Μητσοτάκης ΕΡΤ: Όλα πάνε καλά στο Excell και το Powerpoint

Υπάρχει μια σταθερά σε όλες τις εμφανίσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη: η χώρα πάντα πηγαίνει σχετικά καλά, απλώς οι πολίτες δεν το έχουν καταλάβει ακόμη. Η συνέντευξη στην ΕΡΤ επιβεβαίωσε τη φόρμουλα: στην καθημερινότητα έχουμε αντικειμενικές δυσκολίες, στη μεγάλη εικόνα όμως βρισκόμαστε λίγο πριν το «επόμενο άλμα». Στο μεταξύ, ο χρόνος γεμίζει με χιλιομετρικές αναφορές σε λεωφορεία, ανακοινώσεις μέτρων που θα φανούν «από το νέο έτος» και διαβεβαιώσεις ότι όλα όσα πονάνε είναι μεταρρυθμίσεις «με πολιτικό κόστος».

Ξεκινώντας από το κυκλοφοριακό, ο πρωθυπουργός μάς εξηγεί ότι δεν υπάρχει μαγική λύση, γιατί πουλήθηκαν πολλά αυτοκίνητα και δεν μπορείς να ανοίξεις άλλους δρόμους. Σωστό, τεχνικά. Αλλά όταν η πολιτική συμπυκνώνεται στο αν θα έρθει λίγο πιο συχνά το «550» από την Κηφισιά στο Φάληρο, δεν μιλάμε πια για στρατηγική πόλης, αλλά για διαχείριση ταλαιπωρίας. Λεωφορειολωρίδες, Μετρό Γραμμή 4 σε κάποια χρόνια, καλύτερη εφαρμογή του ΚΟΚ: όλα ορθά, κανένα όμως δεν απαντά στο βασικό ερώτημα του μέσου Αθηναίου, «θα ζήσω σε μια πόλη που θα μετρά τον χρόνο σε ιδιωτικά αυτοκίνητα ή σε δημόσιο χώρο;». Εκεί ο πρωθυπουργός επιλέγει να μείνει στην τεχνική περιγραφή, όχι στην πολιτική επιλογή.

Στο κεφάλαιο ακρίβεια, η συνταγή είναι ακόμη πιο γνώριμη. Οι τιμές αυξάνονται γιατί αυξάνονται παγκοσμίως: καφές, σοκολάτα, μοσχάρι, όλα διεθνή. Τα ρεβίθια του Ανδρουλάκη, που από το χωράφι στο ράφι πολλαπλασιάζονται, δεν «επιβεβαιώνονται» από τους συνεργάτες του Μαξίμου. Η πραγματική πολιτική πράξη εδώ δεν είναι η αμφισβήτηση του δείγματος, αλλά η μετατόπιση του κάδρου: από την αλυσίδα διανομής και τη δύναμη των σούπερ μάρκετ, στο αφηρημένο «παγκόσμιο φαινόμενο». Ο πολίτης, που βλέπει τον λογαριασμό στο σούπερ μάρκετ να ανεβαίνει πιο γρήγορα από τον μισθό, ακούει ότι η λύση είναι «περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα». Δηλαδή να τρέξουμε λίγο πιο γρήγορα στον ίδιο διάδρομο.

Όπως πάντα, υπάρχει ένα νέο θεσμικό εργαλείο: ενιαία ανεξάρτητη αρχή καταναλωτή, με δύναμη προστίμων και ελέγχων. Στα χαρτιά, πρόοδος. Στην πράξη, στον βαθμό που οι αγορές τροφίμων είναι υπερσυγκεντρωμένες, η διαφορά δεν θα φανεί στην τιμή των ρεβιθιών αλλά στο αν το κράτος έχει τη βούληση να συγκρουστεί με ολιγοπώλια. Αυτό η συνέντευξη το αποφεύγει ευγενικά.

Στο στεγαστικό, η εικόνα είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική. Ο πρωθυπουργός αναγνωρίζει ότι σήμερα στην Αθήνα «κάτω από 500 ευρώ βρίσκεις μόνο ημιυπόγειο 40 τ.μ. του 1970». Δηλαδή περιγράφει, με σχετική ακρίβεια, την αποτυχία της αγοράς. Η απάντηση είναι ένα μίγμα από «κοινωνική αντιπαροχή», αξιοποίηση κλειστών διαμερισμάτων και φορολογικά κίνητρα για μετακίνηση από βραχυχρόνια σε μακροχρόνια μίσθωση. Και πάλι, τίποτα εγγενώς λάθος, απλώς όλα ανήκουν στην κατηγορία «αν δουλέψουν, θα το δούμε σε κάποια χρόνια». Μέχρι τότε, στο σήμερα, ο ενοικιαστής θα πάρει «ένα ενοίκιο πίσω» στο τέλος του μήνα. Η οικονομική θεωρία το λέει «εφάπαξ μεταβίβαση», η πολιτική επικοινωνία το πουλά ως «μείωση 8%». Η πραγματικότητα το καταγράφει ως μικρή ανάσα σε ένα πνιγμένο σύστημα.

Στους αγρότες και κτηνοτρόφους, η γλώσσα σκληραίνει για λίγο. Ο πρωθυπουργός μιλά για «δραστική μεταρρύθμιση» στον ΟΠΕΚΕΠΕ, παραδέχεται λάθη, αναγνωρίζει το πολιτικό κόστος. Όμως το σχήμα επαναλαμβάνεται: πρώτα το σύστημα που έκλεισε, μετά η υπόσχεση ότι οι «πραγματικοί» αγρότες θα βγουν ωφελημένοι, και στο ενδιάμεσο ένα κλίμα ανασφάλειας για τους ανθρώπους που ζουν από επιδοτήσεις και ζωικό κεφάλαιο. Η συγκεκριμένη, χειροπιαστή δέσμευση είναι ότι μέχρι τέλος Νοεμβρίου θα πληρωθεί η βασική ενίσχυση και μέχρι τέλος του έτους μια πρόσθετη στήριξη στους κτηνοτρόφους που έχασαν ζώα από ευλογιά. Για όσους, όμως, έχουν δάνεια, ζωοτροφές και καθημερινές υποχρεώσεις, η διαφορά ανάμεσα στο «τέλος Οκτωβρίου» και το «τέλος Νοεμβρίου» δεν είναι απλή υποσημείωση σε δελτίο Τύπου.

Κάπου ανάμεσα στο ΟΠΕΚΕΠΕ και τα ΕΛΤΑ, περνάμε από τη μικροοικονομία του χωραφιού στη μακρογεωπολιτική του φυσικού αερίου. Η Ελλάδα, μας λέει ο πρωθυπουργός, γίνεται πια κεντρικός κόμβος, πάροχος ενεργειακής ασφάλειας, με αμερικανικές εταιρείες, LNG, γεωτρύπανα στο Ιόνιο σε 18 μήνες, καλώδια Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και θαλάσσια drone σε συμπαραγωγή με την Ουκρανία. Ο χάρτης, αν τον δει κανείς στο power point, είναι εντυπωσιακός: βέλη, αγωγοί, καλώδια, σημαίες. Το ερώτημα του τηλεθεατή, όμως, παραμένει παιδικά απλό: «θα πληρώνω λιγότερο ρεύμα;». Η απάντηση είναι ένα προσεκτικό «μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ναι». Δηλαδή, κάπου στο μέλλον, και σίγουρα όχι στον επόμενο λογαριασμό.

Εκεί κάπου, περνάμε και από την πολιτική κουζίνα: Σαμαράς, Τσίπρας, νέα κόμματα, εκλογές 2027, φήμες για 2026. Ο πρωθυπουργός αποφεύγει επιμελώς να συγκρουστεί ευθέως με τον Σαμαρά, επικαλείται σεβασμό και πένθος. Για τον Τσίπρα επιτρέπει στον εαυτό του ένα μικρό σκωπτικό διάλειμμα: δεν θα διαβάσει 700 σελίδες, δεν εμπιστεύεται καπετάνιο που έχει ρίξει το πλοίο στα βράχια. Είναι η στιγμή που το χιούμορ καλύπτει τη σοβαρή παραδοχή: ότι ο βασικός ανταγωνισμός στο κέντρο-κεντροαριστερά ανασυντίθεται, αλλά η κυβέρνηση προτιμά να τον αντιμετωπίζει ως τεχνικό πρόβλημα… βιβλιογραφίας.

Στο φόντο όλων αυτών υπάρχει ένας μόνιμος δείκτης: σταθερότητα. Εκλογές μόνο το 2027, ο εκλογικός νόμος δεν αλλάζει, η Νέα Δημοκρατία ζητά ξανά αυτοδυναμία, η κυβέρνηση υλοποιεί «όσα είπε». Και αυτό, κατά τον πρωθυπουργό, είναι που μας επιτρέπει να γινόμαστε κόμβος ενέργειας, να κλείνουμε συμφωνίες, να έχουμε επενδυτική βαθμίδα. Αν ρωτηθεί κανείς γιατί, με όλα αυτά, η εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη είναι χαμηλή, η απάντηση είναι ότι «γι’ αυτό κάνουμε μεταρρυθμίσεις». Αν ρωτήσει γιατί η ΕΡΤ ψηφίζεται με νόμο μόνο από τη Νέα Δημοκρατία, η απάντηση είναι ότι «εμείς δεν τη θέλουμε κυβερνητικό φερέφωνο». Η λογική είναι συνεπής: όποια αντίρρηση, από κόμμα ή θεσμό, εντάσσεται σε μια κατηγορία «μικρής εικόνας» απέναντι στη «μεγάλη».

Αν κανείς θέλει να συμπυκνώσει τη συνέντευξη, θα έλεγε ότι ο πρωθυπουργός περιγράφει μια χώρα όπου:
– οι δρόμοι είναι μόνιμα μποτιλιαρισμένοι, αλλά η Ελλάδα είναι ενεργειακός κόμβος,
– τα ενοίκια είναι απλησίαστα, αλλά ο μέσος μισθός «κοντά στα 1.500 ευρώ»,
– οι αγρότες περιμένουν πληρωμές, αλλά η διοικητική μεταρρύθμιση προχωρά,
– η ακρίβεια πιέζει, αλλά οι δείκτες της οικονομίας βελτιώνονται.

Στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι αν τα επιμέρους μέτρα είναι λογικά ή όχι, πολλά είναι. Είναι η αίσθηση ότι η κυβέρνηση μιλά για έναν «μακροοικονομικό άνθρωπο» που μοιάζει πολύ λίγο στον πραγματικό πολίτη. Ο πρώτος μετράει κόμβους, γεωτρήσεις, δείκτες ανεργίας και βαθμίδες. Ο δεύτερος μετράει μποτιλιάρισμα, σούπερ μάρκετ, ενοίκιο και φόβο για το τέλος του μήνα.

Ο πρωθυπουργός έχει δίκιο σε κάτι: δεν υπάρχει μαγική λύση. Υπάρχει όμως μια πολύ οικεία πολιτική επιλογή: να ζητάς υπομονή στο παρόν, υποσχόμενος ότι το μέλλον, αν όλα πάνε καλά, θα μοιάζει περισσότερο με το power point παρά με το λεωφορείο «550» στις οκτώ το πρωί.