Η γοητεία της ισχύος και το φύλο της διπλωματίας – Kimberly Guilfoyle στο Grace

Η συνέντευξη της αμερικανίδας πρέσβεως, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, στο ΒΗΜΑ δεν είναι μια ακόμη light καταγραφή ενός ισχυρού προσώπου που επισκέπτεται την Ελλάδα. Είναι μια συνειδητή αφήγηση ισχύος με ανθρώπινο πρόσωπο. Και αυτό, για τα ελληνικά συμφραζόμενα, έχει πολιτικό βάρος. Όχι γιατί η Γκιλφόιλ λέει κάτι ρηξικέλευθο, δεν το κάνει, αλλά γιατί ο τρόπος που το λέει αποκαλύπτει πώς η αμερικανική επιρροή επανασυστήνεται: λιγότερο ως θεσμική επιβολή και περισσότερο ως πολιτισμική ταύτιση.

Η Αμερικανίδα πρέσβειρα δεν μιλά ως ψυχρή εκπρόσωπος μιας υπερδύναμης. Μιλά ως γυναίκα που παρατηρεί, θαυμάζει, αναγνωρίζει. Οι Ελληνίδες που γνώρισε, μας λέει, είναι «συναρπαστικές, δυνατές, έξυπνες, εμβληματικές». Δεν είναι τυχαία η επιλογή των λέξεων. Είναι η γλώσσα της σύγχρονης soft power: δεν επιβάλλω, αναγνωρίζω, δεν καθοδηγώ, εμπνέομαι, δεν διδάσκω, μαθαίνω. Ή τουλάχιστον έτσι αφηγούμαι τη σχέση.

Πίσω από αυτή την αφήγηση, όμως, κρύβεται κάτι βαθύτερο. Η αμερικανική διπλωματία στην Ελλάδα έχει περάσει εδώ και χρόνια σε άλλο επίπεδο. Δεν περιορίζεται στις βάσεις, στα εξοπλιστικά ή στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου. Επενδύει στη συμβολική σχέση. Στην εικόνα της Ελλάδας ως χώρας που «μοιάζει» με την Αμερική: δημοκρατική, δυτική, ανθεκτική, με ισχυρό γυναικείο αποτύπωμα. Η Γκιλφόιλ δεν ανακαλύπτει τις Ελληνίδες. Τις χρησιμοποιεί, με την καλή έννοια, ως γέφυρα αφήγησης.

Και εδώ έρχεται το ενδιαφέρον πολιτικό ερώτημα: γιατί τώρα; Η απάντηση δεν βρίσκεται στη συνέντευξη, αλλά στο περιβάλλον της. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια φάση σχετικής διεθνούς αυτοπεποίθησης. Δεν είναι πια το «πρόβλημα» της Ευρώπης, ούτε ο αδύναμος κρίκος της περιοχής. Είναι σύμμαχος, κόμβος, παίκτης. Σε αυτό το πλαίσιο, η αμερικανική παρουσία δεν χρειάζεται να είναι αυστηρή. Μπορεί να είναι γοητευτική.

Η Γκιλφόιλ προσωποποιεί αυτή τη μετάβαση. Μια γυναίκα με ισχυρό δημόσιο προφίλ, πολιτικό παρελθόν, μιντιακή εμπειρία και σαφή ιδεολογική ταυτότητα. Δεν κρύβεται πίσω από ουδέτερες διπλωματικές φράσεις. Μιλά με συναίσθημα, με εικόνες, με προσωπικές εντυπώσεις. Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι στρατηγική. Στην εποχή της υπερπληροφόρησης, κερδίζει όποιος αφηγείται καλύτερα.

Ωστόσο, εδώ υπάρχει και μια παγίδα, και καλό είναι να την βλέπουμε καθαρά. Η έμφαση στο φύλο, στη δύναμη των γυναικών, στην προσωπική έμπνευση, μπορεί εύκολα να λειτουργήσει ως αποπολιτικοποίηση. Να μετατοπίσει τη συζήτηση από τα δύσκολα, ενέργεια, ασφάλεια, ανισότητες, γεωπολιτικές πιέσεις, σε ένα ασφαλές πεδίο συμβολισμών. Δεν φταίει η Γκιλφόιλ γι’ αυτό. Είναι η φύση της σύγχρονης δημόσιας διπλωματίας.

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, οφείλει να ακούει χωρίς να παρασύρεται. Να αποδέχεται την αναγνώριση χωρίς να επαναπαύεται. Ναι, οι Ελληνίδες είναι δυνατές και εμβληματικές. Ναι, η κοινωνία έχει κάνει βήματα. Αλλά ταυτόχρονα, οι δείκτες ανισότητας, εκπροσώπησης και καθημερινής επιβάρυνσης παραμένουν σκληροί. Η πολιτική δεν κρίνεται από τις ωραίες κουβέντες, αλλά από το αν αυτές μεταφράζονται σε πράξη.

Και εδώ κλείνει ο κύκλος της ανάγνωσης. Η συνέντευξη της Κίμπερλι Γκιλφόιλ δεν πρέπει να διαβαστεί ως lifestyle εξομολόγηση, ούτε ως τυπική διπλωματική δήλωση. Είναι ένα κείμενο θέσης. Μας δείχνει πώς μας βλέπουν, και πώς θέλουν να μας βλέπουμε. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να χειροκροτήσουμε την εικόνα. Είναι να την αξιοποιήσουμε πολιτικά, χωρίς να χαθούμε μέσα της.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η ισχύς δεν βρίσκεται στο ποιος σε θαυμάζει, αλλά στο αν ξέρεις τι να κάνεις με αυτόν τον θαυμασμό. Και εκεί, το παιχνίδι παραμένει ανοιχτό.