Online Στήλες 26/11 – Η επόμενη κρίση θα έρθει από εκεί που δεν κοιτάμε

(Συνθετική ανάγνωση από Dark Room, ΒΗΜΑτοδότης, Big Mouth)

Πολιτική Αφήγηση

Υπάρχει κάτι βαθιά ελληνικό στη σιωπή. Όχι η ευγενική, στοχαστική παύση της εσωτερικής επεξεργασίας, αλλά η άλλη: η σιωπή που κρύβει αμηχανία, αναβολή, φόβο της ευθύνης. Τις τελευταίες ημέρες, αυτή η σιωπή απλώνεται πάνω από το πολιτικό σκηνικό σαν λεπτό στρώμα σκόνης. Δεν τη βλέπεις αμέσως, αλλά την αναπνέεις: στη διστακτική στάση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στο βιβλίο του Τσίπρα, στη νευρικότητα της κυβέρνησης απέναντι στις υποκλοπές, στην υπερδραστηριότητα ελίτ που ξαναγράφουν τα σύνορα της ισχύος χωρίς θεσμική ορατότητα.

Η Κεντροαριστερά μοιάζει να παρακολουθεί το πέρασμα ενός κομήτη από τον ουρανό της, χωρίς να ξέρει αν πρέπει να τον χαιρετήσει ή να κρυφτεί. Ο πρώην πρωθυπουργός, με την «Ιθάκη» του, κατάφερε κάτι που κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν έχει κατορθώσει: να γίνει συζήτηση, να επιστρέψει στο προσκήνιο ακόμη και μέσα από τις αντιφάσεις του. Όσο το ΠΑΣΟΚ κρατά τη γραμμή της αιδημόνως ουδετερότητας, αποφεύγοντας να συγκρουστεί ή να διεκδικήσει χώρο, τόσο περισσότερο αφήνει την Κεντροαριστερά σε ιδεολογικό drift. Και όταν σε αυτό το κενό έρχεται ένας δήμαρχος Αθηναίων να ακυρώσει όλο το ενεργειακό αφήγημα του παλιού «πράσινου» χώρου μιλώντας για εξορύξεις «της πλάκας», καταλαβαίνει κανείς πως το πρόβλημα δεν είναι πολιτική διαφωνία, είναι απώλεια πυξίδας.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση ζει σε δύο χρόνους. Στον πρώτο, δείχνει ότι κινείται: συμμαχίες στο Βερολίνο, μάχη για το Eurogroup, ισχυρές διεθνείς εικόνες. Στον δεύτερο, τον λιγότερο ορατό αλλά πιο ουσιώδη, παραμένει αιχμάλωτη μιας θεσμικής υπόθεσης που δεν κλείνει. Η υπόθεση των υποκλοπών δεν είναι πια «σκάνδαλο επικοινωνίας», είναι ρήγμα στην εμπιστοσύνη. Κάθε νέα ένδειξη ότι μάρτυρες καθοδηγούνται, ότι εξεταστικές «ερμηνεύονται» από κυβερνητικούς εκπροσώπους, ότι η έρευνα προχωρά με βάση την ανάγκη να μην ανοίξουν νέα μέτωπα, βαθαίνει αυτό το ρήγμα. Το σύστημα δεν καταρρέει με θόρυβο, καταρρέει αθόρυβα, όταν το θεωρούμε αυτονόητο.

Και υπάρχει και η άλλη σιωπή: των πολιτών. Δεν είναι τυχαίο ότι η σημερινή ύλη των online παραπολιτικών στηλών είναι γεμάτη από δείπνα, συνέδρια, μνημόσυνα ισχύος και παρασκηνιακές συμφωνίες, ενώ η καθημερινότητα ακρίβειας, εργασιακής ανασφάλειας, τοπικών κρίσεων και περιφερειακών αδιεξόδων μένει στο περιθώριο. Ο κάτοικος της Θεσσαλίας που μετρά ακόμα πληγές, ο μικρομεσαίος που βλέπει το κόστος να τρώει το περιθώριο κέρδους του, ο δημόσιος χώρος που φθείρεται, αυτοί δεν υπάρχουν ως πολιτικός λόγος. Υπάρχουν μόνο ως υπόστρωμα, σαν σκηνικό που δεν παίζει ρόλο.

Δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Είναι όμως βαθιά ελληνική η αίσθηση ότι «κάτι δεν λέγεται». Ότι κάτω από την ευρωπαϊκή φιλοδοξία κρύβεται αδράνεια στα κρίσιμα γεωπολιτικά μέτωπα της περιοχής. Ότι πίσω από την κοινοβουλευτική πειθαρχία υπάρχει φόβος πολιτικού κόστους. Ότι μέσα στις ελίτ που συγκεντρώνονται σε τελετές μνήμης ή «κλειστά δείπνα» ξαναχτίζονται οι ισορροπίες της επόμενης μέρας, πριν από τη δημοκρατική διαδικασία.

Η χώρα δεν στερείται διαδρομής, στερείται προσανατολισμού εκ των έσω. Δεν υπάρχει συνεκτική αφήγηση για το πού θέλει να πάει σε δέκα χρόνια, ούτε κοινωνικό συμβόλαιο που να ισορροπεί ανάγκες και δυνατότητες. Η πολιτική μοιάζει να λειτουργεί με ρυθμό μικροσυμβάντων. Όμως η πραγματικότητα έξω από το πολιτικό σύστημα δεν είναι μικροσυμβάν: είναι μια αργή μετατόπιση, μια κούραση που γίνεται δυσπιστία, μια δυσπιστία που γίνεται απαξίωση.

Όταν η κοινωνία σιωπά, δεν είναι επειδή συμφωνεί. Είναι επειδή έχει πάψει να περιμένει. Και όταν η πολιτική σιωπά, δεν είναι επειδή σκέφτεται. Είναι επειδή δεν ξέρει τι να πει.

Ίσως τελικά το πρόβλημα της εποχής δεν είναι η ένταση, οι συγκρούσεις, οι αποκαλύψεις. Είναι η σιωπή. Η σιωπή που σκεπάζει το ουσιώδες: την ανάγκη για μια πολιτική που να μιλά με αλήθεια, να αναλαμβάνει ευθύνη και να βλέπει τη μεγάλη εικόνα πριν από την επόμενη κρίση. Γιατί αν κάτι προμηνύεται, αυτό είναι ότι η επόμενη κρίση δεν θα έρθει από εκεί που τη συζητάμε, αλλά από εκεί που δεν κοιτάμε.

Σημερινή θεώρηση

Το σημερινό τρίπτυχο Dark Room, ΒΗΜΑτοδότης, Big Mouth δίνει ένα αρκετά καθαρό στιγμιότυπο του «συστήματος»: μια Κεντροαριστερά σε σύγχυση, μια κυβέρνηση που πιστεύει ότι έχει κλείσει πληγές που ακόμη πυορροούν και ένα πλέγμα οικονομικών, θεσμικών ελίτ που αναπαράγει την ισχύ του στη σκιά των επίσημων ειδήσεων.

1. «Ιθάκη» και Κεντροαριστερά: σιωπές, αδειάσματα, αποστάσεις

Το Dark Room στήνει την εισαγωγή: εντοπίζει την «εκκωφαντική» σιωπή του ΠΑΣΟΚ για το βιβλίο Τσίπρα, τη στιγμή που, πολιτικά, θα ήταν η χρυσή ευκαιρία να τον «χτυπήσει» για το 2015, τα ψέματα, τα μνημόνια, την περιπέτεια της χώρας. Αντί γι’ αυτό, μόνο μεμονωμένες φωνές (Όθωνας) και χαμηλόφωνες δηλώσεις, ο Ανδρουλάκης, ως κόμμα και αρχηγός, «άκρα του τάφου σιωπή».

Στο άλλο άκρο, η στήλη καταγράφει την εμπορική επιτυχία της «Ιθάκης» (33.000 αντίτυπα εξαντλημένα, εκατομμύρια views στα TikTok αποσπάσματα), εξηγώντας ότι, είτε βοηθά είτε βλάπτει τον Τσίπρα, σίγουρα δεν περνά απαρατήρητος.

Ο ΒΗΜΑτοδότης έρχεται να δείξει το ίδιο φαινόμενο μέσα στο Κοινοβούλιο: βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ με το βιβλίο ανά χείρας στα έδρανα, πηγαδάκια που ονειρεύονται comeback του πρώην πρωθυπουργού και υπονοούμενα για μετακινήσεις τύπου Οζγκιούρ Φερχάτ στο νέο κόμμα Τσίπρα.

Το Big Mouth κλείνει το κάδρο από τα δεξιά της Κεντροαριστεράς:

• Ο Χάρης Δούκας, δήμαρχος Αθηναίων, «αδειάζει» ουσιαστικά ΠΑΣΟΚ και Μανιάτη για τις εξορύξεις, μιλώντας για συμφωνίες «της πλάκας» και μακρινό ορίζοντα δεκαετίας.
• Το ερώτημα που τίθεται είναι αν ο Ανδρουλάκης και το κόμμα του ταυτίζονται με τη «γραμμή Δούκα» ή με την παλιά αφήγηση «80 δισ. όφελος από υδρογονάνθρακες» που πουλούσε ο Μανιάτης.

Προστίθεται και ο Γιώργος Τσίπρας, που κρατά αποστάσεις από το rebranding του ξαδέρφου, θεωρώντας ότι το βιβλίο δεν βγάζει την Αριστερά από το αδιέξοδο.

Συμπέρασμα ενότητας:

• Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται στρατηγικά άφωνο, διχασμένο ανάμεσα σε «πράσινη ανάπτυξη» τύπου εξορύξεων και κλιματικό προφίλ Douka.
• Ο ΣΥΡΙΖΑ τροφοδοτεί, μέσω βιβλίου, μια εσωτερική συζήτηση που μυρίζει διάσπαση και νέο εγχείρημα Τσίπρα.
• ο πολιτικό κέντρο δεν συγκροτεί αφήγημα, απλώς αντιδρά ή σιωπά.

2. Υποκλοπές και ΟΠΕΚΕΠΕ: η πληγή της θεσμικής αξιοπιστίας

Ο ΒΗΜΑτοδότης σηκώνει το βάρος της θεσμικής κριτικής: το θέμα των υποκλοπών παρουσιάζεται ως «πληγή που πυορροεί», όχι μόνο λόγω της ίδιας της υπόθεσης, αλλά και για το πώς η κυβερνητική πλειοψηφία διαχειρίζεται την εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Κομβικά σημεία:

• Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος εμφανίζεται να «ερμηνεύει» αποφάσεις της εξεταστικής, σαν η εκτελεστική εξουσία να υπαγορεύει τη δουλειά του Κοινοβουλίου.
• Ο «Φραπές» Ξυλούρης διώκεται για «απείθεια», ενώ η βαριά καταγγελία Τρίμπαλη στη δίκη των υποκλοπών, ότι μάρτυρας ήξερε προκαταβολικά τις ερωτήσεις και καθοδηγήθηκε από υπό έρευνα πολιτικά πρόσωπα, δεν έχει προκαλέσει ούτε μία ουσιαστική διάψευση από τους εμπλεκόμενους βουλευτές.

Το μήνυμα είναι καθαρό: σε μια «μετρίως δημοκρατική χώρα», λέει η στήλη, «δεν θα είχε μείνει λίθος επί λίθου» αν αποκαλύπτονταν τέτοιες μεθοδεύσεις. Εδώ, όλα παίζονται στο πεδίο του επικοινωνιακού ελέγχου: η εξουσία ποντάρει ότι ο «ιδιωτικός μηχανισμός» θα θάψει την υπόθεση.

Τι προμηνύεται:

• Η ΝΔ μπορεί να έχει μετακινήσει την κοινή γνώμη σε άλλα θέματα (ακρίβεια, φυσικές καταστροφές), αλλά υπάρχει ένα θεσμικό υπόστρωμα καχυποψίας που δεν έχει κλείσει.
• Αν προκύψει νέα αποκάλυψη ή ευρωπαϊκή πίεση, το σκάνδαλο υποκλοπών μπορεί να επιστρέψει ως κεντρικό ζήτημα αξιοπιστίας και κράτους δικαίου.

3. Οικονομική–διεθνής διάσταση: Πιερρακάκης, Eurogroup, Σινά, Άγκυρα

Το Dark Room αναδεικνύει τον Πιερρακάκη ως βασικό παίκτη του ευρωπαϊκού παιγνίου: διαδοχικές συναντήσεις στο Βερολίνο με Γερμανούς υπουργούς Οικονομικών και Ψηφιοποίησης, think tank τύπου Κόνραντ Αντενάουερ και βουλευτές CDU/CSU. Το μήνυμα που λαμβάνει η στήλη: «το ματς για το Eurogroup συνεχίζεται, πάει καλά, αλλά δεν έχει κριθεί».

Ο ΒΗΜΑτοδότης, σε άλλο πεδίο, υπενθυμίζει την εκκρεμότητα της συμφωνίας για τη Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, με την Αθήνα να έχει παγώσει σε ένα «κοινό πλαίσιο κατανόησης», ενώ η Άγκυρα εντείνει τις προσπάθειες προσέγγισης με τον Σίσι ενόψει επίσκεψης Ερντογάν το 2026.

Πολιτική ανάγνωση:

• Η κυβέρνηση επενδύει διεθνώς στην εικόνα Πιερρακάκη ως προέδρου του Eurogroup, άρα και στην επιβεβαίωση της ευρωπαϊκής «κανονικότητας» της χώρας.
• Την ίδια ώρα, σε πιο «λεπτά» γεωπολιτικά θέματα (Σινά, Αίγυπτος, θρησκευτική διπλωματία) δείχνει αδράνεια, ενώ η Τουρκία κινείται επιθετικά.
• Το μείγμα αυτό (υπερένταση στην οικονομική–ευρωπαϊκή βιτρίνα, υστέρηση στο παρασκήνιο της Ανατολικής Μεσογείου) είναι δυνητικά επικίνδυνο.

4. Παρασκήνιο ισχύος: Βαρδινογιάννης, «γαλάζια τραπέζια», δείπνα και στρατηγοί

Το Dark Room καταγράφει την εκδήλωση μνήμης για τον Βαρδή Βαρδινογιάννη στο Μέγαρο ως πάνδημη σύναξη πολιτικού, επιχειρηματικού και μιντιακού συστήματος: Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Μητσοτάκης, Ανδρουλάκης, Καραμανλής, Ιερώνυμος, επιχειρηματίες, τραπεζίτες, media.

Αυτό δεν είναι απλώς φόρος τιμής, είναι επιβεβαίωση της συνοχής του «παλιού» συστήματος γύρω από ένα ιστορικό κέντρο βάρους.

Στην ίδια στήλη:

• Αναγγελία «γαλάζιων τραπεζιών» Μητσοτάκη με βουλευτές, ιδίως της Επιτροπής Οικονομικών, ενόψει Προϋπολογισμού – εργαλεία πειθάρχησης και ψυχολογικής διαχείρισης της κοινοβουλευτικής ομάδας

Το Big Mouth προσθέτει πιο ωμά στοιχεία:

• Δείπνο «Τζίγγερ, Δένδια, Χόλτερμαν» (επιχειρηματικό, πολιτικό τρίγωνο) που δείχνει ότι η επόμενη μέρα στην Κεντροδεξιά, στην οικονομία και στον επικοινωνιακό χάρτη χτίζεται ήδη σε κλειστά τραπέζια.
• Πιέσεις «στρατηγών» για τα οχήματα του Στρατού, δηλαδή ανοιχτό ζήτημα αμυντικών προμηθειών, εκεί όπου η διαπλοκή επιχειρηματικών, στρατιωτικών και πολιτικών συμφερόντων είναι κλασικό ελληνικό μοτίβο.

Τι λείπει από την κάλυψη:

• Η κοινωνική οπτική: ακρίβεια, ανασφάλεια, ενεργειακό κόστος εμφανίζονται μόνο έμμεσα μέσω Eurogroup ή εξορύξεων, όχι ως εμπειρία του πολίτη.
• Η περιφερειακή-αυτοδιοικητική γωνία απουσιάζει πλήρως, λες και η πολιτική σήμερα περιορίζεται σε βιβλία, δείπνα και θεσμικά σκάνδαλα.

5. Τι μας διαφεύγει – τι προμηνύεται

Τι διαφεύγει από το σημερινό μωσαϊκό:

1. Η κοινωνική κόπωση. Οι στήλες ασχολούνται με «βιβλία, δείπνα, εξεταστικές», λιγότερο με το πώς όλα αυτά διαβάζονται από έναν μεσαίο ψηφοφόρο που βλέπει Adel, πλημμύρες, τιμές, επέκταση ανασφάλειας. Η απόσταση ελίτ–κοινωνίας μεγαλώνει.
2. Η προγραμματική πολιτική. Ούτε η ΝΔ ούτε η αντιπολίτευση εμφανίζονται με θετικό, συγκεκριμένο σχέδιο. Η συζήτηση εγκλωβίζεται σε rebranding προσώπων (Τσίπρας, πιθανόν Αντώναρος κ.λπ.) και σε διαχείριση σκανδάλων.
3. Ο νέος άξονας ενέργειας–ασφάλειας. Η αντιπαράθεση γύρω από εξορύξεις, πράσινη μετάβαση, προμήθειες Στρατού και γεωπολιτικά παίγνια στην Ανατολική Μεσόγειο υπάρχει διάσπαρτη, αλλά όχι ως συνεκτικό αφήγημα για το πού πάει η χώρα.

Τι προμηνύεται:

• Για την κυβέρνηση:
  • Το σκάνδαλο υποκλοπών παραμένει «ζωντανό» σε θεσμικό επίπεδο και μπορεί να επανέλθει με σφοδρότητα.
  • Η μάχη του Eurogroup θα λειτουργήσει ως τεστ ευρωπαϊκής αξιοπιστίας – μια ήττα εκεί θα τραυματίσει το αφήγημα «ισχυρής Ελλάδας».
• Για την Κεντροαριστερά:
  • Το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια μόνιμη «σιωπή» ανάμεσα σε Douka, Μανιάτη και εσωκομματικές γραμμές, χωρίς καθαρή ταυτότητα.
  • Ο Τσίπρας, με την «Ιθάκη», καταφέρνει κάτι κρίσιμο: να ξαναγίνει το θέμα, ακόμη και για τους αντιπάλους του. Αλλά ταυτόχρονα, το ίδιο το βιβλίο λειτουργεί διαλυτικά για την Αριστερά, με στελέχη όπως ο Γ. Τσίπρας να αποστασιοποιούνται.
• Για το σύστημα συνολικά:
  • Βλέπουμε επανασυσπείρωση παλιών ελίτ (Βαρδινογιάννης, δείπνα business–πολιτικής, στρατιωτικά συμβόλαια) σε ένα περιβάλλον θεσμικής φθοράς.
  • Αν δεν εμφανιστεί πειστικό, θεσμικά καθαρό και κοινωνικά γειωμένο αφήγημα από οποιονδήποτε πόλο, ο κίνδυνος είναι να ανοίξει χώρος είτε για νέο «αντισυστημικό» κύμα είτε για ακόμη πιο κυνική αποχή–αδιαφορία.

Με άλλα λόγια, οι σημερινές στήλες δείχνουν ένα πολιτικό σκηνικό γεμάτο κίνηση στην κορυφή, αλλά με επικίνδυνη ακινησία στη βάση. Αυτό είναι ακριβώς που δεν λέγεται, αλλά υπονοείται, και εκεί κρύβεται η πραγματική επόμενη κρίση.

---