Επισκόπηση Τύπου 16/11 – Η οικονομία των αριθμών τρίζει όταν συναντά την οικονομία της ανάγκης

Πολιτική Θεώρηση

Κυριακή 16 Νοεμβρίου, μια μέρα πριν την επέτειο του πολυτεχνείου, η πολιτική ύλη των εφημερίδων παρουσιάζει μια χώρα που κινείται σε δύο παράλληλα επίπεδα: στην επιφάνεια μια Ελλάδα που «τρέχει»: καλώδια, γεωτρήσεις, δικαστικούς χάρτες, ευρωπαϊκές αποφάσεις και στο υπέδαφος μια κοινωνία που δεν έχει ακόμη πειστεί ότι το τρέξιμο αυτό είναι δικό της. Εκεί ακριβώς αρχίζει να σχηματίζεται το υπόγειο ρεύμα της εποχής: μια αόρατη μετατόπιση που δεν κραυγάζει, αλλά αλλοιώνει το πολιτικό τοπίο. Τα γεγονότα είναι εκεί: καθαρά, μετρήσιμα, διατυπωμένα σε πρωτοσέλιδα και στήλες. Κι όμως, πίσω από αυτά δεν προβάλλει μια βεβαιότητα, αλλά μια αίσθηση αμηχανίας, σαν να κινείται η πολιτική ζωή χωρίς να ξέρει ακριβώς προς τα πού.

Πρωτοσέλιδα, ρεπορτάζ και αρθρογραφία καταγράφουν μια εντεινόμενη προσπάθεια του κράτους να αποκτήσει τάξη. Η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης παρουσιάζεται ως άθλος τεχνοκρατικής οργάνωσης: χρόνοι που μειώνονται στο μισό, εκκαθαρίσεις φακέλων που κάποτε έμοιαζαν αδύνατες. Κι όμως, πίσω από τους αριθμούς δεν διακρίνεται ακόμη η ηθική πραγματικότητα της δικαιοσύνης: το «πόσο» και το «πότε» βελτιώνονται, αλλά το «σε ποιον» παραμένει θολό. Η χώρα νοικοκυρευεται, η εμπιστοσύνη όχι. Και ένα ερώτημα πλανάται οριζόντια σε όλα τα φύλλα: μπορεί ένας θεσμός να αλλάξει με τεχνικά μέτρα αν δεν αλλάξει το ήθος που τον κατοικεί; Ο νόμος γίνεται γρηγορότερος, αλλά η δικαιοσύνη παραμένει απρόσιτη για όσους δεν έχουν φωνή.

Στο πολιτικό πεδίο, οι εφημερίδες καταγράφουν μια παράξενη ηρεμία που δεν είναι ακινησία αλλά μετατόπιση βάρους. Η συζήτηση για εκλογές το 2026, η αύξηση της γκρίζας ζώνης, οι υπόγειες ζυμώσεις στη Νέα Δημοκρατία και τα σενάρια νέων κομμάτων δεν περιγράφουν μια κρίση, αλλά μια αργή αναδιάταξη. Το σύστημα δεν τρίζει. Απλώς αλλάζει κέντρο βάρους.  Δεν απειλείται από έντονο διχασμό, αλλά από κάτι πιο αθόρυβο, την αδυναμία να παραγάγει συλλογικό νόημα. Οι παλιές βεβαιότητες αποσυνδέονται η μία μετά την άλλη και, όσο αυτό συμβαίνει, η πολιτική συμπεριφορά γίνεται πιο ρευστή, πιο αβέβαιη, πιο επιρρεπής σε νέες μορφές ταύτισης. Τα πρόσωπα αλλάζουν, οι ρόλοι εναλλάσσονται, όμως το κοινό αφήγημα λείπει.

Η γεωπολιτική γραμμή των ημερών εμφανίζεται πιο στιβαρή: η χώρα αυτοπαρουσιάζεται ως «ενεργειακός κόμβος». Καλώδια, πενταμερείς, γεωτρήσεις, όλα δομούν ένα αφήγημα προόδου και ανόδου κύρους. Αλλά το ερώτημα παραμένει: πόσο βαθιά μπορεί να ριζώσει μια στρατηγική που θεμελιώνεται σε εξωτερικούς συσχετισμούς όταν στο εσωτερικό οι κοινωνικές αντοχές αγγίζουν τα όρια; Η απάντηση ωστόσο είναι πιο γήινη: μια χώρα μπορεί να ανυψώσει το βλέμμα της και να συνομιλεί με δίκτυα, χάρτες και στρατηγικές, μόνο αν τα πόδια της πατούν στέρεα στο εσωτερικό της. Αν ο πολίτης αισθάνεται ότι συμμετέχει σε αυτό το άλμα. Σήμερα, το χάσμα παραμένει: μια διεθνής αναβάθμιση χωρίς ισότιμη εσωτερική συμμετοχή.

Η οικονομική ειδησεογραφία αποκαλύπτει την πιο ανθρώπινη ανησυχία που δεν είναι άλλη από τα βάρη που δεν ελαφραίνουν, αλλά φωτίζει και τη μεγαλύτερη αντίφαση: η Ευρώπη αποφασίζει να ανακόψει την κινεζική πλημμυρίδα των Temu και Shein, προστατεύοντας το ευρωπαϊκό εμπόριο. Η κυβέρνηση το παρουσιάζει ως αναγκαίο βήμα. Όμως για τον πολίτη που ζει με ακρίβεια πέντε ετών, η απώλεια του «φθηνού καλαθιού» δεν είναι είδηση πολιτικής, αλλά καθημερινότητας. Η οικονομία των αριθμών αρχίζει να τρίζει όταν συναντά την οικονομία της ανάγκης. Για τον πολίτη, κάθε μέτρο έχει μια απλή μετάφραση: αυξάνεται ή μειώνεται η καθημερινή του πίεση; Δεν βλέπει γεωοικονομικές ανακατατάξεις, βλέπει την τσέπη του, και εκεί η αλλαγή αργεί.

Τέλος, οι παραπολιτικές στήλες σκιαγραφούν την άλλη όψη της λειτουργίας του κράτους: ΟΠΕΚΕΠΕ, Τέμπη, υποθέσεις που μυρίζουν ατιμωρησία, σκιές που δεν σβήνουν παρά τα θεσμικά διαγράμματα προόδου και οι οποίες προσφέρουν μικρές χαρακιές στην αξιοπιστία του κράτους, και διαρκώς συσσωρεύονται. Εκεί καθρεφτίζεται το βαθύτερο πρόβλημα: η χώρα μοιάζει να προοδεύει μόνο όταν το βλέμμα μένει στο προσκήνιο, αν στρέψεις τον φακό λίγο πιο μέσα, ξαναβρίσκεις την ίδια κόπωση, την ίδια αδυναμία να αποδοθούν ευθύνες, την ίδια βραδύτητα της ηθικής κρίσης. Είναι αυτά τα μικρά, διάσπαρτα κενά που δημιουργούν το μεγάλο πρόβλημα: το αίσθημα ότι κάτι βαθύτερο δεν αλλάζει, ότι η χώρα βγάζει νέα ρούχα πάνω στο παλιό της δέρμα.

Αν υπάρχει μια ενιαία γραμμή που ενώνει τα σημερινά δημοσιεύματα, είναι αυτή: η Ελλάδα δείχνει να βελτιώνεται, αλλά δεν πείθει πως μεταμορφώνεται. Μοιάζει να κάνει μια προσπάθεια να κρατηθεί η πολιτική σταθερότητα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει πιο γρήγορα από την ικανότητά μας να το κατανοήσουμε. Οι δείκτες ανεβαίνουν, η πολιτική μηχανή κινείται, τα έργα προχωρούν, όμως η κοινωνική συνείδηση μένει μετέωρη, ο πολίτης δεν συμμετέχει σε αυτόν τον ρυθμό, σαν να περιμένει ένα νόημα που δεν έχει ακόμη δοθεί. Το πολιτικό διακύβευμα της επόμενης περιόδου δεν είναι η σύγκρουση κυβέρνησης-αντιπολίτευσης, αλλά η αναμέτρηση ανάμεσα σε μια χώρα που λειτουργεί καλύτερα και μια κοινωνία που αισθάνεται ότι αυτό δεν της ανήκει.

Κι εκεί, στο κενό ανάμεσα στην πρόοδο και την εμπιστοσύνη, θα παιχτεί η πραγματική πολιτική μάχη των επόμενων δύο ετών.

Εφημερίδες: Πολιτική Ανάλυση (16 Νοεμβρίου 2025)

1. Θεσμικό μέτωπο: «ζήτημα δικαιοσύνης» σε όλα τα επίπεδα

Τι γράφεται:

• Το Πρώτο Θέμα παρουσιάζει τον νέο Δικαστικό Χάρτη ως success story: οι αποφάσεις στα Πρωτοδικεία πέφτουν από 750 σε 330 ημέρες πανελλαδικά και από 1.422 σε 513 στην Αθήνα, με εκκαθάριση υποθέσεων που αγγίζει ή και ξεπερνά το 100% – χάρη σε ανακατανομή υπηρεσιών δικαστών, τηλεδίκες και ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης.
• Η Καθημερινή βάζει στο κεντρικό της άρθρο τίτλο «Ζήτημα δικαιοσύνης», δίνοντας θεσμική διάσταση: δεν αρκεί η ταχύτητα, χρειάζεται αίσθημα δίκαιης μεταχείρισης.
• Η Απογευματινή επανέρχεται με «Χρονοκόφτη στη Βουλή, τα στατιστικά και η εμπειρία του παρελθόντος» και με το θέμα «ισόβια σύνταξη και για το Μάτι», συνδέοντας θεσμική λειτουργία με προνόμια και μνήμη τραγωδιών.

Πολιτικό νόημα:
Η κυβερνητική αφήγηση είναι «κάνουμε επιτέλους τη Δικαιοσύνη να δουλεύει». Η συντηρητική/λαϊκιστική αντιπολίτευση, αντίθετα, βλέπει ένα σύστημα που νοικοκυρεύεται τεχνοκρατικά αλλά δεν αγγίζει την ουσία της λογοδοσίας (Τέμπη, Μάτι, ΟΠΕΚΕΠΕ). Το «ζήτημα δικαιοσύνης» γίνεται λέξη-ομπρέλα: χρόνοι απονομής, προνόμια πολιτικών, αποζημιώσεις θυμάτων, όλα στο ίδιο κάδρο.

Τι μας διαφεύγει:
Καμία εφημερίδα δεν σκάβει αρκετά στο πώς θα επηρεάσει η ψηφιοποίηση τον απλό πολίτη της περιφέρειας, τον αδύναμο διάδικο ή τη νομική βοήθεια. Μιλάμε για KPI, όχι για ανισότητες πρόσβασης.

2. Πολιτικό σκηνικό: γκρίζα ζώνη, προεκλογικά σενάρια και «υπόγεια ρεύματα»

Τι γράφεται:

• Η Καθημερινή μιλά για «Σενάρια για εκλογές στο τέλος του 2026»: στο Μαξίμου εξετάζουν το ενδεχόμενο ελαφρώς πρόωρης κάλπης, ενόψει της ελληνικής προεδρίας στην Ε.Ε. το β’ εξάμηνο 2027 και του κινδύνου αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης. Παράλληλα καταγράφεται αύξηση της «γκρίζας ζώνης» και φημολογία για νέα κόμματα από «πρώην» (Τσίπρας, Σαμαράς κ.ά.).
• Το Βήμα εστιάζει στο εσωτερικό της ΝΔ με το κομμάτι «Ο Σαμαράς και τα υπόγεια ρεύματα στη ΝΔ»: μέρος των βουλευτών συμφωνεί με όσα λέει ο πρώην πρωθυπουργός, όχι όμως με τον τόνο του, η προοπτική νέου φορέα διχάζει, με την εκτίμηση ότι ίσως τον αποδυναμώσει περισσότερο αν το επιχειρήσει.
• Στο ίδιο φύλλο εμφανίζεται άρθρο «Η στρατηγική του χάους», που βλέπει το σύνολο του πολιτικού σκηνικού σαν πεδίο όπου οι «πρώην» και τα υπόγεια ρεύματα λειτουργούν ως μόνιμη πηγή αβεβαιότητας.
• Η Κυριακάτικη Δημοκρατία μιλά για «Ο γρίφος των εκλογών» και «ετερόφωτη δημοκρατία», αμφισβητώντας ότι το σύστημα παίζει με τους θεσμούς με καθαρούς κανόνες.

Πολιτικό νόημα:
Διαμορφώνεται εικόνα μιας κυβέρνησης που θέλει να πάει μέχρι τέλους, αλλά κρατά ανοιχτή την επιλογή «ελεγχόμενης» πρόωρης κάλπης. Ο κίνδυνος δεν είναι ηττα στις κάλπες αλλά η αδυναμία σχηματισμού πλειοψηφίας σε ένα τοπίο όπου:

• η ΝΔ πιέζεται από μια πιθανή «σκληρή δεξιά» εκδοχή Σαμαρά,
• το ΠΑΣΟΚ δεν έχει σταθεροποιήσει ρόλο,
• ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να δει διαρροές σε νέο σχήμα τύπου Τσίπρα.

Η μέρα δείχνει ρευστότητα χωρίς ακόμα κεντρικό «αντί-Μητσοτακικό» φορέα.

Τι μας διαφεύγει:
Η συζήτηση μένει στο κουτσομπολιό του «θα κάνει κόμμα ο Σαμαράς;», αντί να ανοίξει την ουσία: προς τα πού θα μετακινηθεί ιδεολογικά ο χώρος της Δεξιάς (πιο συντηρητικός/εθνοκεντρικός ή κεντρώος/φιλελεύθερος) και τι σημαίνει αυτό για τις μελλοντικές κυβερνητικές συμμαχίες.

3. Γεωπολιτική & ενέργεια: καλώδια, γεωτρήσεις και «ενεργειακός κόμβος»

Τι γράφεται:

• Η Καθημερινή με το πρωτοσέλιδο «Το προσκλητήριο για την πενταμερή και το καλώδιο» περιγράφει διπλωματικό πυρετό γύρω από την πρόταση Αθήνας για πενταμερή διάσκεψη και για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
• Το Βήμα αναλύει «Υψηλές τάσεις και διαρροές για το καλώδιο» και «Τα βήματα ως την πρώτη γεώτρηση», συνδέοντας την ενεργειακή στρατηγική με γεωτρήσεις και επενδύσεις.
• Η Απογευματινή μιλά ευθέως για «Η Ελλάδα ως στρατηγικός ενεργειακός κόμβος στη νέα εποχή» και «Η Αθήνα στο επίκεντρο των εξελίξεων», δίνοντας τον τόνο επιτυχίας και αναβαθμισμένου ρόλου.

Πολιτικό νόημα:
Όλος ο Τύπος, ακόμη και με διαφορετικές αποχρώσεις, αποδέχεται ότι το ελληνικό αφήγημα για την Ανατολική Μεσόγειο περνάει πια από καλώδια, αγωγούς και interconnectors. Η κυβέρνηση ποντάρει μεγάλο μέρος του πολιτικού της κεφαλαίου στην εικόνα χώρας-κόμβου:

• διεθνής αναβάθμιση,
• επενδυτικό ενδιαφέρον,
• αφήγημα ασφάλειας και σταθερότητας.

Τι μας διαφεύγει:
Σχεδόν καμία εφημερίδα δεν δίνει χώρο στις εντάσεις σε τοπικό επίπεδο: περιβάλλον, χωροταξία, αντιδράσεις σε νησιά/περιφέρειες, ρόλος Αυτοδιοίκησης. Η γεωπολιτική επιτυχία παρουσιάζεται τεχνικά, όχι πολιτικά: σαν να μην έχει κοινωνικό κόστος.

4. Οικονομία & ακρίβεια: από Temu/Shein μέχρι Eurostat

Τι γράφεται:

• Το Πρώτο Θέμα αναλύει διεξοδικά τη συμφωνία στο Ecofin: «Δασμοί έως 50% στα πακέτα Temu και Shein» από το 2026, με κατάργηση του ορίου των 150€ για δασμούς και επιβολή επιπλέον τέλους διαχείρισης ανά δέμα. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως χώρα που πίεσε για επίσπευση των μέτρων μαζί με τη Γαλλία.
• Η ΕΣΕΕ χαιρετίζει την απόφαση ως «νίκη επιβίωσης» του εμπορίου: ανακούφιση για τους μικρομεσαίους που βλέπουν τις κινεζικές πλατφόρμες να απορροφούν εκατοντάδες εκατομμύρια τζίρου.
• Η Κυριακάτικη Δημοκρατία επιμένει στο κοινωνικό κόστος: «Πέντε χρόνια ακρίβειας: πληρώνουμε 30…», «Στοιχεία-σοκ Eurostat–ΟΟΣΑ», «Η παραγωγικότητα έχασε το τρένο», δείχνοντας ότι τα νοικοκυριά έχουν ήδη εξαντλήσει αντοχές.
• Η ONE Voice περιγράφει «Ανοδική εβδομάδα, πτωτικό φίνις» στο Χρηματιστήριο και σειρά επενδυτικών κινήσεων (ΟΤΕ, ΔΕΗ, Intralot, έργα ΑΠΕ), σε περιβάλλον διεθνούς μεταβλητότητας.

Πολιτικό νόημα:
Η μία όψη: θεσμική Ευρώπη που στρέφεται κατά της κινεζικής «εισβολής» και υπερασπίζεται το οργανωμένο εμπόριο. Η άλλη: νοικοκυριά που ζουν με υψηλές τιμές και τώρα θα χάσουν και το φθηνό καλάθι του Temu/SHEIN. Για την κυβέρνηση είναι καλή είδηση στο επιχειρηματικό μέτωπο, αλλά εν δυνάμει πολιτικό ρίσκο στο κοινωνικό.

Τι μας διαφεύγει:
Δεν υπάρχει στρατηγική συζήτηση για το πώς θα αντισταθμιστεί η επιβάρυνση στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα από το τέλος της «φθηνής Κίνας». Όλοι μιλούν για υγιή ανταγωνισμό, λίγοι για αναδιανομή.

5. Σκάνδαλα, ΟΠΕΚΕΠΕ και κουλτούρα ατιμωρησίας

Τι γράφεται:

• Η Απογευματινή ανοίγει με «Πετάει φωτιές η εβδομάδα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ», προϊδεάζοντας για πολιτικά θερμή εβδομάδα και πιθανή εξεταστική.
• Η Μπαμ φορτώνει την ατζέντα: Τέμπη («ενώ μπάζωναν τα Τέμπη, η ΕΡΓΟΣΕ ζητούσε…»), «Ξέπλυμα ΑΦΜ με εντολή Αυγενάκη», «ιερές μπίζνες» με κόκα και τάματα, emails που ξετυλίγουν «κουβάρι μακελειού».

Πολιτικό νόημα:
Διαμορφώνεται η αίσθηση ότι το πεδίο της λογοδοσίας ανοίγει ταυτόχρονα σε πολλά μέτωπα:

• αγροτικές ενισχύσεις και ΟΠΕΚΕΠΕ,
• μεγάλα έργα (Τέμπη),
• «ηθική των κυβερνώντων» (Αυγενάκης, εκκλησιαστικά σκάνδαλα).

Για τη ΝΔ, αυτό σημαίνει πολλαπλά μικρά ρήγματα που μπορεί να συντονιστούν σε αφήγημα «βαθέος κράτους» και διαπλοκής. Για την αντιπολίτευση, μια ευκαιρία που όμως απαιτεί σοβαρή, όχι μόνο καταγγελτική, αξιοποίηση.

6. Κοινωνία, παιδεία και μνήμη

Τι γράφεται:

• Η επέτειος του Πολυτεχνείου επιστρέφει μέσα από ρεπορτάζ για τη δίκη και κείμενα όπως «Όταν ο Μπέζος μίλησε για την τάση να γράφουμε…» (Πρώτο Θέμα), που σχολιάζουν μια κοινωνία κουρασμένη από σύμβολα αλλά χωρίς νέο συλλογικό αφήγημα.
• Η Καθημερινή αναλύει «τις συμπληγάδες της εκπαίδευσης» και το «σχέδιο για εισαγωγή στα ΑΕΙ με διεθνές…», περιγράφοντας μαθητές που πνίγονται ανάμεσα σε πίεση ύλης, φροντιστήρια και εξεταστικοκεντρικό σύστημα.

Πολιτικό νόημα:
Η κοινωνία εμφανίζεται ταυτόχρονα κουρασμένη, πιεσμένη και χωρίς πειστική υπόσχεση κοινωνικής κινητικότητας. Αυτή η «απουσία μέλλοντος» είναι το υπόστρωμα πάνω στο οποίο θα παίξουν τα προεκλογικά σενάρια της επόμενης διετίας.