Η ατζέντα ξεφεύγει και το Μαξίμου τρέχει από πίσω – Επισκόπηση Τύπου 28/12

Η τελευταία Κυριακή του 2025 δεν είναι από εκείνες τις μέρες που η πολιτική εξηγείται με μία είδηση. Είναι από εκείνες που εξηγείται με ένα μοτίβο. Κι αυτές είναι πάντα πιο επικίνδυνες ημέρες για όποιον κυβερνά.

Το μοτίβο της ημέρας δεν είναι ούτε τα μπλόκα καθαυτά, ούτε ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ούτε ο ανασχηματισμός που “έρχεται”. Είναι κάτι πιο βαθύ και πιο ύπουλο: η αίσθηση ότι η κυβέρνηση δεν καθορίζει πια το πεδίο, αλλά αντιδρά μέσα σε αυτό. Κι αυτό, στην πολιτική, είναι η αρχή της φθοράς.

Το αγροτικό δεν εξελίχθηκε σε κρίση επειδή τα αιτήματα ήταν υπερβολικά. Εξελίχθηκε επειδή κατέρρευσε το παλιό κόλπο: ο κοινωνικός αυτοματισμός. Για πρώτη φορά μετά από καιρό, οι πόλεις δεν γύρισαν την πλάτη στα χωριά. Αντίθετα, αναγνώρισαν κάτι οικείο: το ίδιο άγχος επιβίωσης, το ίδιο κόστος, την ίδια αίσθηση ότι “κάποιοι τα καταφέρνουν, αλλά όχι εμείς”. Όταν αυτό συμβεί, δεν έχει σημασία αν ικανοποίησες 5, 10 ή 20 αιτήματα. Το παιχνίδι έχει αλλάξει επίπεδο.

Γι’ αυτό και το Μαξίμου δεν μιλά πια για λύση. Μιλά για διαχείριση. Διαχείριση μπλόκων. Διαχείριση εικόνας. Διαχείριση χρόνου. Και όταν μια κυβέρνηση περνά από τη φάση της πολιτικής στη φάση της διαχείρισης, το κάνει επειδή έχει καταλάβει ότι το πρόβλημα δεν λύνεται εύκολα, άρα πρέπει να ελεγχθεί.

Εδώ κουμπώνει και ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Η μετατροπή ενός σκανδάλου σε αφήγημα “εξυγίανσης” είναι κλασική συνταγή. Το ερώτημα δεν είναι αν χρειάζονται έλεγχοι, προφανώς χρειάζονται. Το ερώτημα είναι πότε και πώς. Όταν η κοινωνία βλέπει ελέγχους να ενεργοποιούνται επιλεκτικά, όχι ως ουδέτερη θεσμική διαδικασία αλλά ως πολιτικό σήμα, τότε η μεταρρύθμιση παύει να είναι μεταρρύθμιση. Γίνεται εργαλείο. Και τα εργαλεία, όσο χρήσιμα κι αν είναι, αφήνουν ίχνη.

Σε αυτό το ήδη φορτισμένο περιβάλλον, το θέμα με τα Τέμπη παραμένει εκεί. Όχι ως είδηση πρώτης γραμμής, αλλά ως υπόμνηση δυσπιστίας. Δεν χρειάζεται να ανοίξει ξανά για να λειτουργήσει. Αρκεί να υπάρχει. Κάθε φορά που το κράτος εμφανίζεται αμήχανο, σκληρό ή επιλεκτικό, τα Τέμπη επιστρέφουν σιωπηλά στο μυαλό του πολίτη και ψιθυρίζουν: “μήπως πάλι δεν μας λένε όλη την αλήθεια;”.

Η ακρίβεια, από την άλλη, είναι το καύσιμο που τροφοδοτεί τα πάντα. Μπορείς να μιλάς για σταθερότητα όσο θέλεις, αλλά όταν το βίωμα στο ταμείο διαψεύδει το αφήγημα, η σταθερότητα ακούγεται σαν δικαιολογία. Όχι σαν επίτευγμα. Και εδώ ακριβώς φαίνεται το όριο της κυβερνητικής γραμμής: η οικονομική “ορθολογικότητα” δεν αρκεί όταν η κοινωνία νιώθει ότι χάνει έδαφος.

Κάπου εδώ μπαίνει στο κάδρο ο ανασχηματισμός. Όχι ως λύση, αλλά ως «από μηχανής θεός». Να αλλάξει η συζήτηση, να κερδηθεί χρόνος, να μετατοπιστεί το ενδιαφέρον. Το πρόβλημα είναι ότι τέτοιες κινήσεις λειτουργούν μόνο όταν η κοινωνία πιστεύει ότι “κάτι αλλάζει”. Όταν όμως η αίσθηση είναι πως αλλάζουν οι καρέκλες και όχι η κατεύθυνση, τότε ο ανασχηματισμός δεν εκτονώνει, απλώς επιβεβαιώνει την αμηχανία.

Το πιο ενδιαφέρον, και ταυτόχρονα πιο ανησυχητικό για την κυβέρνηση, είναι ότι τα παραπολιτικά δεν μιλούν πια για πολιτική στρατηγική. Μιλούν για πειθαρχία, για “κλάδεμα”, για έλεγχο εσωτερικών και εξωτερικών εστιών. Αυτό είναι πάντα ένδειξη ότι το σύστημα εξουσίας αισθάνεται ότι στενεύει ο χώρος. Και όταν στενεύει ο χώρος, οι κινήσεις γίνονται πιο κάθετες, πιο σκληρές, λιγότερο ανεκτικές.

Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση δεν έχει ακόμη κεφαλαιοποιήσει αυτή τη φθορά. Προσπαθεί. Σηκώνει ακρίβεια, σηκώνει θεσμούς, σηκώνει κοινωνική αδικία. Αλλά ακόμη ψάχνει τον τρόπο να ενώσει τα επιμέρους σε ένα συνεκτικό αφήγημα εξουσίας. Αυτό είναι το παράθυρο του Μαξίμου: όχι ότι δεν υπάρχει πρόβλημα, αλλά ότι δεν υπάρχει ακόμη καθαρή εναλλακτική.

Το πολιτικό στίγμα της ημέρας, λοιπόν, δεν είναι “κρίση”. Είναι μετάβαση. Μετάβαση από την άνεση στον έλεγχο. Από την πρωτοβουλία στην άμυνα. Από το “πάμε μπροστά” στο “να μην ξεφύγει”.

Αυτό που διαφεύγει συχνά από τις επιμέρους αναγνώσεις είναι ότι όλα αυτά, αγροτικό, ΟΠΕΚΕΠΕ, ακρίβεια, Τέμπη, ανασχηματισμός, δεν είναι ξεχωριστά κεφάλαια. Είναι διαφορετικές όψεις του ίδιου ερωτήματος: εμπιστεύεται ακόμη η κοινωνία ότι το σύστημα δουλεύει και για εκείνη;

Αν η απάντηση αρχίσει να γίνεται “όχι”, τότε τα σενάρια εκλογών, οι αλλαγές προσώπων και οι σκληρές γραμμές δεν θα είναι επιλογές. Θα είναι συμπτώματα.

Και τότε, η ατζέντα δεν θα υπακούει πια σε κανέναν. Θα επιβάλλεται μόνη της.

Διχασμός (και) για τον Καποδίστρια: Μια ταινία, δύο Ελλάδες 28/12

Όταν το σύστημα τρίζει πριν σπάσει – Επισκόπηση Τύπου 27/12

Όταν η πολιτική επιστροφή μοιάζει με άρνηση της ήττας 26/12

Κανονικότητα με κόστος την εμπιστοσύνη – Επισκόπηση Τύπου 24/12

Όταν η είδηση προηγείται της αλήθειας – Dark Room, ΒΗΜΑτοδότης, Big Mouth 24/12

Όταν το Υπουργικό γίνεται pitch deck – Κυριάκος Μητσοτάκης 23/12

Συμμαχίες έξω, νεύρα μέσα – Επισκόπηση Τύπου 23/12

1) Βήμα-βήμα: Οι τρεις μεγάλες Κυριακάτικες

ΤΟ ΒΗΜΑ: Θεσμική ανησυχία χωρίς ρήξη, ελεγχόμενη απόσταση από την εξουσία

Τι προβάλλει

• Αγροτικό ως δομικό πρόβλημα μετάβασης (όχι ως επεισόδιο διαμαρτυρίας).
• ΟΠΕΚΕΠΕ και έλεγχοι ως ανάγκη εξυγίανσης, αλλά με υπαινιγμούς για πολιτικό κόστος.
• Τέμπη παρόν ως υπόστρωμα δυσπιστίας, όχι ως καθημερινό σφυροκόπημα.
• Ανασχηματισμός ως εργαλείο πολιτικής διαχείρισης, όχι ως λύση.

Πώς το ερμηνεύει
Το ΒΗΜΑ προσπαθεί να κρατήσει το σύστημα όρθιο χωρίς να το αθωώσει. Δεν υιοθετεί την καταγγελτική γλώσσα, αλλά δείχνει καθαρά ότι η κυβέρνηση έχει μπει σε φάση άμυνας. Η έμφαση δεν είναι στο «ποιος φταίει», αλλά στο «αν το μοντέλο αντέχει».

Πολιτική στόχευση

• Απευθύνεται σε κεντρώο, θεσμικά ευαίσθητο ακροατήριο.
• Στέλνει μήνυμα στο Μαξίμου: η σταθερότητα δεν είναι αυτονόητη, χρειάζεται επανανομιμοποίηση.
• Κρατά ανοικτή τη συζήτηση για “μετά-Μητσοτάκη” χωρίς να την προκαλεί.

Μεταφρασμένο: Το ΒΗΜΑ δεν ρίχνει την κυβέρνηση, αλλά της αφαιρεί το τεκμήριο πολιτικής άνεσης.

Καθημερινή: Ρεαλισμός ισχύος, σταθερότητα ως ύστατη αξία

Τι προβάλλει

• Αγροτικό μέσα από το πρίσμα της δημοσιονομικής και ευρωπαϊκής πραγματικότητας.
• Έμφαση σε εξωτερική πολιτική, γεωπολιτικούς περιορισμούς, Τουρκία, Δύση.
• Τέμπη και θεσμικά ζητήματα σε χαμηλότερη ένταση, χωρίς συναισθηματική φόρτιση.
• Ανασχηματισμός ως αναγκαία προσαρμογή, όχι ως αποτυχία.

Πώς το ερμηνεύει
Η Καθημερινή διαβάζει την πολιτική ως διαχείριση περιορισμών. Δεν υπάρχει “ιδανική λύση”, υπάρχει μόνο λιγότερο κακή. Κάθε κοινωνική ένταση φιλτράρεται μέσα από το ερώτημα: «τι αντέχει το κράτος χωρίς να εκτροχιαστεί;».

Πολιτική στόχευση

• Υπερασπίζεται τη λογική της σταθερότητας έναντι της κοινωνικής πίεσης.
• Στηρίζει εμμέσως την κυβέρνηση, αλλά όχι συναισθηματικά∙ θεσμικά.
• Απευθύνεται σε κοινό που φοβάται την αποσταθεροποίηση περισσότερο από την αδικία.

Μεταφρασμένο: Αν χαθεί ο έλεγχος, όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα.

Πρώτο Θέμα: Κοινωνική αγωνία χωρίς συστημική αμφισβήτηση

Τι προβάλλει

• Αγροτικό ως κρίση καθημερινότητας με έμφαση στην ένταση, στα μπλόκα, στην εικόνα.
• Ακρίβεια και βίωμα με ανθρώπινες ιστορίες, αλλά χωρίς δομική κριτική.
• Ανασχηματισμός ως “restart”, αλλαγή προσώπων, αλλαγή κλίματος.
• Πολιτισμικά θέματα (π.χ. Καποδίστριας) ως εθνικό γεγονός, όχι ιδεολογική σύγκρουση.

Πώς το ερμηνεύει
Το Πρώτο Θέμα δεν θέλει να σπάσει το σύστημα. Θέλει να το κάνει ανεκτό. Αναγνωρίζει την κοινωνική πίεση, αλλά αποφεύγει κάθε αφήγημα που οδηγεί σε συνολική αμφισβήτηση εξουσίας ή θεσμών.

Πολιτική στόχευση

• Απορροφά την οργή και τη μετατρέπει σε συναίσθημα χωρίς πολιτική διέξοδο.
• Προστατεύει την κυβέρνηση όχι με επιχειρήματα, αλλά με αποσυμπίεση.
• Απευθύνεται στο “μεσαίο” κοινό που θέλει να νιώσει ότι κάποιος τον ακούει, όχι ότι θα αλλάξει το σύστημα.

Μεταφρασμένο: Ναι, υπάρχει πρόβλημα — αλλά όχι λόγος να τα γκρεμίσουμε όλα.

2) Βήμα – Βήμα: τι βγάζουν οι πολιτικές ειδήσεις της ημέρας

Α. Αγροτικό – μπλόκα: η «ήττα» δεν είναι μόνο επικοινωνιακή, είναι κοινωνική

Η Αυγή το γράφει καθαρά ως «κυβερνητική ήττα»: απέτυχε ο κοινωνικός αυτοματισμός, οι πόλεις “γύρισαν” στα χωριά τους (άρα η κινητοποίηση πήρε κοινωνικό βάθος), και η διαχείριση περιγράφεται ως αδιέξοδο με κλιμάκωση/σκληρή στάση
Το Βήμα αλλάζει κάδρο: το αγροτικό γίνεται “διαπραγμάτευση για το αύριο” (εκσυγχρονισμός ή πρωτογενής τομέας πολλών ταχυτήτων).
Η Kontra το πάει ωμά: σχέσεις κυβέρνησης–αγροτών σε “δρόμους χωρίς επιστροφή”, χωρίς ορατό έντιμο συμβιβασμό.

Τι σημαίνει πολιτικά: δεν μιλάμε για μια κλασική “διαπραγμάτευση αιτημάτων”, μιλάμε για ρήγμα νομιμοποίησης στην περιφέρεια. Αν αυτό παγιωθεί, καίει τον μηχανισμό της ΝΔ εκεί που συνήθως τον θεωρεί δεδομένο.

Β. ΟΠΕΚΕΠΕ – ΑΑΔΕ: μεταρρύθμιση ή άλλοθι;

Σε άλλα αποκόμματα, το σκάνδαλο μεταφράζεται σε αφήγημα εξυγίανσης: διασύνδεση ΑΑΔΕ-Κτηματολογίου, έλεγχοι μισθωτηρίων, διασταυρώσεις περιουσίας/εισοδήματος, τέλος στο “γράψε-σβήσε” των χωραφιών. Υπάρχει όμως και η “βαριά” διάσταση: το μέγεθος των στρεβλώσεων σημαίνει ότι οι έλεγχοι γίνονται πολιτικό πεδίο σύγκρουσης, όχι τεχνική δουλειά γραφείου. Εδώ είναι και το πιο τοξικό (και αποτελεσματικό) παραπολιτικό κάδρο: ο “Φραπές” φωτογραφίζεται να κυκλοφορεί ανενόχλητος στο Κολωνάκι μετά την επεισοδιακή του κατάθεση, ενώ ταυτόχρονα η ΑΑΔΕ κάνει έφοδο στον Σύλλογο Συγγενών Θυμάτων Τεμπών και “ξεθάβονται” υποθέσεις επιδοτήσεων σε αγροτοσυνδικαλιστές που πρωτοστατούν στα μπλόκα.

Τι σημαίνει πολιτικά: δεν λέει “έγιναν λάθη”, λέει “το σύστημα επιλέγει στόχους”. Εδώ κρίνεται αν η κυβέρνηση θα πείσει ότι “καθαρίζει” ή αν θα φανεί ότι εργαλειοποιεί το “καθάρισμα” ως αντιπερισπασμό απέναντι στο αγροτικό.

Γ. Τέμπη: “μένoυν” και τραβάνe πάνω τους τα πάντα

Τα αποκόμματα τα κρατούν ζωντανα ως μόνιμο πολιτικό φορτίο: δικαστικές εξελίξεις, πολιτικές αναταράξεις, και εκτίμηση ότι θα μας απασχολήσουν και το 2026.

Τι σημαίνει πολιτικά: τα Τέμπη λειτουργούν σαν πολλαπλασιαστής δυσπιστίας. Ό,τι άλλο σκάει (αγροτικό, ακρίβεια, ΟΠΕΚΕΠΕ) διαβάζεται από το κοινό μέσα από το “τους εμπιστεύομαι;”.

Δ. Ακρίβεια, μισθοί, Eurostat: το βίωμα σπάει την άμυνα της “σταθερότητας”

Η Αυγή σηκώνει το “μπλόκο ακρίβειας” και χρησιμοποιεί ευρωπαϊκές συγκρίσεις για αγοραστική δύναμη, για να δείξει έκθεση της κυβέρνησης στο πεδίο των μισθών/κόστους ζωής. Στο ίδιο κάδρο, περνά και “πακέτο” αντιπολιτευτικών προτάσεων (ΦΠΑ, καύσιμα κ.λπ.) ως προσπάθεια να ξανακερδηθεί αξιοπιστία στο οικονομικό.

Τι σημαίνει πολιτικά: η μάχη δεν είναι μόνο measures. Είναι ποιος δείχνει ότι καταλαβαίνει το ταμείο.

Ε. Ανασχηματισμός, εκλογικά σενάρια: άμυνα μέσω ατζέντας

Το βασικό πολιτικό μοτίβο είναι ότι ο ανασχηματισμός έρχεται όχι ως πολιτική στροφή αλλά ως επικοινωνιακή ανακύκλωση: “γράφει και σβήνει ονόματα” το Μαξίμου για να αλλάξει ατζέντα μετά το κυβερνητικό στραπάτσο με τις αγροτικές κινητοποιήσεις. Στα ίδια κομμάτια εμφανίζεται «πυρήνας αμετακίνητων» (π.χ. Δένδιας, Πιερρακάκης κ.ά.) και λίστα υπό μετακίνηση/εξόδου (Τσιάρας, Κικίλιας, Παπαστεργίου, σενάρια για Γεραπετρίτη επιστροφή Μαξίμου, Κεραμέως στο ΥΠΕΞ, ακόμη και συζήτηση για Μενδώνη).

Τι κάνει πολιτικά: παραδέχεται ότι η κυβέρνηση δεν κερδίζει το πεδίο με πολιτικές λύσεις, άρα πάει σε “αναδιάταξη σκηνικού”.

Η Εστία περιγράφει τον ανασχηματισμό ως άμεση αντίδραση στη “δυσπεψία” που προκάλεσαν τα τρακτέρ και ο ΟΠΕΚΕΠΕ στο Μαξίμου, δηλαδή καθαρά ως κίνηση να σβήσει η αρνητική εικόνα. Η Kontra News το κάνει πιο ρητό: ανακύκλωση προσώπων με επικοινωνιακό χαρακτήρα, για να μετατοπιστεί για λίγο η ατζέντα από τα “αγκάθια”. Παράλληλα, αναφέρονται σενάρια πρόωρων εκλογών (Μάρτιος ή αρχές φθινοπώρου) που “συντηρούνται” και από κύκλους πέριξ Μαξίμου.

Τι σημαίνει πολιτικά: μπαίνουμε σε φάση “διαχείρισης χρόνου”. Κι όταν το κάνεις αυτό ενώ έχεις κοινωνική ένταση, το ρίσκο να γυρίσει μπούμερανγκ είναι τεράστιο.

Η γραμμή “ο Κυριάκος κλαδεύει σαμαρικούς” παρουσιάζεται ως πειθαρχία υπό πίεση και “προληπτικές εκκαθαρίσεις”.

Τι κάνει πολιτικά: στέλνει μήνυμα στους εσωτερικούς αντιφρονούντες ότι το 2026 θα είναι χρονιά «κομματικής ασφάλειας», όχι ανοχής.

ΣΤ. Εξωτερική πολιτική: φιλοδυτική ταύτιση, Τουρκία ως μόνιμος ορίζοντας

Ανάλυση διεθνών σχέσεων φωτίζει ότι η Ελλάδα δύσκολα αυτονομείται από ΕΕ/ΗΠΑ, ενώ η διπλωματία ετεροπροσδιορίζεται από την Άγκυρα, η επιλογή “ταύτισης με τη Δύση” παρουσιάζεται ως σταθερά (ιδίως μετά την Ουκρανία).

Τι σημαίνει πολιτικά: η εξωτερική πολιτική είναι “σταθερή”, αλλά με τρόπο αναγκαστικό—όχι επειδή η Αθήνα έχει στρατηγική άνεση.

Ε. ΠΑΣΟΚ: Διαμαντοπούλου vs Λοβέρδος: «σφαγή στα ορφανά του Σημίτη»

Η Κυριακάτικη Δημοκρατία το σερβίρει ως σκληρή αναμέτρηση “εκσυγχρονιστών” για την ίδια δεξαμενή, με τον Ανδρουλάκη να “δοκιμάζει” την Διαμαντοπούλου στον Νότιο Τομέα, ακριβώς επειδή ο Λοβέρδος πήγε ΝΔ και κατεβαίνει εκεί.

Τι κάνει πολιτικά: δείχνει ότι και το ΠΑΣΟΚ παίζει “μηχανισμό/αριθμητική”, όχι μεγάλο αφήγημα.

3) Συνδυαστική αποτίμηση: πώς παίζει κάθε εφημερίδα και γιατί

• Αυγή: στήνει το τρίπτυχο αγροτικό–ακρίβεια–θεσμική δυσπιστία ως ενιαίο κατηγορητήριο, με στόχο να μετατραπεί η πίεση σε πολιτικό ρεύμα.
• Βήμα: παίρνει το αγροτικό ως “εθνικό δίλημμα μετάβασης” (εκσυγχρονισμός vs πολλών ταχυτήτων) — πιο τεχνοκρατικό/στρατηγικό framing.
• Εστία / Kontra: διαβάζουν την πολιτική ως μηχανισμό επιβί: ανασχηματισμός, ατζέντα, σενάρια. Η Kontra ειδικά δείχνει “επιταχύνει για να αποφύγει τα χειρότερα”.
• Καθημερινή (στο κομμάτι διεθνών): βάζει το πλαίσιο περιορισμών/συσχετισμών ισχύος και την Τουρκία ως κεντρικό σταθερό πρόβλημα ασφαλείας.
• Κυριακάτικη Δημοκρατία: δουλεύει “σκληρό” αντι-Μαξίμου: επιλεκτικότητα θεσμών + ΟΠΕΚΕΠΕ + Τέμπη + εσωτερικές εκκαθαρίσεις. Δεν χτίζει απλώς κριτική, χτίζει κατηγορία “σύστημα”.
• Documento: ανεβάζει την ένταση στο επίπεδο “κομματικό κράτος/ελεγκτικός αυταρχισμός”, και ταυτόχρονα ανοίγει παράθυρο αναδιάταξης (οργή/λογοδοσία ως πολιτικό κριτήριο).

4) Το στίγμα της ημέρας, τι μας διαφεύγε, τι προμηνύεται

Στίγμα ημέρας: η μέρα μυρίζει έλεγχο. Έλεγχος ατζέντας (ανασχηματισμός), έλεγχος εσωκομματικός (κλάδεμα), έλεγχος θεσμικός (ελεγκτικοί μηχανισμοί ως πολιτικό μήνυμα). Ρήξη στην περιφέρεια + φθορά στο βίωμα + άμυνα στην ατζέντα. Και η “σταθερότητα” αρχίζει να ακούγεται σαν επιχείρημα ανάγκης, όχι δύναμης, κάτι που μπορεί να γυρίσει ανάποδα το 2026.

Τι μας διαφεύγει: το αγροτικό δεν είναι “αγροτικό”. Είναι ο κόμβος όπου ενώνονται ακρίβεια (κόστος), κράτος (έλεγχοι/ΟΠΕΚΕΠΕ), εμπιστοσύνη (Τέμπη). Αν αυτό γίνει μόνιμο μοτίβο, οι κλασικές επικοινωνιακές κινήσεις θα έχουν όλο και μικρότερη απόδοση.

Τι προμηνύεται:

1. Ανασχηματισμός-στροφή εικόνας αν δεν αλλάξει το κοινωνικό βίωμα (αγροτικό/ακρίβεια), η αλλαγή προσώπων θα φαίνεται σαν αποφυγή ευθύνης (με ρίσκο να διαβαστεί ως υπεκφυγή).
2. Περισσότερη πόλωση/σκληρή διαχείριση απέναντι σε κινητοποιήσεις, γιατί το Μαξίμου θα κυνηγήσει “έλεγχο ατζέντας” με κάθε τρόπο (άρα λιγότερη εσωτερική ανοχή).
3. Συντήρηση εκλογικών σεναρίων ως plan B, όχι από άνεση αλλά από φόβο διαρκούς φθοράς.
4. Ενίσχυση αφηγημάτων “θεσμικής εργαλειοποίησης”: αν αυτό πατήσει, ανοίγει χώρο για ανακατατάξεις/νέους πόλους γύρω από το αίτημα λογοδοσίας.