Όταν η είδηση προηγείται της αλήθειας – Dark Room, ΒΗΜΑτοδότης, Big Mouth 24/12

Δεν είναι η πρώτη φορά που η πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα δεν ξεκινά από το γεγονός, αλλά από την πρώτη του διατύπωση. Ούτε είναι η πρώτη φορά που τρεις παραπολιτικές στήλες γράφουν για το ίδιο πράγμα και τελικά μιλούν για τρία εντελώς διαφορετικά ακροατήρια. Το ενδιαφέρον, όμως, σήμερα δεν είναι ποιος έχει δίκιο. Είναι ποιος γράφει το σενάριο.

Τα μπλόκα, οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ, οι εισαγγελικές κινήσεις, τα Τέμπη. Όλα παρόντα. Όχι ως γεγονότα, αλλά ως υλικό αφήγησης. Και εκεί αρχίζει το πραγματικό πολιτικό παιχνίδι.

Η μία γραμμή λέει: «ηρεμήστε». Οι έλεγχοι είναι φυσιολογικοί, το κράτος λειτουργεί, όποιος διαχειρίζεται χρήμα ελέγχεται. Οι αγρότες απο-ρομαντικοποιούνται, οι συγγενείς των θυμάτων μπαίνουν σε θεσμικό πλαίσιο, το συναίσθημα περνά από φίλτρο. Δεν σου λένε ότι δεν πονάς. Σου λένε ότι ο πόνος δεν δικαιολογεί εξαίρεση. Είναι η αφήγηση της τάξης: όχι ως καταστολή, αλλά ως κανονικότητα.

Η δεύτερη γραμμή λέει: «πρόσεχε». Δεν αμφισβητεί τον έλεγχο, αμφισβητεί τον χρόνο και τον τρόπο. Εδώ το πρόβλημα δεν είναι ο εισαγγελέας, αλλά το δελτίο. Δεν είναι η ΑΑΔΕ, αλλά η “πρωτογενής πηγή” που ταΐζει όλο το οικοσύστημα των ΜΜΕ. Η είδηση πέφτει βαριά, διορθώνεται ελαφρά και στο τέλος αυτό που μένει δεν είναι η διόρθωση, αλλά η σκιά. Αυτή η γραμμή δεν φωνάζει. Υπονοεί. Και η υποψία, πολιτικά, είναι πιο ανθεκτική από την καταγγελία.

Η τρίτη γραμμή λέει: «έτσι δουλεύει το σύστημα». Έργο, λεφτά, διαφήμιση, περιφέρεια. Το κράτος δεν μιλά μόνο από το Μαξίμου, μιλά και από τα τιμολόγια. Και όσο η κυβέρνηση επενδύει στην εικόνα της αποτελεσματικότητας, τόσο επενδύει και στη διάχυση της αφήγησης σε τοπικά media που διψούν για οξυγόνο. Δεν στο παρουσιάζει ως σκάνδαλο. Στο παρουσιάζει ως business model. Πολιτική ως περιεχόμενο, περιεχόμενο ως πολιτική.

Αν τα δεις μαζί, το παζλ συμπληρώνεται. Δεν έχουμε τρεις απόψεις. Έχουμε τρεις χειρισμούς της ίδιας πραγματικότητας.

Ο πρώτος απευθύνεται στο κέντρο που φοβάται την αποσταθεροποίηση. «Μην παρασύρεσαι, όλα ελέγχονται». Ο δεύτερος απευθύνεται σε όσους φοβούνται το βαθύ κράτος της επικοινωνίας. «Δες ποιος μιλά πρώτος και γιατί». Ο τρίτος μιλά στους insiders, σε αυτούς που ξέρουν ότι η πολιτική δεν κερδίζεται μόνο στη Βουλή, αλλά και στο media plan.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται το πραγματικό πολιτικό διακύβευμα: όχι αν οι έλεγχοι είναι σωστοί, αλλά αν γίνονται πιστευτοί. Όχι αν οι ειδήσεις είναι αληθείς, αλλά αν προλαβαίνουν να είναι αληθείς πριν καταναλωθούν.

Γιατί σήμερα η είδηση δεν λειτουργεί ως ενημέρωση. Λειτουργεί ως προληπτικό συμπέρασμα. Πρώτα σου λέει τι να σκεφτείς και μετά, αν μείνει χρόνος, τι συνέβη.

Το τραύμα των Τεμπών, οι αγρότες, η κοινωνική κόπωση, όλα αυτά δεν είναι απλώς θέματα. Είναι πεδία μάχης για την ερμηνεία. Και όποιος ελέγχει την πρώτη εκδοχή, δεν κερδίζει απλώς την εντύπωση της ημέρας. Κερδίζει χρόνο. Και στην πολιτική, ο χρόνος είναι ισχύς.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν αφηγήματα. Το πρόβλημα είναι ότι σπάνια συναντιούνται. Ο ένας μιλά για νομιμότητα, ο άλλος για χειραγώγηση, ο τρίτος για αποδοτικότητα. Και η κοινωνία μένει στη μέση, να διαλέγει όχι τι πιστεύει, αλλά ποιον φοβάται περισσότερο.

Αυτό, τελικά, είναι το πιο ανησυχητικό. Όχι ότι η πολιτική επικοινωνία είναι σκληρή. Αλλά ότι έχει γίνει τόσο αποτελεσματική, ώστε η αλήθεια να μοιάζει καθυστερημένη. Και στην εποχή της ταχύτητας, ό,τι αργεί, χάνει.

Τρεις στήλες, μία μηχανή επιρροής

Τρεις παραπολιτικές στήλες, τρία διαφορετικά «σύμπαντα», ίδιο υλικό καύσης: αγρότες/μπλόκα, εισαγγελείς, ΑΑΔΕ, Τέμπη, διαρροές, media. Το ενδιαφέρον δεν είναι τι λένε. Είναι πώς το λένε — και σε ποιον το λένε.

1) Dark Room (Newmoney): «Νόμος, τάξη, και… φέρε πίσω τα κλεμμένα»

Το Dark Room στήνει ένα αφήγημα “law & order” με φόντο τα μπλόκα. Παίρνει τον αγροτοσυνδικαλιστή (Ανεστίδη) και τον παρουσιάζει ως “γνωστό του συστήματος επιδοτήσεων”, με την υποσημείωση ότι οι λογαριασμοί δεσμεύτηκαν και «ελέγχεται για σοβαρά αδικήματα», άρα: μην τον λυπάστε, δεν είναι αγώνας, είναι φάκελος.

Στο δεύτερο επεισόδιο, ο έλεγχος της ΑΑΔΕ στον Σύλλογο των Τεμπών αντιμετωπίζεται ως αυτονόητος: “καθαρός ουρανός…”. Το κείμενο φροντίζει να «απο-ηρωοποιήσει» την κ. Καρυστιανού (ο Σύλλογος “δεν είναι δικός της”), να βάλει απόσταση από κόμματα και να κλείσει με την κλασική γραμμή: σεβαστός ο πόνος, αλλά ο νόμος είναι νόμος όταν διαχειρίζεσαι χρήματα άλλων.

Πηγή/μηχανισμός: “μου λένε”, “όπως αποδείχθηκε”, κυβερνητικό quote (Μαρινάκης) και μια γενική αίσθηση ότι “οι Αρχές κάνουν τη δουλειά τους”. Το Dark Room δεν ψάχνει αν υπάρχει πολιτική στόχευση, ψάχνει πώς θα σου το κάνει “λογικό”.

Ατζέντα: πειθάρχηση του θυμικού. Να βλέπεις τα μπλόκα σαν ύποπτο business model και την υπόθεση Τεμπών σαν πεδίο όπου “δεν εξαιρείται κανείς από έλεγχο”.

2) ΒΗΜΑτοδότης (tovima.gr): «Το ΑΠΕ ως πυρηνικός πολλαπλασιαστής και η “βολική” σύμπτωση»

Ο ΒΗΜΑτοδότης κάνει το ακριβώς αντίστροφο: παίρνει την ίδια αφετηρία (αγροτοσυνδικαλιστής/εισαγγελικές κινήσεις) και λέει: δεν ήταν διαρροή, ήταν κατασκευή. Επικαλείται ως πηγή το ΑΠΕ/ΜΠΕ και το χαρακτηρίζει “πρωτογενή” κόμβο που ταΐζει όλο το οικοσύστημα ΜΜΕ, άρα η ψευδής είδηση (και η χλιαρή διόρθωση) είναι η τέλεια επικοινωνιακή βόμβα: χτυπάει πρώτα, διορθώνεται μετά, μένει η εντύπωση.

Και μετά συνδέει: ίδια μέρα, έλεγχος ΑΑΔΕ στον Σύλλογο Τεμπών. “Πάλι πολύ βολική σύμπτωση”. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος εμφανίζεται να “φαντάζεται” γιατί γίνεται ο έλεγχος, κι αυτό παρουσιάζεται ως κωμικοτραγικό: όχι απλώς επικοινωνία, αλλά σεναριογράφηση.

Πηγή/μηχανισμός: εδώ η πηγή είναι δηλωμένη και ονοματισμένη (ΑΠΕ). Το παιχνίδι είναι θεσμικό: ποιος έχει τον διακόπτη της “πρωτογενούς” πληροφόρησης.

Ατζέντα: απονομιμοποίηση της κυβερνητικής “επικοινωνιακής υπεροπλίας” και χτύπημα στο πιο ευαίσθητο σημείο: στην αξιοπιστία της αφετηρίας της είδησης.

---

3) Big Mouth (Powergame): «Διαφήμιση έργου, λεφτά στην επαρχία, και η πολιτική ως content»

Το Big Mouth πατάει σε δύο βάρκες: από τη μία, κάνει ένα σχεδόν “ύμνο” στη διεθνή εμβέλεια Μητσοτάκη με αφορμή το deal για τους νέους συρμούς/υποδομές (με το γνωστό “χωρίς την προσωπική παρέμβαση δεν θα γινόταν”). PowerGame Από την άλλη, πετάει το χαρτί που καίει: διαφήμιση κυβερνητικού έργου και “άφθονο χρήμα” σε επαρχιακά media — δηλαδή ο μηχανισμός ανακύκλωσης εύνοιας/ατζέντας. PowerGame

Και μέσα σε όλα, κάνει και την “παραπολιτική σαλάτα” που δείχνει πού πάει το πράγμα: δημοσκοπικά narratives (“ψηφίζω επιβράβευση/σιγουριά”), τηλεοπτικά σήματα, και ένα κομμάτι που ακουμπά το πολιτικό εγχείρημα Καρυστιανού μέσα από δηλώσεις Καραχάλιου (αμφισβήτηση οργάνωσης/αξιοπιστίας). PowerGame+1

Πηγή/μηχανισμός: “καλές πηγές”, “περιφερειακή πηγή”, “αυτόπτες μάρτυρες”. Δηλαδή: insider gossip με επίχρισμα πληροφορίας. Όχι ντοκουμέντο — αλλά καθοδήγηση ατμόσφαιρας.

Ατζέντα: να κρατήσει τον αναγνώστη μέσα στο δίπολο “δουλειά/έργο” vs “οργή/αφήγημα”, με bonus track τη διαχείριση των media ως πεδίο επένδυσης.

Το κοινό νήμα: ποιος γράφει την πραγματικότητα πριν γίνει πραγματικότητα

Και οι τρεις στήλες ακουμπάνε το ίδιο νεύρο: πληροφορία ως όπλο.

• Το Dark Room λέει: οι έλεγχοι είναι φυσιολογικοί, οι “αγανακτισμένοι” μπορεί να είναι και “βολεμένοι”.
• Ο ΒΗΜΑτοδότης λέει: οι “ειδήσεις” μπορεί να είναι εργαλείο πολιτικής πίεσης μέσω κρατικού κόμβου διανομής (ΑΠΕ).
• Το Big Mouth λέει: η διαφήμιση έργου + τα λεφτά στα media (ιδίως στην επαρχία) είναι ο μηχανισμός που κάνει την ατζέντα να μοιάζει “κοινή λογική”.

Σε ποιον μιλάνε και γιατί

• Dark Room: στο “νοικοκυραίο κέντρο” που θέλει τάξη, και στους κυβερνητικούς/παρακυβερνητικούς που χρειάζονται ηθικό framing για σκληρές κινήσεις. Στόχος: να μη γενικευτεί η συμπάθεια προς μπλόκα/Τέμπη σε αντι-κυβερνητικό κύμα.
• ΒΗΜΑτοδότης: σε αναγνώστες που φοβούνται τον κρατικό μηχανισμό προπαγάνδας και ζητούν θεσμική καθαρότητα. Στόχος: να μετατρέψει το “επικοινωνιακό πλεονέκτημα” της κυβέρνησης σε υποψία χειραγώγησης.
• Big Mouth: στους insiders (πολιτικούς, μιντιακούς, επιχειρηματικούς) και στο “κοινό που καταναλώνει πολιτική σαν backstage”. Στόχος: να κρατήσει ζωντανό το αφήγημα ισχύος (έργο/σιγουριά) ενώ ταυτόχρονα υπενθυμίζει ποιος πληρώνει την ορχήστρα της επαρχίας.

Το τελικό συμπέρασμα; Δεν έχουμε “τρεις στήλες”. Έχουμε τρία διαφορετικά manual επιρροής πάνω στο ίδιο τραύμα (Τέμπη) και την ίδια κοινωνική ένταση (αγρότες). Και το πιο επικίνδυνο δεν είναι ποιος έχει δίκιο. Είναι ότι όλοι συμφωνούν σε κάτι σιωπηρά: όποιος ελέγχει την πρώτη εκδοχή της είδησης, κερδίζει το μισό παιχνίδι.

Όταν το Υπουργικό γίνεται pitch deck – Κυριάκος Μητσοτάκης 23/12

Συμμαχίες έξω, νεύρα μέσα – Επισκόπηση Τύπου 23/12

Μπλόκα, φάκελοι και διαρροές – Dark Room, ΒΗΜΑτοδότης, Big Mouth 23/12

Δεν φτιάχνουμε ΝΑΤΟ τσέπης… αλλά ας είμαστε έτοιμοι: Τριμερής Ισραήλ 22/12