Η επικαιρότητα σε δοκιμαστική εκδοχή – Dark Room, ΒΗΜΑτοδότης, Big Mouth 16/12

Πολιτική Θεώρηση

Η ελληνική πολιτική δεν κυβερνά πια με αποφάσεις. Κυβερνά με ρυθμίσεις έντασης. Χαμηλώνει τον ήχο εκεί που πονάει, τον ανεβάζει εκεί που βολεύει. Και κάπου ανάμεσα, η πραγματικότητα περνά σαν υπόκρουση: παρούσα, αλλά όχι πρωταγωνίστρια.

Το βλέπεις καθαρά αν διαβάσεις προσεκτικά το παραπολιτικό τρίπτυχο των ημερών. Αγρότες, ΟΠΕΚΕΠΕ, μιντιακοί μηχανισμοί. Τρία φαινομενικά ασύνδετα θέματα που όμως συνθέτουν ένα ενιαίο έργο: πώς κρατάς τον έλεγχο όταν η ουσία απειλεί να βγει στο προσκήνιο.

Οι αγρότες δεν παρουσιάζονται ως κοινωνικό σύμπτωμα ενός παραγωγικού μοντέλου που δεν λέει να σταθεί όρθιο. Παρουσιάζονται ως πρόβλημα τάξης. Ως μπλόκα που «ενοχλούν», ως πίεση που πρέπει να «σπάσει», ως μέτωπο που πρέπει να διαχωριστεί σε «λογικούς» και «υποκινούμενους». Η πολιτική συζήτηση μετατοπίζεται από το γιατί ο πρωτογενής τομέας επιβιώνει με επιδοτήσεις, στο αν δικαιούται να διαμαρτύρεται. Δεν είναι τυχαίο. Είναι τεχνική. Όταν δεν μπορείς να λύσεις ένα πρόβλημα, αλλάζεις το κάδρο του.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Δεν έχουμε ένα κράτος που απέτυχε συστηματικά να ελέγξει τη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων. Έχουμε ένα σκάνδαλο που προσωποποιείται, που «δένει» πολιτικά, που μετατρέπεται σε εργαλείο αντιπαράθεσης. Η συζήτηση δεν γίνεται για το πώς χτίστηκαν οι πελατειακοί μηχανισμοί, αλλά για το ποιος θα χρεωθεί την ηθική ζημιά. Η κάθαρση αντικαθίσταται από τη μετακύλιση.

Και εκεί που θα περίμενε κανείς μια στοιχειώδη αυτοσυγκράτηση, μπαίνει στο πλάνο η επικοινωνία. Όχι ως ενημέρωση, αλλά ως υποδομή εξουσίας. Ιδιωτικές «ομάδες», κομματικά καπέλα, κυβερνητικοί εκπρόσωποι που μετακινούνται για να μη φαίνεται το ασυμβίβαστο. Συναντήσεις με καναλάρχες για να αποκατασταθεί το κλίμα. Όχι γιατί άλλαξε κάτι στην πολιτική, αλλά γιατί η εικόνα κινδυνεύει να ξεφύγει από τον έλεγχο.

Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος: η πολιτική δεν φοβάται πια την αποτυχία. Τη διαχειρίζεται. Αυτό που φοβάται είναι η αποδόμηση. Να μην αρχίσει η κοινωνία να συνδέει τις τελείες. Να μην δει ότι πίσω από τα μπλόκα, τα σκάνδαλα και τα «μηχανάκια ενημέρωσης» υπάρχει ένα κοινό νήμα: ένα κράτος που λειτουργεί επιλεκτικά και μια εξουσία που προτιμά να ρυθμίζει εντυπώσεις αντί να αλλάζει δομές.

Η κανονικότητα έχει γίνει το νέο φετίχ. Όχι η κανονικότητα της θεσμικής σοβαρότητας, αλλά η κανονικότητα της ησυχίας. Να μην ενοχλείται η αγορά. Να μη χαλάει το κλίμα. Να μη φεύγει το χαμόγελο από την πρώτη σελίδα. Αν για να συμβεί αυτό χρειάζεται λίγη λάσπη κάτω από το χαλί, δεν πειράζει. Αρκεί να μη σηκώνεται σκόνη.

Και όμως, η σκόνη σηκώνεται. Όχι με εκρήξεις, αλλά με κόπωση. Με τη σιωπηλή αίσθηση ότι οι κανόνες δεν ισχύουν το ίδιο για όλους. Ότι οι έλεγχοι έρχονται πάντα καθυστερημένα και συνήθως όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Ότι η πολιτική μιλάει για μεταρρυθμίσεις, αλλά σκέφτεται με όρους διαχείρισης ζημιάς.

Το πιο επικίνδυνο δεν είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν. Είναι ότι αρχίζουν να μοιάζουν φυσιολογικά. Ότι η κοινωνία μαθαίνει να διαλέγει ανάμεσα στη διαφθορά χωρίς φασαρία και στη σύγκρουση χωρίς λύση. Ότι εσωτερικεύει χαμηλές προσδοκίες και τις βαφτίζει ρεαλισμό.

Σε αυτό το σημείο, η πολιτική παύει να είναι σύγκρουση ιδεών και γίνεται σκηνοθεσία συναισθημάτων. Δεν σε ρωτά τι σκέφτεσαι. Σε μαθαίνει πώς να νιώθεις. Να θυμώνεις επιλεκτικά. Να φοβάσαι την αστάθεια περισσότερο από την αδικία. Να αποδέχεσαι ότι «έτσι είναι τα πράγματα».

Αν υπάρχει ένα πραγματικό διακύβευμα πίσω από τον θόρυβο των ημερών, δεν είναι αν θα σπάσουν τα μπλόκα ή ποιος θα χρεωθεί τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Είναι αν η κοινωνία θα συνεχίσει να δέχεται μια πολιτική που της ζητά να σωπαίνει για να μην ενοχλεί, αντί να απαιτεί για να αλλάξει.

Γιατί στο τέλος, η πιο επικίνδυνη κανονικότητα δεν είναι αυτή που διαταράσσεται από διαμαρτυρίες. Είναι αυτή που χτίζεται πάνω στη συνήθεια της σιωπής.

Τρεις στήλες, ένα έργο

Αν διαβάσεις Dark Room (newmoney), Big Mouth (powergame) και ΒΗΜΑτοδότη (tovima) σαν τρία ξεχωριστά κείμενα, θα δεις τρία θέματα: αγρότες, ΟΠΕΚΕΠΕ, εσωκομματικά/μιντιακά. Αν τα διαβάσεις σαν ένα σύστημα, βλέπεις το ίδιο έργο από τρεις κάμερες: ποιος ελέγχει την αφήγηση, ποιος την πληρώνει και ποιος καίγεται για να μη σβήσει η φωτιά στο Μαξίμου.

1) Το κοινό νήμα: “διαχείριση κοινωνίας” + “διαχείριση ΜΜΕ” + “διαχείριση σκανδάλου”

Dark Room ανοίγει με την κυβέρνηση που κάνει «γενναίο άνοιγμα» στους αγρότες και βάζει συγκεκριμένα πράγματα στο τραπέζι (αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία, κουβέντα για αγροτικό ρεύμα με ΔΕΗ, αλλαγές ΕΛΓΑ για 100% αποζημίωση) και, crucially, παραδέχεται ωμά τον στόχο: να “σπάσει” τη γραμμή του ΚΚΕ στα μπλόκα, να διαχωρίσει «σκληρούς» από «διαπραγματεύσιμους».

Big Mouth πατάει στο ίδιο πεδίο, αλλά προσθέτει δύο επίπεδα ισχύος που δεν είναι “αγροτικά”:

• το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ “δένει” πάνω στο ΠΑΣΟΚ με τον «κουμπάρο του Ανδρουλάκη», που παρουσιάζεται ως κρίσιμος κρίκος σε δίκτυο/ΚΥΔ/εταιρείες και με αναφορά σε Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και κατηγορίες περί εγκληματικής οργάνωσης.
• την πολιτική-μιντιακή διαχείριση: ο Μητσοτάκης “βλέπει καναλάρχες και διευθυντές Μέσων” μετά από γεύμα με Παπαχελά, γιατί (λέει η στήλη) δεν γίνεται να δείχνει “τσακωμένος” με τα media ενώ όλοι πιστεύουν ότι «τα ελέγχει όλα».

Και έρχεται ο ΒΗΜΑτοδότης και κάνει αυτό που κάνει πάντα όταν θέλει να κόψει το χαμόγελο από μια ωραία “επιτυχία”: σε πάει στο υπογάστριο του κόμματος. Μιλά για την «ιδιωτική, και ιδιωτικώς χρηματοδοτούμενη, ενημερωτική ομάδα», για στελέχη που έχουν «στενές σχέσεις» μαζί της, και για τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Μαρινάκη που αλλάζει καπέλο (κυβερνητικός, κομματικός) ώστε να μην φαίνεται το ασυμβίβαστο του αγκαλιάσματος ενός προπαγανδιστικού μηχανισμού από τον άνθρωπο της κυβερνητικής ενημέρωσης.

Το κοινό σημείο λοιπόν είναι απλό: η πολιτική παρουσιάζεται ως τεχνική “αποφόρτισης”. Αποφορτίζεις τους αγρότες με μέτρα, αποφορτίζεις το ΟΠΕΚΕΠΕ πετώντας το στον αντίπαλο, αποφορτίζεις το κόμμα με “ομάδες ενημέρωσης” που κάνουν τη βρώμικη δουλειά. Και μετά λες: «όλα καλά, συνεχίζουμε».

2) Οι “πηγές” τους: όχι δημοσιογραφία, τηλεφωνικό κέντρο ισχύος

Αν ψάχνεις πηγές, δεν τις βρίσκεις σε έγγραφα. Τις βρίσκεις σε κωδικούς.

• Dark Room γράφει σαν να κάθεται στο ίδιο τραπέζι με το κυβερνητικό επιτελείο: Πιτσιλής/ΑΑΔΕ, Στάσσης/ΔΕΗ, Τσιάρας, “σπάσιμο” ΚΚΕ στα μπλόκα, και το timing του Μητσοτάκη (επιστροφή από Βρυξέλλες, πριν Ισραήλ, πιθανή πολιτική αναφορά στο κλείσιμο προϋπολογισμού). Αυτά είναι πηγές κυβερνητικού παρασκηνίου.
• Big Mouth είναι η στήλη που πετάει “χαρτί” για να δείξει ότι δεν κάνει απλώς κουτσομπολιό: επικαλείται επίσημα ευρωπαϊκά στοιχεία για απορρόφηση και βάζει link στην πλατφόρμα ανοιχτών δεδομένων για τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που παρουσιάζει συγκεντρωτικές πληροφορίες και προωθεί τη διαφάνεια σχετικά με τον τρόπο χρήσης των κονδυλίων, και ταυτόχρονα ταΐζει το κοινό με “καλές πηγές” για συναντήσεις Μητσοτάκη με media owners. Δηλαδή: διπλό παιχνίδι νομιμοποίησης (λίγη τεκμηρίωση + πολύ τηλέφωνο).
• ΒΗΜΑτοδότης φέρνει την πηγή ως “εσωτερική γνώση” για τις κομματικές διαδικασίες και την επιρροή “ιδιωτικών μηχανισμών” στις εσωκομματικές ισορροπίες, μέχρι και το πώς αυτό ενοχλεί συνυποψήφιους σε περιφέρειες. Είναι πηγή τύπου κομματικό βάθος + μιντιακή οικολογία.

Με λίγα λόγια: οι τρεις στήλες δεν ανταλλάσσουν απλώς πληροφορίες. Ανταλλάσσουν σήματα.

3) Η ατζέντα πίσω από κάθε “σημείο”

Αγρότες (Dark Room): Το μήνυμα δεν είναι «λύνουμε πρόβλημα». Είναι «σπάμε μέτωπο». Η στόχευση είναι να μείνει η κοινωνία με τη φράση: οι λογικοί συζητούν, οι κομματικά υποκινούμενοι επιμένουν.

ΟΠΕΚΕΠΕ (Big Mouth): Το μήνυμα δεν είναι «κάθαρση». Είναι «σύνδεση». Δένει το σκάνδαλο σε πρόσωπο με πολιτικό DNA (κουμπάρος Ανδρουλάκη) ώστε να μη μείνει η υπόθεση ως “κρατικό σύστημα” αλλά ως “ΠΑΣΟΚ problem”.

ΜΜΕ/προπαγάνδα (ΒΗΜΑτοδότης + Big Mouth): Εδώ γίνεται το ωραίο: ο ένας σου λέει ότι ο ΠΘ συναντά καναλάρχες γιατί δεν γίνεται να είναι “τσακωμένος” με όποιον μιλάει ελληνικά στα media, ο άλλος σου περιγράφει μια «ιδιωτικά χρηματοδοτούμενη» ενημερωτική ομάδα που έχει γίνει εσωκομματικός νικητής και σχεδόν “μοντέλο δράσης” που πρέπει να επεκταθεί.
Συνδυαστικά, αυτό λέει κάτι πιο κυνικό από όσο αντέχει να παραδεχτεί το σύστημα: δεν υπάρχει “επικοινωνία” χωρίς μηχανισμό. Υπάρχει μόνο μηχανισμός που ντύνεται επικοινωνία.

4) Ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

1. Τη μεσαία Ελλάδα που θέλει ησυχία: να δει τους αγρότες ως “διαχειρίσιμο θόρυβο” και όχι ως πολιτικό σύμπτωμα παραγωγικού αδιεξόδου.
2. Το κεντρώο ακροατήριο που σιχαίνεται τη διαφθορά αλλά φοβάται την αστάθεια: να πιστέψει ότι “οι άλλοι είναι χειρότεροι” (ΟΠΕΚΕΠΕ → ΠΑΣΟΚικό κάδρο), άρα «μην το ρισκάρεις».
3. Το μιντιακό σύστημα και τους παίκτες του: να καταλάβουν ότι το Μαξίμου επιστρέφει σε πιο ενεργό “manual σχέσεων” (συναντήσεις, εξομάλυνση, διαχείριση προσβάσεων).
4. Την ίδια τη ΝΔ (εσωτερικά): να “νομιμοποιηθεί” η ιδέα ότι ένα κομματικό/ιδιωτικό επικοινωνιακό εργαλείο μπορεί να είναι κομματική υποδομή, με ό,τι αυτό σημαίνει για ισότητες, υποψηφιότητες, και εσωτερική πειθαρχία.

Το πραγματικό προϊόν αυτών των τριών στηλών δεν είναι η πληροφορία. Είναι η προ-ερμηνεία: σου δίνουν έτοιμο το “πώς να νιώσεις” πριν καν καταλάβεις “τι έγινε”. Και αυτό είναι το κόλπο της εποχής: η πολιτική δεν σε πείθει πια με επιχειρήματα, σε εκπαιδεύει με αφηγήσεις. Άλλος σε μαθαίνει να βλέπεις τους αγρότες ως “ΚΚΕ-μπλόκο”, άλλος να βλέπεις τον ΟΠΕΚΕΠΕ ως “ΠΑΣΟΚ-κουμπάρο”, άλλος να αποδέχεσαι ότι η ενημέρωση είναι «ομάδες» και «καπέλα».

Και κάπως έτσι, το κράτος μπορεί να παραμένει το ίδιο, αλλά η κοινή γνώμη αλλάζει στάση. Αυτό κυνηγάνε. Να μη θυμάσαι τα γεγονότα. Να θυμάσαι το συναίσθημα που σου έμαθαν να έχεις για τα γεγονότα.