Επισκόπηση Τύπου 15/11 – Η απόσταση ανάμεσα στο διεθνές «εμείς» και το καθημερινό «εγώ»

Πολιτική Θεώρηση

Η σημερινή εικόνα του πολιτικού σκηνικού, όπως αποτυπώνεται στα ρεπορτάζ και τα παραπολιτικά του Σαββατιάτικου τύπου, δεν αφήνει περιθώρια για υπερβολές: η χώρα κινείται μέσα σε μια περίοδο στασιμότητας με αυξημένες εσωτερικές εντάσεις. Τίποτα δεν δείχνει να εκρήγνυται, αλλά πολλά αλλάζουν αθόρυβα, και αυτό ακριβώς είναι που δίνει στη συγκυρία το βάρος της.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο, οι κινήσεις έχουν τον χαρακτήρα διαχείρισης ώριμου συστήματος: επιδιώκουν ψυχραιμία, επικοινωνιακή οικονομία, ένα ύφος «μην αποσυντονίζεστε». Όμως τα παραπολιτικά ρεπορτάζ αφήνουν μια σκιά: η παράταξη δεν είναι πλέον ενιαίο σώμα, είναι μια συσσωμάτωση ρευμάτων που ανταγωνίζονται για χώρο πριν ακόμη ο Πρωθυπουργός χαράξει την επόμενη γραμμή. Κι εκεί που η κορυφή προσπαθεί να δείξει σταθερότητα, στη βάση φαίνεται να λειτουργεί η λογική της «επόμενης μέρας». Αυτό βέβαια δεν είναι ρήξη, αλλά είναι ένα προαίσθημα ρήξης.

Την ίδια στιγμή, η προσπάθεια του Μαξίμου να επαναφέρει το ζήτημα της ασφάλειας ως πυλώνα καθημερινής πολιτικής έχει διττό αποτέλεσμα: λειτουργεί ως μέσο συγκράτησης ενός κοινού που αισθάνεται αβεβαιότητα, αλλά οξύνει την αίσθηση ότι το κράτος απαντά με εργαλεία ελέγχου σε κοινωνικά προβλήματα που είναι κυρίως υπαρξιακά: στεγαστική ασφυξία, αποδιοργάνωση της αγοράς εργασίας, φυγή νέων. Σαν να υπάρχει ένα ανείπωτο χάσμα ανάμεσα σε αυτό που προβάλλεται ως «τάξη» και σε αυτό που βιώνεται ως «συμπίεση».

Από την αντιπολίτευση δεν προκύπτει κεντρικό νήμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει εγκλωβισμένος σε μια αδιάκοπη διελκυστίνδα ανάμεσα σε ανανέωση και νοσταλγία, το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να δείξει σοβαρότητα, αλλά δεν βρίσκει ακόμη την αιχμή που θα του επιτρέψει να σπάσει τη στασιμότητα. Υπάρχει ενέργεια, αλλά δεν υπάρχει αφήγημα. Και χωρίς αφήγημα, το πολιτικό σύστημα μοιάζει με μηχανή που γυρίζει εν κενώ.

Το εντυπωσιακότερο όμως δεν είναι οι κομματικές ισορροπίες, αλλά ο τρόπος που οι εφημερίδες, από σοβαρές μέχρι πιο λαϊκές, περιγράφουν τη στάση της κοινωνίας. Μια διάχυτη κούραση αναδύεται από τα μικρά: το πορτοφόλι που αδειάζει, η απογοήτευση για τις δημόσιες υπηρεσίες, η έλλειψη προοπτικής για τους νέους. Δεν πρόκειται απλώς για οικονομική δυσκολία, είναι η αίσθηση ότι η ζωή μετατρέπεται σε διαρκή διαπραγμάτευση με τα όρια. Η δυσφορία δεν εκρήγνυται, απορροφάται, αλλάζει μορφή και επιστρέφει ως αποστασιοποίηση.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, οι γεωπολιτικές επιτυχίες της χώρας, οι ενεργειακές συμφωνίες, η ενισχυμένη διεθνής θέση, αποκτούν ένα παράδοξο βάρος: λειτουργούν ως απόδειξη ότι το κράτος έχει ισχύ, αλλά ταυτόχρονα φωτίζουν την απόσταση ανάμεσα στο διεθνές «εμείς» και το καθημερινό «εγώ». Είναι σαν η χώρα να ανεβαίνει πίστα προς τα έξω, ενώ προς τα μέσα παραμένει εγκλωβισμένη στις ίδιες αγκυλώσεις.

Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει σήμερα δεν είναι ποιος θα κερδίσει τον έλεγχο στο επόμενο κομματικό στάδιο, αλλά αν το πολιτικό σύστημα μπορεί να εξηγήσει κατανοητά στους πολίτες γιατί γίνονται αυτά που γίνονται. Όπως διαφαίνεται από την ανάγνωση των εφημερίδων, η πραγματική σύγκρουση δεν είναι ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση, ούτε ανάμεσα σε παλιά και νέα πρόσωπα. Είναι ανάμεσα σε δύο αντιλήψεις για το μέλλον: εκείνη που βλέπει την Ελλάδα ως χώρα που πρέπει να σταθεί «σωστά» και εκείνη που ζητά μια χώρα που να χωρά ξανά τους ανθρώπους της.

Και κάπου εκεί, στην ασυμμετρία ανάμεσα στα επίσημα επιτεύγματα και τις άτυπες απώλειες, φαίνεται να σχηματίζεται το πολιτικό διακύβευμα της επόμενης περιόδου: αν η πολιτική δηλαδή θα μπορέσει να ξαναδώσει λόγο, προοπτική και συνοχή σε μια κοινωνία που σταδιακά αποσύρεται. Γιατί ήδη φαίνεται στα ρεπορτάζ όλων των εφημερίδων, ακόμη κι όταν δεν το λένε ρητά, μια αργή μετατόπιση, υποδόρια αλλά σταθερή, που αν δεν γίνει έγκαιρα αντιληπτή, θα εκδηλωθεί όχι με θόρυβο αλλά με αλλαγή συσχετισμών εκεί που σήμερα όλοι θεωρούν τα πράγματα δεδομένα. 

Και αυτό δεν αφορά  μια κλασική εκλογική σύγκρουση ούτε μια μονομαχία προσώπων: αφορά το αν η αντιπολίτευση θα καταφέρει να γίνει φορέας προσδοκίας, αν θα διατηρηθεί η σταθερότητα της Δεξιάς ή θα ανοίξει νέος πολιτικός κύκλος,  αν θα υπάρξει νέα κοινωνική συμφωνία για στέγη, μισθούς, ευκαιρίες, αν η χώρα θα αποκτήσει ρεαλιστική, κοινά αποδεκτή προοπτική και εν τέλη, αν το πολιτικό σύστημα μπορεί να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη;

Με άλλα λόγια, πίσω από τον θόρυβο προμηνύεται μια πιο βαθιά μετατόπιση: από την πολιτική της «σταθερότητας» στην πολιτική της «ανασφάλειας», όπου το πραγματικό διακύβευμα θα είναι αν το σύστημα μπορεί να πείσει ότι προσφέρει μέλλον σε όσους σήμερα ψάχνουν… εισιτήριο εξόδου.

Εφημερίδες: Πολιτική Ανάλυση (15 Νοεμβρίου 2025)

Η σημερινή εικόνα του Τύπου δεν είναι απλώς «μια ακόμα μέρα ειδήσεων». Είναι σαν να βλέπεις ταυτόχρονα το ταμπλό των αγορών, τον εκλογικό χάρτη και έναν δημογραφικό καρδιογράφο που βγάζει συναγερμό.

1. Εσωτερική πολιτική σκηνή: η Δεξιά βράζει πριν… «παγώσει» η χώρα

Τα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ προτάσσουν τον «πυρετό στη Ν.Δ. για τις κομματικές της 23ης Νοεμβρίου», με ρεπορτάζ για στρατόπεδα, τοπικές ισορροπίες και μια κομματική βάση που κινητοποιείται όχι εν όψει εθνικών εκλογών, αλλά για εσωκομματική κυριαρχία. Αυτό που υπονοείται: η Ν.Δ. φέρεται να είναι κυβερνητικά σταθερή, αλλά πολιτικά σε φάση αναζήτησης νέου σημείου ισορροπίας.

Η ΑΞΙΑ και άλλες εφημερίδες προσθέτουν την παράμετρο Σαμαρά: πρωτοσέλιδο «Αναποφάσιστος ο Σαμαράς για το αν θα προχωρήσει στη δημιουργία κόμματος», αλλά με ρεπορτάζ που δείχνει ότι η ιδέα νέου σχηματισμού της «παραδοσιακής Κεντροδεξιάς» ωριμάζει καιρό, με συναντήσεις και επαφές. ΤΑ ΝΕΑ το πάνε πιο θεωρητικά: «Νέα κόμματα. Οχήματα ή σχήματα;», πολιτική παρέμβαση που βλέπει τον Σαμαρά να αυτοπαρουσιάζεται ως «ιδεολογικά ορθόδοξο» της Δεξιάς απέναντι σε μια «σημιτική» μετάλλαξη της Ν.Δ.

Στο παρασκήνιο, ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ μιλά για κυβέρνηση «σε στενό κλοιό λόγω σκανδάλων και μετώπων», όπου τα ανοικτά ζητήματα (από ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι υποθέσεις διορισμών) δημιουργούν φθορά χαμηλής αλλά μόνιμης έντασης.

Συγκριτικά:

• Ο δεξιός/παρασκηνιακός Τύπος (Παραπολιτικά, Παρασκήνιο, Αξία) βλέπει την αναταραχή ως ανακατανομή ισχύος στο εσωτερικό της Δεξιάς.
• Ο κεντροαριστερός (ΤΑ ΝΕΑ) τη διαβάζει ως δομικό ερώτημα για το αν τα νέα κόμματα είναι φορείς ιδεών ή προσωπικά οχήματα.
• Ο πιο λαϊκιστικός (Μακελειό κ.ά.) κεφαλαιοποιεί τη φθορά του Μαξίμου σε κλίμα «αντισυστημικού» θυμού.

Τι μας διαφεύγει: η συζήτηση για νέα κόμματα μένει κυρίως στο πρόσωπο Σαμαρά, όχι στο ποια κοινωνικά στρώματα θα εκπροσωπήσει. Εκεί βρίσκεται το πραγματικό ρήγμα.

2. Κοινωνία, δημογραφικό και φυγή νέων: η σιωπηλή βόμβα

Η ΕΣΤΙΑ βγάζει στο πρωτοσέλιδο ότι «Το 68% των νέων θέλουν να μεταναστεύσουν», καταγράφοντας πως στις ηλικίες 17–45 το 76% θεωρούν ότι η χώρα πάει σε λάθος κατεύθυνση, ενώ 39% πιστεύουν ότι η ζωή τους σε 5–10 χρόνια θα είναι χειρότερη. Η KONTRA NEWS μεταφέρει επίσης τη δημοσκόπηση της Metron Analysis, με ίδιο περίπου εύρημα και πρόσθετο στοιχείο: 70% των νέων λένε ότι οι οικονομικές/στεγαστικές δυσκολίες τους αποτρέπουν από το να κάνουν παιδιά.

Η ίδια εικόνα εμφανίζεται από άλλη γωνία στα ρεπορτάζ για την ακρίβεια και τη στέγη: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ με τίτλο «Στο τέλος το πορτοφόλι μένει άδειο», και ΜΑΚΕΛΕΙΟ με «νέα μανία της αγοράς», μικρότερα σπίτια, μεγαλύτερη ζήτηση, υψηλότερες τιμές.

Συγκριτικά:

• Η ΕΣΤΙΑ το διαβάζει ως αποτυχία πολιτικών μέτρων για τους νέους και κρίση εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση.
• Η KONTRA το φορτίζει αντισυστημικά, ως «ζοφερή εικόνα» της χώρας.
• Ο λαϊκός Τύπος το μεταφράζει σε προσωπικό άγχος («πορτοφόλι άδειο»), όχι σε θεσμική κρίση.

Τι μας διαφεύγει: το δημογραφικό παρουσιάζεται σαν στατιστικό, όχι σαν βασική πολιτική γραμμή. Κανείς δεν αρθρώνει ολοκληρωμένο σχέδιο για το πώς η Ελλάδα θα γίνει χώρα όπου 20άρηδες και 30άρηδες θέλουν να μείνουν.

3. Οικονομία: ρεκόρ, real estate και εργασιακή ανισορροπία

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ παίζει σε δύο πίστες:

• «Τα χαμένα 720.000 ευρώ σε “επενδύσεις”» σε καζίνο, μια ιστορία που δείχνει την έκρηξη τζόγου και την ψευδαίσθηση «γρήγορου πλουτισμού» σε στρώματα μεσαίας έκθεσης στη δημοσιότητα.
• «Περισσότερα Airbnb, παρά τις απαγορεύσεις»: παρά την απαγόρευση νέων αδειών στο κέντρο της Αθήνας, τα καταλύματα αυξάνονται, καθώς οι ιδιοκτήτες έσπευσαν να εκδώσουν ΑΜΑ πριν το μέτρο.

Στο ίδιο φύλλο, άρθρο «Εξάγουμε γιατρούς, εισάγουμε εργάτες» περιγράφει μια χώρα με 6,6 γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους, κορυφή στον ΟΟΣΑ, αλλά με συστηματική φυγή ειδικευμένων στο εξωτερικό και εισαγωγή εργατών σε τουρισμό, γεωργία, κατασκευές.

Την ίδια ώρα, η Fraport καταγράφει χρονιά-ρεκόρ: το «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης εξυπηρετεί πάνω από 6,8 εκατ. επιβάτες το δεκάμηνο, +7,9% σε σχέση με πέρσι, και αναδεικνύεται σε σημαντικό αεροπορικό κόμβο. Ο Πιερρακάκης, μέσω Bloomberg, προεξοφλεί δημόσιο χρέος κάτω από 120% του ΑΕΠ πριν το 2030.

Στον οικονομικό Τύπο (Κεφάλαιο, Αξία) εμφανίζεται η ανησυχία για παραγωγικότητα: Σαχινίδης μιλά για συγχωνεύσεις επιχειρήσεων, κλίμακα και δεξιότητες, αλλιώς «χαμηλή παραγωγικότητα, χαμηλοί μισθοί, χαμηλή ανάπτυξη».

Συγκριτικά:

• Ο «σοβαρός» Τύπος (Καθημερινή, Κεφάλαιο, Αξία) δείχνει μια οικονομία επιτυχημένη μακρο-στατιστικά, αλλά με στρεβλές δομές.
• Ο λαϊκός/σκανδαλοθηρικός Τύπος το μεταφράζει σε ακρίβεια, τζόγο, θυμό.

Τι μας διαφεύγει: η σύνδεση real estate, τουρισμού, εργασιακής ανισορροπίας ως ενός ενιαίου μοντέλου ανάπτυξης που δεν αναπαράγει μεσαία τάξη αλλά κυρίως προσόδους.

4. Γεωπολιτική και ενέργεια: κόμβος, αλλά για ποιόν;

Το ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ ανεβάζει την «πυρηνική συνεργασία ΗΠΑ-Ελλάδας», παρουσιάζοντας τη χώρα ως αναβαθμισμένο στρατηγικό παίκτη, με προέκταση από τα εξοπλιστικά στην πυρηνική ενέργεια. Η ΑΞΙΑ μιλά για «ενιαία στρατηγική Αθήνας-Λευκωσίας για γεωτρήσεις, ενεργειακή ασφάλεια και τον Great Sea Interconnector», συνδέοντας ΑΟΖ, διασύνδεση και επενδύσεις.

Άρθρα για P-TEC, LNG και τον «Κάθετο Διάδρομο» περιγράφουν μια αρχιτεκτονική όπου η Ελλάδα είναι κρίσιμη για την απεξάρτηση της Ανατολικής Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Οι ΗΠΑ του Τραμπ συνεχίζουν ουσιαστικά την πολιτική Μπάιντεν στην ενέργεια, με πιο ακριβό, λιγότερο «πράσινο» LNG, και η Ελλάδα παρουσιάζεται ως αναντικατάστατος κρίκος.

Συγκριτικά:

• Ο οικονομικός Τύπος βλέπει ευκαιρία επενδύσεων και γεωστρατηγικής αναβάθμισης.
• Ο πολιτικός/αναλυτικός Τύπος επισημαίνει την ασυμμετρία: Ουάσιγνκτον και Βρυξέλλες «χρειάζονται τον κάθετο διάδρομο περισσότερο από την Αθήνα».

Τι μας διαφεύγει: η συζήτηση για το εσωτερικό κόστος/όφελος – από τις τιμές ενέργειας μέχρι τους περιβαλλοντικούς κινδύνους. Η λέξη «πυρηνικό» περνά σχεδόν ουδέτερα ενώ είναι πολιτικά εκρηκτική.

5. Θεσμοί, πολιτισμός, Εκκλησία και υγεία

Ανάμεσα στα «σκληρά» θέματα, η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ φιλοξενεί επιστολή για την «Εκκλησία TV όλο το 24ωρο», που δείχνει μια χώρα όπου η Εκκλησία διεκδικεί συνεχές μιντιακό αποτύπωμα. Στο ίδιο φύλλο υπάρχει ανησυχία για πιθανή «επιστροφή της πολιομυελίτιδας» μετά την ανίχνευση του ιού στη Γερμανία, σημάδι ότι τα δημόσια αγαθά (υγεία, εμβολιασμοί) δεν είναι αυτονόητα κεκτημένα.

Θεσμικά, διάχυτη είναι η αίσθηση κρίσης εμπιστοσύνης που τροφοδοτείται από σκάνδαλα, συγκρούσεις ανεξάρτητων αρχών, αλλά και από ένα κλίμα «μόνιμης προεκλογικής περιόδου».

6. Τι προμηνύεται

Αν ενώσουμε τα νήματα:

1. Ρήγμα στη Δεξιά, κενό στην αντιπολίτευση: η Ν.Δ. μπαίνει σε εσωκομματική φάση (κομματικές, Σαμαράς, «νέα κόμματα»), χωρίς ακόμα ορατή εναλλακτική διακυβέρνησης. Αν ο νέος δεξιός πόλος καταφέρει να εκφράσει θυμό και συντηρητική ταυτότητα, μπορεί να αναδιατάξει όλο το φάσμα.
2. Δημογραφικό, στεγαστικό, εργασιακό ως ενιαίο «κρίσιμο μέτωπο»: νέα γενιά που δεν βλέπει προοπτική, ακρίβεια στέγης, μοντέλο «τουρισμός–Airbnb–χαμηλοί μισθοί» δεν συνθέτουν βιώσιμη μεσαία τάξη. Όσο αυτό δεν γίνεται κεντρικό πολιτικό σχέδιο, η φυγή νέων θα συνεχίζεται.
3. Γεωπολιτική αναβάθμιση με κοινωνικό έλλειμμα: η χώρα ανεβαίνει πίστα σε ενέργεια και ασφάλεια, αλλά χωρίς αντίστοιχη επένδυση σε θεσμούς, υγεία και κοινωνική συνοχή, η αναβάθμιση κινδυνεύει να είναι «χωρίς κοινό».