Επισκόπηση Τύπου 19/11 – Θετική ατζέντα “δια πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν εν τω λαώ”

Πολιτική Θεώρηση

Σαν να ακούγεται ένας υπόκωφος ψαλμός πίσω από τα σημερινά δημοσιεύματα, ένας ψαλμός που δεν ανήκει πια στον θόρυβο της επικαιρότητας, αλλά στη βαθύτερη κόπωση ενός συστήματος που αναζητά νόημα ενώ το ίδιο παράγει διαρκώς θόρυβο. Οι εφημερίδες, είτε το θέλουν είτε όχι, καταγράφουν τη στιγμή όπου η πολιτική αφήγηση προσπαθεί να σταθεί όρθια πάνω σε ένα έδαφος που αλλάζει πιο γρήγορα από την ίδια. Ακολουθόντας το κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο (9.35) “Καὶ περιῆγεν ὁ Ἰησοῦς τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ” η κυβέρνηση έχει μετατρέψει την στρατηγική της “Θετικής Ατζέντας” ως ένα εργαλείο ύπνωσης των πολιτών.

Έτσι επιχειρεί μια στροφή στο “καθημερινό”: παροχές, διορθώσεις στρεβλώσεων, στήριξη αγροτών και κτηνοτρόφων, στεγαστική πολιτική. Είναι η προσπάθεια να υποσχεθεί μια συνέχεια εκεί όπου η κοινωνία νιώθει ότι οι αρμοί της πραγματικότητας έχουν χαλαρώσει. Αλλά η ένταση με την οποία προβάλλονται αυτές οι κινήσεις από τον φιλικό Τύπο υποδηλώνει ανασφάλεια: όταν χρειάζεται να υπερτονίζεις την κανονικότητα, σημαίνει ότι φοβάσαι τη ρωγμή της.

Την ίδια ώρα, τα θεσμικά ζητήματα επιστρέφουν με έναν τρόπο σχεδόν μεταφυσικό: συμβάσεις που μπαίνουν στο στόχαστρο ευρωπαϊκών ελέγχων, υποκλοπές που δεν κλείνουν ποτέ πραγματικά, δημόσια έργα που στοιχειώνουν περισσότερο απ’ όσο λειτουργούν. Είναι σαν η χώρα να παλεύει με τις δικές της σκιές, όχι για να τις τιθασεύσει, αλλά για να τις εξημερώσει. Και εδώ ακριβώς η δημόσια σφαίρα φαίνεται να κουράζεται: ο πολίτης δεν θυμώνει πια, απλώς αποσύρεται.

Στο διεθνές πεδίο, η εικόνα είναι ακόμη πιο αιχμηρή: ενεργειακοί διάδρομοι, γεωπολιτικές πιέσεις, κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο που μας αγγίζουν χωρίς να τις επιλέγουμε. Η Ελλάδα δείχνει να συμμετέχει σε μια παρτίδα υψηλής έντασης με τα χαρτιά της ανοιχτά στο τραπέζι, αλλά όχι πάντα κατά βούληση. Το ζήτημα εδώ δεν είναι οι κίνδυνοι, είναι ότι η κοινωνία δεν έχει πειστεί πως η πολιτική ηγεσία έχει χαρτογραφήσει το έδαφος στο οποίο βαδίζει η χώρα.

Μέσα σε όλα αυτά, εμφανίζεται ξανά το μεγάλο ζήτημα της γήρανσης και της δημογραφικής συρρίκνωσης. Σαν να μας υπενθυμίζει σταθερά ότι όσο και να συζητάμε για πολιτικές, παροχές, ενέργεια και διεθνή, το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στον χρόνο: στον τρόπο που εξαντλείται. Η χώρα μεγαλώνει, οι αντοχές μικραίνουν, και το πολιτικό σύστημα δείχνει να τρέχει πίσω από μια κοινωνία που δεν ακολουθεί τους ρυθμούς του.

Στην επιφάνεια, τα σημερινά παραπολιτικά μοιάζουν με ασύνδετα επεισόδια: ο «μετανιωμένος» Τσίπρας και η άφωνη Μέρκελ, το «απαγορευτικό» Ανδρουλάκη, ο Άδωνις που «τινάζει στον αέρα» τις δημοσκοπήσεις, η Κίμπερλι που στοχεύει την Ελευσίνα, τα smart money σε τεχνολογικούς κόμβους. Όμως κάτω από τον θόρυβο διακρίνεται μια κοινή νοηματική ροή: ένα πολιτικό σύστημα που επιχειρεί να επανακτήσει τον έλεγχο μιας πραγματικότητας που κινείται ταχύτερα από αυτό.

Οι αναλύσεις γύρω από το βιβλίο Τσίπρα δεν αφορούν το παρελθόν, αλλά την αδυναμία του πολιτικού λόγου να παράξει νέο μέλλον. Η επιμονή στην ανακύκλωση του 2015 δείχνει μια πολιτική τάξη που αναζητά ταυτότητα όχι μέσα από προτάσεις, αλλά μέσα από ερμηνείες του παλιού τραύματος. Το ΠΑΣΟΚ, με την αγωνία του να διατηρήσει καθαρή γραμμή, μοιάζει να φοβάται περισσότερο τις εικόνες παρά τις ιδέες.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση προσπαθεί να σταθεροποιήσει το κέντρο βάρους της μέσα από τοπικές σχέσεις, χαλαρές συναντήσεις, συμβολισμούς καθημερινότητας. Όμως η κυρίαρχη πίεση δεν έρχεται από το εσωτερικό, αλλά από τις ζώνες όπου διασταυρώνονται η γεωπολιτική και η οικονομία: η υπόθεση της Ελευσίνας, η εμπλοκή του αμερικανικού DFC, οι κινήσεις γύρω από τις μεγάλες τεχνολογικές επενδύσεις, τα παιχνίδια ισχύος στα χρηματιστήρια. Εκεί η χώρα συμμετέχει, αλλά δεν καθορίζει.

Και στο ενδιάμεσο, η σκιά της OLAF, οι προμήθειες χωρίς διαγωνισμούς, οι «μοναδικοί συμμετέχοντες» στις ψηφιακές συμβάσεις, συνθέτουν μια μόνιμη ηθική κόπωση. Όχι ως σκάνδαλα, αλλά ως συστημική αμφιβολία.

Το αποτύπωμα των σημερινών δημοσιευμάτων δεν είναι μια απλή καταγραφή θεμάτων, είναι ένας καθρέφτης που δείχνει μια Ελλάδα σε μετάβαση. Μια Ελλάδα που προσπαθεί να ξαναβρεί σταθερότητα, αλλά συναντά διαρκώς τους παλαιούς της εαυτούς. Κι αυτό το σταυροδρόμι, ανάμεσα στην ανάγκη για τάξη και στη συνείδηση της φθοράς, είναι που διαμορφώνει το νέο, βαθύτερο πολιτικό κλίμα.

Εφημερίδες: Πολιτική Ανάλυση (19 Νοεμβρίου 2025)

Σαν να έχει γυρίσει ο δείκτης σε «ήπια προεκλογική περίοδο», αλλά με φόντο πόλεμο, γήρανση και θεσμική κόπωση: αυτό είναι το υπόγειο μήνυμα του σημερινού Τύπου.

1. Η «θετική ατζέντα» του Μαξίμου και οι πρώτες σκιές κάλπης

Η Καθημερινή δίνει τη γραμμή του Μαξίμου: πρωτοσέλιδο «Θετική ατζέντα από το Μαξίμου» και ρεπορτάζ για νέα μέτρα στήριξης, πάνω από 2 δισ. ευρώ τους επόμενους μήνες για «διαθέσιμο εισόδημα», κτηνοτρόφοι, στέγη, πρόγραμμα «Σπίτι μου 2», συμπληρωματικές ενισχύσεις.

Το ίδιο γεγονός η Kontra το διαβάζει ως καθαρό εκλογικό σχεδιασμό: «Εκλογικά σενάρια πίσω από τις παροχές», με αιχμή την απόφαση να πληρωθούν επιδοτήσεις αγροτών πριν ολοκληρωθούν οι ευρωπαϊκοί έλεγχοι και να αποζημιωθούν οι κτηνοτρόφοι για την ευλογιά χωρίς χρονοτριβή. Η εφημερίδα σημειώνει ότι στο Μαξίμου αντιμετωπίζουν από τις αρχές του 2026 ως de facto εκλογική περίοδο, ακόμη κι αν η επίσημη στρατηγική μιλά για κάλπες μετά τη ΔΕΘ 2026.

Η Δημοκρατία επιλέγει πιο επιθετικό αντιμητσοτακικό καρέ: «Ο Κυριάκος έχει νεύρα», παράλληλα με καμπάνια κατά των funds («Τα αρπακτικά των funds θέλουν και σπίτια του ΟΕΚ») και κριτική στις επιλογές του για την οικονομία και τα ελληνοτουρκικά.

Το λαϊκιστικό Μακελειό χτίζει το δικό του σύμπαν: καταγγελίες για «320.000.000 έλαβε ο εκλεκτός του Μαξίμου χωρίς κεφάλαια», στενή σχέση Μητσοτάκη – Κίμπερλι, αφήγημα γενικευμένης διαφθοράς.

Τι αποτυπώνεται:

• Το κυβερνητικό κέντρο επιχειρεί turn στην «καθημερινότητα» με παροχές, υγειονομικά/αγροτικά μέτρα και στεγαστική πολιτική.
• Η αντιπολίτευση, θεσμική και αντισυστημική, το διαβάζει ήδη ως προθάλαμο πρόωρης πολιτικής φθοράς και αναγκαστικής εκτόνωσης μέσω παροχών.
• Δεξιά και αριστερή αντιμητσοτακική ρητορική συγκλίνουν στο ότι οι παροχές δεν αλλάζουν την εικόνα θεσμικής φθοράς.

2. «Ένα τρις ο πλούτος μας»: αλλά για ποιους;

Τα Νέα σηκώνουν την ανάλυση της Alpha Bank: «Ένα τρις ευρώ η συνολική περιουσία μας. Ο πλούτος μας επανήλθε στα προ κρίσης επίπεδα». Στην ανάλυση διευκρινίζεται ότι η αύξηση προήλθε κυρίως από ανατίμηση περιουσιακών στοιχείων (ακίνητα, χρηματοοικονομικά), ενώ ο πληθωρισμός ροκανίζει την πραγματική αξία αυτού του πλούτου.

Παράλληλα, ο οικονομικός Τύπος (BNB/FNB Daily) μιλά για:

• «Το νέο ελληνικό μοντέλο και οι προκλήσεις του»
• εκτίναξη EBITDA της ΔΕΗ στο 1,7 δισ. και προοπτική μερίσματος 0,6 ευρώ ανά μετοχή, με επενδύσεις κυρίως σε ΑΠΕ.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε σκληρή αντίστιξη με τις πρωτοσέλιδες κραυγές της Εφ.Συν.:

• «Η μεγάλη ληστεία των καταθέσεων»
• «Σε γκρίζα ζώνη 650.000 αγρότες»
• ρεπορτάζ για το πώς η Ελλάδα παραμένει «ουραγός» σε κρίσιμους δείκτες και πώς η ευρωπαϊκή εισαγγελία βάζει στο μικροσκόπιο τις «ευφυείς συμβάσεις».

ΗΟ Kontra προσθέτει: «Κατακρεούργησαν το εισόδημα οι επιλογές Μητσοτάκη», ενώ η Απογευματινή και άλλοι τίτλοι προβάλλουν στοιχεία-σοκ για γήρανση, φτώχεια, κινδύνους στο οδικό δίκτυο.

Υπόβαθρο: Το αφήγημα «πλούτος 1 τρις» γίνεται εργαλείο κυβερνητικής αξιοπιστίας και επενδυτικής αφήγησης, την ώρα που η κοινωνική εμπειρία είναι πληθωρισμός, στεγαστική ασφυξία, αβεβαιότητα αγροτών και μισθωτών. Έτσι, στήνεται ένα νέο πεδίο σύγκρουσης: «οικονομία των αριθμών» vs «οικονομία της ανάγκης».

3. Θεσμοί, συμβάσεις, υποκλοπές – η αθέατη πλευρά του κράτους

Η Εφ.Συν. αφιερώνει την πρώτη σελίδα στην ευρωπαϊκή εισαγγελία και τις «ευφυείς συμβάσεις» που μπαίνουν υπό έλεγχο, υπόθεση που αγγίζει τον πυρήνα των δημοσίων έργων και των ψηφιακών/υποδομικών συμβάσεων.

Στο ίδιο πακέτο, η εφημερίδα αναδεικνύει:

• «Πώς έδεσε η συνεργασία ΕΥΠ-Predator», η παλιά υπόθεση των υποκλοπών επανέρχεται ως ιστορία κρατικής πρακτικής, όχι ως στιγμιαίο σκάνδαλο.
• Ρεπορτάζ για κτίρια-φάντασμα και εξαφανισμένα μαθήματα, εκπαιδευτική υποδομή που καταρρέει.

Ο Ριζοσπάστης από την πλευρά του συνεχίζει τη γραμμή για «δίκη παρακολουθήσεων» και για «κερδοφορία του κεφαλαίου, ψίχουλα και εμπλοκή για τον λαό».

Τα λαϊκιστικά φύλλα («320 εκατ. στον εκλεκτό του Μαξίμου», «όλοι στο κόλπο», «κινούμενες βόμβες τα ελληνικά πλοία») χτίζουν μια αφήγηση γενικευμένης διαπλοκής, όπου πολιτική, επιχειρηματίες και εξωτερικές δυνάμεις είναι ένα ενιαίο «βαθύ κράτος».

Σημασία: Διαμορφώνεται δεύτερο μέτωπο φθοράς για την κυβέρνηση (και συνολικά για το πολιτικό σύστημα): όχι μόνο ακρίβεια και παροχές, αλλά και ερώτημα «αντοχής των θεσμών»: δημόσιες συμβάσεις, μυστικές υπηρεσίες, διαφάνεια. Αυτό προοιωνίζεται έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης για το κράτος δικαίου, όπου η πίεση δεν θα έρθει μόνο από την αντιπολίτευση, αλλά και από ευρωπαϊκούς θεσμούς.

4. Γάζα, ενέργεια, συμμαχίες – η γεωπολιτική συμπίεση

Ο Ριζοσπάστης περιγράφει με σκληρή γλώσσα το ψήφισμα του ΣΑ του ΟΗΕ, με σπόνσορα τις ΗΠΑ, για τη Γάζα, ως σχέδιο μετατροπής της περιοχής σε «αμερικανο-ισραηλινό προτεκτοράτο» υπό μια ασαφή «Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης», όπου η Ελλάδα ψήφισε υπέρ και Ρωσία-Κίνα απείχαν.

Παράλληλα, βλέπουμε ρεπορτάζ:

• «Μπλόκο ΗΠΑ στη μεταφορά αζερικού αερίου» με αναφορές σε ελληνικό ρόλο στους ενεργειακούς διαδρόμους.
• «Οι μπίζνες του Ζελένσκι με τον Ερντογάν» (One Voice), που στέλνουν μήνυμα ότι Άγκυρα-Κίεβο χτίζουν δικές τους ισορροπίες εντός ΝΑΤΟικού πλαισίου, επηρεάζοντας και την Αθήνα.
• Σαουδαραβο-αμερικανικές συμφωνίες δισ. με F-35 και πυρηνική ενέργεια, στην ίδια σελίδα με τον ΟΗΕ για τη Γάζα, ο Ριζοσπάστης το παρουσιάζει ως συνολικό πακέτο ιμπεριαλιστικής αναδιάταξης στην περιοχή.

Υπόρρητο μήνυμα: Η Ελλάδα εμφανίζεται όλο και πιο εμπλεκόμενη σε ένα πλέγμα ενεργειακών-στρατιωτικών δεσμεύσεων που δεν ελέγχει: ψήφοι στον ΟΗΕ, λιμάνια–κόμβοι (Ελευσίνα ως «αντίπαλον δέος της COSCO»), καλώδια με Κύπρο που καθυστερούν, ελληνικά πλοία που γίνονται «κινουμένες βόμβες» στη μεταφορά επικίνδυνων φορτίων.

5. Δημογραφία, κοινωνική κόπωση και περιφέρεια

Σειρά πρωτοσέλιδων χτυπών:

• «Το 2060 το 34% των Ελλήνων θα είναι άνω των 65 ετών» (Δημοκρατία, Απογευματινή).
• «Η Ελλάδα χώρα των 60άρηδων» (Τύπος Θεσσαλονίκης).
• Ρεπορτάζ για τρίτη ηλικία, μαραθωνίους, αλλά και για σχολικά κτίρια υπό κατάρρευση και «μαθήματα υπό εξαφάνιση».

Εδώ η εικόνα είναι διπλή: από τη μία, προσπάθεια να παρουσιαστεί η γήρανση ως «ενεργός τρίτη ηλικία», από την άλλη ένας σκληρός δομικός κίνδυνος για την αγορά εργασίας, τα ασφαλιστικά ταμεία, την περιφέρεια.

6. Συγκριτική αποτίμηση: πού συγκλίνουν, πού αποκλίνουν οι εφημερίδες

• Κυβερνητική ατζέντα / παροχές:
  • Καθημερινή, Τα Νέα, Πολιτικά φύλλα την εντάσσουν σε αφήγημα σταθερότητας και επιστροφής στην κανονικότητα (πλούτος 1 τρις, στοχευμένες παρεμβάσεις).
  • Kontra, Δημοκρατία, Μακελειό τη βλέπουν ως άμυνα ενός φθαρμένου Μαξίμου, με εκλογικά σενάρια και σκάνδαλα.
  • Εφ.Συν., Ριζοσπάστης μεταφέρουν τη συζήτηση από το «πόσα δίνουμε» στο «ποιος ελέγχει το σύστημα, ποιος κερδίζει από τις συμβάσεις και τις διεθνείς επιλογές».
• Οικονομία:
  • Κεντρώος και οικονομικός Τύπος αναδεικνύει πλούτο, επενδύσεις, εταιρικά αποτελέσματα.
  • Αντιπολιτευόμενα φύλλα αναδεικνύουν funds, εισοδηματική συμπίεση, γκρίζες ζώνες αγροτών και μικρομεσαίων.
• Διεθνή / Γάζα:
  • Mainstream (π.χ. Καθημερινή) κινείται σε πιο διπλωματικό, ουδέτερο πλαίσιο.
  • Ριζοσπάστης και αντισυστημικά φύλλα μιλούν για προτεκτοράτα και ιμπεριαλιστική αναδιάταξη.

7. Τι μας διαφεύγει: τι προμηνύεται

Τι λείπει από τη σημερινή εικόνα:

• Συστηματική αποτίμηση του κόστους των παροχών σε μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό ορίζοντα. Όλοι μιλούν για «2 δισ. στηρίξεις», ελάχιστοι για το ποιος θα τα πληρώσει μετά.
• Ψύχραιμη ανάλυση του πώς ο «πλούτος 1 τρις» κατανέμεται ταξικά και γεωγραφικά.
• Σύνδεση δημογραφικής βόμβας με παραγωγικό μοντέλο, μένει στο επίπεδο εφιαλτικού τίτλου, όχι πολιτικής στρατηγικής.

Τι προοιωνίζεται:

1. Μακρά, υπόγεια προεκλογική περίοδος μέχρι το 2026, με κλιμακούμενες παροχές, στόχευση σε αγρότες/κτηνοτρόφους και νέα στεγαστικά σχήματα.
2. Δεύτερος κύκλος κρίσης εμπιστοσύνης στους θεσμούς, γύρω από υποκλοπές, συμβάσεις, ευρωπαϊκές έρευνες, που μπορεί να τροφοδοτήσει τόσο την αντιπολίτευση όσο και αντισυστημικά μορφώματα.
3. Εντεινόμενη γεωπολιτική έκθεση της χώρας, ιδίως στα ενεργειακά και στην Ανατολική Μεσόγειο – όπου οι αποφάσεις δεν θα είναι μόνο οικονομικές, αλλά και υπαρξιακές για την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.