίας.

Το πολιτικό στίγμα της ημέρας δεν βρίσκεται σε έναν τίτλο ούτε σε ένα επεισόδιο. Βρίσκεται στη διάχυτη ανάγκη ελέγχου της εικόνας. Όταν η εξουσία αρχίζει να συζητά αν πρέπει να περιοριστεί το live μιας Εξεταστικής, το θέμα παύει να είναι τεχνικό. Γίνεται πολιτικό. Το πρόβλημα δεν είναι τι ειπώθηκε, αλλά ότι ειπώθηκε μπροστά σε όλους, χωρίς φίλτρο, χωρίς μοντάζ, χωρίς προστατευτικό περίβλημα. Και αυτό, όπως φαίνεται, είναι το πραγματικό ρήγμα.

Η Εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν έγινε επικίνδυνη επειδή αποκάλυψε κάτι καινούργιο. Έγινε επικίνδυνη επειδή έσπασε το προστατευτικό τζάμι ανάμεσα στο παρασκήνιο και στο κοινό. Το live έκανε το κράτος reality χωρίς μοντάζ. Και το σύστημα, μαθημένο να κυβερνά με προσεκτικά επιλεγμένες φράσεις, έδειξε να μην αντέχει την ακατέργαστη εικόνα. Όταν η απάντηση σε αυτό είναι «να το διαχειριστούν οι συντάκτες», το μήνυμα δεν πάει στους δημοσιογράφους. Πάει στην κοινωνία: μην κοιτάς απευθείας.

Την ίδια στιγμή, στα χωράφια και στους δρόμους παίζεται ένα άλλο έργο, πιο παλιό, αλλά εξίσου αποκαλυπτικό. Τα αγροτικά μπλόκα δεν είναι πια απλώς διεκδίκηση. Είναι εργαστήριο πολιτικής μηχανικής. Από τη μία, καταγγελίες για διάσπαση, υποσχέσεις, πιέσεις, “δικούς μας” και “άλλους”. Από την άλλη, κυβερνητικά χαμόγελα που λένε ότι «το μέτωπο ραγίζει». Και στη μέση, μια κοινωνική ομάδα που μαθαίνει ξανά το ίδιο μάθημα: όταν δεν μπορείς να τη νικήσεις ευθέως, προσπάθησε να τη σπάσεις από μέσα.

Αυτό όμως έχει κόστος. Γιατί κάθε φορά που το κράτος εμφανίζεται να παίζει με τις ρωγμές αντί να λύνει το πρόβλημα, συσσωρεύει θυμό. Και ο θυμός δεν διαλύεται, μεταφέρεται. Σήμερα είναι στους αγρότες, αύριο αλλού. Η διαχείριση μπορεί να κερδίζει χρόνο, αλλά χάνει νομιμοποίηση.

Στο παρασκήνιο, ένα άλλο μοτίβο επιστρέφει δυναμικά: το δίπολο “πατριωτισμός εναντίον δικαιωμάτων”. Παλιό, δοκιμασμένο, αποτελεσματικό. Πρόσωπα βαφτίζονται σύμβολα, δηλώσεις μετατρέπονται σε αποδείξεις προδοσίας ή ηθικής ανωτερότητας, και ο δημόσιος διάλογος μετακινείται από το “τι κάνουμε” στο “ποιοι είμαστε”. Δεν είναι τυχαίο. Είναι προπόνηση πόλωσης. Όταν έρθει η ώρα, το γήπεδο θα είναι ήδη στημένο.

Και κάπου εδώ μπαίνει το μεγάλο, σιωπηλό θέμα: οι εκλογές. Κανείς δεν τις ανακοινώνει, αλλά όλοι συμπεριφέρονται σαν να πλησιάζουν. Συνέδρια, διαρροές, σενάρια, μετρήσεις, “διορθωτικές κινήσεις”. Η χώρα μπαίνει σε μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο χωρίς επίσημη ημερομηνία, αλλά με όλα τα συμπτώματα. Η κυβέρνηση ψάχνει ξανά το αφήγημα της “σταθερότητας”, η αντιπολίτευση το αφήγημα της “θεσμικής εκτροπής”, και τα μέσα ενημέρωσης, άλλα με κριτική, άλλα με ζήλο, στήνουν το σκηνικό.

Αυτό που διαφεύγει μέσα στον θόρυβο είναι το εξής απλό: δεν υπάρχει αφήγημα χωρίς ρίσκο. Ο έλεγχος της εικόνας μπορεί να περιορίσει τις ζημιές βραχυπρόθεσμα, αλλά μακροπρόθεσμα γεννά καχυποψία. Η διάσπαση των κινητοποιήσεων μπορεί να εκτονώσει την ένταση, αλλά τροφοδοτεί την αίσθηση αδικίας. Η πόλωση μπορεί να συσπειρώνει, αλλά κουράζει και φτωχαίνει τον διάλογο.

Το πολιτικό στίγμα της ημέρας, λοιπόν, δεν είναι ότι “όλα είναι υπό έλεγχο”. Είναι ότι όλα προσπαθούν να τεθούν υπό έλεγχο. Και αυτό, ιστορικά, είναι πάντα προάγγελος αστάθειας. Όχι απαραίτητα επειδή θα πέσει μια κυβέρνηση, αλλά επειδή η σχέση εξουσίας-κοινωνίας μπαίνει σε φάση τριβής.

Τι προμηνύεται; Περισσότερη ένταση γύρω από θεσμούς και διαφάνεια. Πιο επιθετικό παρασκήνιο. Κοινωνικά μέτωπα που δεν θα κλείνουν εύκολα. Και μια πολιτική σκηνή που θα μιλά όλο και περισσότερο για εικόνα, λιγότερο για ουσία.

Το ερώτημα δεν είναι αν έρχονται εκλογές. Το ερώτημα είναι σε τι κλίμα. Και, κυρίως, πόσο αντέχει μια δημοκρατία όταν αρχίζει να φοβάται τον ίδιο της τον καθρέφτη.

Η ατζέντα ξεφεύγει και το Μαξίμου τρέχει από πίσω – Επισκόπιση Τύπου 28/12

Διχασμός (και) για τον Καποδίστρια: Μια ταινία, δύο Ελλάδες 28/12

Όταν το σύστημα τρίζει πριν σπάσει – Επισκόπηση Τύπου 27/12

Όταν η πολιτική επιστροφή μοιάζει με άρνηση της ήττας 26/12

Κανονικότητα με κόστος την εμπιστοσύνη – Επισκόπηση Τύπου 24/12

Βήμα–βήμα: τι λένε τα αποκόμματα

1) ΟΠΕΚΕΠΕ: η Εξεταστική που έγινε «viral» και τώρα θέλουν να τη μαζέψουν

Στα αποκόμματα φαίνεται καθαρά ότι η Εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ γύρισε μπούμερανγκ για την κυβέρνηση: ακόμη και «γαλάζια» στόματα τη βαφτίζουν πια «λάθος», επειδή οι εικόνες/διάλογοι (τύπου «Φραπές», «Φεράρι» κ.λπ.) χτύπησαν την αξιοπιστία της ΝΔ στο πεδίο της διαφθοράς και της θεσμικής σοβαρότητας.

Το πολιτικό σύμπτωμα δεν είναι μόνο το σκάνδαλο: είναι η απόπειρα διαχείρισης της δημοσιότητας. Ο Κακλαμάνης εμφανίζεται να εισηγείται «κόφτη» στις ζωντανές μεταδόσεις/χρονομετρητές/«μαύρο» όταν «ξεφεύγει» η διαδικασία, με τη δικαιολογία ότι η δημοσιότητα θα διασφαλίζεται μέσω ρεπορτάζ συντακτών. Τα ΝΕΑ το δίνουν ως «πρόσωπο της ημέρας»/θεσμικό παρασκήνιο: η κυβέρνηση καίγεται από το format της δημοσιότητας (το live κάνει το παρασκήνιο υπόθεση όλων).

Η αντιπολίτευση το διαβάζει ως θεσμικό κουκούλωμα. Το framing σε δεξιές/αντι-κυβερνητικές εφημερίδες ανεβαίνει επίπεδο: «κοινοβουλευτικό πραξικόπημα», «καθεστώς Μητσοτάκη», κ.λπ.

Κίνητρο/πρόθεση που διαβάζεται πίσω από τις λέξεις: το Μαξίμου δεν φοβάται την ουσία της Εξεταστικής όσο φοβάται το μοντάζ της πραγματικότητας που παράγει μια live μετάδοση. Αυτό είναι σήμα αδυναμίας, όχι ισχύος.

2) Αγροτικά μπλόκα: «διάσπαση» ως κυβερνητική μέθοδος και «νόμος & τάξη» ως εσωτερική γραμμή

Εδώ το υλικό είναι βαρύ: σε μια γραμμή, οι εφημερίδες λένε ότι τα μπλόκα κρατάνε και πάμε σε κλιμάκωση μέσα στις γιορτές, παράλληλα με κινήσεις διάσπασης/φήμες/επιστολές/«18 μπλόκα» που λένε ναι σε διάλογο.

Η Εφ.Συν. το πάει πιο πολιτικά: μιλά για «αγωνιστική Πρωτοχρονιά», για «ρήγμα στο Μαξίμου» ανάμεσα σε γραμμή «νόμος και τάξη» και γραμμή πολιτικής διαχείρισης, και καταγράφει την κόντρα ΝΔ–ΠΑΣΟΚ για το «ασφαλές περιβάλλον διαλόγου» (δηλαδή ποιος δυναμιτίζει/αποκλιμακώνει).

Τα πιο πολεμικά φύλλα το βαράνε αλλιώς (διάσπαση μπλόκων) και το παίζουν σε τρεις εκδοχές:

• Kontra: “εκβιασμοί/ύποπτες συναλλαγές/υποσχέσεις” για να σπάσουν τα μπλόκα. Είναι παραπολιτικό με στόχο να κολλήσει η εικόνα “μηχανισμός Μαξίμου” πάνω στη διαχείριση της κρίσης.
• ΜΑΚΕΛΕΙΟ: το πάει πιο ωμά: “πληρωμένοι εγκάθετοι/ρουφιάνοι” στα μπλόκα.
• ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ: το γυρίζει κυβερνητικά: “ρήγμα”, “σπάσιμο μπλόκων”, και υπαινιγμός ότι η διάλυση θα είναι “δώρο” στο Μαξίμου, δηλαδή το παρασκήνιο εδώ είναι πώς χάνεται η κοινωνική ορμή από μέσα.

Παράλληλα, στα ΝΕΑ υπάρχει το πιο «κομψό» παραπολιτικό: το “Στίγμα” μιλά για «αφέλεια του Μαξίμου» στο αγροτικό, επειδή η διαπόμπευση αγροτοσυνδικαλιστών (με φόντο ΟΠΕΚΕΠΕ/δεσμευμένους λογαριασμούς) μπορεί να λειτουργήσει σαν προσάναμμα αντί για πυροσβεστήρας.

Πολιτικό βάρος: τα μπλόκα δεν είναι μόνο κοινωνικό θέμα, είναι εργαλείο ανασύνθεσης αντιπολίτευσης (ποιος «αγκαλιάζει» τον θυμό) και stress test για την κυβερνητική νομιμοποίηση. Αν το Μαξίμου το παίξει «σπάω και διαπραγματεύομαι», θα κερδίσει χρόνο αλλά θα πληρώσει σε τοξικότητα.

3) Ράμμος/ΑΔΑΕ/Φλώρινα: το παιχνίδι «πατριωτισμός vs δικαιώματα» επιστρέφει ως εργαλείο πόλωσης

Στην POLITICAL (στήλη Politically Incorrect) έχουμε καθαρό παραπολιτικό χτύπημα: ο Χρήστος Ράμμος εμφανίζεται ως “πέμπτη φάλαγγα” ή “campaign manager” του ΣΥΡΙΖΑ, με αναφορά σε συνομιλητές/κόμμα/πιάτσα. Το ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ το δένει ιδεολογικά: Ράμμος στη “γραμμή ΝΕΑΡ” για «σλαβομακεδονικά» τραγούδια, και δίπλα “πατριωτικό” framing (τόνοι αίματος κ.λπ.).

Τι σημαίνει παραπολιτικά: κάποιοι στήνουν από τώρα το δίπολο του 2026-εκλογικά: “εθνική ταυτότητα/ασφάλεια” απέναντι σε “δικαιωματισμό/ευαισθησίες”, με τον Ράμμο ως βολικό συμβολικό στόχο.

4) Κινήσεις/μεταγραφές και εσωτερικά μαγειρέματα: ΠΑΣΟΚ ως πεδίο “υποδοχής” και ΣΥΡΙΖΑ ως πεδίο “σκιάς”

Η Απογευματινή παίζει παραπολιτικό για “προθάλαμο του ΠΑΣΟΚ” (Κασιμάτη, Αποστολάκης): κλασικό ρεπορτάζ “ποιος πάει προς τα πού” που δείχνει ότι στο κέντρο υπάρχει κινητικότητα/αναζήτηση στέγης.

Και στην “Πανδώρα” των ΝΕΩΝ, το παρασκήνιο δίνεται πιο αφηγηματικά: “στον βυθό της πολιτικής υπάρχει ζωή” και οι γιορτές είναι ευκαιρία να βγουν στην επιφάνεια πρόσωπα που ψάχνουν δημοσιότητα/ρόλο (με συγκεκριμένη αναφορά σε πρώην βουλευτή ΝΔ).

Τι σημαίνει παραπολιτικά: το κέντρο δεν είναι “ήσυχο”· είναι marketplace. Και αυτό δείχνει ότι όλοι προετοιμάζονται για μακρά προεκλογική περίοδο, ακόμη κι αν κανείς δεν την ομολογεί.

6) Πρόωρες κάλπες: «παρατεταμένη εκλογική περίοδος» ως αφήγημα προετοιμασίας

Υπάρχει καθαρή εκλογική μυρωδιά στα αποκόμματα: συνέδρια κομμάτων το Α’ τρίμηνο, εκτίμηση για εκλογές ως τον Οκτώβριο, και σενάριο «κάναμε ό,τι μπορούσαμε, πάμε σε κάλπες όταν μας βγαίνει». Άλλο κομμάτι το κάνει πιο τεχνοκρατικό/κυνικό: οι ανασχηματισμοί πια «προαναγγέλλονται», οι πρόωρες εκλογές δεν προαναγγέλλονται αλλά λίγοι πιστεύουν σε εξάντληση τετραετίας, ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πλειοψηφικό αίτημα για πρόωρες κάλπες, με ΝΔ πρώτη αλλά μακριά από αυτοδυναμία. Και μέσα στο κυβερνητικό thinking εμφανίζεται το τρίπτυχο: νέα μέτρα για ακρίβεια/στέγη, επαναφορά διλήμματος «σταθερότητα ή περιπέτειες», και στόχος να ξαναπιάσει το 30%+.

Παράλληλα, στα ΝΕΑ διαβάζεις ήδη το κυβερνητικό “plan”: διαμόρφωση κλίματος για ενίσχυση εικόνας πριν μπούμε σε προεκλογικούς ρυθμούς.

Τι σημαίνει: η κυβέρνηση μοιάζει να μπαίνει σε mode «κλείνω μέτωπα, φτιάχνω αφήγημα, μετράω ποσοστά». Αυτό είναι προεκλογική λειτουργία, ακόμη κι αν οι κάλπες δεν έχουν ημερομηνία.

4) Μεταναστευτικό: Κρήτη/Γαύδος ως νέα εστία πίεσης

Τα ΝΕΑ δίνουν σκληρούς αριθμούς/εικόνες: «800 σε ένα 24ωρο», «2.323 σε 10ήμερο», «370% αύξηση» και περιγραφή των κυκλωμάτων που βάζουν κόσμο σε μεγαλύτερα ξύλινα σκάφη, με πίεση σε Κρήτη/Γαύδο. Αυτό έχει διπλή πολιτική χρήση: (α) για κυβέρνηση, ως επιχείρημα «ασφάλειας/συνόρων», (β) για αντιπολίτευση, ως «ανεπάρκεια διαχείρισης».

5) Ελληνοτουρκικά / Ανατολική Μεσόγειος: 3+1, IMEC/GSI, και «θερμή περίοδος»

Υπάρχει γεωπολιτικό νήμα: ενίσχυση του σχήματος 3+1, IMEC/GSI, τετ α τετ Νετανιάχου-Τραμπ, και λογική «η προστασία αγωγών/καλωδίων γίνεται και αμυντική ατζέντα». Παράλληλα, άρθρο/ανάλυση επιμένει ότι το Ισραήλ θέλει να πείσει τον Τραμπ πως ο Ερντογάν δεν είναι σταθεροποιητικός παράγοντας, ενώ η Τουρκία εργαλειοποιεί τη Συρία ως γέφυρα για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, η Εφ.Συν. φέρνει «Τσίπρας απέναντι στον Ερντογάν» ως υπενθύμιση “στιγμής αποφασιστικότητας” (και ως υπόμνηση ότι «έρχεται θερμή περίοδος»).

Κρυφό νόημα: η εξωτερική πολιτική λειτουργεί και ως «στήριγμα ηγεσίας» όταν το εσωτερικό ζορίζει (σκάνδαλα/αγρότες/ακρίβεια). Κλασικό.

Συνδυαστική ανάγνωση ανά εφημερίδα (τι γραμμή χτίζει)

• ΤΑ ΝΕΑ: θεσμικό-ρεαλιστικό στίγμα. Αναδεικνύουν ότι η Εξεταστική ΟΠΕΚΕΠΕ έγινε επικοινωνιακή αυτοπαγίδευση (και εξηγούν το γιατί), ενώ στο μεταναστευτικό δίνουν data/πίεση πεδίου.
• Εφ.Συν.: αντι-καθεστωτική λογική με κοινωνικό πρόσημο: αγρότες «μένουν», Μαξίμου «σπάει» εσωτερικά, και επαναφέρει Τσίπρα ως “παράδειγμα στάσης” στα ελληνοτουρκικά.
• ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ / KONTRA: σκληρή επίθεση «κουκούλωμα + βρόμικες μέθοδοι» (ΟΠΕΚΕΠΕ/Κaklamanis/μπλόκα). Εδώ το κίνητρο είναι να κολλήσει πάνω στην κυβέρνηση η ετικέτα «θεσμικός αυταρχισμός».
• ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ: πιο “κυβερνητικά” φίλτρα σε αγρότες/αντιπολίτευση (π.χ. «το πρώτο ρήγμα», «τοξική αντιπολίτευση») και στροφή σε law & order θεματολογία (δίκη Λυγγερίδη).
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: πιο ψύχραιμο προεκλογικό ρεπορτάζ/σεναριολογία: «πότε κάλπες», «προεκλογικό το 2026», δημοσκοπική ρευστότητα.
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: δραματοποιεί μπλόκα/διώξεις, στήνει εικόνα σύγκρουσης και “δώρο” προς Μαξίμου αν διαλυθούν.

Συγκριτική αποτίμηση: κίνητρα, προθέσεις, πολιτικές

1. Η κυβέρνηση θέλει να ξαναπάρει τον έλεγχο του «κάδρου»: κόφτης στις live εξεταστικές, διάσπαση μπλόκων, μέτρα για ακρίβεια/στέγη, και επαναφορά του διλήμματος «σταθερότητα».
2. Η αντιπολίτευση θέλει να κάνει το 2026 “έτος νομιμοποίησης”: σκάνδαλο = ηθικό πλεονέκτημα, αγρότες = κοινωνική συμμαχία, θεσμοί = αφήγημα αυταρχισμού.
3. Τα media παίζουν το δικό τους παιχνίδι επιρροής: άλλοι πουλάνε “θεσμούς σε κίνδυνο”, άλλοι “νόμο και τάξη”, άλλοι “προεκλογική μηχανή”. Το κοινό σημείο; Όλοι προετοιμάζουν κοινό για εκλογικό σενάριο.

Το στίγμα της ημέρας

Η μέρα γράφεται σαν μείγμα θεσμικής αμηχανίας (ΟΠΕΚΕΠΕ), κοινωνικής πίεσης (αγρότες/μεταναστευτικό) και προεκλογικής προθέρμανσης. Η κυβέρνηση δεν δείχνει «χαλαρή ισχύ», δείχνει ότι διαχειρίζεται πολλαπλά ρήγματα ταυτόχρονα.

Τι μας διαφεύγει

• Ότι ο «κόφτης» στις εξεταστικές δεν είναι επικοινωνιακή λεπτομέρεια: είναι τεστ για το πόσο αντέχει η κυβέρνηση τη διαφάνεια όταν το θέαμα γίνεται ενοχοποιητικό.
• Ότι η Κρήτη/Γαύδος μπορεί να γίνει νέο μόνιμο μέτωπο μεταναστευτικού (άρα νέο πεδίο πολιτικής εργαλειοποίησης).
• Ότι η υπόθεση Ράμμου/Φλώρινας δεν είναι “πολιτιστικό επεισόδιο”: είναι εργαλείο προπόνησης πόλωσης για τον επόμενο κύκλο.

Τι προμηνύεται

• Κλιμάκωση σύγκρουσης για θεσμούς (διαφάνεια/Εξεταστικές/«μαύρο») και παράλληλη όξυνση κοινωνικών μετώπων (αγρότες, ακρίβεια, στέγη)
• Εκλογικό “τρέξιμο” χωρίς προκήρυξη: συνέδρια, σενάρια, δημοσκοπική στόχευση 30%+, και αφήγημα «σταθερότητα».
• Ελεγχόμενη ένταση στο αγροτικό με στόχο τη διάσπαση, αλλά με ρίσκο να γυρίσει σε οργή/συσπείρωση.
• Κεντρώα ανασύνθεση/μετακινήσεις (ΠΑΣΟΚ ως “πόλος υποδοχής”), ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ/ΝΕΑΡ θα παίζεται συνεχώς το ποιος έχει “γραμμή” και ποιος “σκιές”.