Το «κράτος εξορθολογιστής» απέναντι στο «κράτος μπακάλη» Επισκόπηση Τύπου 22/12

Κάποιες μέρες δεν ανοίγεις τις εφημερίδες για να μάθεις τι συνέβη. Τις ανοίγεις για να καταλάβεις ποιος φοβάται τι. Η σημερινή είναι μία από αυτές. Αγρότες, Τέμπη, έλεγχοι, υπερπλεονάσματα, γεωπολιτική. Όλα πάνω στο τραπέζι. Όχι ως καθαρά γεγονότα, αλλά ως αφηγήματα άμυνας και επίθεσης.

Το αγροτικό δεν είναι πια «μια ακόμα διαμαρτυρία». Είναι ρωγμή νομιμοποίησης. Όχι γιατί οι αγρότες κλείνουν δρόμους, αυτό το έχουμε ξαναδεί. Αλλά γιατί, για πρώτη φορά τόσο καθαρά, το ερώτημα δεν είναι τι ζητούν, αλλά ποιοι δικαιούνται να ζητούν. Και εκεί η κυβέρνηση δείχνει αμήχανη. Όταν μετατρέπεις τις επιδοτήσεις σε πεδίο ηθικής δίκης, όταν αφήνεις να εννοηθεί ότι «κάποιοι από αυτούς είναι ένοχοι», δεν κάνεις μεταρρύθμιση. Κάνεις επιλεκτική απονομιμοποίηση.

Τα media το μυρίστηκαν αμέσως. Άλλοι το χάιδεψαν, άλλοι το όξυναν. Οι μεν μιλούν για “κόστος των μπλόκων”, για εκατομμύρια που χάνονται, για κράτος που επιτέλους βάζει τάξη. Οι δε μιλούν για πρόχειρα μπαλώματα, για γη που μοιράζεται στα λόγια, για Κτηματολόγιο που καταρρέει μόλις συναντήσει πραγματική κοινωνική πίεση. Και οι δύο πλευρές δεν κάνουν απλώς ρεπορτάζ. Χτίζουν χαρακτήρες. Ο «αγρότης-θύμα» απέναντι στον «αγρότη-προνομιούχο». Το «κράτος-εξορθολογιστής» απέναντι στο «κράτος-μπακάλη».

Η υπόθεση Καρυστιανού λειτουργεί σαν καθρέφτης του πολιτικού μας κυνισμού. Αν μιλήσει πολιτικά, θα κατηγορηθεί ότι εκμεταλλεύεται το πένθος. Αν δεν μιλήσει, θα θεωρηθεί ότι αφήνει το σύστημα να κλείσει τον φάκελο. Η κυβέρνηση, από την άλλη, κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα: επικαλείται θεσμούς. Ελέγχους. Διαδικασίες. ΑΑΔΕ. Νομιμότητα. Μόνο που εδώ η νομιμότητα δεν είναι ουδέτερη. Είναι μήνυμα. Και τα media το διαβάζουν: άλλοι ως «κράτος δικαίου», άλλοι ως «θεσμική προειδοποίηση».

Η σύγκρουση δεν είναι αν έγινε σωστά ο έλεγχος. Είναι πότε έγινε και σε ποιον. Και αυτό αρκεί για να μετατραπεί η διοίκηση σε πολιτικό εργαλείο, είτε το θέλει είτε όχι.

Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη παγίδα για την κυβέρνηση: νομίζει ότι παίζει σκάκι, ενώ οι αντίπαλοί της παίζουν πόκερ. Νομίζει ότι αρκεί να δείξει σοβαρότητα, διεθνείς επαφές, γεωπολιτική επάρκεια, υπερπλεονάσματα, τεχνοκρατικό έλεγχο. Και πράγματι, στο χαρτί όλα αυτά είναι ισχυρά. Στην κοινωνία όμως; Η κοινωνία δεν μετρά ισολογισμούς. Μετρά δικαιοσύνη. Και εκεί η εικόνα θολώνει.

Τα media, από την πλευρά τους, δεν είναι απλοί παρατηρητές. Παίζουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του θυμού ή της ανοχής. Άλλοι φουσκώνουν το συναίσθημα, άλλοι το αποστειρώνουν. Άλλοι μιλούν τη γλώσσα της αγανάκτησης, άλλοι τη γλώσσα του Excel. Κανείς όμως δεν λέει όλη την αλήθεια: ότι η χώρα βρίσκεται σε φάση συσσώρευσης μικρών αδικιών που, αν δεν εκτονωθούν πολιτικά, θα εκραγούν εκλογικά.

Το επικίνδυνο δεν είναι τα μπλόκα. Ούτε οι έλεγχοι. Ούτε οι τίτλοι. Το επικίνδυνο είναι ότι διαμορφώνεται ένα δίπολο χωρίς γέφυρες: από τη μία το «κράτος που βάζει τάξη», από την άλλη η «κοινωνία που δεν εμπιστεύεται το κράτος». Και τα media, αντί να λειτουργήσουν ως χώρος σύνθεσης, συχνά λειτουργούν ως επιταχυντές σύγκρουσης.

Αν κάτι προμηνύεται, δεν είναι άμεση πολιτική κρίση. Είναι κάτι πιο ύπουλο: η σταδιακή αποσύνδεση της πολιτικής από τη συναισθηματική πραγματικότητα της κοινωνίας. Η κυβέρνηση μιλά με όρους διαχείρισης. Η κοινωνία ακούει με όρους βιώματος. Και τα media, αντί να γεφυρώνουν, συχνά διαλέγουν στρατόπεδο.

Σε τέτοιες μέρες, δεν κερδίζει όποιος έχει το καλύτερο αφήγημα. Κερδίζει όποιος καταλάβει πρώτος ότι το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι πολιτικό. Και βαθιά υπαρξιακό για ένα σύστημα που δείχνει να πιστεύει ότι αν ελέγξει τα νούμερα, θα ελέγξει και την οργή.

ΔΔεν θα την ελέγξει. Θα την καθυστερήσει. Και αυτό, όπως ξέρουμε, είναι πάντα το πιο ακριβό σενάριο.

Όταν το μπλόκο δεν είναι μπλόκο, αλλά πρόβλημα εικόνας – Dark Room, Big Mouth 22/12

Η χώρα σε safe mode: Κυριακάτικη έκδοση – Μητσοτάκης Facebook

Βήμα-βήμα: τι «γράφει» η πρώτη σελίδα (και τι κρύβει)

1) Αγροτικό/μπλόκα: από “δίκαιη πίεση” σε κρίση νομιμοποίησης

• Η ΕΦ.ΣΥΝ. το σηκώνει ως κατηγορία κυβερνητικού κυνισμού: “τάζουν στους αγρότες δική τους γη” μέσω “προσωρινής αναγνώρισης δικαιωμάτων”, άρα στήνει αφήγημα: το κράτος λύνει πρόχειρα/επικοινωνιακά και ξηλώνει το ίδιο του το success story (Κτηματολόγιο).
• Η POLITICAL το κάνει “λογιστήριο ζημιάς” και “ηθική απονομιμοποίηση” των μπλόκων: μιλά για υπερπλεόνασμα/εργαλεία κατά φοροδιαφυγής ως χρηματοδότηση παροχών (δηλαδή 2026–27 πολιτικό ταμείο) και ταυτόχρονα “δείχνει” εκπροσώπους που ελέγχονται για επιδοτήσεις, τύπου “στα μπλόκα είναι αυτοί που παίρνουν επιδοτήσεις”.
• Το KONTRA κρατάει καθαρά αντιπολιτευτική γωνία: “ενισχύουν τα μπλόκα” + ΠΑΣΟΚ “κατηγορώ” ότι η κυβέρνηση μετακυλίει ευθύνη στους αγρότες/απειλεί.
• Η ουσία που διαφεύγει: το αγροτικό εδώ δεν είναι “τι δίνεις”, αλλά ποιος είναι νόμιμος δικαιούχος και τι κάνεις με τις “γκρίζες” ιδιοκτησίες/εκχερσώσεις/δασικούς χάρτες. Η ΕΦ.ΣΥΝ. στο λέει ωμά: η κυβέρνηση, για να ξεμπλοκάρει δρόμους, ρισκάρει να ανοίξει θεσμικό κουτί της Πανδώρας.

2) Τέμπη/Καρυστιανού: το τραύμα μπαίνει σε κομματική τροχιά

• Η Δημοκρατία το γράφει ως “επιχείρηση εκφοβισμού”: έφοδος ΑΑΔΕ στα γραφεία του Συλλόγου, “πόσο τυχαίο” που συμπίπτει με υπαινιγμό για κόμμα.
• Η Εστία το πάει “θεσμικά”: ζητά κριτήρια προτεραιοποίησης ελέγχου και υπαινίσσεται ότι άλλοι “φάκελοι-φωτιά” μένουν θαμμένοι.
• Η Απογευματινή (από τα αποκόμματα) προσθέτει το πολιτικό twist: “το κίνημα οργανώνεται”, “επιτροπή σοφών” φτιάχνει πρόγραμμα.
• Τι σημαίνει: μπαίνουμε σε φάση όπου η ηθική υπεροχή δεν θα θεωρείται δεδομένη. Αν η Καρυστιανού κινηθεί πολιτικά, θα δεχτεί πλήρη “audit” αξιοπιστίας/δομών/πόρων. Αν η κυβέρνηση φαίνεται ότι βάζει την ΑΑΔΕ ως εργαλείο πίεσης, κινδυνεύει να γράψει πάνω της “εκδικητικό κράτος”.

3) “Σοβαρή” ατζέντα ως αντιπερισπασμός: φοροδιαφυγή/υπερπλεονάσματα

Η POLITICAL μιλά ανοιχτά για μόνιμα υπερπλεονάσματα μέσω “υπερόπλων” κατά φοροδιαφυγής, ώστε να χρηματοδοτηθούν ελαφρύνσεις/ενισχύσεις.
Το υπονοούμενο είναι καθαρό: “θα σας δώσω, αλλά θα το πληρώσουν οι ‘άλλοι’ (φοροδιαφυγή)”. Είναι αφήγημα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά και εργαλείο να κλειδώσεις πολιτικό χρόνο μέχρι τις κάλπες.

Συνδυαστική αξιολόγηση ανά εφημερίδα: “γραμμές” και κίνητρα

• ΕΦ.ΣΥΝ.: θέλει να κρατήσει το κάδρο “κράτος-μπαλώματα-πελατειακή ύπαιθρος”. Χτυπάει την κυβερνητική αυτο-εικόνα (“ψηφιακό Κτηματολόγιο ολοκληρωμένο”) δείχνοντας ότι καταρρέει υπό πίεση μπλόκων.
  Κίνητρο: να απονομιμοποιήσει τη διαχειριστική επάρκεια και να ξανακάνει το αγροτικό “κοινωνική ομηρία” με ευθύνη κυβέρνησης.
• POLITICAL: “τάξη-έλεγχος-λογιστική”. Συνδέει μπλόκα με κόστος/φοροδιαφυγή/επιδοτήσεις και παράγει αφήγημα: “η κυβέρνηση φτιάχνει μηχανές είσπραξης για να μοιράσει μετά”.
  Κίνητρο: να νομιμοποιήσει σκληρή γραμμή απέναντι σε μπλόκα (“μη μας κλείνετε δρόμους”) και να ετοιμάσει έδαφος για παροχές.
• KONTRA NEWS: αντιπολιτευτικό “θερμόμετρο δρόμου”: μπλόκα, καταγγελία ΠΑΣΟΚ, κυβερνητική απειλή. PRESS_PDF_20251222 (2)
  Κίνητρο: να κρατήσει το κράτος ως “αντίπαλο” και να ανεβάσει θυμό.
• Δημοκρατία / Εστία: μετατρέπουν τον έλεγχο της ΑΑΔΕ σε θεσμικό σκάνδαλο/πολιτική σκοπιμότητα. Η Δημοκρατία πιο “κραυγαλέα”, η Εστία πιο “δικαιϊκή/δύο μέτρα”.
  Κίνητρο: να κολλήσουν στην κυβέρνηση το πρόσημο “φοβάται/εκβιάζει/κάνει επιλεκτικούς ελέγχους”.

Τι μας διαφεύγει (το πραγματικό ρίσκο): τι προμηνύεται

1. Αγροτικό = θεσμική νάρκη: η “προσωρινή αναγνώριση” για να τρέξουν ενισχύσεις ακουμπά ιδιοκτησίες/δασικούς χάρτες/Κτηματολόγιο. Αν γίνει “πατέντα”, αύριο γίνεται precedent.
2. Τέμπη = κομματικοποίηση του πένθους: αν υπάρξει πολιτική κίνηση Καρυστιανού, θα δεις πόλωση “ηθική vs κράτος” και ταυτόχρονα οργανωμένη επιχείρηση απονομιμοποίησης με “θεσμικό υλικό” (έλεγχοι/διαρροές).
3. Το κυβερνητικό playbook της μέρας: “σφίγγω ελέγχους → φτιάχνω υπερπλεόνασμα → δίνω παροχές”. Αν όμως χάνει κοινωνικές ομάδες (ύπαιθρος), το ταμείο δεν αρκεί.

Συνολικό αποτύπωμα πολιτικού κλίματος

Η μέρα έχει τόνο νευρικό-αμυντικό: πολλά μικρά ρήγματα (μπλόκα, Τέμπη, θεσμική δυσπιστία) που τα media τα παρουσιάζουν είτε ως “χάος” είτε ως “κρατική αυθαιρεσία”. Η κεντρική σύγκρουση δεν είναι “ποιος έχει δίκιο”, αλλά ποιος δικαιούται να μιλά εξ ονόματος της κοινωνικής οργής (αγρότες/συγγενείς/αντιπολίτευση vs κράτος/θεσμοί/έλεγχοι).

Παραπολιτικά της ημέρας: τι ψιθυρίζεται πίσω από τους τίτλους

Η σημερινή παραπολιτική ύλη δεν κινείται στο επίπεδο του κουτσομπολιού. Κινείται στο επίπεδο της προληπτικής άμυνας. Τα αποκόμματα δείχνουν ένα σύστημα –πολιτικό και μιντιακό– που δεν αντιδρά σε γεγονότα, αλλά προετοιμάζεται για συγκρούσεις που έρχονται.

1. Αγρότες: το παιχνίδι της «απονομιμοποίησης εκπροσώπων»

Στο παρασκήνιο του αγροτικού δεν παίζεται τόσο το ύψος των ενισχύσεων, όσο το ποιος δικαιούται να μιλά εκ μέρους των αγροτών. Οι στοχευμένες αναφορές σε συγκεκριμένα πρόσωπα των μπλόκων, σε ελέγχους επιδοτήσεων και «σκιές» γύρω από εκπροσώπους δεν είναι τυχαίες. Είναι κλασική παραπολιτική τεχνική:

αν δεν μπορείς να σπάσεις το αίτημα, σπας τον αγγελιοφόρο.

Το μήνυμα προς τα μέσα είναι σαφές: «μην εξιδανικεύετε το αγροτικό, δεν είναι όλοι αθώοι». Ταυτόχρονα, διαρρέεται προς την κοινοβουλευτική πιάτσα ότι το Μαξίμου δεν θέλει “γενική λύση”, αλλά διαχείριση κατά περίπτωση, ώστε να μη δημιουργηθεί ενιαίο αγροτικό μέτωπο.

2. Τέμπη – Καρυστιανού: φόβος για “κόμμα θυμού”

Εδώ τα παραπολιτικά είναι βαριά. Η κινητικότητα γύρω από την Καρυστιανού δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως κοινωνικό φαινόμενο, αλλά ως εν δυνάμει πολιτική απειλή. Στους διαδρόμους ακούγεται ότι:

• υπάρχει πραγματικός φόβος δημιουργίας ενός άτυπου «κόμματος Τεμπών» ή ενός σχήματος που θα απορροφήσει θυμό από πολλές δεξαμενές,
• γι’ αυτό και κάθε κίνηση της πλευράς αυτής θα περάσει από μικροσκόπιο θεσμικής κανονικότητας.

Οι έλεγχοι, τυπικά ουδέτεροι, διαβάζονται παραπολιτικά ως «σήμα»: όποιος μπαίνει στο πολιτικό παιχνίδι, παίζει με όλους τους κανόνες. Τα αντιπολιτευτικά αποκόμματα κάνουν ήδη λόγο για «προειδοποίηση». Στο παρασκήνιο, όμως, η αγωνία είναι πιο ωμή: κανείς δεν θέλει ένα νέο άναρχο υποκείμενο οργής εκτός ελέγχου.

3. Υπερπλεονάσματα και φοροδιαφυγή: το ταμείο των επόμενων εκλογών

Παραπολιτικά, το αφήγημα της πάταξης της φοροδιαφυγής δεν αφορά τόσο τη δικαιοσύνη όσο τον πολιτικό χρόνο. Κυκλοφορεί έντονα ότι:

• το οικονομικό επιτελείο «κλειδώνει» πόρους για στοχευμένες παροχές,
• το αφήγημα «δεν κόβουμε, βρίσκουμε» θα γίνει βασικός άξονας της επόμενης διετίας.

Στα πηγαδάκια ακούγεται καθαρά: όποιος ελέγχεται, θα πληρώσει – όποιος αντέξει, θα ανταμειφθεί. Είναι σκληρή, σχεδόν κοινωνικά διχαστική λογική, αλλά θεωρείται αποτελεσματική εκλογικά.

4. Γεωπολιτική βιτρίνα: το “έξω” για να αντέξει το “μέσα”

Οι αναφορές στην τριμερή και στη διεθνή κινητικότητα του πρωθυπουργού λειτουργούν παραπολιτικά ως αντιστάθμισμα εσωτερικής φθοράς. Στο παρασκήνιο, κυβερνητικά στελέχη λένε σε off ότι:

• «όσο έξω πάμε καλά, μέσα κρατάμε χρόνο»,
• η εικόνα σοβαρότητας στο εξωτερικό χρησιμοποιείται για να μην κυριαρχήσει πλήρως το αφήγημα κοινωνικής αποσταθεροποίησης.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα αποκόμματα δίνουν έμφαση στο “κύρος”, στην “αποτροπή”, στην “τουρκική ενόχληση”. Είναι γλώσσα καθησυχασμού προς το κέντρο.

5. Τα media μεταξύ διαρροής και στρατοπέδου

Παραπολιτικά, φαίνεται καθαρά ότι τα μέσα δεν περιμένουν εξελίξεις – τις προεξοφλούν. Άλλα προετοιμάζουν το έδαφος για σκληρές κυβερνητικές επιλογές («νόμος, έλεγχος, τάξη»), άλλα για κοινωνική σύγκρουση («εκφοβισμός, αυθαιρεσία, συγκάλυψη»).

Το κοινό μοτίβο:
κανείς δεν γράφει για το σήμερα. Όλοι γράφουν για το ποιος θα καεί αύριο.

Συμπέρασμα παραπολιτικής ανάγνωσης

Η ημέρα μυρίζει προληπτική σύγκρουση. Η πολιτική εξουσία φοβάται νέες εστίες ανεξέλεγκτου θυμού. Τα media διαλέγουν αν θα τις χαλιναγωγήσουν ή θα τις μεγεθύνουν. Και στο παρασκήνιο, όλοι κινούνται σαν να πλησιάζει μια περίοδος όπου τα γεγονότα θα μετρούν λιγότερο από τις προθέσεις που τους αποδίδονται.

Αυτό δεν είναι απλώς παραπολιτική. Είναι προοίμιο.